- 9 dakika önce
14 Eylül 2026 Ajanda notları
Kategori
🗞
HaberlerDöküm
00:03Halk Bank'ın katkılarıyla
00:04Önce halk, sonra bankayız Halk Bank
00:26Sevgili izleyenler, ekonomi şu andası başlıyor.
00:29Yine her zaman olduğu gibi ilk bloğumuza piyasalardaki son duruma gözeterek başlayacağız.
00:34Bakalım rakamlar ne söylüyor.
00:37Borsa İstanbul'da pozitif hava devam ediyor.
00:400.52 oranında 14.467 puantı.
00:45Para birimlerine baktığımızda dolar da kazanç eğilimi devam ederken
00:49Euro'da ise düşüş eğilimi göze çarpıyor.
00:52Dolar 0.28 oranında 48 Türk Lirası seviyesinde.
00:57Euro ise 0.16 oranında 56 Türk Lirası seviyesinde.
01:02Diğer parametrelere baktığımızda altın ons, gram altın, çeyrek altın ve cumhuriyet altını
01:07bu dört grupta satış baskısıyla karşı karşıya hızlıca rakamlara aktaralım.
01:12Altın ons 0.52 oranında 4.328 dolar seviyesinde.
01:17Gram altın 0.20 oranında 6.770 Türk Lirası seviyesinden işlemini sürdürüyor.
01:24Çeyrek altın 0.20 oranında 11.073 Türk Lirası seviyesinde işlem görürken
01:29Cumhuriyet altını ise 0.20 oranında 44.149 Türk Lirası seviyesinde
01:36ve son parametre Brent Petrol'de ise yine olumlu bir hava gözüküyor.
01:402.20 oranında 106 dolar seviyesinde.
01:46Sevgili seyirciler, bültenimizin bu bölümünde değerli bir isim, ekonomist, doktor Sefer Humar
01:52bizlerle birlikte.
01:53Sayın Umar hoş geldiniz.
01:55Merhaba, hoş bulduk.
01:57Çok teşekkür ediyorum.
01:58Önemli bir veri açıklaması var.
02:01Uluslararası Ödemeler Bankası önemli bir veri paylaşımında bulundu.
02:06Şu noktadan başlamak isterim.
02:07Bu açıklanan verilere göre Türkiye toplam borcunun gayri safi yurt içi hasılığa oranı olan
02:14%72.9'luk seviyeyle 43 ülke arasında borç yükü en düşük ülke umluğunu aldı Sayın Umar.
02:22Dünyanın baktığımızda ekonomileri devasa bir borç krizleriyle boğuşurken
02:28Türkiye'nin bu küresellikte borçluluk oranı en düşük ülke çıkması
02:33ekonomi ve yönetimimizin makroekonomik istikrar adına ne kadar büyük bir başarı yakaladığını gösteriyor sizce?
02:41Şöyle bir şey söyleyebilirim aslında.
02:43Ben bu veriyi, bahsettiğiniz bu veriyi Türkiye ekonomisi açısından aslında önemli bir avantajı olarak görüyorum.
02:49Neden?
02:50Şimdi akademik açıdan bakarsak tek bir gösterge üzerinden bütün ekonomiye karne vermek de doğru olmaz.
02:57Çünkü %72.9'luk toplam borçluluk oranı bize şunu söylüyor.
03:02Ne söylüyor?
03:02Türkiye'de kamu, hane halkı ve şirketlerin toplam borcu milli gelire kıyasla görece düşük bir seviyede.
03:10Bunu görüyoruz.
03:11Dünyanın da birçok büyük ekonomisinde borç artık ekonomik büyümenin doğal bir finansman aracı olmaktan çıktı.
03:19Zaman zaman ekonominin üzerinde ciddi bir yük haline gelebiliyor.
03:22Buraya kadar zaten gördüğümüz.
03:24Benim burada temel prensibim ya da kendi kanaatim borç kötü değildir.
03:29Evet kontrolsüz ve üretken olmayan borç kötüdür.
03:33Bir şirket borç alıp fabrika kuruyorsa, makine alıyorsa, ihracat kapasitesini arttırıyorsa o borç gelecekte gelir üretebilir.
03:42Ama borç sadece bugünkü açığı kapatmak için kullanılıyorsa yarının gelirini bugünden tüketmiş oluruz.
03:48Şimdi Türkiye'nin düşük borçlu ise bu noktada bize bir nefes alanı veriyor.
03:53Bunu söylemeden edemem.
03:54Bu avantajıma korumak lazım.
03:56Çünkü ekonomide siz de biliyorsunuz ki elde eden avantajın en büyük düşmanı da rehavettir.
04:02Benim de burada aslında düşüncem.
04:05Türkiye'nin düşük borçlu, çok kıymetli bir sermaye.
04:08Şimdi mesele bu sermayeyi tüketmeden büyümenin ve istikrarını da teminatına dönüştürmektir.
04:14Sayın Umar, rapora daha yakından baktığımızda, şimdi kamu yani devlet borçlarının gayri safi yurt içi hasılaya oranının Türkiye'de sadece %23
04:27.9 olduğunu görüyoruz.
04:29Bir kıyas noktasında değerlendirdiğimizde, Japonya'da bu oran %194.5, Amerika Birleşik Devletleri'ne baktığımızda ise %116.4 seviyelerinde.
04:40Şimdi Türkiye'nin kamu maliyesinde yakaladığı bu güçlü ve disiplinli duruşu değerlendirecek olursanız, bizi küresel ölçekte yaşanabilecek dış şokları ve
04:52finansal krizlere karşı nasıl güvenli bir liman haline getiriyor sizce?
04:57Şimdi Sayın Altun Kaynak, burada gerçekten önemli bir avantajımız var.
05:00Kamu borcunun milli gelire oranının %23.9 seviyesinde olmasa, özellikle borçluluğun çok yüksek olduğu gelişmiş ekonomilere kıyasladığımızda, kıyaslayalım, Türkiye'nin
05:13kamu maliyesinde ciddi bir hareket alanına sahip olduğunu gösteriyor.
05:17Bunlar rakamlar.
05:18Bunu çok basit bir örnekle anlatmak istersek, yani genelde basit örneklerle anlatmak istersek, 100 lira kazanan iki insanı düşünün.
05:25Birinin 200 lira borcu var, diğerinin 30 lira borcu var.
05:29Yarın ikisinin de başına beklenmedik bir masraf geldiğinde, bir masraf kalemi çıktığında, ikinci kişinin manevra kabiliyeti daha yüksek olur.
05:37Devlet maliyesinde de mantık aslında buna benziyor.
05:40Yani dışarıda büyük bir finansal dalgalanma olduğunda, borçluluğu yüksek olan ülkelerin faiz yükü ve finansman ihtiyacı daha az da problem
05:49haline gelebiliyor.
05:50Türkiye'nin de görece düşük, kamu borcu burada aslında bir tampon vazifesi görüyor.
05:57Ama ben buna, şöyle diyebiliriz, Türkiye artık dış şoklardan etkilenmez şeklinde bakmam, bu gerçekçi olmaz.
06:04Ekonomi böyle çalışmaz ama bu enerji fiyatları, küresel faizler, jeopolitik gelişmeler her ülkeyi etkilediği gibi bizi de etkiler.
06:13Buradaki mesele, sizin çok güzel anlattığınız gibi mesele şu, fırtınayı engelleyemezsiniz ama sağlam bir gemiyle fırtınaya girebilirsiniz.
06:22Türkiye'nin de kamu mahallesindeki düşük borçlukta o sağlamlık unsurlarından biridir.
06:27Rakamlar bunu gösteriyor.
06:28Dolayısıyla bence asıl başarı Yahya Bey, bu mali disiplini koruyarak Türkiye'nin gelecekteki büyümesine alan açabilmektir.
06:37Budur önemli olan.
06:39Konuyu vatandaş ekseninde de değerlendirmenizi isteyeceğim.
06:42Şimdi somut verilere baktığımızda, vatandaşımızın borçlanma yapısına baktığımızda pozitif bir tablo var.
06:49Özellikle Türkiye'de hane halkı borcu sadece %10.1 seviyesinde.
06:55Şimdi raporda da Türkiye'nin bu muhafazakar yapıyla oldukça dirençli bir profil sergilediği açıkça vurgulanmakta.
07:04Peki, gelişmiş ülkelerde bireyler bu denli ağır borç yükleri altında ezilirken,
07:10Türk halkının bu temkinli ve dirençli finansal yapısı iç piyasamızın sürdürülebilirliği açısından ne anlama geliyor sizce?
07:18Şimdi ya ya ve açıkçası bu rakamın Türkiye açısından önemli bir avantaj olduğunu düşünüyorum.
07:24Neden?
07:24Şimdi hane halkı borcunun gayri safi yurt dışı hasılayı oranının %10.1 seviyesinde olması bahsediyorsunuz, bahsediyoruz.
07:34Vatandaşımızın da birçok gelişmiş ülkeye kıyasla daha düşük bir borç yükü taşıdığını gösteriyor.
07:39Bu resmi rakam.
07:40Bunun aslında kültürel bir rakamı da var, tarafı da var diyeyim.
07:45Bizde hani ayağını yorganına göre uzat diye güzel bir söz vardır.
07:48Aslında bu söz iktisadın en temel prensiplerinden birini anlatıyor.
07:52Gelirinizi aşan bir tüketimi sürekli borçla finanse edemezsiniz.
07:56İşte yurt dışında görürsünüz insanlar 30 yıl 40 yıl vadeyle konut kredilerine girerler.
08:01Tabii ki oradaki dinamikler daha farklıdır ama burada vatandaşımızın durumuna sadece borç açısından bakarsak biz eksik konuşmuş oluruz.
08:09Çünkü bir vatandaşın borcu düşük olabilir ama market sepeti pahalanmışsa, kirası yükselmişse, maaşı aynı hızda artmıyorsa ciddi bir ekonomik baskı
08:22da hisseder.
08:22Dolayısıyla Türkiye'nin düşük hane halkı borçluluğu, finansal istikrar açısından olumlu.
08:28Fakat bunun yanında enflasyonun kalıcı bir biçimde düşmesi ve real satın alma gücünde güçlenmesi de son derece önemli.
08:36Bunu da söylemeden edemeyiz.
08:37Vatandaşın borçlu olmaması güzel ama vatandaşın kazandığı parayla rahatça geçinebilmesi daha da güzel.
08:45Bunu isteriz.
08:46Ve iktisatın temel nihai gayesi de sadece borç oranlarını düşürmek değil, insanın da hayat standartını yükselmesidir.
08:54Yani bu borç oranıyla hayat standartının peyderpey olmasa da belli bir baremde beraber hareket etmesi de en büyük temennilerimizden biridir.
09:03Bunu da beraber gitmesini isteriz.
09:05Şimdi raporda bir diğer dikkat çöken oransı, Türkiye'nin kurumsal şirket borçlarının gayri safi yurt içi hasılığa oranı %38.9
09:17olarak açıklandı.
09:18Yine bir kıyas noktasında değerlendirdiğimizde, Lüksemburg gibi ülkelerde bu oran %358'leri bulmakta Sayın Umar.
09:28Türkiye'de real sektörün ve üreticilerimizin borçluluk oranının bu makul seviyelerde kalması, şirketlerimizin finansal sağlığı ve borç yönetimi kabiliyeti açısından nasıl
09:40bir başarıyı işaret ediyor peki?
09:43Sayın Altun Gaynak, şirketler tarafında da aslında dikkat çekici bir bilancı avantajından söz ediyoruz.
09:50Bahsettiğiniz o kadar kıymetli ki.
09:52Burada küçük bir iktisadi ayrıntı çok önemli.
09:55Bunu söylemeden edemem.
09:56Borç miktarından ziyade borcun niteliğine bakmak gerekir.
10:00Mesela bir şirket 100 milyon lira borç alıp yeni bir üretim tesisi kuruyorsa, o borcun karşısında gelecekte gelir yaratacak bir
10:09varlık vardır.
10:10Ama aynı şirket 100 milyon lirayı sürekli mevcut zararını kapatmak için kullanıyorsa, burada risk başlığıdır.
10:17Dolayısıyla ben şirket borcuna, bu benim şahsi düşüncem, şöyle bakıyorum.
10:22Borç üretime bağlandığında kaldıraçtır, üretimden koptuğunda yüktür.
10:27Şimdi Türkiye'deki kurumsal borçluluğun görece makul seviyede olması bizim şirketlerimizin bilanço tarafında bir esnekliğe sahip olduğunu düşündürüyor.
10:37Bu özellikle de küresel finansal koşulların sıkılaştığı dönemler önemli.
10:42Elbette söyleyeceklerdir, elbette yüksek faiz ve finansman maliyetinin real sektör üzerindeki baskısını da görmezden gelemeyiz.
10:51Ama şirketin borcu düşük olsa bile kredi maliyeti yüksekse, ki yüksek, yatırım iştahı zayıflayabilir.
11:00Özetle, belki uzattım ama sağlam bilanço şirketin zırhı, fakat o zırhın üretim ve yatırım içinde kullanılması gerekiyor.
11:10Bence en kıymetli şey bu.
11:12Şimdi şirketlerimizle ilgili önemli bir noktaya temas ettiniz.
11:15Ben de şu noktadan devam ettirmek isterim.
11:19Şirketlerimizin sırtında diğer ülkelerle bir kıyas yapıldığında çok daha hafif bir borç yükü olduğu söyleniyor rapora göre.
11:26Peki bu durum makro tabloda önümüzdeki dönem için büyük bir hareket alanı anlamına mı da geliyor?
11:33Bunu da merak ediyorum.
11:34Kurumsal borçluluğun bu kadar kontrol altında olması, önümüzdeki süreçte şirketlerimizin yeni yatırımlar yapması ve istihdamı arttırması için nasıl bir kaldıraç
11:45görevi görecektir sizce?
11:47Yahya Bey açıkçası ben burada Türkiye'nin önündeki fırsatın oldukça büyük olduğunu düşünüyorum.
11:52Bu benim düşüncem.
11:53Çünkü şirketlerin bilançoları görece sağlamsa, görece sağlamsa ekonomik şartlar uygun hale geldiğinde yani şartlar olgunlaştırdığında yatırım yapabilecek diye bir alan
12:05oluşur.
12:05Ama yatırım için sadece düşük borç yeterli değildir.
12:09Şirket yöneticisi şuna bakar, şuna bakmalı.
12:12Üreteceğim ürüne talep olacak mı?
12:15Finansman maliyetim ne olacak?
12:17Önümüzdeki iki, önümüzdeki üç yılı öngörebiliyor muyum?
12:21Hatta beş yılı öngörebiliyor muyum?
12:23Şimdi bu üç soruya olumlu cevap verebiliyorsa yatırım gelir.
12:28Burada ekonomi yönetiminin enflasyonu kalıcı olarak aşağı çekme, finansal istikrarı güçlendirme ve öngörüle birlikte arttırma çabaları önem kazanıyor.
12:39Çünkü yatırımcı neden hoşlanmaz?
12:42Çok basit, belirsizlikten hoşlanmaz.
12:44Ve yatırımın ekonomideki çarpan etkisine baktığınızda en büyük çarpan etkisi olur.
12:49Yani yeni fabrika demek yalnızca fabrikanın kendisi demek değildir.
12:53Yan sanayi demektir, lojistik demektir, yeni çalışanlar demektir, illaki ihracat demektir.
13:00Yani bir fabrikanın kapısından yalnızca ürün çıkmaz, gelir, istihdam ve bence en önemlisi de umut çıkar.
13:07Benim beklentim finansal istikrar güçlendikçe ki inşallah bu devam eder.
13:11Türkiye'nin de düşük kurumsal borçluğun bu şekilde üretken yatırımlara dönüşmesidir.
13:16Bunu isterim.
13:17Şimdi Sayın Umar, uluslararası doğrudan yatırımların ve büyük fonların en çok incelediği göstergelerin başında gelen kuşkusuz küresel borç raporu var.
13:29Şimdi bu perspektifte Türkiye'nin tüm dünyada borç yükü en düşük ülke olarak tescillenmesi,
13:35ülkemize yönelik yabancı sermaye girişlerini hızlandıracak ve Türkiye'yi uluslararası yatırımlar için en cazip merkez haline getirecek midir sizce?
13:46Yani ben bunun yabancı yatırımcı açısından kesinlikle pozitif bir sinyal olduğunu düşünüyorum.
13:51Belki temennim bu onun üstünden gidiyor ama tek başına yeterli değildir Yahya Bey.
13:55Yani uluslararası yatırımcı Türkiye'ye bakarken borçluluk oranını görür ve bunu hanesine artı olarak yazar.
14:02Ama hemen ardından başka sorular sorar.
14:04Ne sorar?
14:05Enflasyon ne olacak der?
14:06Kur istikrar mı der?
14:08Para politikası öngörülebilir mi der?
14:10Kurumsal yapınız nasıl der?
14:11Hukuk nasıl der?
14:12İş gücü verimliliği ne durumda der?
14:14Yani der de der.
14:16Ama yatırım yaptığım zaman 5 yıl sonra nasıl bir ekonomik ortamla karşılaşabileceğim?
14:22Tablo ne olacak der?
14:23Dolayısıyla düşük borçluluk çok sağlam bir temel ama binanın temeli değil.
14:28Özür dilerim tamamı değil.
14:29Çünkü ben yabancı sermaye bir misafire benze diyorum örnek gibi.
14:33Yani misafir önce kapının güvenliğine bakar.
14:36Sonra evin düzenine bakar.
14:37Sonra da kendisi orada ne kadar rahat hissedeceğine bakar.
14:41Yani koltuğa bile bakarsın da en son otururken rahat ediyor muyum ya.
14:44Şimdi Türkiye'nin de düşük borçluluğu kapının güçlü taraflarından biri.
14:49Şimdi bunu üzerine bir fiyat istikrarı, bir öngörülebilirim, hukuk, nitelikli iş gücü, yüksek katma değer gibi üretimleri bunları da koyduğumuzda
14:59yatırımcı sağcım ne kadar kazanırım diye sormaz.
15:02Kazancım ne kadar öngörebilirim der.
15:04Evet avantaj mıdır?
15:06Avantajdır bizim açımızdan.
15:08Sayın Umar şimdi Uluslararası Ödemeler Bankası'nın verilerini değerlendiriyorsunuz.
15:13Peki Uluslararası Ödemeler Bankası gibi işte prestijli bir kurumun bu verileri yayınlaması aslında belki de Türkiye'de uygulanan ekonomi politikalarının doğruluğunu
15:24da teyit eden nitelikte.
15:26Bu kapsamda şunu soracağım size.
15:28Bu küresel rapor, ekonomi yönetimimizin uyguladığı rasyonel ve kararlı politikaları olan uluslararası güveni nasıl perçinleyecektir sizce?
15:37Çok kısa ama biraz akademik bir ihtiyatla cevap versen yani bizim ortaya koyduğu veriler Türkiye'nin borçluluk tarafında öven önemli
15:46bir avantajı olduğunu teyit ediyor Yahya Bey.
15:49Bu elbette çok olumlu bir tablo.
15:51Ekonomi yönetiminin son dönemde fiyat istikrarı, finansal istikrar ve makroekonomik dengeler üzerine daha rasyonel bir çerçeve kurma çabasında ben olumlu
16:00buluyorum.
16:00Fakat biz verisini alıp bu rapor Türkiye'deki bütün ekonomi politikalarının yüzde yüz doğruluğunu kanıtladı demek de bilimsel açıdan fazla evde
16:10olur.
16:10Artı hiç gerçek hiç olmaz.
16:11Çünkü ekonomide tek bir göstergeyle hüküm verilmez, göstergeler bir bütündür.
16:16Bu nedenle enflasyonun seyri, rezervler, cari rengi, büyümenin niteli, yatırım, istihdam, verimlilik, aklınıza ne geliyor, vatandaşın real getiri.
16:26Bunların hepsi beraber değerlendirilmelidir, öyle değerlendiriliyor zaten.
16:30Bir de vatandaşın hissiyatını ben çok önemsiyorum.
16:33Hep bunu söylüyorum yani enflasyonun aşağıya gelmesi son derece kıymetli.
16:36Fakat fiyatlar daha önce yükseldiği için enflasyon düşse de vatandaş enflasyon düştü ama hayat hala pahalı diyebiliyor.
16:46Haklı da çünkü devam ediyor.
16:48Bu iki şey birbirine zıt değil.
16:50Çünkü fiyatlar yükselmesi duruyor ama yükselen de bir fiyatlar var.
16:54Bunun düşmesi enflasyonun düşmesiyle paralel değil.
16:56İşte burada Yahya Bey ekonomi politikaların sabırla ve istikrarla bir rücüne uygulanması çok önemli.
17:03Ekonomide istikrar bir gecede kurulmaz, güven de bir günde kazanılmaz.
17:07İnsan ilişkisinde de öyle ama doğru istikamet korunursa zamanla sonuç verecektir.
17:12Sayın hocam sayılı dakikalarımız kaldı.
17:15Şimdi bu konunun üzerine resmi aslında netleştirmek isterim.
17:18Şimdi biz raporuna göre dünya devleri borç yükü altında esiliyor dedik.
17:24Türkiye en temiz sayfaya sahip ülke olarak zirveye göz kırptığını anlıyoruz.
17:30Peki Türkiye bu tarihi düşük borçluluk avantajını kullanarak küresel ekonomide kartların yeniden dağıtıldığı bu yeni dönemde nasıl bir liderlik füzyonu
17:40ortaya koyabilir?
17:41Önümüzdeki fırsatlar nelerdir?
17:44Yani Türkiye'nin açıkçası ben önünde ciddi bir fırsat penceresi bulunduğunu düşünüyorum.
17:49Burada çok önemli bir ayrım yaparım ama bunu özellikle altı çizili söylüyorum.
17:54Düşük borçluk hedef değil, imkandır.
17:56Şimdi bu imkanı nasıl kullandığınız asıl mesele.
18:00Ben Türkiye'nin önünde üç önemli başlık görüyorum Yahya Bey.
18:03Birincisi yüksek katma değerli üretim ve teknoloji.
18:06Olmazsa olmaz.
18:07Artık daha fazla üretmek değil daha değerli üretmek zorundayız ki üretmeye de başladık, üretiyoruz da.
18:12İkincisi ihracat ve küresel tedarik zincirleri.
18:16Olmazsa olmaz.
18:17Yani Türkiye'nin Avrupa, Asya, Orta Doğu arasındaki konumu ciddi stratejik bir avantaj.
18:22İnkar eden yalan söyle.
18:24Üçüncüsü istikrar.
18:25Çünkü yatırımcıya Türkiye'de fırsat var demek yetmiyor.
18:30Yatırımcıya Türkiye'de beş yıl sonra da bu fırsatı değerlendirebileceksiniz.
18:35Bunun verimini alabileceksiniz.
18:37Güvenini vermek gerekiyor.
18:39Ve tabii vatandaşımızda bu tablunun dışına bırakamayız.
18:42Peki.
18:44Sayın Hocam katkılarınızdan dolayı çok teşekkür ediyoruz.
18:47Ben teşekkür ederim.
18:48Sağ olun.
18:49Kıymetli izleyenler Hatay'a gideceğiz.
18:51Hatay'da evini ve ekmek teknesini kaybeden Mehmet Hayri Açıkgöz,
18:56Seç Market'in modern perakende altyapısıyla ticaret hayatına geri döndü.
19:02Depremde evimi ve iş yerimi kaybettim.
19:04Depremde evini ve iş yerini kaybeden Hataylı esnaf Mehmet Hayri Açıkgöz,
19:09depremde yıkılan bakkalını Seç Market desteğiyle modern bir işletmeye dönüştürerek ticarete geri döndü.
19:15Yaşadığımız tüm zorluklara rağmen ticari halete dönerek bölgeme yatırım yapmak istedim.
19:20Seç Market'in kurumsal sistemine ve avantajlarına dikkatli çekti.
19:24Seç Market'in kurumsal yapısı sayesinde modern standartlarda bir mağaza oluştururken,
19:30güçlü tedarik sistemini sağladığı avantajlardan da faydalanıyorum.
19:34Hatay'da sayıları 50'yi aşan esnaf ağının bu yeni halkası bölge ticaretine can suyu oldu.
19:40Bugün Hatay'da 51. mağazasının açılışındayız.
19:44Açıkçası bölgedeki yerel istihdamı, yerel ticareti desteklediğimiz bir iş modelimizi bugün 51. mağazayla beraber açmış bulunduk.
19:53Biz bununla çok gururluyuz. İnşallah bunları da desteklemeye devam edeceğiz.
19:59Efendim şimdilik bir virgül koyalım.
20:01Saatlerimiz 17.30'u gösterdiğinde iş ve ekonomi bülteniyle yeniden karşınızda olacağız.