- 1 hafta önce
Muhammed Şevket Gökşan ile Buhari-i Şerif Dersleri "Hicret, Kuba ve Medine'ye varış" 12.09.2026
Kategori
🗞
HaberlerDöküm
00:00Mübarek sözlerini anlamak, adımlarımızı onun yolunda atmak, kalpleri ihya, gönülleri mes'ud etmek için eğitimci yazar Muhammed Şevket Gökşan ile
00:10Buhari Şerif dersleri.
00:30Allahümme allimna ma yenfe'una ve anfe'na bima allemtena ve zidna ilmen ve fahmen ve fakan fid din. Allahümme
00:39ekrimna fahmen nebiyyin ve hifzal muselin, ilhamel melayketil mukarrabin ve bihi nesta'in.
00:47Sevgili seyirciler, kıymetli dinleyiciler, saygıdeğer hazirun, Buhari Şerif meclisimizde 38. hadifini ve bihi müzakere etmek üzere huzurlarınızdayız.
01:02Cenab-ı Hak Fiyaz-ı Mutlak Hazretleri bu fakir kardeşinizi husn-ü ifadeye, hepimizi beraberce husn-ü istifadeye muvaffak elesin.
01:12Annel Berra ibn-i Azibin radiyallahu anh, Berra bin Azib radiyallahu anh'tan rivayet edilmine göre,
01:19Enne Nebiye sallallahu aleyhi ve sellem, şüphesiz ki Peygamber-i Zişan sallallahu aleyhi ve sellem,
01:26Kâne evvele mâ kadîmel medînete, Medine-i Münevvere'ye ilk hücret ettiklerinde, nezele alâ ecdâdihi dedeleri gillerde kalmıştı.
01:38Oraya konakladı.
01:39Evkâle ehvâlihi veyahut da dayıları gillerde, o dayıları da Münele Ensar, Ensardan olan dayıları gillerde konakladı.
01:50Ve ennehu sallâ kible beytil magdisi sittete aşara şehran, ev sebeate aşara şehran.
01:56Peygamber-i Zişan Efendimiz, 16 veya 17 ay boyunca Kudüs-ü Şerife'de dönük,
02:05Mescid-i Aksa'ya dönük, kıbleyi orası, kıblesi orası olmak üzere namazlarını ikam etti.
02:12Ne olduğu halde böyle yapıyordu?
02:15Ve kâne yu'ajibuhu entekûne kibletuhu kıbelel beyti.
02:19Efendimiz sallallâhu aleyhi ve sellem,
02:21Kâbe-i Muazzama'ya dönerek, kıblenin Kâbe olmasına arzu ve iştiyak eder olduğu halde,
02:2816 veya 17 ay boyunca Kudüs-ü Şerife'de dönük ne yaptı? Namazlarını kıldı.
02:38Peygamber-i Zişan Efendimiz'in Beytullah'a, Kâbe-i Muazzama'ya dönük olarak ilk kıldığı namaz,
02:46ikindi namazı olmuştur.
02:50Efendimiz, Kâbe-i Muazzama'ya dönük namaz kıldı.
02:53Bir grup Müslüman da aynı şekilde Kâbe-i Muazzama'ya Efendimiz'le beraber dönerek namaz kıldılar.
02:59Rabbimizin,
03:04Artık yönünü ne yap? Kâbe-i Muazzama'ya dönerek namazını kıl.
03:09Emri ilahisi gelince, sallallahu aleyhi ve sellem Efendimiz de artık Kâbe-i Muazzama'ya dönük namazlarını eda etmeye başladı.
03:20Peygamber-i Zişan Efendimiz'le beraber,
03:22ikindi namazını Kâbe'ye dönerek kılan adamlardan birisi oradan çıktı gitti.
03:29Başka bir yere gitti.
03:31Orada bir mescitte uğradı.
03:35Uğradı ama insanlar mescitte namaz kılıyorlardı ve rükû halindeydi.
03:42Onların Kudüs-ü Şerif'e dönük olarak namaz kılıyor ve rükûda olduklarını görünce,
03:48bu Efendimiz'le beraber Kâbe'ye dönerek namaz kılan bu kişi,
03:53Fekala dedi ki,
03:55Eşhedü billah, Allah'a yemin ediyorum, Allah adına sizi, Allah'a şahit tutarak size diyorum ki,
04:00لَقَصَلَّيْتُ مَعَا رَسُولِ اللّٰهِ قِبَلَ مَكَّةً
04:03Ben biraz önce Peygamber-i Beber Kâbe'ye dönerek namaz kıldım dedi.
04:08Allah'ın adına yemin vererek bunu söyleyince,
04:11o rükûdayken,
04:14yani Kudüs-ü Şerif'e dönük namaz kılan o Müslümanlar rükûden kalkıp,
04:19فَدَارُوا كَمَا هُمْ قِبَلَ الْبَيْتِ
04:21Oldukları gibi bu şefer tam,
04:24yani diyelim ki Kudüs-ü Şerif bu taraftaysa,
04:28Haram-ı Şerif tam ters istikamette.
04:31Bugün Medine-i Münevvvele'ye giden hacıların ziyaret ettiği,
04:35Kıble-Teyn Mescidine gidip ziyaret ediliyor.
04:39O Kıble-Teyn Mescidine gidenler görür.
04:41Yani normalde bu taraftayken kıble,
04:45direkt ne yaptılar? Arkalarına doğru döndüler.
04:47وَكَانَتِ الْيَهُودُ قَدْ اَعْجَبَهُمْ اِذْ كَانَ يُصَلِّي قِبَلَ الْبَيْتِ الْمَقْدِسِ
04:53Peygamber Efendimiz,
04:56Kudüs-ü Şerif'e dönük namazlarını oraya dönerek kıldığında,
05:01yani onların da kıblesi olması hasebiyle,
05:04onlar bundan çok hoşnut oluyorlardı.
05:07Ve ehl-ül kitap,
05:08Yahudiler de, kitap ehli de bundan hoşnut oluyordu.
05:11Ama فَلَمَّا وَلَّا وَجَّ وَقِبَلَ الْبَيْتِ
05:14Peygamber Efendimiz yönünü,
05:16harem-i şerife doğu çevirince,
05:18enkeru zâleke,
05:20bundan bir nahoş oldular.
05:21Çok rahatsız oldular.
05:23Müslümanların kıblelerinin,
05:26Kabe-i Muazzama'ya dönmesinden.
05:28Tabi burada,
05:30Bera bin Azib,
05:31radıyallahu anh hazretleri,
05:33diyor ki,
05:35malum olduğu üzere,
05:37kıble,
05:38Peygamber-i Zişan Efendimiz,
05:4116-17 ay boyunca,
05:43Kudüs'e dönük, namaz kıldık.
05:44Sonra kıblemiz ne yapıldı?
05:47Hare-i şerife döndü.
05:49Tabi,
05:50hare-i şerife,
05:52kıble çevrilmeden önce,
05:54ölen Müslümanlar da vardı.
05:56Yani kıble,
05:57Kudüs'ü şerife doğruyken,
05:59ölen Müslümanlar da,
06:00hatta bizler de bunlar hakkında,
06:02yani diyor ki,
06:03düşünüyorduk ki,
06:03acaba bunların,
06:05Kudüs'e dönük olarak yaptıkları,
06:07ibadetlerin hükmü nedir diye,
06:09endişe ederdik.
06:10Acaba kabul oldu mu,
06:11olmadı mı diye.
06:11Ta ki Cenab-ı Hak,
06:13وَمَا كَانَ اللّٰهُ لِيُضِعَ اِيمَانَكُمْ
06:16Allah sizin imanınızı,
06:19Allah sizin kulluklarınızı zayi edici değildir.
06:22Yapmış olduğunuz o,
06:23geçmiş dönemde yapmış olduğunuz kulluklarınızı da,
06:26kabul edici olduğu ayeti nazil olunca,
06:29evet biz de anladık ki,
06:30demek ki,
06:31o Müslümanların,
06:32yani Kabe'ye,
06:33dönmeden ölen,
06:35vefat eden,
06:36Müslümanların da,
06:37yapmış oldukları ibadetleri,
06:40Allah'ımız katında,
06:41makbul ve merdi olduğunu öğrenmiş olduk.
06:46Peki,
06:47hadis-i nevimizin rabisi,
06:49Bera bin Azib radiyallahu anh,
06:51Hz. Bera'nın adı,
06:53Ebu Umare,
06:54veya Ebu Amr,
06:56veya Ebu Tüfeyl,
06:58üç tane farklı kaynaklarımızda,
07:00ismi bu şekilde,
07:02bu üçünden biri,
07:02künyesi Ebu Umare,
07:05ve bazı rivayetlerde,
07:07Ebu Amr'u olarak da geliyor.
07:08Anne adı,
07:09Habibe binti Ebi Habibe bin Huzrac.
07:13Tabi bazı kaynaklara göre baktığımızda,
07:16bazı kaynaklarda,
07:17annesine dair şöyle diyor,
07:19Ümmü Halid binti Sabit'ti.
07:22Ümmü Halid binti Sabit olduğunu söylüyor.
07:25Babası Azib bin Haris'ti,
07:28Medine-i Münevgüle'de kendisi doğmuştu.
07:30Hangi tarihte doğduğuna dair,
07:33kaynaklarımızda net bir bilgi bulunmamakta.
07:37Yaklaşık 80'li yaşlarda,
07:40yani 80 yıl kadar aşağı yukarı,
07:42yaşadığı rivayet ediliyor.
07:44Küçük yaştan itibaren,
07:46Müslüman olan bir şahsiyettir.
07:48Dolayısıyla,
07:50Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem,
07:52Efendimizle beraber yaklaşık,
07:5415 tane gazveye katılmıştır.
07:57Hicri 72 yılında,
08:01Küfe'de vefat etmiştir.
08:03Peygamber-i Zişan Efendimiz'den,
08:05Hazreti Bera,
08:06305 tane hadis-i nebevi rivayet eder.
08:10Bunlardan 37 tanesini,
08:12İmam Bukhari rahmetullahi aleyhi,
08:14Bukhari-i Şerif'e aldığını görüyor ve gözlemliyoruz kardeşlerim.
08:19Hazreti Bera öyle bir sahabedir ki,
08:22birçok ibadet ve kulluğumuz veyahut da hayatımıza dair,
08:28Peygamber nasihatini ondan görüyor ve öğreniyoruz.
08:33Malumunuz,
08:34dini mübin İslam hayat dinidir.
08:37Yatmaktan tutun,
08:39çalışmaya,
08:40hayatın bütün alanlarını ihata eden,
08:43kuşatan bir dindir.
08:44Yani hayatın her alanına dair,
08:48dinin kendine özgü bir duruşu,
08:50bir varoluşu vardır.
08:52Bu anlamda,
08:53Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem Efendimiz,
08:56bir gün Hazreti Bera'ya,
08:57nasıl yatılacağını,
09:00Müslümanların yatarken,
09:02hangi hal ve dua ile yatmaları gerektiğini öğretiyordu.
09:06Büyürdü ki,
09:12Dikkat buyurun kardeşlerim,
09:14eski büyükleri hatırlayanlar bilir.
09:17Ya diyelim ki,
09:18yatsı namazını kılmışsın,
09:19yatsıdan sonra,
09:21adam yatacak,
09:22yatmadan önce de gider bir abdest alır,
09:26gelirlerdi.
09:26Büyüklerde bunu çok görürdük.
09:28Şu anda,
09:29belki biri,
09:30yani bugünkü Müslümanlar da bu çok maalesef,
09:32unutulan bir sünnet gibi oldu.
09:34Ama yatmadan önce,
09:36sadece yatmak için de,
09:37namaz için abdest aldığımız gibi,
09:39yatmadan önce bir abdest al buyuruyor,
09:42Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem.
09:44ثمme ddaci' ala şakkikel eymen,
09:46sonra sağ yanın üzerine uzan.
09:49ثمme kul,
09:50sonra şöyle dua et.
09:51اللهم eslemtü nefsi ileyk.
09:54Şimdi uykudasın,
09:55uykuda ruh,
09:56kısmen çekiliyor.
09:57Ölüyorsun bir nevi.
09:59E peki,
09:59ya Rabbi,
10:00ben kendimi sana teslim ettim.
10:02ve fevveltu emri ileyk,
10:05ya Rabbi,
10:06bütün işlerimi sana havale ettim.
10:09ve veccehtu vecihi ileyk,
10:10ya Rabbi,
10:11yönümü sana dönderdim.
10:13ve elcehtu zahri ileyk,
10:15ya Rabbi,
10:16dalığımı sana dayandım.
10:17Sırtımı sana dayandım.
10:19Neyi bunları yapıyorum?
10:21Ragbeten ve rahbeten ileyk.
10:23Hem rahmetini uyarak,
10:25rahmetini umarak,
10:26hem de senden korkarak ya Rabbi.
10:29la melce ve la mence minke illa ileyk.
10:33Ya Rabbi,
10:34gidilecek veya sığınılacak,
10:36senden başka hiçbir kimse yoktur.
10:39amen tübi kitabı kelledi enzelt,
10:41senin peygamberlerine indirdiğin kitabına iman ettik.
10:45ve bi nebiyyi kelledi yerselt,
10:48gönderdiğin peygamberlerle iman ettik.
10:50Diyor ki peygamber efendimiz,
10:52sen bu duayı yaparak uyu.
10:54Böyle yaparsan,
10:56bu hal üzere abdest aldın.
10:58Kıbleye dönük olarak,
11:00diyelim ki sağ tarafın üzerine uzandın.
11:03Sonra bu duayı yaparak yattın.
11:05فِيِنْ مُتَّ مِنْ لَيْلَتِكَ
11:08Eğer o gece ölecek olsan,
11:10فَاَنْ تَعَلَى الْفَطْرَةِ
11:11Sen Allah'ın seni yarattığı orjin din üzeri ölmüş olsun.
11:16وَاَجْعَلْهُنَّ آخِلَ مَا تَقُلْ
11:18Bak diyor ki,
11:19Hazreti Bera'ya peygamberin diyor ki,
11:21son sözlerin bu olsun.
11:23Bu duayla,
11:24bu dünyadan sonra daha
11:26dünyevi kelamı konuşma diyor.
11:29Hazreti Bera radıyallahu anh,
11:31peygamber sallallahu aleyhi ve yas,
11:32birçok sahabede olduğu gibi
11:34peygamber efendimizi modellemekte
11:37çok hassas olan bir şahsiyettir.
11:39Bir gün sahabeden birisiyle karşılaştı,
11:42tabiinden birisiyle karşılaştı,
11:44musafa etti ve tebessüm etti ona.
11:46Sordu dedi ki,
11:48niye sana tebessüm ettin farkında mısın?
11:50Yok dedi bilmiyorum.
11:52Bir gün Efendimiz sallallahu aleyhi ve sellem de
11:55bu şekilde Efendimizle karşılaştık,
11:57o da benimle musafa etti
11:59ve bana tebessüm etti.
12:00Benim sana sorduğumu o da bana sordu.
12:02Niye güldüğümü,
12:04tebessüm ettiğimi biliyor musun?
12:05diye sordu.
12:06Ben de bilmiyorum.
12:07Allah ve Resulü daha iyi bilir deyince,
12:09Efendimiz buydu ki,
12:11iki Müslüman karşılaşır.
12:13Bakın kime göre?
12:15Allah'a göre.
12:16Resul'e göre.
12:17Sence bence değil,
12:18Allah'ça, Resul'ce.
12:20İki Müslüman karşılaşır.
12:22Birbirleriyle musafa,
12:23tokalaşıyoruz ya,
12:24tokalaşırlar.
12:26Sonra Allah'a hamd eder,
12:28birbirine istiğfar ederlerse,
12:30Allah Azze ve Celle onları bağışlar.
12:32O musafa etmeleri,
12:34tebessüm etmeleri,
12:35birbirine duaları,
12:36günahlarını döker buyuruyor.
12:38Sallallahu aleyhi ve sellem Efendimiz.
12:41Evet,
12:42yine bakıyoruz ki,
12:44Hazreti Bera radıyallahu anh,
12:49çok mütevazı,
12:51tevazu sahibi ideal bir sahabe olarak karşımıza çıkıyor.
12:54Kendisi fıkıh ilminde ve tefsir ilminde çok derin bilgilere sahip olmasına rağmen,
13:00kendisine bir soru yöneltildiğinde,
13:02birisi bir soruyu sorduğunda,
13:04kendisi bilmiyorsa hiçbir zaman bilmiyorum demekten çekinmez.
13:07Hatta biliyorsa bile,
13:09kendisinden daha iyi bildiğini düşündüğü biri varsa,
13:12kendisi cevap vermek yerine,
13:14falanca kişiye git,
13:16o sana cevap versin diye,
13:17ona yönlendirmekten de kendisini geri tutmayan bir zattı.
13:22Bera bin Azib radıyallahu anh,
13:24Rabbim,
13:24dünyada onların izinde,
13:27ukbada da onların dizi dibinde olmaya,
13:30cümlemizi muvaffak ölesin.
13:31Peki,
13:33naklettiğimiz hadis-i nebevinin ilmi takririne dönersek,
13:37Anil Bera ibn-i Azib'in radıyallahu anh,
13:40Bera bin Azib radıyallahu anh'tan rivayet edildiğine göre,
13:43o şöyle buyurdu,
13:44Enne'l-Nabiye sallallahu aleyhi ve sellem,
13:47şüphesiz ki Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem Efendimiz,
13:50Kâne evvela mâ kadim el-medîne,
13:52Medine-i Münevvere'ye ilk geldiklerinde,
13:55teşrif ettiklerinde,
13:56devam edecek hadis-i nebevin.
13:58Medine kelimesi,
14:00kök olarak meden kökünden gelmekte,
14:03cemisi medain şeklindedir.
14:06Bir yerde olmak,
14:08eğer ki medainden olsa bir yerde olmak manasındadır.
14:12Veya dane kökünden olabilir,
14:15eğer dane kökünden olsa itaat etmek manasında olur.
14:19Veyahut da dinin kökünden de gelebilir,
14:22dinin kökünden gelirse,
14:24malik olmak manasında olduğunu söylüyoruz.
14:27Medine hüzün aslında asıl manası,
14:32Medine'nin asıl manası,
14:34asıl ismi Yesrip'ti.
14:37Medine-i Münevvere'nin eski ismi Yesrip.
14:40Yesrip ise hüzün diyarı manasındadır.
14:46tabi ki diğer bir manası,
14:49Medine kelimesinin diğer bir manası da,
14:51şirkten park olmak için,
14:53pak taybe,
14:54taybe isimli ismiyle de ne yapmışlardır?
14:57İsimlendirilmişlerdir.
14:58Medine-i Münevvere'ye,
15:00Efendimiz sallallahu aleyhi ve sellem gittiklerinde,
15:03nezele ala ecdâdihi,
15:05dedesi gillerde kalmıştı,
15:07peygamber sallallahu aleyhi ve sellem gittiklerinde,
15:09peygamber sallallahu aleyhi ve sellem gittiklerinde,
15:09onların yanına konaklamıştı.
15:11Ev kal veyahut da şöyle dedi,
15:13ehvalihi,
15:14dedelerinde konaklamıştı veyahut da ravi dedi ki,
15:19dayısı gillerde,
15:20Minel Ensar'da olan dayısı gillerde misafir oldu,
15:25orada konakladı diyor.
15:26Buradaki ev kal derken ki,
15:28malumuz ev harfa atıftır.
15:30Harfa atıflardan olan ev kelimesi,
15:32şekki ifade eder.
15:34Bu veya bu.
15:35Peki buradaki şüphe,
15:37şüphe hadisi rivayet eden,
15:39Rabilerden Ebu İshak'tandır.
15:41Bundan kaynaklanmıştır.
15:42Her iki şık da,
15:44mecazi anlamda caizdir kardeşlerim.
15:47Yani hem dedesi giller,
15:49hem dayısı giller,
15:50ikisi de nasıl caizdir?
15:51Annesi tarafından dayıları ve dedeleri,
15:54nediler?
15:55Medine-i Münevvereli idiler.
15:57Bundan kaynaklı.
15:58Zahir olan görüşe göre,
15:59Peygamber Efendimiz,
16:00Mekke'den ne zaman çıkmıştı?
16:02Medine'ye varışı,
16:04Mekke'den çıkışıyla Medine'ye varışı,
16:06ortalama 15 gün olduğu rivayetidir.
16:10Farklı rivayetler olsa da,
16:11zahir olan görüşe göre 15 gündür.
16:14Peygamber Ezişen Efendimiz,
16:15Medine-i Münevvere'ye vardıklarında,
16:18ilk önce Küba'da,
16:19Beni Amr bin Af mahallesinde,
16:22Saad bin Heysemen'in evinde konakladı.
16:25O Medine'ye giderken ki yolda.
16:27Ebu Saad,
16:28Efendimiz sallallahu aleyhi ve sellem,
16:30burada 14 veya 15 gün kaldığını rivayet ediyor.
16:34Oraya geldikten sonra,
16:35orada o kadar kaldığını rivayet ediyor.
16:37Pazartesi,
16:38Salı,
16:38Çarşamba,
16:39Perşembe burada konakladı.
16:40ve Küba Mescidi'ni inşa ettiler orada.
16:43Küba Mescidi'ni.
16:44Buradan da,
16:46Küba Mescidi'nin biraz ötesinde,
16:47Cuma günü,
16:48Peygamber Efendimiz,
16:49Cuma günü sabahleyin çıktı.
16:51Tabii ki,
16:52dört bir yandan insanlar gelmiş,
16:54musafa ediliyor.
16:55Efendimiz herkeste bir şekilde görüşüyor.
16:57O kalabalıktan dolayı,
16:59Küba Mescidi'nden,
17:00Cuma Mescidi'ne varana kadar,
17:02Cuma vakti oluyor.
17:03Ve Peygamber Efendimiz,
17:05ilk Cuma namazını orada,
17:07Cuma Mescidi'nde,
17:08Müslümanlara kıldırıyorlar.
17:11Akabinde,
17:12Efendimiz,
17:12Sallallahu aleyhi ve sellem,
17:13Medine-i Münevvere'ye geldiler.
17:15Devesi üzerinde,
17:16Efendimiz,
17:16Medine-i Münevvere'ye geldiğinde,
17:18Müslümanların her bir yerleri,
17:20Ya Resulullah,
17:20bizim eve gel diye,
17:21Efendimiz'i davet ettiklerinde,
17:23Efendimiz,
17:24Sallallahu aleyhi ve sellem de,
17:26devesinin yularını bırakmış,
17:28şöyle ifade buyurmuşlardı.
17:29Onun yolunu açın,
17:31ona nerede duracağı emredilmiştir.
17:33Yani Cenab-ı Hak ona,
17:35nerede duracağını emir buyurmuş,
17:36şeklinde söylediler.
17:38Ne oldu?
17:38Devesi önce,
17:39Mescidi Nebevi'nin,
17:41yeri dediğimiz,
17:42iki tane çocuğa,
17:44yetim çocuğa,
17:45hatta Yahudi olduğu rivayetlerinin,
17:46çocuğa ait olan,
17:47yerde konakladıktan sonra kalktı,
17:49Eba Eyyubel Ensari,
17:51bugünkü İstanbul'umuzun,
17:53medarı,
17:54iftiharı ve şeref kaynağı olan,
17:56Eba Eyyubel Ensari,
17:57Hazretlerinin evinin önünde,
18:00durdu ve konakladı,
18:01Mescidi Nebevi yapılıp,
18:02hücre-i saadet inşa edilene kadar,
18:05Sallallahu aleyhi ve sellem Efendimiz,
18:07Eba Eyyubel Ensari,
18:08Hazretlerinin evinde,
18:10misafir olarak kalmıştı.
18:16Efendimiz sallallahu aleyhi ve sellem,
18:1816 ay,
18:20veyahut da 17 ay boyunca,
18:24Kudüs-ü Şerif'e dönük olarak ne yaptı,
18:26namazlarını kılmışlardı.
18:29Buradaki ev yine kelimesini görüyoruz,
18:32yani 16 veya 17,
18:34buradaki ev derken ki şüphe,
18:36Züheyr'den,
18:37yine Rabi olan Züheyr'dendir.
18:38Zira İmam Tirmizi'nin rivayetinde,
18:42hiç şüphe olmaksızın,
18:43direkt,
18:44Siddete Aşara Şer diye,
18:4516 rakamı şeklinde ifade edildiğini görüyoruz.
18:50Peygamberi Zişan Efendimizin,
18:51Medine-i Minevveriye gidişi,
18:53Rabi'ül Evvel ayındaydı.
18:55Kıble'nin,
18:56Kudüs-ü Şerif'ten,
18:57Harem-i Şerif'e dönmesi ise,
18:59ikinci yılda,
19:00Recep ayının ortasında vuku bulmuştur.
19:04Kıbele-l-Makdis,
19:05Makdis kelimesi,
19:07temizlik manasında,
19:08çünkü,
19:09onda,
19:11günahtan,
19:11günahkar insanlar,
19:13günahlarından temizlendikleri için,
19:16Beyt-i Makdis'te,
19:18Kudüs-ü Şerif'te,
19:19insanlar günahlarından arındıkları için,
19:22bu isim verilmiş diyorlar.
19:23Veyahut da,
19:25putlardan arındırılmış bir mekan olduğu için,
19:28mukaddes temiz manasında,
19:30Makdis ismi verilmiştir oraya.
19:33Peygamber-i Zişan Efendimiz ne olduğu halde,
19:3616 ay boyunca,
19:37Kudüs-ü Şerif'e dönük olarak namaz kıldı.
19:40وَكَانَ يُعْجِبُهُ اَنْ تَكُونَ قِبْلَتُهُ
19:43قِبَلَ الْبَيْتِ
19:44Aslında gönlündeki arzusu,
19:46Haremi Şerif'e dönerek namaz kılmak istiyordu Efendimiz.
19:49Gönlündeki arzusu buydu.
19:52وَاَنَّهُ شَلَّ أَوَّلَا صَلَاتٍ صَلَّهَا صَلَاتَ الْعَصْفِيهِ
19:55Peygamber-i Zişan Efendimiz,
19:57Kabe-i Muazzama'ya dönerek ilk kıldığı namaz,
20:00ikinci, ikindi namazıydı.
20:03وَسَلَّا مَعَهُ قَوْمٌ
20:05Efendimiz ikindi namazını Kabe'ye dönerek kılarken,
20:08bir toplum, bir grup insan da,
20:11Efendimiz'le beraber Kabe'ye dönerek namaz kılıyorlardı.
20:14فَخَرَجَ رَجْلُ مِنْ مَنْ سَلَّا مَعَهُ
20:17Efendimiz'le beraber,
20:19Kabe'ye dönerek ikindiyi kılan o insanlardan birisi çıktı.
20:23فَمَرَّ عَلَى اَهْلِ مَسْجِدِينَ
20:25Başka bir yerdeki mescidde uğradı.
20:28وَهُمْ رَكِعُونَ
20:29Mesciddeki insanlar namaz kılıyorlardı ve rükudaydılar.
20:33Şimdi bu açıdan adamın adı,
20:35bu Peygamber-i Zişan Efendimiz'inle beraber ikindiyi kıldıktan sonra,
20:41oradan ayrılıp başka bir yerdeki mescide uğrayan bu kişi,
20:46Ubad bin Bişr bin Kayza ya buydu veya Ubad-e bin Nahik olduğu rivat ediyor.
20:53Burada ifade edilen mescid,
20:55bu mescid yani Efendimiz'den sonra ilk Kabe'ye dönerek namazın kılındığı bu mescid,
21:01bugün kıbletin mescidi olarak bilinen Ben-i Selamen mescidi olduğu rivayet ediliyor.
21:06وَهُمْ رَكِعُونَ
21:08O anda oradakiler ne yapıyorlardı?
21:10Rükû halindeydiler.
21:13Yani burada ya gerçekten insanlar rükû halinde,
21:17namazda rükû değil manasını kastedildiğini ifade ediyor tefsirciler,
21:22veya namazdaydılar.
21:24Yani zikri cüs, irade-i kül kabilinden.
21:28Yani rükû söylenmiş ama namaz kastedilmiş.
21:31Genel anlamda namaz kılıyorlardı.
21:33O zaman bu yönüyle bakarsak mecaz-ı mürsel olduğunu söyleriz.
21:38Bu hadiseyi göstererek ulema Haberi Vahid ile neshin caiz olduğunu söylerler.
21:44Malum, Kudüs-ü Şerife dönük olarak namaz kılmak,
21:49müsellem ve herkesin bildiği bir şey.
21:52Sadece bir kişi.
21:53Haberi Vahid ne demek?
21:54İşte rabisinin teke düştüğü, teke de bazen düştüğü rivayetlere Haberi Vahid diyoruz.
22:00Bir kişi geldi, böyle haber verince,
22:04alim olan o sahabeler yönlerini değiştirdiklerine göre,
22:07demek ki Haberi Vahid ile de nesih caiz olduğuna hükmetmişlerdir kardeşlerim.
22:13Bunun üzerine fekale,
22:14o mescit ehline uğrayan kişi dedi ki,
22:18eşhedü billahi,
22:20Allah'ı şahit tutarak yemin ederim ki,
22:24biraz namaz kıldım peygamber efendimizle beraber,
22:28Kıble Mekke, Mekke'ye dönerek namaz kıldım buyurdu.
22:31Tabi bu noktada iki rivayet söz konusu.
22:34Biri buradaki ifade edilen ikindi namazı,
22:36diğeri ise,
22:37Kuba Mescidi hakkındaki insanlar sabah namazını kılıyorlardı şeklinde.
22:42Yani,
22:43Kuba Mescidindekiler,
22:45evet,
22:45Efendimiz,
22:46Kabe'ye dönerek ilk kıldığı namaz ikindi namazı.
22:49Tamam, bunda problem yok.
22:50Ama bu kişi,
22:52Kuba Mescidi'ne gider gittiği söylediğimiz bu kişi,
22:56o gün mü ikindi vaktinde gittiğini söyleyen rivayetler olduğu gibi,
23:01bir sonraki günün sabah namazı vaktinde gittiğine dair de rivayetler vardır.
23:07Bu iki şıkkın da olduğunu ifade etmiş olalım kardeşlerim.
23:14Namazdayken,
23:15bu sahabe onlara öyle haber verince,
23:17oldukları halde ne yapılar?
23:19Kabe-i Muazzama'ya doğru döndüler.
23:31وَكَانَتِ الْيَهُودِ قَدْ اَعْجَبُهُمْ
23:52Müslümanların bu davranışlarını reddetmeye,
23:55buna karşı durmaya ve bunu inkar etmeye başladılar.
23:59Yani,
24:00kıbleye çevirince böyle bir sıkıntıya düştüler.
24:05Baktığımızda kıble beytullah'a çevrilmeden önce,
24:08on tane sahabe efendimizin vefat ettiğini kaynaklarımız bize aktarıyor.
24:14Bu vefat eden on sahabeden biri de,
24:17Abdullah bin Şihab el-Zuhri el-Kureyşi'dir.
24:21Bu zat Mekke'de vefat etti.
24:23Bera bin Marur el-Ensari de Medine'de vefat eden sahabelerden biriydi kardeşlerim.
24:29Peki, şimdi kıblenin çevrilmesi,
24:33hadis nelerimizde konu edilen bazı hususları biraz daha detaylıca işlemekte fayda var.
24:38Birincisi,
24:40kıblenin çevrilmesindeki hikmet neydi?
24:43Bir,
24:45Kabe-i Muazzama İbrahim Aleyhisselam'ın kıblesi olması hasebiyle asıldı,
24:49bundan dolayı çevrildi diyor bazı ulema.
24:52İki,
24:54حَلَفُ الْمُشْرِكِينَ وَهْلِ الْكِتَابِ
24:57Müşriklere ve kitap ehline muhalefet etmek,
25:00yani İslam'ın kendine özgü,
25:04kendine özgü bir tarzı, bir duruşu vardır.
25:07Dolayısıyla bu duruşsal ilkelerden birisi de ehli kitaba muhalefettir.
25:14Bu anlamda Yahudilere muhalefet etmek noktasında Cenab-ı Hak Müslümanlara böyle özgün bir duruş bahşetmiştir.
25:22Üçüncüsü Beytullah diye anılan,
25:25tarihi süreç boyunca da Beytullah diye anılan,
25:29yani Allah'ın evi diye anılan bir mekana,
25:31onun sahibine yönelmek maksadıyla oraya dönmenin,
25:36daha anlamlı olacağına binağın ne yapmıştır?
25:39Oraya yönelendiğini söylemişlerdir.
25:43Arz ettiğimiz gibi Kabe-i Muazzama'ya kıble döndükten sonra,
25:49Peygamber-i Zişan Efendimiz ilk kendi namazını orada kılmıştır.
25:54Bazı rivayetlerde öğlen namazı olduğunu söyleyenlerin de olduğunu biliyoruz.
25:59Yani emir geldi,
26:02peki namazda iken mi dediği Peygamber Efendimizin Kabe-i Muazzama'ya dönmesi emir geldi.
26:09Önce Peygamber-i Zişan Efendimiz'e emir geldi,
26:12peşine namazı emir geldikten sonra namazı oraya doğru döndü ve kıldı biliyoruz burada.
26:18Bu şekilde kaynaklarımızda beyan ediliyor.
26:21Sabah namazı olduğuna dair rivayetler var.
26:24Bu sabah namazının olduğuna dair rivayetler ise,
26:27biraz önce arz ettiğimiz o Peygamber Efendimiz'le beraber namaz kılıp,
26:32kıbleteyn mescidine uğrayan Müslümanların kıldığı namaz olduğu şeklinde tevil ve yorumlanmıştır.
26:41Peki.
26:42Mekke kelimesine bir baktığımızda,
26:46hani Kabe-i Muazzama nerede?
26:47Mekke-i Mükerreme'de.
26:49Mekke kelimesinin isimleri noktasında,
26:52tarihi süreç içerisinde Mekke kelimesi toplamak manasındadır.
26:58Peki toplamak manasındaysa niye bu şehre bu isim vermiş?
27:02İnsanları kendisine celbettiği için Mekke diye adlandırılmış diyorlar.
27:07Veyahut da Mekke kelimesi reddetme manasındadır diyor bazı ulema.
27:11Kendisinde olan haksızlıkları reddettiği için bu ismi aldığını söylüyorlar.
27:16Diğer bir manası Mekke kelimesinin gayretkeşlik manasında.
27:21Ehli gayret yani Mekke'deki Mekke'nin ehli gayretkeş olduğundan dolayı bu ismi aldığını söylüyorlar.
27:29Bir diğer manasıyla kuraklık manasında olduğunu söylüyorlar.
27:33Çünkü Mekke-i Mükerreme'de su olabildiğince az olduğu için kuraklık manasında olduğunu haber vermişlerdir.
27:40Peki bu hakikatleri böyle değerleyip toparlayarak okuduğumuz hadis-i nebevide bu dersimizde bugünümüze dahi nasıl bir çıkarım yapabiliriz?
27:50Birincisi İslam'ın kıble ile olan bağı.
27:54Kıble değişikliği Allah Celle Celaluhu'nun emriyle gerçekleşmiştir.
27:59Fevelli veciheke kıbelel mescidil haram.
28:01Cenab-ı Hak Habibi Edim'e Kabe-i Muazzama'ya dön şeklinde emir ferman buyurmuştur.
28:07Müslümanların sadece Allah'ın iradesine bu neyi gösteriyor?
28:11Müslümanların sadece Allah'ın iradesine bağlı kalmaları gerektiğini bize anlatır.
28:16Yani Müslümanın hayatında doğru, yanlış, güzel, çirkin, iyi, kötü bu zaman yani evrenselleş, evrensel bir şeydir deyip insanların, toplumların kendi
28:29yerleşik ilkelerine havale edilecek bir mesele değildir.
28:33Allah'a ve ahiret gününe iman ettim diyen, ben Müslümanım diyen her bir Müslümanın hayatında değişmez hak ve hakikatın yegane
28:42merkezi, yargılarımızın merkezinde kim var?
28:45Allah Zülcelal Hazretleri var.
28:47İslam her şeyin Allah'a teslimiyetini gösteren bir dindir ve her değişiklik Allah'ın hikmetiyle ancak gerçekleşir.
28:56Din adına var olan her değişiklik Allah Azze ve Celle'nin bir hikmetiyle değişir.
29:00Ayrıca Kabe'nin yani Kıble'nin Kabe-i Muazzama'ya döndürülmesi bize neyi anlatır?
29:07İslam'ın özgün ve bağımsız bir kimlik oluşturma amacını taşıdığını gösterir.
29:13Her meseleye dair kendisine özgül bir duruşu olması İslam'ın aynı zamanda bir kimlik inşa ettiğini gösterir.
29:21Peygamber Efendimiz sallallahu aleyhi ve sellem Medine'ye göç ettikten sonra bu değişiklik gerçekleşmesi yani madem ki İslam bir kimlik
29:31inşa ediyor.
29:32E o zaman niye Mekke'de değil de Medine'de Müslümanlar için hem manevi bir yenilik hem de toplumsal bir kimlik değişikliği
29:40söz konusu olduğundan dolayıdır diyebiliriz.
29:44Diğer önemli bir hususta baktığımızda hem Peygamber Efendimiz cemaatle namaz kılmıştır hem de Peygamber Efendimiz'den ayrılıp Gıbleteyn Mescidi'nin olduğu
29:55yere giden Müslüman da bakıyor ki Müslümanlar cemaatle namaz kılıyorlar.
29:59Dolayısıyla bu bize neyi anlatır kardeşlerim?
30:02Yani hem Efendimiz'in ilk namazı cemaatle kılması ve diğer Müslümanların da cemaatle kılması bu toplumsal birlik veya beraberliğin dini
30:14sorumluluklarının en önemli parçalarından biri olduğunu gösterir.
30:17Toplumsal birlik ve beraberlik yani Müslümanların İslam'ın birçok emri ancak topluluk halinde icra edilebilir.
30:26Evet ferdi icra edilen bir takım ameller olmakla beraber İslam'ın birçok kemalı ancak toplulukla beraber icra edilebiliyor.
30:36Yine baktığımızda kıblenin değişikliği Yahudi ve isyanlar arasında olumsuz bir tepkiye yol açmıştır.
30:42Bu da neyi gösteriyor?
30:43İslam'ın kabul edilmesinin her zaman kolay olmayacağını yani siz eğer ki İslam'ın sizin için öngördüğü kimlik kişilik inşasına
30:53dair olan tavrı duruşu
30:54ortaya koyacaksanız mutlaka bir tepki olabilir.
30:58Bu tepkinin olmasını da doğru olmasa bile olağan olarak karşılamak lazım.
31:06Müslüman toplumların tabularını yıkmak ve inançlarında köklü değişikliği yapmak durumunda kalabilir.
31:12Bununla birlikte İslam'ın gerçek ve bütüncül doğruluğunu ölçü aldığında karşı tepkilerine rağmen İslam'ın güzelliklerini ortaya koymada gayretli olması
31:22gerekir kardeşlerim.
31:24İslam bir toplumun ve bir bireyin manevi olgunluğa ulaşabilmesi özgün bir şahsiyet inşa etmesi için kendisine özgü bazı değişiklikler ve
31:35dönüşümler yapmasını öngörür.
31:37Kıble değişikliği de bu dönüşümün bir parçasıdır.
31:40Müslümanlar İslam'ın temel paradigmalarıyla, çelişmemek kaydıyla zamanın ihtiyacına göre değişim ve yeniliklerin öncüsü olmayı kendilerine şiar edinmelidirler.
31:51Yani o gün İslam bazı şeyler vardı ki dokunulmazdır.
31:56Nedir o? Nas ile sabit olan hususlar.
32:00Kur'an ve sünnetin çok açık ve net ortaya koymuş olduğu şeyler zamana, zemine, koşula, şartlara, devlete, millete göre değişkenlik
32:09arz etmez.
32:10Yani misal tesettür hadisesi, bütün toplumlarda tesettür şarttır.
32:16Ama tesettür çarşafı şerifle mi olacak?
32:19Tesettür veyahut da bugünkü diyelim ki geniş farklı kıyafetlerle mi olacak?
32:24Bu toplumdan topluma şekli değişebilir.
32:28Ama asıl olan tesettürdeki setir dediğimiz örtülme meselesidir.
32:33Giydiğiniz şey eğer ki sizi bütünüyle örtüyorsa, Allah'ın örtün dediklerini örtüyorsa, gizleyin dediklerini gizliyorsa, aleladalaşmaması için koruyun dediklerini koruyorsa
32:45o tesettürdür.
32:46Belki diyelim ki elbiseden bir şey de olsun veya başka bir şey de olsun.
32:52Bugün mesela diyelim ki Anadolu'da giyinen şalvarlar var, hanımefendilerin giydiği veyahut da Erzurum'da diyelim ki ehram dedikleri bir kıyafet tiplemesi
33:01var.
33:01Eğer ki bu dediğimiz hakikati delühte ediyorsa o zaman burada tesettür müdür?
33:07Evet tesettür kimse buna bir şey diyemez.
33:09Dolayısıyla bazı şeyler vardır ki zaman, zemin, koşul, toplumlara göre bir takım farklılıklar arz edebilir.
33:17Orada bizim dikkat edeceğimiz şey işin aslını, özünü, hakikatını himaye edip etmediği meselesidir.
33:25Rabbim gerçek anlamda anlayıp kavrayıp gereğiyle ama etmeye cümlemizi muvaffak elesin.
33:31وَاَخِبْ دَعْوَانَا اَنِ الْحَمْدُ لِلّٰهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ الْفَاتِحَةَ مُعَسْسَلَا