00:00Bankası aynı şekilde gecelik vadede borç verme faiz oranı %40'ta, gecelik vadede borçlanma faiz oranı ise daha önce olduğu gibi
00:08%35.5'ta sabit kaldı.
00:11Yani Eylül toplantısında beklenti doğrultusunda sabit tutuldu.
00:15Siz isterseniz yorumlarınızı yapın, ben de o sırada mevcut yapayım.
00:19Aslında şöyle söyleyeyim, aslında iki hafta önce gerçek faiz oranı 3 puan indi zaten.
00:25Yani biz piyasada 40'larla işlem görürken, Merkez Bankası bir anda repo ihalelerini açıp aslında efektivliği aşağıya çekti.
00:373 puan aşağıya çekti.
00:38Şu anda gerçekleşen işlemler repo piyasasında 36.85'lerle gerçekleşiyor.
00:43Şimdi hep faiz yüksek, faiz yüksek kavramı var.
00:47Evet %36 yüksek bir faiz.
00:50Ama neye göre, kime göre?
00:52Benim boyunum uzun mu, kısa mı?
00:54Doğru.
00:54Neye göre, kime göre?
00:56Bu arada metinde değişiklik var, dilerseniz hemen ilk paragrafını okumak isterim.
01:00Şunu söylüyor Merkez Bankası, aylık dalgalanmalara karşın son dönem enflasyon gerçekleşmeleri ve öncü göstergeler enflasyonun ana eğiliminin gerilediğine işaret etmektedir.
01:10İktisadi faaliyete ilişkin veriler ve arz şoklarının yurt içi fiyatlarına yansımasının sınırlı kalması iç talepteki zayıf seyri teyit etmektedir.
01:18Diğer taraftan, jeopolitik gelişmeler neticesinde yüksek seyreden enerji fiyatları enflasyon görünümü üzerinde yukarı yönlü risk oluşturmaktadır.
01:27Jeopolitik gelişmelerin maliyet kanalı, iktisadi faaliyet ve beklenti kanalı üzerinden enflasyon görünümü etkileri yakından takip edilmektedir.
01:35Tam olarak faiz metnindeki ilk paragraf, kararın sabit tutulmasından sonraki ilk paragrafta bir değişiklik var.
01:42Burada Temmuz'da geçici bir yükselişe işaret ediliyordu ama aylık dalgalanmalara karşı enflasyon gerçekleşmeleri ve ana eğilimin gerilediğini belirtiyor.
01:52Bu metinde şimdi az önce yayına girmeden önce de baktım 102 dolar seviyesindeydi Brent petrol ve yüksek enerjiye aslında dikkat
02:00çekilerek yine bu kararın sabit tutulması yönünde bir işaret var.
02:04Yani yüksek enerji hayatımızda belki sürekli olacak.
02:08O nedenle dönüp sürekli yüksek enerji fiyatları, iklim değişikliği dolayısıyla don, sel bunları eğer gerekçe olarak sürekli ileriye süreceksek biz
02:20o zaman enflasyonu da rekorlar kırmaya devam edeceğiz önümüzdeki yıllarda.
02:24Bu arada Trump açıklama yaptı, Amerika Birleşik Devletleri'ndeki seçime işaret etti.
02:29O seçimden sonra dedi, İran Savaşı bitecek dedi.
02:32Yani hani bitmese dahi sizin dediğiniz gibi uzun sürecek gerçi ama hep bir bahane var.
02:37Bir de buna ek olarak yeri gelmişken size de şunu da sormak isterim.
02:41Bu tek ayakla yürütülebilecek bir mücadele mi enflasyonla mücadele?
02:44Bu işin hukuki boyutu da var.
02:46Bu iki ayakla da yürütülecek bir şey.
02:48Bir de güven problemi var.
02:49Şimdi bunun bir kere üç ayak üstüne oturabilmesi için yani denge noktasına gelebilmesi için en önemli şey arka planda bizim
02:58çok tartıştığımız,
03:00hemen hemen sizlerin bu masalarda her gün belediye başkanlarına yapılan tutuklama operasyonları, hukuki şeyler falan diye siyasi olarak hep tartıştığımız
03:14bir konu var ki,
03:14ben ona aslında Türkiye'de yapılması gereken en önemli reform diye bakıyorum.
03:21Siyasi partilerin finansmanının nereden sağlandığına dair yasanın şeffaf bir şekilde geçiriliyor olması lazım.
03:29Siyasetin finansmanı tarafının yani.
03:32Aynı zamanda siyasetçinin ahlaki boyutunun ortaya konabilmesi için siyasi ahlak yasasının geçiriliyor olması lazım.
03:42Arkasından da daha önce yapacaktık bunları gerçi.
03:46Özellikle Avrupa Birliği entegrasyon süreci içerisinde.
03:50Fakat işte bizim Mehmet'imiz, Ahmet'imiz, George'la, Mark'la bir arada nasıl şey yapsın, rekabet etsin, öyle şey
03:58mi olur deyip
04:00kamu ihale yasasında yapmamız gerekenleri yapmadık.
04:04Ve üstüne üstlük iki yüz kere değiştirerek adrese teslim bir takım şeyler yaptık.
04:09Bunları siyaseten söylemiyorum.
04:11Bunlar gerçekten bir ülkede şeffaflığın, harcamanın, yapılmış olan bütçenin şeffaf hesaplerebilir bir şekilde
04:20vatandaşın ödemiş olduğu vergilerin nereye gittiğini göstermesi
04:24ve gerçekten mali disiplinin sağlanabilmesi için yapılması gereken elzem şeyler.
04:31Bunları yapmadığımız sürece, zaten güven ortadan kalktı ama bunları yapmadığımız sürece de o güveni tekrardan geriye getirmeniz mümkün değil.
04:41Benim kullandığım önemli, yani biris, Pilbius Sirius'a ait bir tane söz var.
04:47Güven ruh gibidir, terk ettiği bedeni asla dönmez diyor.
04:50Yani bu bedene, bu ruhu tekrardan geriye getirebilmeniz için bir sihir lazım.
04:57Bir de zannediyorum, bundan önce geriye getirebilmeniz için dediniz hocam, geri getirmeyi istemek de gerekiyor.
05:03Bravo.
05:03Yani şu an ona istekli bir iktidarda görmüyorum ben açıkçası.
05:06Çok da umurumda değil gibi davranıyor iktidar.
05:08Güvenip güvenmemeniz sizin probleminiz diye.
05:11En azından hukuki boyutta bir geri adım söz konusu değil.
05:15Siz nasıl yorumluyorsunuz?
05:17Bir de orta vadeli programa da indi biraz evvel hocam.
05:19Bütün maaşları mesela orta vadeli programa göre, hedeflenen enflasyona göre yaptılar.
05:24Şimdi hedef %9'du, hop çıktı 21'e.
05:28Zaten orta vadeli bu 11. programı hiçbiri tutmadı.
05:31Birinden öbürüne koşuyoruz.
05:32Orta vadeli planlar zaten böyle iyi niyet mektupları gibi açıklanıyor bize.
05:36Yani son derece optimist, polyana vaziyetinde yazılan şeyler fakat esasında çok önemli belgelerdir bunlar.
05:44Yani strateji daire başkanlığı tarafından yayınlanan programdan bahsediyoruz.
05:49Dolayısıyla bizim önümüzü açacak inanacağımız güvenilirliğinin yüksek olduğu ve mesela şöyle derken,
05:57biz gelecek sene 4.3 büyümeyi hedefliyoruz derken,
06:00bu büyümeye gidecek yoldaki kaldırım taşları nasıl döşeniyor?
06:05Neye dayanarak, hangi sektörde biz büyümeyi hedefliyoruz?
06:09Ve bu büyüme hedeflenirken öne çıkan plan ortaya konmazsa havada kalan asılı sözler gibi geliyor.
06:18Onun için çok uzun süredir biz orta vadeli planda açıklanan verileri tabii ki incelemek durumundayız.
06:25Ekonomi bizim alanımız ama buraya inanmak durumunda değiliz.
06:32Kendi kafamızdan geçen ve yaptığımız analizlere göre hedefleri belirliyoruz.
06:37Yani ben Şubat-Mart ayından beri ilk iki ayda alınan ekonomik verilere, enflasyon verilerine dayalı olarak,
06:44benim gibi pek çok iktisatçı Mart'tan itibaren sene sonu enflasyonun %30'lar civarında olacağını zaten tahmin ediyordum.
06:52Ki bizim elimizdeki veri seti çok zayıf.
06:55Ama diğer taraftan baktığınızda ekonomi yönetiminin elindeki veri seti devasa.
07:00Ve buna rağmen beklenenin çok altında enflasyon rakamları açıklanıyor ve sonra sürekli revize ediliyor.
07:07Ve bu revizyon yapılırken de mesela işte en son 7 puanlık artışın yani revizyon sebebi içindeki 7 puanın
07:19reopolitik risklerden geldiği söyleniyor.
07:22Geriye kalan 6 puan nereden?
07:23Neden bu kadar büyük bir sapma yaşadık?
07:26Yani biz bir enflasyon hedefi koyuyoruz.
07:29Gerek Merkez Bankası tarafından gerek orta vadeli planda bir tahmin yapılıyor.
07:34Ve ondan sonra onların üzerine 10-15 puanlık yeni revizyonlar geliyor.
07:39Şimdi gelişmiş ülkelerin veya dünya enflasyon ortamasına baktığınızda senelik 3 enflasyon çok yüksek enflasyon.
07:45Bir de 7 puan yani en fazla.
07:47Onların yıllık enflasyonu bizim aylığımız zaten.
07:49Bu savaş nedeniyle enflasyonu en fazla yükselen ülkelerden bir tanesindeyiz.
07:54Zaten savaştaki ülkelerden daha yüksek bize katkısı 7 puan büyük büyük değil mi?
07:59Çok büyük bir yük ve geri kalanının anlaşılan o ki ne yazık ki uygulanan dezenflasyon politikası üzerimizde çok ağır yükler
08:08yarattığı halde olumlu bir gidişat sağlayamadı.
08:12Bakın seneler...
08:12Bu programın çalıştığı yönünde biz Hazine Maliye Bakanı'ndan sürekli aynı cümleleri duyuyoruz.
08:17Programa ilgi yoğun.
08:18Program çalışıyor.
08:19Program çok iyi gidiyor diye.
08:20İnandırıcılık söylemle olmuyor.
08:23Yani insanların yaşadığıyla oluyor.
08:25Dolayısıyla şu anda işte özellikle ücretli çalışanlar sizin de söylediğiniz gibi emekliler gerçekten çok zor durumda.
08:35Çünkü hep bir beklenen, hedeflenen enflasyon oranında artış yapılıyor senede bir kere ve ondan sonra onun çok üzerinde bir enflasyonla
08:44karşı karşıya ücretler fakirleşiyor.
08:46Olduğu gibi fakirleştik.
08:48Onun dışında sadece ücretler değil, üretim kesimi de zorlanıyor.
08:53Hizmetler sektörünü bir tarafa koyuyorum ama onun dışında gerçekten sanayi ve real sektör bu faizlerle, rekabet gücünü kaybeden aşırı değerli
09:03Türk lirasıyla her şeyle gerçekten eridi.
09:06E şu anda bakıyoruz Serap Hanım.
09:09Mesela orta vadeli programda diyor ki hem %4'ün üzerinde büyüyeceğiz hem işsizlik düşecek.
09:15Tamam mantık odur.
09:17Eğer sanayide üretimi arttırırsan büyümede hizmetler sektöründe tabii ki işsizlik azalır.
09:22Ama işsizlik rakamı, manşet rakam bana hiç güven vermiyor.
09:26Yani %30 mu %8.1 mi?
09:29Tek iş aramayı bırakanları ona dahil etmiyorlar.
09:32Tabii.
09:32Altına mı bakacağız?
09:32Ev genci diye bir şey türedi.
09:34Yani tamamıyla manşete otaklanıyorlar Merve Hanım.
09:37Altılı iş gücünden çok fazla bahseden yok.
09:40Orada şişen bir altılı iş gücü var.
09:42Yani çalışmaktan, artık iş aramaktan yorulmuş, küsmüş insanların bulunduğu bir kesim var.
09:51%30 diyoruz.
09:52Geniş tanımlı.
09:53Ve aynı zamanda istihdama katılımdan vazgeçen o kadar çok insan var ki.
09:58Şimdi işsizlik ölçerken uyguladığımız formülasyon istihdama katılım oranı.
10:06Ne kadar insan çalışmak istiyor, ne kadar iş buldu, ne kadar bulamadı.
10:10E istihdama katılım düşerse işsizlik verisi de düşer.
10:14Dolayısıyla insanları istihdama yöneltemiyorsunuz, üretime yöneltemiyorsunuz.
10:20Zaten metinde yazıyor, tüketimden artık son birkaç aydır metnede girdi, tüketim yavaşladı.
10:27İç talepte zayıflama.
10:28Evet, tüketimden vazgeçmeye başladık.
10:30Ve şimdi soru soruyorum.
10:35Aynı hükümet çerçevesi içinde uygulanan ekonomi politikalarında, bundan işte 4 sene evvel, zaman o kadar hızlı geçiyor ki,
10:44nebati döneminde uygulanan politikalarla.
10:47Krediler, faizler indirildi.
10:50Hadi bunu uygulayalım dediler.
10:52Ekonomiyi şahlandıracağız dediler.
10:53Bütün dünya faiz yükseltirken, politika faizini nasıl var, sana bana ne oluyor dedi Cumhurbaşkanı Erdoğan.
10:59O gün bugündür, gününü göremedik zaten.
11:01Evet, döviz fırladı, enflasyon fırladı.
11:04Aa, dediler ki tamam şimdi rasyon ele geçiyoruz, hadi biz faizleri yükseltelim.
11:09Hala enflasyonda dünyadaki en yüksek ülkelerde, ilk beşteyiz.
11:13Yani faizi indirsek de, faizi çıkarsak da çok bir farkı...
11:18Bir de hocam, İran Savaşı'nın bahaneyi diyorlar.
11:20İran, hadi yani en iyi ihtimal tam tarihi hatırlamamakla birlikte birkaç aydır devam eden bir savaş.
11:25Öncesinde, hadi İsrail, Filistin'i de söyleyelim.
11:28Hadi onu da dahil edelim.
11:29Bize çok bir, en azından insani olmasının ötesinde ekonomik olarak çok bir etkisi yok.
11:33Hadi iki sene diyelim.
11:34Bu enflasyon iki senedir yok ki.
11:36Ben dört sene önce bu stüdyoda yayın yaparken, üç buçuk sene önce,
11:39yine ekonomistlerle bu faiz nasıl düşecek konuşuyordum.
11:42Yani bu enflasyon nasıl düşecek konuşuyordum.
11:44Hiçbir şey değişmedi.
