00:00Sa taas na 6,283 feet at habang 540 kilometers,
00:06ang Sierra Madre Mountain Range ang nagsisilbing backbone ng Luzon
00:10at isa sa pinakamahalagang land formation sa bansa.
00:14Bukod sa tahanan ito ng 40% ng kagubatan sa Pilipinas,
00:18ang Sierra Madre din ang natural na depensa ng maraming kubinsya laban sa malalakas na bagyo.
00:24Pero batay sa pag-aaral ng Haribon Foundation,
00:279,000 hectares ng kagubatan ang nawawala kada taon sa Sierra Madre
00:32dahil sa illegal logging at timber poaching,
00:35labis na pagbimina, quarrying at pagkakaingin.
00:39Idagdag pa riyan ang developmental projects at pagtatayo ng mga istruktura sa mismong mountain range.
00:45Sa katunayan, mula taong 2003 hanggang 2020,
00:49130,000 hectares na ang nawala sa forest cover ng Sierra Madre.
00:54Babala ng mga eksperto kung magpapatuloy ito ay hihina ang kakayahan ng Sierra Madre
00:59bilang protective wall ng Luzon at ang gundok na ngayon depensa ng maraming lugar
01:04ay posibleng maging mitya ng mas maraming kalamidad sa bansa.
01:08Bakit nga ba mahalaga ang Sierra Madre at ang nature-based solutions laban sa maha?
01:17Ayon sa urban planner na si Architect Paulo Alcazarret,
01:21maraming lugar sa Pilipinas ang talagang madaling bahain
01:24dahil ang mga ito ay nasa downstream ng mga ilog o di kaya nasa coastal lowlands.
01:30Kumbaga sa bat siya, kung hindi mapipigilan ng tubig mula sa itaas,
01:34dadalo ito pa baba at may iipon sa gitna.
01:36Majority of the 1,500 towns and cities in the Philippines
01:40are at the bottom of the slope from each of the islands.
01:47So there are uplands where all the rainfalls,
01:51tubig bahan will fall on that,
01:53but because we are deforested,
01:56more than 90% of our original forest cover is gone.
02:00All of that water goes down to the 16 major river basins and river systems in the Philippines
02:07and at the bottom of all of this are most of our towns and cities.
02:11Tignan natin ang Metro Manila bilang halimbawa.
02:15Isa itong low-lying floodplain.
02:17Napapagit na nito ng Manila Bay at Laguna Debay na konektado ng Pasig River.
02:22Nasa silangan naman ng Laguna Debay ang Sierra Madre Mountain Range.
02:25Kapag malakas ang ulan, dumadaloy ang tubig mula sa Sierra Madre,
02:30pababa sa river systems na konektado sa Laguna Debay.
02:33Kapag umapaw ito at sumabay pa ang high tide sa Manila Bay,
02:37walang ibang pupuntahan ng tubig,
02:40kundi sa mga kalasada ng Metro Manila.
02:45Kaya ang sabi ni Architect Alcazarin,
02:47kahit ilan pang flood control project ang ipatupad,
02:50kung hindi susolusyonan ang baha sa upstream o mas mataas na lugar,
02:54hindi matatapos ang problema.
02:57Reliance on gray infrastructure is not the ultimate solution
03:02which really needs to happen at the upper elevations.
03:06First, for reforestation.
03:08Second, to detain the rainwater before it gets down via dams,
03:14via detention ponds.
03:15To use bioengineering or nature-based solutions,
03:20the rivers and waterway systems that we have.
03:23Kapag sinabing nature-based solutions,
03:26kasama rito ang paglalagay ng open park at green spaces
03:29na siyang sisip-sip sa tubig para hindi magkaroon ng baha sa isang lugar.
03:33Pero, nagiging hamo ng implementasyon dahil sa kawalan ng sapat na batas para rito.
03:38In other progressive cities around the world,
03:41their nature-based flood mitigation and stormwater management
03:44is based on a network of parks and open spaces.
03:47Unfortunately, in our towns and cities,
03:50we have not built any major park,
03:53much less a park system,
03:54in the last 50, 60, 70 years.
03:57Kulang din umanong koordinasyon at pagtutulungan ng mga nakaupo sa pwesto.
04:03Stormwaters do not recognize political boundaries.
04:05Yet, we seek to address these problems.
04:09Oh, I'm the mayor of this town or this city,
04:11and I will solve the problems of flooding within our city.
04:15It just doesn't work that way.
04:16What is lacking is coordination and collaboration
04:20and the venues for such collaboration and cooperation
04:26is non-existent because of apparent lack of admission of accountability
04:34and responsibility across the board in all of our institutions.
04:40Nitong August 2026,
04:42inanunsyo ng Malacan yang ang paglalagay ng nature-based flooding solutions
04:46sa iba't-ibang bahagi ng Metro Manila.
04:48Kasama rito ang paglalagay ng detention basins sa matataas na lugar,
04:53river floodplains at inland wetlands.
04:57Isinusulong din ng Protected Area Management Board
05:00ang mga hakbang na magpapalawig sa conservation at management
05:03ng protected areas sa Sierra Madre.
05:06Sa kamera, ipinanukala ang pagtatag
05:08ng Sierra Madre Mountain Range Authority
05:10at sampung taong pagpapatigil sa logging,
05:13mining, infrastructure project
05:16at anumang uri ng development sa mountain range.
05:18Layunin itong i-restore ang 50,000 hectares
05:21ng protected land at isecure ang ancestral domains
05:24ng dumagat, remontado at ng agta communities.
05:29Marami-rami na raw na ipresentang solusyon sa baha
05:31ang mga eksperto.
05:33Panahon na raw para pakinggan sila ng gobyerno.
05:36Nang sa ganon, makaahon tayo
05:38sa bahang naglulubog sa atin sa Kalbaryo.
05:41Ako si Jasmine Gabriel Galban
05:43ng GMA News.
