00:08Mula sa nakabibiging putukan at walang habas na bakbakan,
00:14hindi maikakaila na ang Mindanao noon naging sentro ng sagupaan.
00:27Nung dekada 70, sumiklab ang armadong labanan sa pagitan ng gobyerno at Moro National Liberation Front o MNLF.
00:36Di kalauna, nakumusbong din ang Moro Islamic Liberation Front o MILF.
00:41Kapilang sa mga ugat ng sigalot, ang pagkawala ng lupa, kahirapan at kakulangan ng representasyon ng mga Moro sa pamahalaan
00:50ang isinusulong nila sa sariling pangamahala at pagkilala sa kanilang makarapatan.
00:58Noong 1997, formal na nagsimula ang peace negotiation sa pagitan ng gobyerno at MILF.
01:05Matapos ang halos dalawang punta ang negosyasyon, nilagdaan noong Marso 2027, 2014,
01:12ang Comprehensive Agreements on the Bank sa Moro o Kaba.
01:16Dalawang tracks po yung disagreement. Ang una ay yung normalization track niya na nandoon yung decommissioning,
01:23employment, yung socio-economic program sa mga combatants, transformation ng mga communities natin na nasira ng gera.
01:32Ang isang bahagi naman po ay yung political track niya. Ito yung pagkakaroon ng sariling gobyerno yung Bangsa Moro.
01:41Mula sa kasunduan, isinulong ang Bangsa Moro Organic Law na naglatag ng batayan para sa pagkakatatag ng Barmong 2019.
01:50Binoo ang Bangsa Moro Transition Authority o BTA.
01:54May 80 membro ang itinalaga ang Pangulo para sa pamahala sa reyon sa transition period.
02:00Mula rito, isinulong ang unang regular na Barm Parliamentary Eleksyon, isang halalan para sa mga kinatawang pipiliin ng mga tao
02:09sa Barm.
02:10Naitakda sana ito noong 2022 pero naipagpaliban sa 2025 at muling naantala.
02:17Dahil sa kulang na panahon para sa paghahanda, inilipat muli ang halalan sa 2026.
02:23Sa ilalim ng Republic Act 12317, itinakda ang unang regular Barm Parliamentary Eleksyon sa September 14, 2026.
02:34Ang kailangan ho talaga natin ay magkaroon tayo ng demokratiko at malayang eleksyon para ho talagang magkaroon na ng conclusion
02:45yung political track ng peace agreement natin.
02:48Mula sa ilang dekadang sigalot, sunod-sunod na kasunduan ang nilagdaan para isulong ang kapayapaan.
02:56Patungo na ang Bangsa Moro sa paglulukluk ng kanilang leader.
03:00Yung inaasahan natin na mapayapa, free at saka fair na eleksyon po ang gusto nating makita sa halalang ito.
03:12Na saan talagang genuine yung magiging participation po ng ating mga butante.
03:19Isa ho ito sa major deliverables po ng ating peace agreement.
03:24Sa unang regular na halalan sa Barm, 80 miyembro ang uupo sa Bangsa Moro Parliament, 40 party, 32 district at
03:348 sectoral representatives.
03:36Sila ang maghahalal ng Chief Minister.
03:38Mahalaga ang magiging papel ng mayahalal na mga pinuno ng Barm government.
03:47Substantial ho yung dapat na maging support nila doon sa success ng normalization.
03:52Yung implementation ng decommissioning at yung mga deliverables po nung mga security aspects,
04:01especially kasama ho dyan yung disbandment of private armed groups and the transitional justice and reconciliation initiatives
04:10at yung transformation po ng mga dating kampo ng MLF.
04:15Malayo pa pero malayo na ang narating ng Barm.
04:19Patungo sa kapayapaan, kaunlaran at isang rehyong malayang mangarap at makaahon sa hira.
04:28Para sa Integrated State Media, Kaleisel Bardilia ng BTV.
