00:00Sa gitna ng araw-araw na gastusin at patuloy na pagtaas ng presyo ng bilihin,
00:04isa sa pinakamalaking hamon ng mga nanay ay ang tamang pagbabudget at paghahawak ng pera sa loob ng tahanan.
00:12Kaya naman ay isin pag-uusapan natin kung paano mas mapapalakas ang financial literacy
00:16ng bawat mommies para sa mas matatag na kinabukasan ng kanilang pamilya.
00:21Makakausap po natin ito ko dyan, financial advisor na si Ia Burser.
00:26Magandang umaga po.
00:27Good morning po.
00:27Good morning and belated Happy Mother's Day.
00:30Thank you. Happy Mother's Day.
00:32Mommy Ia, madalas po natin sinasabi na ang nanay ang ilaw ng tahanan.
00:36Pero kadalasan siya rin ang budget manager ng pamilya.
00:40Sa pananaw niyo, gaano kahalaga ang financial literacy para sa pagmamanage ng household finances?
00:45For me, kayo na nga yung nagsabi na mothers talaga yung in charge sa pagbabudget sa family.
00:52So for me, dapat siya yung first and foremost maalam in terms of budgeting in the family.
00:56So, yung simpleng paglilista ng mga expenses and ng mga income, very important na malaman ng mga mothers.
01:04Kailangan talagang taken into account lahat ng paglabas ng pera.
01:07Yes, that's right.
01:08Pero ito, paano ba makakapagsimulang isang nanay?
01:11Sa tamang pagbabudget, kahit sa'ko lang po yung kinikita niya?
01:16For any income naman, pwedeng-pwedeng mag-start ng budget.
01:20Ang simple lang na gagawin is, if meron kang notebook or meron kang Excel,
01:24ililista mo lang doon lahat ng pumapasok na pera.
01:26So, mga income ninyo ng family and lahat ng lumalabas na pera or expenses.
01:31Ang usual na ideal sa ganyan is 50, 30, 20 rule yung tinatawag namin sa pagiging financial advisor.
01:3950% will go to your necessities or needs.
01:42So, yung pang-araw-araw nyo, like kuryente, water, food on the table.
01:47So, yun, 50% goes to that.
01:4930% will go to your fund fund, yung para ma-enjoy nyo naman yung money ninyo as a family.
01:54Di ba? Like traveling, or pagpupunta sa mall, pagkain sa labas.
01:57Although, ang advice ko rin, if nagpipay pa ng debts yung family na to, wala mo ng fund fund.
02:03Siyempre, ilalagay muna natin sa mga utang na kailangang bayaran.
02:06So, 30% goes to debts or fund fund.
02:09And 20% will go to savings and future needs naman ng family.
02:13So, mag-iipon for education, for your health insurance, mga ganyan.
02:18So, mas better din na meron tayo for future naman.
02:21Ito naman, gano'n naman kahalaga ang pagkakaroon ng emergency fund?
02:25At paano ito unti-unting mabubuo?
02:28For emergency fund naman, nakita natin yan during the pandemic,
02:31yung bigla na lang nag-lockdown, tapos akala natin two weeks lang yung lockdown.
02:36Tapos, ang dami na wala ng trabaho.
02:38So, doon pa lang makikita natin na very important na magkaroon ng emergency fund.
02:42Kasi ito yung sasalo sa atin kapag may mga instances na hindi natin naasahan,
02:47like na accident, may na-accident sa family,
02:49or yun nga, magkaroon ng lockdown, magkaroon ng job loss.
02:52So, yun yung sasagot sa atin.
02:53To start that, ang general rule naman dito is 3 to 6 months of the income of the family.
02:59So, since nalistan nyo na yung income ninyo,
03:01determine nyo lang yung 3 to 6 months na amount nun.
03:04And yun yung ideal na sisimula natin na emergency fund.
03:08To start, you just have to start with the habit first.
03:11So, magtabi lang ng, let's say, 100, 200 pesos from your payday, for example.
03:17And kapag meron ka ng habit, doon yung taasan yung pag-start ng emergency fund.
03:21Okay. Sa pagtaas naman ng presyo ng mga bilihin, paano naman maiwasan yung overspending?
03:27Overspending. In terms of that, marami ding ilaw ng tahanan yung guilty dyan, no?
03:31Ang usual lang namin ginagawa sa household namin is,
03:35we list down the grocery list, so make sure guided kayo.
03:38And yung isang practical ko din na advice is, pumunta kayo sa grocery ng busog.
03:43Kasi kapag gutom, usually may mga cravings kayo.
03:45Ang dami na bibili.
03:46Ang dami na bibili na hindi kailangan.
03:48So, yun, that's the practical advice that I can give.
03:51And second is, I take advantage of online shopping apps.
03:55Kasi usually may mga 5.5, 6.6 na sale.
03:59Usually yung mga dry goods ng family doon namin kinukuha,
04:01like mga soap, laundry detergents, ganyan.
04:04Usually pag-sale doon, mas mababa yung price than the groceries.
04:08Syempre, we want to also pass on our money managing skills.
04:11Paano naman natin matuturuan yung mga anak natin maging responsible sa pag-handle ng pera?
04:17At an early age, yung daughter namin, naturuan namin ng delayed gratification.
04:21So, alam niya na kapag pupunta sa mall and sa toy store,
04:24hindi necessarily kailangan bumili ng something new.
04:28So, ang mga big ticket toys namin, usually birthdays and Christmas lang niya nakukuha.
04:33So, what we do is, kapag may gusto siya, we take a photo,
04:36tapos ipu-pull up namin yun during her birthday or Christmas
04:39and pipili siya doon kung ano talaga yung gusto niya.
04:42Kasi nga naman kung sasanayin mo yung mga bata,
04:46na medyo may spoiler, baka dyan pumasok ang overspending, wala sa budget.
04:51Minsan din, yung daughter ko, kunwari may gustong bilhin,
04:55sabihin ko sa kanyang courage ko,
04:57to study on your first semester, I'll check your final grade.
05:01So, kung may ganyan, bibiliin natin.
05:04Hintayin talaga na yun.
05:06Okay, dun naman sa ating mga nanay,
05:08ano pa yung inyong gustong mensahe para matutungan nila yung tamang paghahawak ng pera?
05:13Sa mga nagsistart mag-budget,
05:14my only message is start with the behavior first,
05:17so make sure you have a habit of listing down all your expenses and all of your income.
05:22Yun muna, kasi ang money management, habit lang naman siya.
05:26So, once may sistema ka na, you know na paano iba-budget yung money ninyo,
05:30and meron ka na rin habit na uupuan mo talaga siya weekly,
05:34mamamanage at mamamanage niyo yung money ninyo.
05:36Second is, make sure it's a family habit.
05:39Ibig sabihin yung family also knows the goal.
05:41Let's say may pinag-iipunan kayo na travel,
05:43alam ng lahat para alam nila bakit kayo nagtitipid and bakit kayo nag-iipon.
05:48Ang dami mga practical tips yun na, pwede agad-i-apply.
05:51Yes, very helpful.
05:53Mag-grocery, mag-gotong.
05:55Oo, kasi minsan kukuha na, kainin na eh.
05:58Oo, maglista ng pagpasok at paglabas ng pera,
06:01dali-dali nyo i-apply nito.
06:03At sana yung beneficyo ay maramdaman ng mong pamilya.
06:07At sama-sama kayo sa responsibility ng pagbabanshin.
06:09That's right.
06:10And with that, mananang salamat po, Ms. Ia Burser,
06:13sa inyong pagbabahagi ng mahalagang kaalaman
06:15tungkol sa financial literacy
06:17at sa pag-manage ng household finances ng mga nanay.
06:22Thank you also.
Comments