1
- 7 hafta önce
Milli Çözüm Dergisi - Askeri Hastane ve Liselerin Kaldırılması Hıyanetinin Sonuçları ve GATA TAHRİBATI
www.millicozum.com
www.millicozum.com
Kategori
🗞
HaberlerDöküm
00:00Askeri Hastane ve Liselerin Kaldırılması Hıyanetinin Sonuçları ve GATA Tahribatı
00:05Malumunuz, 15 Temmuz 2016 Alçak FETÖ Kalkışmasının Akadim'de, 31 Temmuz 2016 tarihinde resmi gazetede yayınlanan 669 sayılı kanun hükmünde kararname
00:17ile bütün askeri liseler,
00:19Kuleli 1845, Işıklar 1845, Maltepe 1928 ve Heybeli Adadeniz 1852 Askeri Liseleri, As Subay Hazırlama Okulları, Harp Akademileri Kapatılmış, Bütün,
00:34Kara, Hava ve Deniz Harp Okulları ise bir şekilde statü değiştirip Milli Savunma Üniversitesi adı altında toplanmıştır.
00:41TSK'nın komuta kadrosunu yetiştiren ve eğiten bu ana omurga, bu kalkışma sanki fırsat bilinerek yok edilmeye çalışılmıştır.
00:50Ama bundan daha vahimi de vardı. Belki her Türk zaten asker doğar diyerek bu hıyanet ve basiretsizlik bir şekilde stratejik
00:59olarak sineye çekilebilirdi.
01:00Ama maalesef her Türk askeri doktor olarak doğmuyordu. Sivil ortamlarda savaş şartlarının özel ve öncelikli pratiğine ulaşmak mümkün olmuyordu.
01:10Yine bu kararname ile başta o her daim istismar ettikleri 2. Abdülhamit tarafından 1898 yılında Gülhane Seririyat Hastanesi adı altında
01:21kurulan GATA,
01:22sayıları 22'yi aşan askeri hastane ile birlikte, kağıt üzerinde Gülhane Eğitim ve Araştırma Hastanesi adı altında diğer hastanelerle birlikte
01:30sivilleştirilmiş ama gerçekte ise kapatılmıştır.
01:34Doktor ve askeri doktor kavramlarına girmeden evvel bazı kavramların açığa kavuşturulmasında fayda vardır.
01:40Hastanelerin acil bölümlerinde temelde 4 ayak vardır.
01:451. Triyaj, karşılama ve önceliklendirme, kırmızı, sarı ve yeşil kodları veren sağlık görevlileri.
01:512. Muayene ve ilk müdahale, dahili ve genel acil tıp uzmanları.
01:573. Acil cerrahi, hastalık kaynaklı akut müdahaleler, vücudun içinde gelişen ve ameliyat gerektiren durumlar, apandisit, mide delinmesi vs.
02:074. Travma cerrahisi, dış etken kaynaklı ağır yaralanmalar, dışsal yaralanmalar, kaza, iş kazaları, ateşli ve kesici silah yaralanmaları.
02:17Acil müdahalede genel prensip, durumu en ağır olana öncelik vermek ve sorunu stabil mahale getirene veya eks olana, ölene kadar
02:25gerekli tüm müdahaleleri zaman mefhumu gözetmeksizin yapmaktır.
02:29Hazarda, yani barış zamanı ya da sivil hastanelerde durum ve prosedür bu şekildedir.
02:35Ama seferde, savaş şartlarında ise durum bambaşkadır.
02:39Barış zamanında 4 ayrı birimin yaptığı bu işler, muharebe sahasında bir kişinin sırtındadır.
02:45Yani askeri sağlık görevlisi, çoğu zaman triyaj, ilk muayene ve acil ve travma cerrahanın yaptığı işleri bir şekilde tek başına
02:54yapmak zorunda kalacaktır.
02:55En kritik aşama, taktik triyaj anıdır.
02:58Taktik triyaj, kısıtlı zamanda çok sayıda yaralının geldiği durumlarda, en ağır olana değil, mevcut imkanlarla kurtulma şansı en yüksek olan
03:07ve bir an önce birliğe dönebilecek personele öncelik verilmesini içeren askeri tıp stratejisidir.
03:13Mevzu vatan savunması olduğunda, cephede silah tutacak olan askere öncelik verilmesi, askeri disiplinle yetişmemiş bir sivil doktordan beklenemez.
03:22Bu zorlu psikolojik kararı, ancak askeri disiplinle doktorluk kimliği birleşmiş insanlar verebilir.
03:29Durumu anlayabilmek için Çanakkale destanında yaşanmış şu hayat dersi yeterlidir.
03:34Hatırlatacağımız, tıbbiyeli doktor Tarık Nusret'in hikayesidir.
03:38Bu olay, savaş cerrahisinin en katı kuralı olan taktik triyajın, önceliklendirme, tarihteki en acı verici, en trajik ve en asil
03:47örneklerinden biri olarak kabul edilir.
03:49Doktor Tarık Nusret, saniyelerle yarışarak, uykusuz ve bitkin bir halde sahra çadırında yaralıları muayene etmekte,
03:57kurtulma şansı olanları ameliyata sevk ederken, tıbben yapacak bir şey kalmayanları ise acılarını dindirmek üzere ayırmaktadır.
04:04Ama o sırada, çadıra getirilen ağır yaralılar arasında kendi öz oğlu da vardır.
04:10Göğsünden ve batınından ağır şarapnel darbeleri almış olan oğlu, can çekişmektedir.
04:15Taktik triyajın en acı kararı
04:17Doktor Tarık Nusret, oğlunu görür görmez tanır.
04:20Ancak bir savaş cerrahı, soğukkanlılığı ve askeri hekimlik yeminiyle hareket etmek zorundadır.
04:26Oğlunun yaralarını hızla muayene ettiğinde, hasarın çok büyük olduğunu ve o anki sahra şartlarında cerrahi olarak kurtarılma şansının kalmadığını,
04:35tıbbi tabirle geri dönülmez aşamada olduğunu görür.
04:38Hemen yanı başında ise, müdahale edilirse yaşama şansı çok yüksek olan, uzuvları parçalanmış diğer vatan evlatları sıra beklemektedir.
04:47Doktor Tarık Nusret, gözyaşlarını içine akıtarak oğluna bakar ve yanındaki sıhhiyelere şu tarihi emri verir.
04:54Bu çocuğu bir kenara gölgeye kaldırın.
04:56Onun için artık yapabileceğimiz bir şey yok.
04:59Durumu daha hafif olan, kurtarabileceğimiz diğer yaralıyı getirin.
05:02Sonrası ve veda
05:04Doktor Tarık Nusret, kendi evladını bir kenara bırakıp, kurtulma şansı olan diğer askerlerin hayatını kurtarmak için saatlerce ameliyat yapmaya devam
05:12eder.
05:13Siperden gelen yaralı akışı biraz hafiflediğinde ve üzerindeki acil cerrahi baskı azaldığında, saatler sonra oğlunun kaldırıldığı gölgenin başına gider.
05:23Ancak oraya vardığında oğlu çoktan şehit olmuştur.
05:26Doktor Tarık Nusret, ancak o an bir baba olarak dizlerinin üstüne çöker, oğlunun cansız bedenine sarılır ve ağlar.
05:33Bu yaşanmış ibretlik olay, Çanakkale ruhunun ve askeri tıp etiğinin en yüksek mertebesini gösteren,
05:40vatan coğrafyasındaki tüm evlatları kendi evladından aziz bilme anlayışının anıtlaşmış bir vesikasıdır.
05:46Bu olay bile askeri doktorların, cerrahların nasıl bir çelikten askeri irade ile hem asker hem de doktor olabildiklerinin vesikasıdır.
05:54Bu yüksek ahlaki ve stratejik duruş, harp cerrahisinin sivil hekimlikten ayrılan felsefi sınırlarını net çizgilerle belirler.
06:02Savaş cerrahisinin temel özellikleri ve askeri cerrahlık.
06:06Balistik ve patlama yaralanmaları.
06:08Sivil hayatta nadiren görülen, ancak harp ortamında ana odak olan kinetik enerjisi yüksek mermilerin dokuda yarattığı kavitasyon,
06:16şok dalgasıyla doku parçalanması ve şarapnel parçalarının neden olduğu çoklu, kirli ve enfeksiyona açık yaralarla ilgilenir.
06:24Kısıtlı imkanlar ve sahra şartları.
06:26Ameliyatlar, tam teşekküllü steril hastaneler yerine, sahra hastanelerinde, yeraltı sığınaklarında veya mobil cerrahi ünitelerinde,
06:35kısıtlı elektrik, su, tıbbi malzeme ve kan stoku ile gerçekleştirilir.
06:40Hasar kontrol ve kademeli tahliye.
06:43Sahra şartlarında saatler süren estetik veya kesin tedavi ameliyatları yapılmaz.
06:48Amaç, sadece kanamayı durdurmak, hava yolunu açmak ve kontaminasyonu bulaşmayı önleyip,
06:54yaralıyı güvenli bir geri bölge hastanesine sevk edilebilir, transportable hale getirmektir.
06:59Askeri cerrah savaş cerrahı kimdir?
07:02Askeri cerrah, bu zorlu şartlar altında görev yapmak üzere,
07:06özel bir askeri ve tıbbi eğitimden geçmiş, rütbeli askeri doktordur.
07:11Hem asker hem doktor.
07:12Bu hekimler, askeri hiyerarşinin içinde yer alır.
07:16Taktik saha kurallarını, intikal şartlarını ve çatışma psikolojisini bilirler.
07:20Kendi güvenliklerini sağlarken, aynı zamanda ateş hattına yakın bölgelerde hayat kurtarırlar.
07:26Çok yönlü müdahale yeteneği.
07:28Sivil hayatta, bir genel cerrah, sadece karın içi organlara, bir ortopedist kemiklere bakar.
07:34Ancak savaş alanında, tek bir askeri cerrahın,
07:37bacağa kopan askere turnike ve fiksasyon yapması,
07:40göğsüne şarapnel gelen askene göğüs tüpü takması ve batın içi kanamayı durdurması gerekebilir.
07:46Bu nedenle, ileri düzey çok yönlülük zorunludur.
07:49Türkiye'deki mevcut durum, 2026.
07:52Geçmiş özetimizde de belirttiğimiz gibi,
07:552016 yılında, gata ve askeri hastanelerin kapatılmasıyla,
07:59sivil sistemde doğrudan pratikte ve sahada askeri cerrahlık kadrosu kalmamış,
08:03sınır ötesi operasyonlardaki sahra hastanelerine,
08:07sivil hekimler geçici olarak görevlendirilmiştir.
08:09Ancak, 2026 yılı itibariyle,
08:12askeri tıp kurumsal hafızasının ve usta-çırak ilişkisinin zarar görmesi nedeniyle,
08:17GATA'nın Milli Savunma Bakanlığı'na, MSB'ye geri devredilmesi
08:21ve askeri tıp sisteminin,
08:23dolayısıyla rütbeli ve özel eğitimli askeri cerrah kadrolarının
08:27yeniden yapılandırılması çalışmaları resmi olarak yürütülmektedir.
08:311. Kalite ve tecrübe açısından farklar
08:3315 ila 20 yıl öncesinin askeri cerrahi yapısıyla,
08:37yakın geçmiş ve günümüzün şartları karşılaştırıldığında,
08:41kurumsal hafıza ve lojistik imkanlar açısından belirgin farklar öne çıkmaktadır.
08:46Usta-çırak ilişkisi ve kurumsal hafıza
08:4815 ila 20 yıl önce, GATA, Gülhane Askeri Tıp Akademisi bünyesinde,
08:54Güneydoğu Anadolu terörle mücadele döneminin ve sınır ötesi operasyonların
08:58balistik, patlama yaralanmaları tecrübesi doğrudan küdemli profesörlerden asistanlara aktarılıyordu.
09:052016'da askeri hastanelerin kapatılması ve sivil sisteme devredilmesiyle bu kurumsal zincir koptu.
09:12Yetişmiş askeri cerrahların bir kısmı emekli oldu, bir kısmı sivil üniversitelere geçti,
09:17bu da kurumsal hafızanın zayıflamasına neden oldu.
09:20Vaka çeşitliliği ve spesifik tecrübe
09:23Eski sistemde, çatışma bölgesindeki yaralılar doğrudan herikopterlerle GATA veya bölge askeri hastanelerine,
09:31Diyarbakır-Van askeri hastaneleri gibi sevk edilirdi.
09:34Buradaki cerrahlar sadece yüksek hızlı mermi ve şarapnel yaralanmaları üzerine muazzam bir tecrübeye sahipti.
09:42Günümüzde, sivil sistemde görev yapan cerrahlar, trafik kazası veya adli olaylar,
09:47kesici alet, düşük hızlı tabanca gibi sivil travmalarda çok tecrübeli olsalar da,
09:53harp sahasının getirdiği yüksek enerjili doku yıkımları ve çoklu organ patlamaları konusunda
09:58eski askeri cerrahların spesifik tecrübesine sahip değillerdir.
10:03Harp şartlarına uyum ve taktik triyaj
10:05Eski askeri cerrahlar sadece birer doktor değil, aynı zamanda askeri eğitim almış rütbeli personellerdi.
10:12Sahra şartlarında, kısıtlı lojistik imkanlarla ve çatışma psikolojisi altında
10:17taktik triyaj, kısıtlı zamanda kurtulma şansı en yüksek olana öncelik verme ve yapma becerileri
10:23sivil hekimlere göre çok daha yüksekti.
10:26Günümüzde, sınır ötesine geçici görevle gönderilen sivil hekimler,
10:30her ne kadar travma konusunda çok başarılı olsalar da,
10:33askeri hiyerarşi, sahla lojistiği ve çatışma alanı dinamiklerine uyum sağlamakta zorlanabilmektedir.
10:39Teknolojik avantaj günümüz
10:41Günümüz cerrahisinin 15 ila 20 yıl öncesine göre tek avantajı,
10:46tıbbi teknoloji, görüntüleme cihazları ve hasar kontrol ürünlerindeki
10:51gelişmiş turnikeler, pıhtılaştırıcı ajanlar, taşınabilir ultrasonlar, küresel ve teknolojik ilerlemedir.
10:57Ancak bu teknolojik üstünlük, usta-çırak ilişkisindeki insan gücü ve kurumsal tecrübe kaybını tamamen kapatamamıştır.
11:052. Eskiden GATA'nın yaptığı bu askeri cerrahi alanı şimdi sivilde var mı?
11:10Eskiden GATA'nın yürüttüğü akademik ve pratik anlamdaki askeri, harp cerrahisi alanı,
11:17sivil sistemde müstakil bir branş, bölüm veya kürsü olarak mevcut değildir.
11:21Lakin GATA mensubu doktorlarımız bunu usta-çırak usulü ve muazzam bir canlı yaşanmış deneyim ile
11:27sahada bizzat yaşayarak öğrenmiş ve öğretmişlerdir.
11:31Sivil sistemdeki karşılığı
11:33Bu alana sivil tıp dünyasında en yakın disiplin, büyükşehir hastaneleri ve üniversitelerin bünyesindeki
11:39genel cerrahi, travma ve acil cerrahi birimleri ile ortopedi ve travmatoloji klinikleridir.
11:46Sınır ötesi görevlerin yürütülmesi
11:482016'dan sonra sınır ötesi harekat bölgelerinde Suriye, Irak ve benzeri kurulan sahra hastanelerinin
11:56cerrahi yükü Sağlık Bakanlığı tarafından geçici görevlendirme, mecburi veya gönüllü ile
12:02gönderilen sivil genel cerrahlar ve ortopedistler tarafından sırtlanmıştır.
12:07Bu hekimler sivil travma bilgisini sahada uygulayarak büyük fedakarlıklar göstermişlerdir.
12:13Ancak bu durum kurumsal bir askeri tıp uzmanlığı altında değil, geçici saha tecrübesi
12:19şeklinde yürütülmüştür.
12:202026 yılı itibariyle güncel durum.
12:23Sivil sistemdeki bu yapısal boşluk, kurumsal hafıza kaybı ve koordinasyon sorunları neticesinde
12:292026 yılı itibariyle GATA'nın yeniden Milli Savunma Bakanlığı'na, MSB, devredilmesi
12:36ve askeri sağlık sisteminin tıp fakültesi eğitiminden itibaren yeniden inşa edilmesinin
12:41kaçınılmaz olduğu bazı siyasilerin anca akıllarına gelmiş ama bununla ilgili de
12:46resmi ve ciddi bir gayret henüz gözükmemektedir.
12:49GATA'da fiziki olarak harp cerrahisi bölümü yazan bir tabela veya kürsü bulunmuyordu.
12:55Ancak başta genel cerrahi, ortopedi ve travmatoloji olmak üzere mevcut cerrahi bölümler,
13:01kurumsal kültürleri ve eğitim müfredatlarıyla tamamen birer harp cerrahisi merkezi gibi
13:06çalışır vaziyetteydi.
13:08GATA'nın öncülüğünde, diğer tüp eğitim okullarında olanın aksine, ana doktrin ve felsefe
13:13olarak usta çırak usulü benimsenmiş ve muazzam ve devasa bir kurumsal hafıza birikmişti.
13:19Mevcut durumun, sivil sisteme devrin yarattığı tehlikeler, sistemin sivil kadrolarla
13:25yürütülmeye çalışılmasının, sahada, harekat bölgelerinde ve kurumsal düzeyde
13:30yarattığı somut tehlikeler ve zafiyetler şunlardır.
13:33Komuta zinciri ve hiyerarşi boşluğu.
13:35Sınır ötesi operasyonlarda, Suriye, Irak ve benzeri görevlendirilen sivil hekimlerin
13:41askeri bir rütbesi veya askeri hiyerarşide bir karşılığı yoktur.
13:46Bir çatışma anında, askeri birliğin komutanı ile sivil doktor arasında emir komuta
13:51ve tahliye koordinasyonunda yapısal boşluklar yaşanmıştır.
13:55Sahra şartlarına ve askeri kültüre uyumsuzluk.
13:58Sivil bir cerrah, her ne kadar mesleğinde çok başarılı olsa da, çelik yelek giymek,
14:03intikal etmek, havan veya roket tehdidi altında çalışmak, sivil hayatta karşılaşmadığı,
14:09taktik triyaj, kısıtlı kaynakla kurtulma şansı en yüksek olana öncelik vermek zorunda kalmıştır.
14:14Bu durum, ciddi psikolojik ve operasyonel zorluklar doğurmuştur.
14:18Kurumsal hafızanın ve usta-çırak ilişkisinin kopması
14:22Askeri cerrahlık, kitaptan öğrenilen bir daldan ziyade,
14:26kıdemli albay, general cerrahların operasyon bölgelerinden gelen spesifik balistik yaralanma tecrübelerini
14:32asistanlarına, ameliyathanede birebir aktarmasıyla, usta-çırak metoduyla yürüyen bir gelenekti.
14:382016 ila 2026 arasındaki 10 yıllık kesinti bu zinciri koparmış ve yeni nesil cerrahların
14:45balistik travma tecrübesinden mahrum yetişmesine neden olmuştur.
14:49Süreklilik ve motivasyon eksikliği
14:51Sağlık Bakanlığı personeli, sahaya genellikle 2 ya da 3 aylık geçici görevlerle, rotasyonla gönderilmektedir.
14:58Bir cerrah, tam bölgeyi, birliği, coğrafyayı ve yaralanma dinamiklerini tanımışken görevi bitmekte
15:05ve yerine sıfır tecrübeyle başka bir sivil hekim gelmektedir.
15:08Bu durum, savunma sürekliliğini zedeleyen bir zafiyettir.
15:12Bir ülke harp cerrahlarını nasıl etkisiz bırakırdı?
15:16Stratejik düzeyde bakıldığında, ordusu sürekli aktif çatışma içinde olan bir ülkenin
15:21kendi askeri tıp sistemini tasfiye etmesi, küresel askeri tıp literatüründe
15:26stratejik bir öngörüsüzlük hatası ve kurumsal yıkım olarak değerlendirilir.
15:31Dünyada ABD, Uniform Services University, Rusya, Kirov Askeri Tıp Akademisi
15:37veya İsrail gibi sürekli çatışma riski barındıran hiçbir ülke
15:41kendi askeri tıp akademilerini kapatmamış, aksine bütçelerini artırmıştır.
15:46Türkiye gibi jeopolitik olarak ateş çemberinde yer alan bir ülkede
15:50bu sistemin baltalanması, kriz anlarındaki reflekslerin, tıbbi ihtiyaçların önüne
15:56siyasi ve bürokratik önceliklerin geçmesiyle gerçekleşmiştir.
16:00Kurumların içindeki olumsuz yapılanmaları temizlemek yerine
16:03kurumun kendisini tamamen ortadan kaldırmak,
16:06pire için yorgan yakmak deyimiyle uyuşan bir kurumsal hasara yol açmıştır.
16:10Sefer durumunda harp cerrahı eksikliğinin yarattığı diğer tehlikeler
16:14taktik triyaj boşluğu ve önlenebilir ölüm oranlarında patlama.
16:19Savaş alanında en kritik kavram önlenebilir ölüm yönetimidir.
16:23Ağır balistik yaralanmalarda, örneğin ana damar parçalanmaları,
16:28askerin hayatını kurtarmak için dakikalarla yarışılır.
16:31Sivil cerrahlar, her hastayı kurtarmak üzere tek bir vakaya saatlerce odaklanacak şekilde eğitilirken,
16:37askeri cerrah sahada taktik triyaj yapar.
16:40Hangi askerin sahra şartlarında kurtulma şansının olduğunu,
16:44hangisine öncelik verilmesi gerektiğini askeri mantıkla yönetir.
16:47Bu filtrenin olmaması, kurtarılabilecek yüzlerce askerin şehit verilmesiyle sonuçlanır.
16:53Savaşma azmi ve moral köküşü, psikolojik zafiyet.
16:57Bir askerin cephede ateş hattına gözünü kırpmadan girmesini sağlayan en büyük motivasyon kaynağı,
17:03vurulursam arkamda beni kurtaracak rütbeli, deneyimli bir askeri hekim teşkilatı var,
17:08yani bir silah arkadaşım var diyebilme güvenidir.
17:11Sahra hastanelerinde yetkin cerrahların olmadığını,
17:15arkadaşlarının basit kanamalardan veya yanlış müdahalelerden dolayı hayatını kaybettiğini gören askeri personelde güvensizlik başlar.
17:22Moral ve motivasyonun çökmesi, bir ordunun cephede fiziksel olarak yenilmesinden çok daha tehlikelidir.
17:29Sivil sağlık sisteminin çökmesi, sefer görevinde askeri tıp entegrasyonu yoksa,
17:34cepheden gelen balistik multitravma vakaları doğrudan bölgedeki sivil, şehir veya devlet hastanelerine akar.
17:41Sivil hastanelerin ameliyathaneleri, yoğun bakımları ve kan stokları,
17:46harp yaralılarının yoğunluğu karşısında anında kilitlenir.
17:49Bu durum, hem yaralı askerlerin enfeksiyon kapmasına ve doğru tedavi alamamasına yol açar,
17:55hem de bölgedeki sivil halkın sağlık hizmeti almasını tamamen engelleyerek iç cephe ve kaos yaratır.
18:00Düşman, sizi öldürmek yerine yaralayarak lojistiğinizi, bütçenizi ve insan kaynağınızı tüketmek ister.
18:08Harp cerrahı, bu stratejik tuzağı bozan en kritik aktördür.
18:12Yaralıyı hızla stabilize edip, lojistik hattını rahatlatan ve askeriyi yeniden cepheye döndüren bir cerrahi sistemin yokluğu,
18:20düşmanın en ucuz mühimmatla en büyük stratejik zaferi kazanmasına altın tepside fırsat sunmaktır.
18:262026 yılında bu hatadan dönülmesinin arkasındaki ana matematikte tam olarak budur.
18:31Nihai sonuç, 2026 yılında kararın üzerinden geçen 10 yılda, özellikle sınır ötesi harekatlarda ve terörle mücadelede yaşanan tıbbi lojistik aksamalar,
18:42şehit ve gazi tahliyelerindeki koordinasyon problemleri ve yetişmiş insan gücü kaybı,
18:47bu hatayı devletin en üst kademelerine somut raporlarla göstermiştir.
18:512026 yılı itibariyle, GATA'nın MSB'ye geri devredilerek askeri tıp sisteminin sıfırdan kurulmaya başlanması,
18:59geçmişte yapılan bu radikal sivilleştirme hamlesinin askeri açıdan bir zafiyet olduğunun,
19:05devlet tarafından resmen kabul edildiğinin ve dönüldüğünün en net kanıtıdır.
19:09Peki ne yapılmalı?
19:102016 ila 2026 yılları arasında yaşanan 10 yıllık kesinti, askeri tıp zincirinde ciddi bir boşluk yaratmıştır.
19:18Şu an 2026 en büyük risk, 90'lı ve 2000'li yılların terörle mücadele,
19:24iç güvenlik ve sınır ötesi balistik cerrahi tecrübesine sahip usta hekimlerin yaşlanması,
19:29emekli olması veya sivil sistemde kaybolmasıdır.
19:3310 yıllık gecikmenin cerrahlar üzerindeki pratik etkisi,
19:36haklı olarak ifade edilen ustaların körelmesi ve yok olması riski şu an en büyük krizdir.
19:422016'da 45 ila 50 yaşında olan terörle mücadelenin en sıcak döneminde
19:48binlerce balistik ameliyat yapmış kıdemli bir askeri cerrah,
19:51bugün 2026'da 55 ila 60 yaşına gelmiştir.
19:56Bu ustaların bir kısmı emekli olmuş,
19:58bir kısmı sivil özel hastanelerde tamamen estetik veya sivil rutin ameliyatlara,
20:03safra kesesi, fıtık ve benzeri yönelmiştir.
20:06Dolayısıyla sadece biyolojik yaşlanma değil,
20:09kas hafızasının ve reflekslerin de sivil hayatta körelmesi söz konusudur.
20:14Bir cerrah 10 yıl boyunca yüksek hızlı mermi yaralanması ameliyat etmezse,
20:19o alandaki ani kriz yönetimi pratiğini kaybeder.
20:22Özetle, 10 yıl boyunca siyasi kaygılar,
20:25biyokratik inat ve lojistik karmaşa nedeniyle bu kararın geciktirilmesi,
20:29askeri tıp zincirinde tam bir nesil, jenerasyon kaybına yol açmıştır.
20:33Bugün, 2026'da GATA yeniden açılsa bile,
20:37sıfırdan başlayacak asistanların önünde,
20:40bizzat ameliyathanede ders alacakları o canlı ve aktif usta kadrosu son derece daralmıştır.
20:46Bu gecikme, kurumsal hafızanın yeniden inşasını çok daha maliyetli, uzun ve sancılı kılacaktır.
20:52Yazık olmaması ve bu paha biçilmez kurumsal hafızanın 2026 itibariyle başlayan geri dönüş sürecinde,
20:59yeni nesle aktarılması için acilen atılması gereken somut ve rasyonel adımlar şunlardır.
21:051. Gülhane Askeri Tıp Hafıza Merkezi ve Akademisi kurulmalı.
21:09GATA, yeniden TSK'ya bağlı olacak şekilde açılmalıdır.
21:13Sözlü Tarih ve Vaka Arşivi.
21:15Hayatta olan, emekli veya sivil üniversitelerdeki eski askeri cerrahların,
21:20genel cerrahi, ortopedi, göğüs, beyin cerrahisi katıldığı geniş kapsamlı bir dijital arşiv projesi başlatılmalıdır.
21:27Bu hekimlerin sahada karşılaştığı spesifik balistik vakalar,
21:31uyguladıkları sıra dışı hasar kontrol cerrahisi yöntemleri ve sahra şartlarındaki kriz yönetimi tecrübeleri dijitalleştirilmelidir.
21:39Savaş Cerrahisi Atlası ve Doktrin Kitabı.
21:42Sivil travma kitapları, yüksek hızlı mermi ve şarapnal yaralanmalarını tam olarak karşılayamaz.
21:47Eski ustaların hakemliğinde, TSK'nın son 40 yıllık saha tecrübesini içeren yerli ve milli bir harp cerrahisi Doktrin Kitabı ve
21:56Vaka Atlası basılmalı,
21:57yeni açılan GATA tıp öğrencilerine ve cerrahi asistanlarına zorunlu müfredat yapılmalıdır.
22:022. Gönüllü, yarı zamanlı öğretim üyeliği ve danışmanlık kadroları hukuki düzenleme getirilmesi.
22:09Yaş haddinden emekli olmuş veya sivil sisteme geçip kadro almış tecrübeli askeri cerrahların,
22:15bürokratik engellere takılmadan GATA bünyesinde ders, seminer ve ameliyat eğitimi verebilmesi için özel bir kanuni statü.
22:22Örneğin, kıdemli askeri tıp danışmanı tanınmalıdır.
22:26Klinik Mentörlük Sistemi.
22:28GATA'da, göreve yeni başlayan cerrahi asistanlarına ve genç uzmanlara,
22:32eski usta askeri cerrahlar, mentor, akıl hocası olarak atanmalıdır.
22:37Genç cerrahlar, zorlu bir balistik vaka simülasyonunda veya eğitiminde bu ustaların doğrudan gözetiminden geçmelidir.
22:443. İleri düzey harp cerrahisi simülasyon ve kadavra merkezleri.
22:48Canlı doku ve kadavra kursları.
22:51Balistik yaralanma cerrahisi, kitaptan okunalak öğrenilemez.
22:55Dokunun mermiyle parçalandığı andaki o kaotik yapıyı görmek gerekir.
22:59Eski ustaların eğitmenliğinde, yeni nesil cerrahlar için taze donmuş kadavralar
23:04ve ileri düzey cerrahi simülatörler üzerinde ateşli silah ve şarapnel yaralanmalarına müdahale kursları düzenlenmelidir.
23:11Bu kursların baş koordinatörleri tamamen o eski tecrübeli kadrolar olmalıdır.
23:164. Bölge ve üst hastanelerinde eşli çalışma, rotasyon modeli.
23:20Sahada usta çırak entegrasyonu.
23:23Diyarbakır, Şırnak, Van gibi kritik bölge hastanelerinde veya sınır ötesindeki büyük sahra hastanelerinde,
23:30eski askeri sağlık sisteminden yetişmiş kıdemli cerrahlar ile sisteme yeni giren genç sivil ve askeri cerrahlar aynı nöbet listesine yazılmalıdır.
23:39Genç hekim, mermi yaralanması almış bir hasta sedye ile içeri girdiğinde,
23:43o soğukkanlılığı ve müdahale refleksini ustanın yanında bizzat ameliyatta görerek,
23:48yani tam anlamıyla usta çırak usulüyle öğrenmelidir.
23:515. TSK Sağlık Vakfı Derneği ile Sivil Entegrasyon, Harp Cerrahisi Kongreleri.
23:57Sadece askeri değil, sivil cerrahların da katılabileceği,
24:01TSK'nın ve eski GATA hocalarının öncülük ettiği,
24:04ulusal ve uluslararası harp ve afet cerrahisi kongreleri geleneksel hale getirilmelidir.
24:10Böylece, bilgi sadece kışlada kalmaz, deprem ve afet kuşağında olan Türkiye'nin sivil sağlık sistemine de can suyu olur.
24:172026 yılındaki bu kurumsal iade süreci, sadece binaların ve tabelaların geri devredilmesiyle sınırlı kalırsa,
24:25içi boş bir yapı ortaya çıkar.
24:27Esas devralınması gereken şey, insan sermayesi ve kurumsal akıldır.
24:31Bu ustaların biyolojik ömürleri ve enerjileri tükenmeden bu köprü kurulmalıdır,
24:36aksi takdirde bedeli, gelecekteki harplerde vatan evlatlarının canıyla ödenir.
24:40Buraya kadar işin ne kadar stratejik ve bir ülkenin, neslin ve milletin akibetiyle alakalı ne kadar hayat memat meselesi olduğunu
24:48anlattık
24:49ve hep GATA'dan bahsettik de, bu GATA tam olarak nedir ve neden bu kadar önemlidir?
24:54Biraz da bunu anlamak ve anladıktan sonra ise, GATA'nın kapatılmasının sadece askeri sağlık sistemine bir darbe değil,
25:01bir milletin ve hatta insanlığa yapılmış bir darbedir desek, abartmış olmayacağınızın izahını yapalım.
25:07GATA nedir? Tarihçesi ve uluslararası başarı hikayeleri
25:11Gülhane Askeri Tıp Akademisi'nin GATA, kuruluşu, Osmanlı İmparatorluğu'nun askeri ve tıbbi modernleşme sancılarının tam merkezinde yer alır.
25:20Kurumun arkasındaki irade, modern askeri tıbba ve orduya hayati önem veren padişah 2. Abdülhamid'dir.
25:27GATA'nın kuruluş hikayesi, bilimsel bir devrimdir, bir salgın krizinin yönetimi ve iki ülkenin askeri tıbbi işbirliğinin neticesidir.
25:351. Kuruluşun arkasındaki ihtiyaç 19. yüzyıl sonu
25:40Yüzyılın sonlarında Osmanlı İmparatorluğu'nda modern tıp eğitimi veren Mektebe Tıbbiye'yi şahane mevcuttu.
25:46Ancak bu okul, gelişen modern cerrahi teknikler, balistik yaralanmalar, salgın hastalıklar ve mikropların keşfi,
25:54bakterioloji gibi çağın yeni tıp ilmine ayak uydurmakta zorlanıyordu.
25:57Özellikle 1897 Osmanlı-Yulan Savaşı, Dömeke Meydan Muharebesi, cephede kazanılan zafere rağmen cephe gerisindeki lojistik ve askeri tıp zafiyetlerini gözler
26:09önüne serdi.
26:10Ateşli silah yaralanmalarından ziyade yaraların enfeksiyon kapması, tetanos, kangren ve salgın hastalıklar nedeniyle çok sayıda asker şehit oldu.
26:18Bu durum doğrudan orduya bağlı, pratik saha tecrübesi yüksek ve modern bir askeri tıp okulunun kurulmasını zorunlu kıldı.
26:262. Alman ekolü ve Dr. Robert Rieder'ın gelişi, Sultan 2. Abdülhamit, askeri reformlar kapsamında Almanya ile yakın ilişkiler yürütüyordu.
26:37Dönemin en ileri tıp eğitimi Almanya'daydı.
26:40Padişah, askeri tıbbı modernleştirmesi için Almanya'dan bir heyet davet etti.
26:45Bu davet üzerine, 1898 yılında Bonn Üniversitesi'nden Prof. Dr. Robert Rieder, Osmanlı'daki adıyla Rieder Paşa, İstanbul'a geldi.
26:56Dr. Rieder, mevcut tıbbiye sistemini inceledi ve teorik eğitimin iyi olduğunu, ancak pratik klinik eğitimin yetersiz olduğunu rapor etti.
27:04Çözüm olarak, genç askeri hekimlerin mezuniyet sonrasında modern cerrahi, pansuman, hijyen ve sahra tıp tekniklerini bizzat hasta başında öğrenebilecekleri bir
27:16staj ve uygulama hastanesi kurulmasını önerdi.
27:193. Gülhane Seririyat Hastanesi'nin açılışı, 30 Aralık 1898, 2. Abdülhamid'in fermanıyla Topkapı Sarayı Parkı sınırları içinde yer alan
27:31ve adını sarayın gül bahçelerinden alan eski demirkapı kışlası, Gülhane, hızla modernize edilerek bir klinik hastanesine dönüştürüldü.
27:39Kurum, padişahın doğum günü olan 30 Aralık 1898, Rumi, 18 Kanuni Evvel 1314 tarihinde resmi bir törenle Gülhane Seririyat Klinik
27:53Hastanesi adı altında açıldı.
27:55Dr. Robert Rieder, hastanenin müdürü, yardımcısı Dr. Georg Deyka, Deyka Paşa ise iç hastalıkları ve bakterioloji şefi oldu.
28:044. Akademik dönüşüm ve usta çırak geleneğinin başlaması
28:08Gülhane, açıldığı günden itibaren Sivil Tıp Fakültesinden mezun olan askeri hekimlerin zorunlu olarak 1 ila 2 yıl pratik eğitim aldığı
28:18üst düzey bir ihtisas merkezine dönüştü.
28:21Alman hocalar, yanlarına aldıkları Türk hekimlerle, Türk cerrahisinin öncülerinden Cemil Topuzlu, tıp tarihçisi Süheyl Ünler'in babası Mustafa Enver Bey
28:30ve benzeri usta çırak ilişkisini başlattılar.
28:33İlkler, Türkiye'deki ilk modern röntgen cihazı, ilk düzenli dezenfeksiyon odaları, modern laboratuvarlar ve ilk sistemli antiseptik ameliyathaneler Gülhane'de kuruldu.
28:45Savaş Sınavları
28:46Gülhane, yetiştirdiği kadrolarla Trablusgarp, Balkan Savaşları ve 1. Dünya Savaşı, özellikle Çanakkale cephesi, esnasında sahra tıbbının omurgasını oluşturdu.
28:585. Cumhuriyet dönemi ve Ankara'ya taşınma, İstanbul'un işgali yıllarında da zor şartlarda hizmet veren Gülhane, Cumhuriyet'in ilanından
29:07sonra da askeri tıbbın lideri olmaya devam etti.
29:10İkinci Dünya Savaşı tehlikesinin baş göstermesi ve İstanbul'un lojistik olarak riskli konuma gelmesi üzerine, 1941 yılında askeri bir stratejiyle
29:20Ankara'ya, Cebeci'ye taşındı.
29:23GATA ünvanı, 1947 yılında kurumsal yapısı daha da genişletilerek Gülhane Askeri Tup Akademisi GATA adını aldı.
29:32Etlik yerleşkesi, 1971 yılında ise Ankara Etlik'teki bugün hepimizin bildiği modern ve devasa kampüsüne geçerek, dünya çapındaki başarılarına ev sahipliği
29:43yapacak olan modern klinik binasına kavuştu.
29:46Özetle, GATA, Sultan 2. Abdülhamid'in vizyonu, Alman tıp ekolünün kurumsal disiplini ve Türk hekimlerinin vatan savunmasındaki adanmışlığıyla açılmış, saray
29:57bahçesinden doğup cephelerde çelikleşmiş asırlık bir ulusal güvenlik ve bilim çınarıdır.
30:02Peki, bu ulusal güvenlik ve bilim çınarının meyveleri neler olmuştur?
30:06Gülhane Askeri Tıp Akademisi, GATA, plastik, rekonstrüktif ve estetik cerrahi ana bilim dalının sadece Türkiye'de değil, dünya genelinde tıp literatürüne
30:17yön verdiği, küresel ölçekte liderlik vasfını kazandığı altın çağdır.
30:21Buradaki kritik nokta şudur, GATA'nın dünya lideri olmasını sağlayan alan, sivil hayattaki kozmetik güzellik estetiği değil, terörle mücadele ve
30:31balistik yaralanmalar neticesinde yüzü, çenesi, kafatası ve uzuvları tamamen parçalanmış askerleri yeniden insan içine çıkabilecek seviyeye getiren harp maluliyeti rekonstrüktif,
30:42yeniden yapım, cerrahisi ve bu amediyatların içine entegre edilen üst düzey estetik felsefeydi.
30:48GATA Plastik Cerrahi Kliniğinin bu dönemde dünya genelinde lider olmasını sağlayan başarılar ve dinamikler şu şekildedir.
30:561. Dünyanın en büyük balistik yüz ve çene yaralanmaları havuzu, 90'lı yıllardan itibaren Güneydoğu Anadolu'daki çatışmalardan, mayın patlamalarından ve
31:06yüksek hızlı mermi yaralanmalarından sağ kurtulan ancak yüz hatları, çene kemikleri ve burunları tamamen yok olan yüzlerce gazi GATA'ya
31:15sevk edildi.
31:16Küresel literatürde liderlik, Batı dünyasındaki plastik cerrahlar hayatları boyunca birkaç balistik yüz yaralanması görürken, GATA'daki usta hekimler ve asistanlar yüzlerce
31:27karmaşık vakayı aynı anda yönetiyordu.
31:29Bu durum, GATA'yı dünyada ateşli silah yaralanmaları sonrası yüz ve çene rekonstrüksiyonu konusunda en deneyimli merkez haline getirdi.
31:38Amerikan ve Avrupa Plastik Cerrahi dergilerinde GATA kaynaklı yayınlar referans kabul edilmeye başlandı.
31:442. Mikrocerrahi ve kompakt doku nakillerinde serbest filep, devrim.
31:50GATA cerrahları, yüzü parçalanmış bir askere sadece düz bir deri yaması dikmiyorlardı.
31:56Amaç, askere işlevsel ve estetik açıdan kabul edilebilir bir yüz kazandırmaktı.
32:00Kemikli dokuların estetik şekillendirilmesi.
32:03Bacağın kaval kemiğinden, fibula veya leğen kemiğinden alınan kemik ve kas dokuları, mikrocerrahi yöntemlerle 0,5 mm'lik damarların mikroskop
32:14altında dikilmesiyle yüze taşınıyor, sıfırdan çene kemiği ve elmacık kemiği yapılıyordu.
32:19İleri estetik dokunuş.
32:21Taşınan bu dokulara daha sonra sivil estetik cerrahide kullanılan yağ enjeksiyonları, doku genişletme, tissue expansion ve lazer revizyonları uygulanarak askerin
32:31yüzündeki yara izleri minimuma indiriliyordu.
32:34Bu rekonstrüktif başarı, estetik cerrahi tekniklerin harp yaralanmalarına kusursuz entegrasyonuydu.
32:403. Kompozit doku ve yüz nakli öncülüğü, 2010'lu yılların başında dünyada ve Türkiye'de başlayan yüz nakli, kompozit doku nakli,
32:49devriminde GATA Plastik Cerrahi Kliniği en kritik aktörlerden biri oldu.
32:55Türkiye'nin ilk yüz nakillerini gerçekleştiren kadroların neredeyse tamamı GATA ekolünden yetişmiş veya GATA ile dirsek teması halinde olan hekimlerdi.
33:03Kliniğin geliştirdiği mikrovasküler, damarsal, teknikler ve immunosüpresif, bağışıklık baskılayıcı, takip protokolleri, dünya tıp literatüründe uzun süre tartışıldı ve uygulandı.
33:164. Uluslararası literatüre giren gülhane teknikleri
33:19Bu dönemde GATA Plastik Cerrahi Kürsüsü'nden çıkan hocalar, uluslararası tıp kitaplarına ve saygın cerrahi dergilere, Plastic and Reconstructive Surgery,
33:29PRS gibi kendi adlarıyla anılan veya GATA patentli onlarca yeni cerrahi teknik, flap, doku, kombinasyonu ve modifikasyon kazandırdı.
33:39Dünyanın dört bir yanından, özellikle Orta Doğu, Balkanlar ve hatta ABD ve Avrupa'dan cerrahlar, balistik rekonstrüksiyon ve ekstremite, uzuv kurtarma
33:49tekniklerini yerinde görmek için GATA'ya gözlemci olarak geldiler.
33:535. Askeri ve Estetik Disiplinin Sentezi
33:57GATA'daki plastik cerrahlar aynı zamanda rütbeli subay oldukları için, sivil sistemdeki mesai kavramından uzak, bir gaziyi hayata döndürmek adına 15
34:07ila 20 saat süren mikrocerrahi ameliyatlarını ardı ardına yapabilecek askeri disipline sahiptiler.
34:12Bir hastayı, gaziyi, 4 ila 5 yıl boyunca takip edip, 20'den fazla aşamalı, estetik, rekonstrüktif ameliyatla adeta bir heykeltıraş gibi
34:23işleyerek topluma kazandırıyorlardı.
34:25Gülhane Askeri Tıp Akademisi, GATA, ekseninde, Türk Silahlı Kuvvetlerinin askeri cerrahi tarihi, tıp literatürüne giren ilkleri, özgün teknikleri ve sivil
34:36tıbbın ufkunu açan küresel başarılarıyla doludur.
34:38Ordunun operasyonel yoğunluğu, GATA'yı sadece bir hastane değil, yeni cerrahi doktrinlerin yazıldığı küresel bir arge merkezine dönüştürmüştür.
34:48TSK askeri cerrahisinin plastik cerrahi dışındaki branşlarda dünyaya öncülük ettiği ana alanlar, teknikler ve başarılar şunlardır.
34:571. Ortopedi ve Traumatoloji
34:59Ekstremite Kurtarma ve İlizarov devrimi, GATA Ortopedi ve Traumatoloji ana bilim dalı, özellikle mayın ve el yapımı patlayıcı, EEP, kaynaklı,
35:09kemiğin büyük oranda yok olduğu, masif kemik defekti, uzuv yaralanmalarında dünyada lider konuma gelmiştir.
35:162. Ekstremite Kurtarma Başarısı
35:18Batılı ordular, Irak ve Afganistan'da benzer yaralanmalarda doğrudan amputasyona, uzvun kesilmesine başvururken, GATA ortopedistleri geliştirdikleri agresif debridman, ölü doku temizliği
35:31ve erken dönem fiksasyon teknikleriyle uzuvları kurtarmıştır.
35:34İlizarov ve kemik taşıma, bone transport modifikasyonları, Rus cerrah İlizarov'un geliştirdiği halkalı dış tespit yöntemini, balistik ve enfekte kemik
35:45kırıklarına en yaygın ve başarılı şekilde entegre eden merkez GATA olmuştur.
35:49Kopan veya yok olan 15 ila 20 santimetrelik kemik segmentlerini, geliştirdikleri yerli fiksörler ve mikrocerrahi tekniklerle sıfırdan büyüterek gazi askerlerin
36:00yeniden yürümesini sağlamışlardır.
36:02Bu çalışmalar, Amerikan Ortopedi Cerrahları Akademisi, AAOS, kongrelerinde defalarca en iyi bildiri ödüllerine layık görülmüştür.
36:112. Genel Cerrahi
36:13Hasar kontrol cerrahisi ve abdomen yönetimi, yüksek hızlı mermilerin, batın, karın bölgesinde yarattığı yıkım, iç organlarda ani şok dalgası hasarına
36:23ve masif, büyük kanamalara yol açar.
36:25GATA Genel Cerrahi Kliniği, bu hastaları masada kaybetmemek adına Damage Control Surgery, hasar kontrol cerrahisi doktrinini en erken benimseyen ve
36:35kendi teknikleriyle modifiye eden merkezlerden biridir.
36:38Açık karın yönetimi, open abdomen teknolojileri, ağır batın yaralanmalarında organların şişmesi ve karın içi basıncın artması ölümcüldür, kompartman sendromu.
36:48GATA cerrahları, karnı kapatmak yerine geçici kapatma yöntemleri geliştirmiştir.
36:53Yara bölgesine uygulanan negatif basınçlı kapama, vakum yardımlı kapama sistemlerinin balistik travmalardaki etkinliğini dünyaya kanıtlayan geniş vaka serilerine imza atmışlardır.
37:043. Yanık Tedavisi
37:06Küresel ölçekte en büyük yanık merkezi GATA bünyesinde kurulu olan Gülhane Yanık Merkezi, sadece Türkiye'nin değil, Avrupa ve Orta
37:14Doğul'un en gelişmiş ve en büyük yanık tedavi ünitelerinden biri olmuştur.
37:184. Patlama ve silah kaynaklı yanıklar
37:20Roket, havan patlamaları ve zırhlı araç yangınları neticesinde vücudunun %80-90'ı yanan askerlerin hayatta tutulması oranında dünya standartlarının üzerine
37:31çıkılmıştır.
37:32Erken eksizyon ve greftleme önceliği
37:34Merkezin geliştirdiği erken dönem ölü doku tıraşlaması, eskarotomi, eksizyon ve eş zamanlı yapay canlı deri nakli protokolleri, küresel yanık literatüründe,
37:45Journal of Burn Care ve Research ve benzeri standart tedavi şemaları arasında yer almıştır.
37:504. Su altı hekimliği ve hiperbarik tıp
37:535. Doku oksijenlenmesinde öncülük
37:55GATA bünyesindeki bu özel branş, askeri cerrahi ile o kadar entegre çalışmıştır ki, başarılar doğrudan cerrahi sonuçları etkilemiştir.
38:045. Enfeksiyon ve yaraların kurtarılması
38:07Mayın patlaması sonrası toprakla kirlenen ve sivil hayatta tedavisi imkansız olan gazlı kangren veya dirençli kemik enfeksiyonu, kronik osteomiyelit vakalarında
38:17cerrahi müdahelenin hemen ardından uygulanan yüksek basınçlı oksijen, hiperbarik tedavisi protokolleri geliştirilmiştir.
38:24Bu kombine tedavi modeli, amputasyon oranlarını dünya genelinde %5'lerin altına düşüren bir başarı hikayesidir.
38:315. Afet ve kriz tıbbında uluslararası liderlik
38:35GATA, sadece cephe hattında değil, 1999 Gölcük depremi, Pakistan depremi, Balkanlar ve Orta Doğu'daki insani krizlerde kurduğu mobil sahra hastaneleri
38:46ve seyyar cerrahi hastanelerle afet cerrahisi konseptini dünyaya öğretmiştir.
38:51Kısıtlı enerji ve lojistik altında aynı anda 4 ameliyatın yapılabildiği konteyner hastane tasarımları ve buralardaki cerrahi başarı oranları NATO askeri
39:01tıp panellerinde COMEDS örnek uygulama Best Practice olarak sunulmuştur.
39:07Travma sonrası stres bozukluğu, TSSB, muharebe ortamının getirdiği ölüm tehdidi, şiddet, arkadaş kaybı ve sürekli hayatta kalma baskısı nedeniyle askerlerde
39:18gelişen en ağır psikiyatrik yaralanmadır.
39:20Fiziksel yaralanmalar kadar orduların savaşma azmini baltalayan bu sinsi tehlikeye karşı GATA Psikiyatrı Anabilim Dalı, Türkiye'nin operasyonel gerçekleri doğrultusunda
39:30çok geniş bir küresel literatür ve özgün tedavi protokolleri miras bırakmıştır.
39:351. TSK içindeki hastalık oranı ve vaka dağılımı
39:39TSK bünyesinde aktif çatışmaya giren personel arasındaki TSSB oranları, Batı orduları, özellikle ABD ve İngiltere ile karşılaştırıldığında yapısal ve kültürel
39:50farklılıklar gösterir.
39:522. İstatistiksel oranlar
39:53Literatürde, Irak ve Afganistan'dan dönen ABD askerlerinde TSSB oranı %15 ila %20 bandında seyrederken,
40:02TSK bünyesinde terörle mücadele ve sınır ötesi operasyonlara katılan profesyonel ve yükümlü personelde bu oran %5 ila %8 civarında tespit
40:12edilmiş durumdadır.
40:13Oranın düşük olma nedenleri, koruyucu faktörler
40:16GATA psikiyatristlerinin uluslararası dergilerde yayımladığı çalışmalara göre, Türk askerindeki düşük TSSB oranının arkasında 3 temel sac ayağı vardır.
40:26Güçlü sosyal ve aile desteği
40:28Gazilerin ve askerlerin çatışma dönüşü, aile ve yakın çevreleri tarafından yüksek sosyal kabul görmesi, travmanın kronikleşmesini engellemektedir.
40:37Kültürel ve inanç faktörü
40:39Şehiplik ve gazilik kavramlarının toplumsal ve zihinsel karşılığı, askerlerin yaşadığı varoluşsal krizi ve travmatik anlama arayışını hafifleten psikolojik bir kalkan
40:48görevi görmektedir.
40:50Vatan savunması algısı
40:51İşgal veya sınır ötesi müdahale askerlerine kıyasla, doğrudan kendi sınırını ve vatan toprağını koruma motivasyonu, travmaya karşı direnci artırmaktadır.
41:012. GATA nezdinde dünya literatürüne kazandırılanlar
41:04GATA psikiyatri ana bilim dalı ile GATA ruh sağlığı ve hastalıkları bölümü, askerlik psikolojisi ve balistik travma psikiyatrisi alanında küresel
41:13tıp literatürüne çok kritik, teorik ve pratik tatkılar sunmuştur.
41:16A. Cephe hattı psikiyatrisi ve ileri psikolojik ilk yardım protokolleri GATA, travmaya uğrayan askerin sivil hayata dönmeden henüz sıcak çatışma
41:26bölgesindeyken tedavi edilmesi gerektiği ilkesini,
41:29P prensibi, proximity, yakınlık, immediacy, hız, expectancy, beklenti, en agresif uygulayan merkezlerden biri olmuştur.
41:37Sahada müdahale, yaralanan veya akut stres reaksiyonu gösteren askerin Ankara'ya sevk edilmesi yerine, bölge askeri hastanelerindeki Diyarbakır, Van, askeri
41:48psikiyatrisler tarafından cephe gerisinde stabilize edilmesi ve hızla birliğine döndürülmesi üzerine geliştirilen TSK protokolleri, askeri psikiyatri literatüründe başarı hikayesi olarak
41:59yer almıştır.
42:00B. Bedensel yaralanma artı psikolojik travma kombinasyon çalışmaları, GATA psikiyatristleri ile plastik cerrahi ve ortopedi klinikleri ortak çalışarak dünya çapında
42:10benzersiz seriler yayınlamıştır.
42:12Yüz ve uzuv kayıplarında TSSB
42:15Mayın patlaması sonucu uzvunu veya yüz bütünlüğünü kaybeden gazilerde, TSSB'nin sivil travmalardan farkları, bu hastaların vücut imajı algısı ve
42:24kronik ağrı ile TSSB arasındaki doğrusal ilişki, GATA ekolü tarafından uluslararası indeksli dergilerde Military Medicine, Journal of Traumatic Stress, geniş
42:34vaka analizleri ile işlenmiştir.
42:35C. Terör ve asimetrik harp psikolojisi doktrini, Batı literatürü genellikle düzenli orduların veya konvansiyonel savaşların psikolojisine odaklanırken, GATA, sinsi pusular,
42:46mayın EYP patlamaları ve düşmanın nereden geleceğinin bilinmediği asimetrik harp şartlarında gelişen kronik hipervigilans, aşırı tetikte olma hali, üzerine spesifik
42:56tanımlamalar yapmıştır.
42:57Bu çalışmalar, modern antiterör operasyonlarına katılan askeri personelin psikolojik ayıklama, tarama testlerinin geliştirilmesinde küresel olarak referans alınmıştır.
43:07D. E. M. D. R. ve ileri terapi tekniklerinin askeri entegrasyonu GATA, travma sonrası stres bozukluğu tedavisinde E. M. D.
43:16R. göz hareketleriyle doyarsızlaştırma ve yeniden anlamlandırma ve bilişsel davranışçı terapi B. D. T. tekniklerini askeri popülasyona entegre eden öncü
43:26kurumlardan biri olmuştur.
43:27Çatışma anını zihninde sürekli yeniden yaşayan, flashback, askerlerin, askeri hiyerarşi ve disiplin yapısına uygun grup terapileri ve yoğunlaştırılmış E. M.
43:38D. R. seansları ile tedavi edilme başarı oranları, uluslararası askeri tıp kongrelerinde büyük ilgi görmüştür.
43:44Gülhane Askeri Tıp Akademisi, GATA, cerrahi ve pistiyatri dışındaki temel ve dahili tıp bilimlerinde de askeri zorunlulukları evrensel bilime dönüştürmeyi
43:54başarmış bir okuldu.
43:55Kışla, arazi ve halekat şartlarının getirdiği spesifik sağlık sorunları, GATA bünyesinde küresel tıbbın seyrini değiştiren keşiflere öncülük etmiştir.
44:05GATA'nın dünya sağlık ilmine ve pratik tıp uygulamalarına kazandırdığı diğer major başarılar şunlardır.
44:121. Behçet hastalığı ve immünoloji dünyasındaki küresel rolü.
44:16Her ne kadar hastalığı ilk kez 1937'de sivil bir hekim olan Prof. Dr. Hulusi Behçet tanımlamış olsa da, bu hastalığın
44:24genetik haritasını çıkaran, tanı kriterlerini dünya standartlarına kavuşturan ve en geniş vaka serilerini yayımlayan merkez GATA olmuştur.
44:32Paterji testi standartizasyonu
44:34Behçet hastalığının en önemli tanı yöntemlerinden biri olan Paterji testinin metodolojisi, güvenilirliği ve standartizasyonu, GATA immunoloji ve dermatoloji klinikleri tarafından
44:45tüm dünyaya öğretilmiştir.
44:46Göz tutulumu tedavisi
44:48Hastalığın körle yol açan göz tutulumlarında, erken dönem bağışıklık baskılayıcı, immünosüpresif tedavi protokolleri, GATA göz ve romatoloji klinikleri tarafından geliştirilerek
44:59uluslararası kılavuzlara girmiştir.
45:012. Nefroloji
45:03Ezilme, kıraş sendromu ve afet tıbbı protokolleri
45:06Depremler, göçükler veya askeri mühimmat patlamaları neticesinde kasların ağır baskı altında kalmasıyla ortaya çıkan kıraş, ezilme sendromu ve buna bağlı
45:16akut böbrek yetmezliği konusunda GATA nefroloji kliniği dünyanın en deneyimli merkezlerinden biriydi.
45:23Gülhane sıvı protokolu
45:24Göçük altından çıkarılan hastaların böbreklerinin parçalanan kas proteinleri, mioglobin, yüzünden iflas etmesini önlemek amacıyla, henüz hasta enkaz altındayken veya çıkarıldığı
45:36ilk dakikalarda başlanması gereken özel hidrasyon, sıvı ve elektrolit dengesi protokolleri GATA tarafından geliştirilmiş ve afet tıbbı literatürüne altın standart
45:46olarak kazandırılmıştır.
45:483. Enfeksiyon hastalıkları
45:49Şarbon, Tularemi ve Kırım-Kongo literatürü
45:52Askeri birliklerin kırsal arazide, mağara ortamlarında ve yaban hayatıyla temas halinde olması GATA enfeksiyon hastalıkları kliniğini, biyolojik ajanlar ve nadir
46:03görülen zoonotik, hayvandan insana geçen hastalıklar konusunda küresel bir otorite haline getirmiştir.
46:094. Tularemi ve Şarbon kılavuzları
46:11Özellikle Doğu ve Güneydoğu Anadolu arazisinde görev yapan askerlerde görülen tularemi, avcı hastalığı ve şarbon vakalarının erken tanı kitleri,
46:20klinik sayırları ve antibiyotik direnç haritaları GATA tarafından çıkarılarak Dünya Sağlık Örgütü, HU, kaynaklarına veri sağlamıştır.
46:29Kırım-Kongo kanamalı ateşi
46:30KKK-A
46:31Türkiye'de kene kaynaklı bu ölümcül virüs ilk ortaya çıktığında, hastaların klinik takibi, plazma tedavileri ve personelin arazide korunmasına yönelik geliştirilen
46:42askeri doktrinler,
46:43sivil sağlık sisteminin de bu salgınla mücadelesinde ana rehber olmuştur.
46:474- Havacılık ve Uzay Hekimliği
46:50Yüksek İrtifa ve G Kuvveti Fizyolojisi
46:52Eski adıyla Eskişehir Hava Hastanesi bünyesinde bulunan ve GATA Akademik Çatısı altında faaliyet gösteren havacılık tıbbı ana bilim dalı,
47:01jet pilotlarının maruz kaldığı fizyolojik sınırları inceleyen dünyadaki sayılı merkezlerden biriydi.
47:06G- Duyarsızlığı ve İllüzyon Çalışmaları
47:09Yüksek G Kuvveti altında pilotların yaşadığı G-Log, bilinç kaybı durumunu önleyen pilot eğitim teknikleri,
47:16anti-G giysilerinin fizyolojik testleri ve uçuş esnasında gelişen uzay oryantasyon bozuklukları,
47:22spatial disorientation, üzerine yapılan akademik çalışmalar,
47:26NATO Havacılık ve Uzay Araştırmaları Grubu, RTO tarafından referans döküman olarak kabul edilmiştir.
47:325. Koruyucu Sağlık ve Toplu Yaşam Epidemiolojisi
47:36Kışlalar, binlerce insanın aynı anda kapalı alanları, yemekhaneleri ve banyoları paylaştığı devasa epidemiolojik laboratuvarlardır.
47:46GATA, halk sağlığı ana bilim dalı, toplu yaşam alanlarında bulaşıcı hastalıkların yayılmasını engelleyen matematiksel modeller geliştirmiştir.
47:54Menenjit ve solunum yolu enfeksiyonları kontrolü,
47:57TSK'ya yeni katılan acemi erlerde geçmiş yıllarda ciddi risk oluşturan meningokok, menenjit, salgınlarının sıfıra indirilmesini sağlayan kitlesel aşılama ve
48:08profilaksi, koruyucu tedavi şemaları,
48:11dünya askeri tıp literatüründe örnek kışla yönetimi olarak yer almış vaziyettedir.
48:15GATA, alerji ve immünoloji alanında da büyük başarılar elde etmiştir ki, en büyük kurumsal başarı hikayesi,
48:22Türkiye'de erişkin alerji disiplininin kurumsal temellerini atan merkezlerden biri olması ve özellikle kışla ortamındaki kitlesel alerji bağışıklık problemlerini çözerek ordu
48:33zafiyetlerini engellemesidir.
48:34Alerji tıp ilminin gelişiminde GATA alerjik hastalıklar bilim dalının imza attığı ve dünya tıp literatüründe kabul gören başarı hikayesi iki
48:44ana eksende şekillenmiştir.
48:451. Arı zehri, venom, alerjisinde dünya çapında immunoterapi, aşı başarısı,
48:51GATA alerjik kliniğinin uluslararası tıp camiasında en çok referans verilen ve başarı hikayesi olarak kabul edilen çalışması,
49:00arı zehri alerjisi ve spesifik immunoterapi, alerji aşısı üzerinedir.
49:042. Askeri risk faktörü
49:05Kırsal arazide, dağlık bölgelerde ve intikal yollarında görev yapan TSK personelinin en büyük doğal tehditlerinden biri arı sokmalarıdır.
49:14Sivil hayatta arı alerjisi olan biri kapalı alana sığınabilir ancak arazideki asker için arı sokması dakikalar içinde ölümcül bir anafilaktik
49:23şoka, alerjik şoka dönüşebilir.
49:25Gülhane protokolü
50:25Kılavuzlar arası tedavi kılavuzlarına girdi.
50:27Kılavuzlar arasında alerji kontrolünü bilimsel bir başarıya dönüştürdü.
50:30Ev tozu akarı ve polen haritaları
50:32GATA, alerji ve göğüs hastalıkları klinikleri ortak çalışarak Türkiye genelindeki kışların mikrobiolojik ve alerjen yükünü inceledi.
50:41Kışlalardaki yatakhaneler, tekstil ürünleri ve arazi şartlarında askerlerin maruz kaldığı ev tozu akarı, mite ve yerel polen alerjilerinin haritasını çıkardılar.
50:51Sevk zinciri ve erken tanı
50:53Türkiye genelinde askerlik yükümlülüğü esnasında ağır astım krizleri yaşayan erlerin sivil hayatlarında tanı alamamış vakalar olduğunu saptayarak askeri hastaneler bünyesinde
51:04çok hızlı işleyen alerji tarama ve erken tanı protokolleri kurdular.
51:08Bu taramalar sayesinde kışla şartlarında tıkandığı için askerlikten kaçıyor ya da psikolojik reaksiyon gösteriyor şeklinde yanlış değerlendirilebilecek binlerce gence doğru
51:19teşhis konularak kalıcı akciğer hasarlarının önüne geçildi.
51:22Bütün buraya kadar sayabildiklerimiz GATA'nın kurulduğu tarihten beridir kurumsal hafızasına ve dünya tıp literatürüne ve tarihine altın harfle yazdığı
51:32başarılardan bazılarıdır.
51:33Türk askerinin cephede gözünü kırpmadan ölüme yürüyüşü, yalnızca bir can teslimi değil, zamana ve mekana meydan okuyan derin bir mutabakatın
51:42tezahürüdür.
51:43O, toprağa düşerken bilir ki canından aziz bildiği vatan, geride bıraktığı ailesinin şerefle başı dik yaşayacağı, adaletin ve temel insan
51:53haklarının korunduğu kutsal bir sığınak olarak kalacaktır.
51:56Bu duruş, namlusunun ucunda yarını, göğsünün içindeyse evlatlarının özgürce nefes alacağı bir ülkenin hürriyet senedini kaşıma iradesidir.
52:05Siperde yankılanan, geride asla bir asker bırakılmaz andı ise, kuru bir askeri doktrin değil, orduyu tek bir vücut kılan sarsılmaz
52:14bir ruh köprüsüdür.
52:15Bu yemin, ölümün soğuk pençesinde bile bedeninin sahipsiz kalmayacağını bilmenin vakarı, kundağa sarılır gibi bayrağa sarılacağına duyulan o mutlak ve
52:24asil güvendir.
52:25Dahası, Mehmetçik, cephenin o karanlık cehenneminde namlıya sürülürken, vurulduğu an arkasından uzanacak şefkatli ve kudretli ellerin varlığından emindir.
52:36Yaralandığı vakit, sahra çadırının isli ışığında dahi, tıbbın ve cerrahinin en kusursuz sadakatle tüm imkanlarını onun yaşaması için seferber edeceğini
52:46çok iyi bilir.
52:47Vücuduna saplanan şarapnel ne kadar derin olursa olsun, arkasındaki askeri sağlık teşkilatının inancı ve dehası ondan daha derindir.
52:56İşte bu yüzden, Türk askeri cephede seve seve can verir, çünkü o, kanıyla suladığı toprağın asil bir vatana, arkasındaki hekim
53:04ordusunun bir can kurtarma kalesine ve namusunu emanet ettiği devletin ise geride kalanlara adil bir yuva olacağına gözü kapalı inanmıştır.
53:13Tüm bu tarihi, askeri ve bilimsel gerçeklerin ışığında açıkça görülmektedir ki, 2016 yılında FETÖ ile mücadele bahanesi adı altında,
53:23GATA'nın ve sayıları 22'ye aşan askeri hastanelerin lağvedilmesi, yalnızca fiziki binaların kapısına kilit vurulmasından ya da idari bir
53:32tabela değişikliğinden ibaret değildir.
53:34Bu hamle, parayla satın alınması, laboratuvarlarda simüle edilmesi veya sivil tıp müfredatlarıyla ikame edilmesi asla mümkün olmayan,
53:43devasa bir askeri sağlık birikimini, usta çırak usulüyle nesilden nesle aktarılan kurumsal hafızayı ve dünyada eşi benzeri bulunmayan stratejik bir
53:52bilimsel ve pratik birikimini,
53:54know-how, doğrudan hedef alan, kasıtlı ve haince bir kurumsal gömme operasyonudur.
53:59Harp sahasının ateş hattından ameliyathaneye uzanan bu benzersiz deneyim,
54:045 ila 10 yıllık sivil rotasyonlarla veya kağıt üzerindeki reformlarla bir günde yenilen inşa edilebilecek bir yapı değildir.
54:12Bedeli, son 40 yıldır cephede vatan evlatlarının canı, kanı ve gazilerimizin fedakarlıklarıyla ödenmiş milli bir servettir.
54:202026 yılı itibariyle devletin en üst kademelerinin bu zafiyeti nihayet bir milli beka sorunu olarak tescil edip,
54:28GATA'yı ve askeri tıp sistemini asli ruhuyla yeniden kurmaya girişmesi çabaları,
54:33geçmişte yapılan bu radikal tasfiyenin, Türk Silahlı Kuvvetlerinin ve ülkenin savunma hattına vurulmuş en ağır ve en bilinçli darbelerden biri
54:42olduğunun en somut tarihi itirafıdır.
54:59İzlediğiniz için teşekkür ederim.