- 11 saat önce
Gece Haberleri, 24 saatin tüm gelişmelerini ekrana getiriyor.
Kategori
🗞
HaberlerDöküm
00:29İzlediğiniz için teşekkürler.
00:30Ancak Trump iptal ettim diyerek bir kez daha geri adım attığı büyük saldırıdan vazgeçtiğini söyledi.
00:37Peki Trump İran'a saldırı için zaman mı kazanıyor?
00:41Bu planın bir parçası mı?
00:42Amerika Birleşik Devletleri ve İsrail'in stratejisi ne?
00:46Buna karşılık İran ne yapacak?
00:48Tabii ki konuklarımızla birlikte bu konuyu konuşacağız değerli izleyenler uzaktan bağlantıyla.
00:53Muhammed Berdebek ve Hasan Oktay bizimle birlikte.
00:56Hoş geldiniz.
00:58Hoş bulduk Erhan, iyi yayınlar.
01:00Muhammed Bey merhaba.
01:02Merhabalar hocam.
01:03Evet dün gece bu saatlerde büyük bir beklenti vardı.
01:07Amerika Birleşik Devletleri'nin özellikle Amerikan medyasına ve İsrail medyasına yansıyan haberlere baktığımızda çok büyük bir saldırı gerçekleştireceği İran'a
01:16yönelik bir beklenti söz konusuydu.
01:17Biz de bunu konuşuyorduk ne yapacak nasıl bir strateji belirleyecek ama sonrasında Amerikan başkanı Donald Trump saldırıdan vazgeçtiğini söyledi özellikle
01:26bölge ülkelerinin isteklerinin önemli olduğunu söyledi ve İran'la bir anlaşma umudunu bir kez daha ortaya koydu.
01:34Ama bu süreci biz birkaç kez yaşadık bir savaş diyor bir barış diyor Amerikan başkanı Donald Trump ne yapacak işte
01:45biz de merak ediyoruz tüm dünya gibi özellikle İsrail'in önemli beklentisi vardı.
01:50Netanyahu'nun Amerika Birleşik Devletleri ziyareti sonrasında İran'a yönelik iki ülkenin bir saldırı gerçekleştireceği bekleniliyordu.
01:57Muhammed Berdemek sizinle başlayalım.
01:59Sizce ne oldu Trump ne düşünüyor Amerika Birleşik Devletleri'nin planı ne?
02:04Ben de Trump ile Amerika Birleşik Devletleri'nin planı ne olduğunu bilmiyor.
02:09Yani bu gözlemlerimizden anladığımız kadarıyla Trump kafasına estikçe açıklama yapıyor kafasına estikçe bu açıklamaları değiştiriyor.
02:17Bunun herhangi bir plan dahilinde böyle büyük bir aklın parçası olarak okumayı ben açıkçası çok kafama yatmıyor.
02:27Yani Trump bir şekilde şartları olgunlaştırıp İran'ı masaya oturtmaya çalışıyor ve Trump başından beri hatırlarsanız hep şeyi söylüyordu.
02:36Zaman İran'ın aleyhine işliyor.
02:38Gördüğümüz kadarıyla zaman Trump'ın aleyhine işliyor.
02:41Yani aslında buradaki hikayede Trump seçimlere kadar İran'dan ya ciddi bir anlaşma kotarmak durumunda ya da İran tehditini veya İran
02:51sonunu ortadan kaldırmak durumunda.
02:53Ne bir istediği anlaşmayı alabiliyor ne de İran'ı ortadan kaldırabiliyor ve Trump'ın açıkçası istemediği durum biraz da bu
03:02ve İran elindeki kozları güçlü bir şekilde hala devam ettiriyor.
03:07Normalde biz savaş öncesinde Hürmüz diye bir kart yokken şu anda savaş sonrasında Hürmüz diye bir kartı konuşuyoruz ve bunun
03:15İran'ın elinde olduğunu görüyoruz.
03:16Hürmüz kartı elinde olduğu sürece İran'ın körfez üzerindeki baskısı sürdüğü sürece ki bugün anladığımız açıklamalardan da gördüğümüz kadarıyla eğer
03:26Trump doğru söylüyorsa körfezin Trump'ı vazgeçirdiğine dair Trump'ın kendi mesajı var.
03:34Yani körfez ülkeleri bir şekilde Trump'ı vazgeçirmiş görünüyor.
03:38En azından Trump öyle iddia ediyor.
03:40Bu bile İran'ın körfeze yönelik saldırılarının başarısını ortaya koyuyor.
03:44Yani İran belli ki körfez üzerinde bir baskı politikasından başarılı olmuş ki körfezle bu baskıyı bir şekilde Trump'a yansıtıyor
03:52ve İran bu şekilde istediğini elde etmiş durumda.
03:55Yani her iki durumda da İran hem körfez üzerinde hem Hürmüz üzerindeki kozuyla hem de körfez üzerindeki baskıyla bir şekilde
04:04eli güçlü taraf.
04:05Ama bu güç ne kadar İran elinde sürebilir onu biraz zamanla göreceğiz.
04:10Hatırlarsanız dün biz Trump'ın çok net bir şekilde İran'ı vuracağına dair emareler görsek bile yarın Trump'ın bambaşka
04:19bir açıklamayla durumu değiştirebileceğini zaten söylüyorduk.
04:22Nitekin zaten bugün bir açıklama geldi.
04:25Açıkçası ben burada İran'ın veya ABD'nin çok büyük bir rasyonel stratejik bir akıl çerçevesinde ilerlediğini düşünmüyorum.
04:33Trump'ın günlük duygularıyla hareket ettiğini düşünüyorum.
04:36Hasan Aktay sizin görüşünüz nedir?
04:40Beklenti çok üst seviyedeydi.
04:42Amerikan Başkanı Donald Trump daha önce yaptığı açıklamada 2. Dünya Savaşı'ndan bugüne görülmüş en büyük çaplı saldırıyı gerçekleştireceğiz demişti.
04:50Ama bir anda sonrasında vazgeçtiğini tüm dünyaya duyurdu.
04:54Tüm dünyada rahat bir nefes aldı diyebiliriz aslında.
04:57Ama tabii ki 28 Şubat'tan bu yana savaşta Trump'ın bu iniş çıkışlarını çok gördük.
05:05Savaş, barış, müzakere, tehdit bu dili çok fazla kullanıyor.
05:10Bunu bir yöntem edinmiş durumda.
05:12Bu da öyle diyebilir miyiz?
05:13Yani bu saldırıların iptal edilmesi uzun vadede geçerli bir karar mı?
05:20Yoksa kısa vadede ABD yine İran'a saldırma planı içinde mi?
05:26Yani ABD'ye İran'a saldırma konusunda hala tereddütlerin devam ettiriyor.
05:30Çünkü Erhan Bey 28 Şubat'tan bu tarafa biz hep şunu söylüyorduk.
05:34Trump bölgeye asker yiğnağını gerçekleştirirken, asker ve mühimmat yiğnağını gerçekleştirirken
05:39ana hedefinin İran'a saldırmak değil, bölgede önemli bir silah mühimmat deposu olarak bulunmak
05:47ve bunu İran'a karşı caydırıcı bir unsurla dönüştürüp Amerika'nın hedefinin Çin olduğunu her fırsatta ifade ediyorduk.
05:54Yine Trump'ın bu açıklamalarına baktığımızda İran'la uzun vadeli bir savaş değil ama sürekli barış kapısını açıp tutarak
06:02İran'dan Amerika ile barış yapacak bir el görmek adına bunu yapıyor.
06:10Neticede dün akşam da yine Muhammed Bey ekrandaydı.
06:14Orada da bu konular konuşurken şu ifade edildi.
06:17Yani Erhan Trump'tan işte ateşkesle ilgili bir hamle bekliyoruz diye Muhammed Bey kendi ifade etmişti.
06:22Dolayısıyla Muhammed Bey'in dün akşamki ifadesi bugün çıkmış oldu ve Trump o açık bıraktığı kapıdan
06:28Umban üzerinden, Türkiye üzerinden, Pakistan üzerinden İran'la yürütmeye çalıştıkları diplomaside bir barış beklentisi söz konusu.
06:37Tabi bu arada aslında İran'la ilgili Amerika'nın muhataplığı sorunu söz konusu.
06:45Yani müştebu hameneyle muhatap olunacak bunu bu 14 maddelik mutabakat imzalanırken
06:51bu süreçte bu çok tartışıldı.
06:54İşte Trump birden metni imzaladı ve karşı taraftan yani İran'da bunun kimin imzalayacağı ve onaylayacağı konusunda ciddi tartışmalar olmuştu.
07:03Önce Meclis Başkanı Kalipov'un ismi ön plandayken birden Cumhurbaşkanı Mesut Pecik'si yani belki de denklikten hareketle
07:11Cumhurbaşkanı olması hasebiyle Trump'ın karşılığı olarak kendisi imzalattı.
07:18Ama İran'da Netanyahu Cumhurbaşkanı'nın meclis başkanının imzalaması önemli bir neticede onay makamı olarak da dini rehberin onaylaması gerekiyor.
07:29O arada aslında Cumhurbaşkanı Mesut Pecik'si yani bunu paraf ederken bir anlamda müşteba üzerindeki tartışmaları da geçici olarak öteleyebilme fırsatı
07:40yakalamış oldu.
07:41Amerika İran ile müzakerelerde görüşmelerde barış anlaşmasını tam anlamlı imzalayacak bir muhatap bulduğu takdirde
07:52kesinlikle ve kesinlikle bu 14 madde İran'ın lehine olabilecek en önemli maddeler olmuş olmasına rağmen
08:00hala Trump İran'da bu barış anlaşmasını imzalayacak bir merci bulamadığı için bu gerginlikler sürüyor.
08:08Ve Trump bir taraftan savaş tehditini ön plana çıkarırken diğer taraftan da diplomatların Pakistan'da,
08:15Uman'da hatta Türkiye üzerinden görüşmeler gerçekleştirmesi,
08:19İran'ı Amerika ile bir müzakere sürecine yeniden dönmesi ve yapılan müzakere neticesinde de bu barış anlaşmasını imzalayacak bir merciğin
08:29oluşmasıyla ilgili
08:30Trump bu birbiriyle çelişen, sürekli Trump'ı yalancı çoban konumuna düşüren süreçle karşı karşıya bıraktı.
08:39Trump'ın en büyük beklentisi İran'dan hem Amerikan kamuoyunu tatmin edecek,
08:43hem de İran'da bundan sonraki süreçte daha büyük problemlerin çıkmasını önleyecek bir anlaşma yapma arzusunda bu anlaşmayı gerçekleştirebilir mi?
08:53İşte Trump bunu gerçekleştirirse hem Amerika'daki seçimleri kendine göre yönlendirecek,
08:59hem de belki Kasım ayında, Ekim ayındaki seçimlerde Netanyahu'nun gitmesi konusunda biraz daha Trump'ın eli rahat olacak.
09:07Çünkü biz Erhan Bey'sin programlarında hep şunu ifade ediyorduk,
09:10İran Amerika ile yapmış olduğu görüşmelerde 14 maddeyi bir tarafa bırakıp tek madde üzerinden Trump'ın karşısına çıkıp
09:19Netanyahu hükümetinin tasfiyesini yani demokratik seçimlerle gönderilmesi konusunda
09:23Trump'ın elinden gelen gayreti ortaya koymasını talep etmeleri.
09:28Çünkü Al-Amen'e şehit edildikten sonra bunun karşılığında en azından İsrail'de bir sistem değişikliği,
09:35bir hükümet değişikliği olmalı ki İran'daki radikal unsurlarının yüreklerine soğusun.
09:41Yoksa bu savaş ve çatışma devam ettirmek isteyen İran'da ciddi anlamda radikal unsurlar söz konusu.
09:48İşte muarrem etkinliklerinde halk ile sistemin bütünleştiği ile ilgili sistem kendine bir güven tazeledi.
09:54Sonra Al-Amen'in cenaze töreni gerçekten sistemin beklentisinden her ne kadar genel anlamda şimdiye kadar ki
10:01toplantılara göre daha düşük yoğunluklu bir katılım olmuş olmasına rağmen ama
10:06sistem kendini halka tekrar kabul edilmekle ilgili cenaze töreninden ümit var oldu.
10:13Bir de geçtiğimiz günlerde Irak'ta Kerbela'da Hazreti Hüseyin'in şehadeti ile ilgili
10:19Erbay dediğimiz yani şehadetinden 40. günü büyük bir yürüyüş Hazreti Halil'in türbesinden
10:25Necef'ten Hazreti Hüseyin'in türbesine Kerbela'ya 3 gün süren büyük bir yürüyüş yapıldı.
10:30İşte İran sistemi bunları da göz önünde bulundurarak halk ile yeniden bütünleşerek
10:36bu savaşı sürdürebilecekleri zannını ortaya koydu.
10:39Aslında burada halkın İran'a vermiş olduğu desteği sistem yanlış bir hesap noktasında değerlendiriyor.
10:48Zira halkın burada sisteme bir desteği yok ama kendi ritüellerine sahip çıkma ve bu genelde psikolojide
10:57bu söz konusudur gergin psikolojilerde insanlar daha çok işte manevi alana yönelir.
11:04Şu anda İran halkı gerçekten ciddi anlamda sıkıştırılmış durumda.
11:08Bu sıkışıklıkta yani Haziran ayındaki savaş sonrası işte Aralık ayının son günlerindeki isyanı İran
11:19isyan edenleri düşman olarak görüp işte ona göre onlara muamele yapmasının halk faturasının çok ağır ödediği için
11:28bu süreçte ne Amerika'yı ne de sistemi doğrudan savunma noktasında halk ortaya birerde irade koymuyor.
11:36Zira bunlar şunu söylüyorlar biz 79'da sokağa çıktık Hümeyni'yi iktidara getirdik.
11:44Şah döneminden daha büyük bazı alanlarda ciddi sıkıntılar yaşadık ama bazı alanlarda belki yeni dönem halkın bazı ihtiyaçlarını karşılayabilir.
11:53Ama genel anlamda bugün sistemin tıkanmasının sebebinin halkın darbeyle iktidara getirdikleriyle
11:59daha sonraki süreçte uyumsuzluklardan kaynaklanan uçurumlar halkın aleyhine cehalen ettiği için
12:04bu süreçte halk özellikle ve özellikle ne sistemin yanında ne Amerika'nın yanında
12:11hem sisteme karşı hem Amerika'ya karşı ama İran'da bundan sonraki süreçte gerçekleşecek sistem kurulacak yeni sistemde
12:19halkı devre dışı bırakarak bir sistem kurulamayacağını halk öngördüğü için kendini sessizliğe bülündürmüş durumda
12:27ama rejimin içerisindeki, İran rejimi içerisindeki radikal unsurlar halkın bu sessiz ve ritüellere sarılma sürecini
12:35sisteme destek olarak değerlendirip bu savaşı biraz daha uzatmaya çalışıyor.
12:39Burada ben her fırsatta dillendirmeye çalıştığım bir konu var.
12:44Bu konu üzerinde zaman zaman eleştiriliyorum ki eleştirilmek oldukça normal ve çok da arzu ettiğim bir durum.
12:49Müştebe Hamene'nin durumu, Müştebe Hamene yaşıyor mu, yaşıyorsa İran'da mı yoksa Rusya'da mı?
12:56Çünkü özellikle NATO zirvesini gölgeleyebilmek adına Ali Hamene'nin cenaze töreninin
13:02NATO'nun toplantı tarihine denk getirilmesi bir stratejik aklın yansıması.
13:08Burada Rusya'nın Müştebe Hamene'nin Moskova'da olmasından istifade ederek
13:14Hamene ile irtibatlı olan radikal unsurla harekete geçirerek
13:17Amerika'ya karşı bu savaşın gayri resmi olarak sürdürülmesini yani doğrudan Rusya'nın Amerika ile bir çatışması
13:24veya Rusya-Çin ittifakının doğrudan Amerika ile çatışmasından ziyade
13:28İran üzerinden Amerika'ya karşı bir çatışma alanı oluşturup
13:32Amerika'yı bu dar alana çekmekle ilgili özellikle Hamene'nin cenaze töreninden sonra
13:37muazzam bir bu yöne doğru bir hareketlilik oldu.
13:41Hatta daha önceki dönemlerde biz sık sık bu Çin ve Rusya'nın durumunu gündeme getirmeye çalışırken
13:47dünya kamuoyunda karşılık bulmadığı için dünya kamuoyunda işte Amerika'nın o büyük gazetelerinde
13:53manşete taşındıktan sonra bizim de kamuoyumuzda bu konu gündeme getirilmeye başlandı
13:58ve Çin ile Rusya'nın bu süreçte İran'a hangi şartlarda nasıl destek olmasıyla ilgili tartışmaların açılmış oldu.
14:07Özellikle Ukrayna'nın İran'ın gemilerini Hazar derecede vurmuş olması da
14:13aslında yeni bir cepheyle karşı karşıya kalınması
14:17veyahut da İran'ın arkasında akıl olarak Rusya'nın olduğuna bir anlamda
14:22Amerika'nın kabul edilmiş ve satın alınmış bir Ukrayna teorisinden hareketle
14:28Ukrayna'nın canavliyle işte Rusya'nın hedeflerine saldırdığı iddiasının arkasına saklanarak
14:34doğrudan İran'ın radikal unsurları tehdit edildi ve Hazar üzerinden Rusya'nın
14:39ikmalinin Hazar üzerinden İran'ın ikmalinin önü kesilmiş oldu.
14:44Bunu geçtiğimiz günlerde Türkmenistan'dan gelen tren yolunu vurulmasıyla da göz önünde bulundurursak
14:50gerçekten hem sahada gözüken bir savaş var hem de gözükmeyen ama saha gerisinde de muazzam bir rekabet var.
14:58Biz bu rekabetin Afrika'ya da sırayacağını önümüzdeki günlerde göreceğiz ve Körfez'in
15:02en ummadığımız noktalarına kadar sırayacağını görmemiz mümkün.
15:06Onun için Trump bölgede bir patinaja düşmemek, Rusya'nın Ukrayna örneğinde olduğu gibi
15:12uzun vadeli bir çatışmanın içerisine düşmemek için İran'dan barış yapabilecek,
15:18barış müzakerelerini görüşebilecek bir merci arıyor.
15:21Bu merci şu an ortalıkta yok her ne kadar işte Kalibaf, Arakçı ve Cumhurbaşkanı
15:28bu konuda bir muhataplıkla ilgili can, siperhane çalışıyor ve gayret ediyorsa da
15:32fakat kendi veliyeti fakir sistemi içerisinde işte devrim muhafızlarından veya yaşayıp yaşamadığı belli olmayan
15:39ama yaşadığı ihtimali üzerinden hareketle Müştebu Hameney'den herhangi bir şekilde
15:43olumlu bir cevap alınamadığı için bu gri alanda bu savaş biraz daha devam edecek.
15:49Ama bu savaşın körfezi sıçraması, mezhep savaşına dönüşmesi, Arap Barç savaşına dönüşmesi
15:54veya bir kar harekatıyla Kürtler üzerine İran'a karşı yapılacak yapılma ihtimali olan hareketler
16:01Trump'ın korkulu rüyasına dönüştüğü için Trump vurma kelimesini sürekli dillendirmekte
16:07fakat bunu hayata geçirme konusunda diplomatlardan cevap beklemekte.
16:13Böyle olunca da bu ve buna benzer açıklamalarla İran üzerinde psikolojik bastığı devam ettirecek
16:21ama topyekun bir savaş için İran belki mühimmat topluyor çünkü bu konuda da
16:26Amerikan mühimmat topluyor çünkü bu konuda da Amerikan basında mühimmatın bitmediğiyle ilgili tartışmalar gerçekleşiyordu.
16:34Ama bu savaşın daha büyük üst perdelere taşınmadan bir an önce ateş kese ve barışa dönüşmesi
16:42şu an için hem Ortadoğu açısından hem de dünya ekonomisi açısından son derece önemli.
16:48Evet Amerikan Başkanı Donald Trump'ın açıklamalarına bir bakalım yaklaşık yarım saat önce açıklamalar yaptı
16:56ve aslında neden Amerika Birleşik Devletleri'nin İran'a saldırmadığını biraz açmış Amerikan Başkanı
17:03Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri, Katar ve İran benden dün geceki saldırıları iptal etmemi istedi.
17:10Her şey hazırdı hemen hemen şu anki saatlerde büyük bir saldırı gerçekleşmiş olacaktı.
17:15Her şey hazırdı ancak müttefikler bunu iptal etmenizi istediğinde bir dakika bir bakalım demek durumunda kalıyorsunuz diyor Amerikan Başkanı Donald
17:28Trump.
17:29Bunu istemelerinin sebebi ise bir anlaşma olabileceğini düşünmeleri ifadelerini kullanmış ve devam etmiş.
17:35Suudi Arabistan Veliyat Prensi ile konuştum.
17:37Ne tercih edersiniz? Bunu yapmamızı mı istersiniz? Yoksa istemez misiniz dedim.
17:43Bir saldırı yerine bir anlaşmayı çok daha tercih ederiz dedi diyor Donald Trump ve körfez ülkelerinin anlaşmayı daha çok tercih
17:54ettiklerini.
17:55Çünkü bu saldırıların nereye varacağını bilmediklerini de ifade ediyor Donald Trump.
18:01Yani mesele ülkelerin insanlar akın edip bir felaket mi yaşayacak.
18:08Böyle bir beklentileri var.
18:10Ülkelerine insanlar akın edip bir felaket mi yaşanacak ifadelerini kullanmış.
18:15Şimdi burada bu ifade biraz dikkat çekici bir ifade Muhammed Berdibek.
18:20Bölge ülkeleri savaştan korkuyor bunu istemiyor.
18:24Yani mesela ülkelerine insanlar akın edip bir felaket mi yaşanacak.
18:30Şimdi kastettiği ülke İran.
18:34İran halkının savaştan kaçıp bölge ülkelerine akın etmeleri ve bir mülteci akının ortaya çıkmasından bahsediyor.
18:43Bugüne kadar hiç konuşulmuş bir konu değil Muhammed Berdibek.
18:46Bu bir bombardıman uzak savaştan ziyade bir kara savaşını bize anımsattı.
18:53Yani böylesine büyük çaplı bir savaş söz konusu mu ki ülkelerinden kaçmak zorunda kalacak İranlılar ve bölge ülkelerine mülteci olarak
19:03sığınacaklar.
19:05Diğer taraftan Trump'ın bir diğer açıklamasında 2. Dünya Savaşı'ndan bu yana görülmüş en büyük topyekun saldırı olacaktı ifadesi
19:13de dikkat çekici.
19:14Bir araya getirdiğimizde Amerikan başkanı İran'a yönelik çok büyük bir kara harekatı bildiğimiz tarzda göğüs göğüse bir çarpışma bir
19:23savaş mı planlıyordu?
19:25Yani bu mülteci akınından kastettiği bu mudur?
19:28Çünkü başka türlü İran'dan bir mülteci akının olması çok beklenemez herhalde doğru mu?
19:34Ben kara harekatını kastettiğini zannetmiyorum.
19:37Burada operasyonun çok ciddi etkilerinin olacağını yani bir istişari toplantıdan bahsediyor.
19:43Diyor ki ben Körfez'de savaşın ilk gününden itibaren neredeyse herkesin konuştuğu bir meseleydi.
19:51İran'da yaşanabilecek bir krizin etnik ve demografik sıkıntılarını başta Türkiye olarak pek çok ülkenin çekeceğine dair senaryolar aslında hep konuştuğumuz
20:01şeyler.
20:02Şimdi şöyle bir durum oluşuyor.
20:04Trump burada bir kara operasyonu değil.
20:05İran'da rejimi devrilse muhtemel sonuçlarından bahsediyor.
20:09Bunu da Suudi Arabistan'ın, Katar'ın, Birleşik Arap Emirliklerinin, Kuveyt'in veya Bahri'nin bir şekilde bunu Trump'a
20:16aktarmasından daha doğal bir şey yok.
20:18Yani özetle bence Körfez ülkeleri trabaş ediyor.
20:21Sen bir sonuç alacaksan buyur.
20:24Ki zamanında bence buyur ettiler ve Trump bir savaş başlattı.
20:29Fakat Körfez ülkeleri belli ki Trump'tan İran'daki rejim değiştirme senaryosu meselesi de ümidi kesmişler.
20:36Ve bunun karşılığında bu ümidi kesmenin yanı sıra Körfez İran'ı her vurduğunda Körfez, İran mütekabiliyet ilkesi çerçevesinde Körfez'i
20:46vuruyor.
20:47Ve AB'de bir şekilde buna bir güvenlik çemsiyesi sağlayamayacak durumda.
20:51Bilinçli veya bilinçsiz, isteyerek veya istemeyerek bir şekilde Körfez'in sürekli İran saldırılarına maruz kalmasına bir şekilde AB'de engel oluşturamıyor.
21:03Dolayısıyla kendinizi Körfez ülkelerine yerine koyduğunuzda bu durumun sürülebilir olmayacağını zaten görürsünüz.
21:10Körfez de bunu istiyor.
21:11Yani eğer bir sonuç alınacaksa birlikte sonuç alalım.
21:15Ama anladığınız kadarıyla bu meselede bir sonuç alınmayacak.
21:19Ve siz İran'ı her vurduğunuzda İran karşı cevap olarak bizi vuruyor.
21:24Bu bizde çok ciddi anlamda bir ekonomik krizi yaratıyor diyor.
21:28Bunun karşılığında diyelim ki rejim de gerçekleşirse, siz rejimi de değiştirirseniz, İran'da bir rejim değişikliği yaparsanız, bunun etnik bir demografik
21:37riskini zaten tartışmaya gerek yok.
21:39İran 90 milyonluk nüfusa sahip bir ülke.
21:42Biz Türkiye olarak Suriye'de yaşanan bir mülteci dalgasından yaklaşık 5 milyon mülteci aldık.
21:49İran'da böyle bir kriz olması durumu da 90 milyon artı en az 5 milyonluk bir Afgan mülteciden bahsediyorum.
21:5695 milyon.
21:5795 milyondan Türkiye'ye gelebilecek riske isap edin.
22:01Bu Türkiye'nin kapasitesinden bahsediyorum.
22:04Bir de bunun dışında zaten Bahreyn, Kuveyt, Birleşik Arap Emirlikleri, Katar bunların zaten yüz ölçümleri küçük.
22:12Orada oluşabilecek bir dalganın, demografik dönüşümün yaratacağı etkiyi düşünün.
22:18Mesela Bahreyn'de zaten toplumun neredeyse %70'i Şii.
22:22Bir de burada eksadan Şii bir nüfusun Bahreyn'e gelmesi durumunda zaten bu ülkelerin kaldırabileceği bir potansiyel değil.
22:29Bunların normalde savaş öncesinde planlanıp tartılıp konuşulması lazım.
22:34Ancak Trump, Trump'ın savaş sonraki açıklamalarına baktığımızda bunların hiçbirini önemsemediğini görüyoruz.
22:41Evet, belli ki birkaç senaryo sunulmuş Trump'a ve Trump bu senaryolardan en kolay olabileceği seçmiş.
22:49Yani rejimin 3-4 saatte veya 3-4 günde düşeceğine dair senaryoyu satın almış ve bu kapsamda bir faaliyete girişmiş.
22:56Açıklamalarından anladığımız şey şu, diyor ki Birleşik Arap Emirlikleri ile İran çok iyi ekonomik ilişkilere sahip, dolayısıyla vuramaz diyor.
23:06Bunu öyle konuşmuşlar.
23:08Körfez'de Katal'la siyasi ilişkileri çok iyi, dolayısıyla vuramaz diyor.
23:14Bunu da konuşmuşlar.
23:15Hürmüz meselesinde belli ki Hürmüz'ün kapatılacağına dair senaryo konuşulmuş.
23:21İnanmamış buna ve bunu söylüyor yani.
23:23Diyor ki Hürmüz'ün kapatabileceğini düşünmedik diyor.
23:27Trump bütün şeyleri belli şeylerle zaten ifade ediyor.
23:31Ve savaşın gidişatına ilişkin bütün süreçleri tek tek veriyor.
23:35E şimdi on dört maddelik mütavakata geldiğimizde bu mütavakata bugün belki görmüşsünüzdün Pezeşkan'ın açıklamasını görüyoruz.
23:45Pezeşkan diyor ki biz bu on dört maddelik mütavakata Milli Şura yani İran Meclisi'ne onayla baktık diyor.
23:54Yani buradaki ikilemi de kaldırıyor.
23:56Bunun sadece devrim muhafızlar veya işte ulema tarafından kontrolünün yapılmadığını aynı zamanda meclisteki çoğunluk tarafından da bir şekilde denetlendiğini ve
24:07kontrol edildiğini ve bu on dört maddelik mütavakatın arkasında olduğunu söylüyor.
24:13Yani İran'da bir ikilemden de bahsetmiyoruz.
24:16Yani İran bir şekilde zaten on dört maddelik mütavakatı bir şekilde onaylamış.
24:20Şimdi şöyle düşünün biz bir savaşta veya barışta iki taraf ne kadar zafer iddia ederse etsin biz bir şekilde kendi
24:29subjektif yorumlarıdır.
24:30Ancak on dört maddelik mütavakata iki tarafında imza attığını düşünürsek belli bir konsensüs oluşmuştur demek değil mi?
24:39Bu konsensüs üzerinden bir hareket planı çıkarılması lazım.
24:42İran bundan sonraki süreçte on dört madde dışında başka bir maddeyi bence tartışmaz.
24:48Yani bu on dört maddelik yani sahada edindiği kazanımı masada nasıl koruduysa bundan sonraki süreçte de bu ön mütavakat zaptının
24:58bence arkasında olmayı devam ettirecektir.
25:01Trump bundan sonraki süreçte ne yaparsa yapsın İran'da bir rejim değişikliği yapmadığı sürece İran'daki bu on dört maddelik mütavakat zaptının
25:11herhangi bir açılma herhangi bir şekilde dönüşüm açıkçası ben beklemiyorum.
25:18Amerikan Başkanı Donald Trump İran'la müzakerelerin yarın öğleden sonra başlayacağını da söyledi.
25:26Bunun tabii nasıl müzakereler yürütüleceği konusunda da görüş alışverişinin sürdüğünü ifade etti.
25:32Nasıl bir müzakere olacak?
25:34Tabii bu zaman zaman ABD ve İran arasındaki müzakereler tabii Amerikan Başkanı açıklamasında yarın öğleden sonra ifadesini kullanıyor.
25:43Bugün olduğunu söylemeye gerek yok sanıyorum.
25:45Tabii bu görüşmelerde geçmiş dönemde olduğu gibi farklı yöntemler kullanılmıştı.
25:50Yüz yüze görüşmeler mi olacak?
25:52Aracılar vasıtasıyla mı olacak?
25:53Bu konuda da görüş alışverişinin devam ettiğini ifade ediyor.
25:57Açıkçası saldırıya uğramak istemiyorlar.
25:59Saldırının boyutunu biliyorlardı.
26:01Çünkü hazırlıklarının yaptığını, hazırlıkların yapıldığını gördüler.
26:05Şimdi ise onlarla müzakere yoluyla görüşüyoruz ifadelerini kullanıyor.
26:12Amerikan Başkanı Donald Trump İran'la Hürmüz konusunda bir anlaşmamız var.
26:16Nükleer konusunda da olacak ifadelerini kullanıyor.
26:20Hasan Oktay Hürmüz konusunda bir anlaşmamız var dedi Amerikan Başkanı Donald Trump.
26:26Ama genelde iki taraf arasındaki sıkıntı, kriz ya da savaşın yeniden başlama ihtimali hep Hürmüz meselesi yüzünden ortaya çıkıyor.
26:36Bu nasıl bir anlaşma?
26:37Kastettiği nedir sizce?
26:40Hürmüz konusunda ABD ve İran arasında bir anlaşma var ama ne kadar uygulanabiliyor?
26:47Diğer taraftan nükleer konusunda da bir anlaşma olacak diyor.
26:49Nasıl değerlendirmek lazım bu açıklamaları?
26:52Evet, Muhammed Bey gayet güzel rica etti.
26:55Yani bu İran'ın alabileceği en güzel bir ön mutabakattı.
26:58Ve bu mutabakat üzerine gidildiği zaman da sonuç itibariyle bir anlaşma imzalanırsa gerçekten bölge için önemli kazanımlar ortaya çıkaracak.
27:08Tabi Hürmüz meselesinde bu 14 madde paraf edildikten sonra, ön mutabakat paraf edildikten sonra büyük bir barış beklentisi oldu.
27:17Ama Trump Türkiye'ye NATO için geldiğinde Körfez'de iki tane geminin vurulduğuna hep beraber şahit olduk.
27:27Bunu İran tarafından mı yapılıyor?
27:29Yoksa İran'ın kontrol edemediği radikal unsurlar tarafından mı yapıldı?
27:33Bu konuda Trump bir açıklama bekledi.
27:35Herhangi bir açıklama gelmeyince o günden bugüne Pakistan sınırından Irak sınırına kadar şu anda ortada gözüken Hürmüz ve Körfez'in
27:46İran tarafındaki çok önemli noktalar vuruldu.
27:48Biz CNN'de yapmış olduğumuz konuşmalarda Trump'ın Hürmüz konusundaki bu iki geminin vurulmasına ciddi anlamda içerilendiğini ve İran'ı Hürmüz'den
28:00izole etmek için bu stratejik noktalarını vurarak Hürmüz'e müdahale etme noktalarını, organlarını tasfiye etmekle ilgili bir harekat gerçekleştirmeye başladığını
28:11ifade etmiştik.
28:12Ve bunun üzerine de Körfez'deki adaların işgal edilebilir, cevapta yeni bir kara harekatı olabilir mi tartışmaları kamuoyunda ön plana çıkmaya
28:21başladı.
28:22Dediğim gibi Trump'ın öncelikle İran'da bu savaşı çok uzatmakla ilgili bir niyeti yok.
28:28Fakat 14 maddelik bu mutabakat imzadıktan sonra İran'ın birden şahinleşmeye kalkışmasının altında iki sebep yatıyor.
28:39Birincisi işte Muharrem etkinlikleri, Alamene'in cenaze töreni ve bu törenle katılan halkın sistem açısından söylüyorum coşkusu sisteme adeta hayat
28:50öpücüğü verdiği iddiasıyla rehberlerin intikamını almakla ilgili radikal unsurların tekrar Amerika'ya karşı ve dolayısıyla Amerika'nın Körfez ülkelerindeki noktalarına
29:02karşı harekata geçti.
29:03Ama bu birden ivmenin büyümesi veyahut da çarkın hızlanmasının arkasında yatan bu sebeplerin yanında bir de sık sık izah etmeye
29:15çalıştığımız acaba müşteba hamene üzerinden sisteme bir sızma mı oldu?
29:20Ve bu sızmadan dolayı da İran'ı 14 maddelik işte daha üzerinden 10 gün geçmemiş, 15 gün geçmemiş olmasına rağmen
29:28bunu engelleyici şekilde Hürmüz'de iki tane gemiye ateş medildi.
29:33İşte bunun bu ince noktadan hareketle baktığımızda burada devreye bir başka iradenin girdiğiyle ilgili ihtimaller söz konusu.
29:43Evet bu çatışmalardan sonra son işte Temmuz 8'den bu tarafa gerçekleşen çatışmalardan sonra tekrar Trump İranlı yetkililerle bir temas kurmuş.
29:56Öyle anlaşılıyor ki yarın tekrar başlanacağı ifade edildi.
30:00Bu da hem Arakçı'nın müthiş bir diplomatik faaliyetleri hem Katar'ın işte Pakistan'ın ve Türkiye'nin vermiş olduğu
30:09diplomatik mücadelelerle bir ara gelecekler.
30:13Hürmüz'ün açılması aslında dünya ticareti ve dünya enerji hareketleri açısından son derece önemli olmakla beraber İran açısından da son
30:22derece önemli.
30:22Çünkü hatırlarsanız İran'a petrol konusunda ambargonun da kaldırılmasıyla ilgili bu 14 maddenin içerisinde atıflar söz konusuydu.
30:31Yani İran günlük bir milyarlar bir milyar dolar civarında bir ekonomik kaybı söz konusu körfezin kapalı olmasından dolayı bunun İran
30:40ekonomisine tekrar dönmesinin önü açılmış.
30:43Hatta İran'ın dondurulmuş varlıklarının İran'a verilmesi konusunda ciddi tartışmalar yapıldı.
30:49İşte Kalibaf bunun İran halkı için kullanılacağını ifade ettiğinde Kalibaf'ın televizyon konuşması kesilmişti.
30:55Yani İran'daki radikal unsurların İran'ı terk edip etmeyeceği ile ilgili belki basına çok yansıtılmasa da bir tartışmanın gittiğini söylemek
31:07gerekir.
31:07Bunu şunun için ifade ediyorum çünkü Amerika ile bir anlaşmanın imzalanmasına karşı çıkan dini rehberlik ve onun etrafındaki radikal unsurlar
31:17olmak üzere bunun büyük şeytanla bir anlaşmayı imzalamak şeklinde algılandığından dolayı
31:25Cumhurbaşkanı'nın bir inisiyatif alarak Trump'a tekabiliyet esasına göre atmış oldukları imzanın real olduğunu anlaşılması açısından bu imzayı attı
31:37ama bunun onay noktasında ciddi kriz olduğu için
31:40bu sürünceme ve savaş arefesi veyahut da savaş ayak sesleriyle karşı karşıya kalındı.
31:47Tabi böyle olunca da şöyle bir manzarayla karşı karşıyayız.
31:50Kısaca tekrar özetlerse Karan Bey hürmüz ve nükleer meselesine gelmeden önce
31:55İran bu anlaşmayı imzalayıp belki de bu savaştan en çok kazanan taraf olarak çıkma imkan ihtimali varken
32:05birden devre radikal unsurlar girerek İran'ı tekrar Trump'la amacı ve hedefin ne olduğu belli olmayan bir savaşın içerisine
32:15doğru çekmeye başladılar.
32:17Bu da İran'ın kahir eksen halkı tarafından ve genel devlet bürokrasisi açısından sürdürülebilir bir kriz olmadığı için
32:26bunun barışa dönüşmesiyle ilgili İran içerisinde gruplar arasındaki rekabet veyahut da gruplar arasındaki gerginlik bir noktada
32:37Muhammed Bey'in de ifade ettiği gibi daha ılımlıların ön plana çıkmasıyla ilgili bir aşama kaydedildi ki
32:44Trump İran'ı vurmaktan vazgeçti ve özellikle de bir barış anlaşmasına tekrar dönülmesiyle ilgili bir umut ışığı doğmuş oldu.
32:54Burada hürmüz konuşulur bu İran için de son derece önemli.
32:58Dediğim gibi günlük bir milyar dolar civarında İran'ın kaybı söz konusu.
33:02İkincisi nükleer meseleyi Haziran Savaşı'nda da konuşuldu.
33:07Bu Şubat Savaşı'nda da konuşuldu.
33:09Hatta Haziran Savaşı öncesi Amerika yetkilileriyle İran yetkilileri beş sefer nükleer meseleleri görüştüler.
33:17Altıncı görüşmede bir barış anlaşması umut ortaya çıktığında bizim iddiamıza göre devrim muhafızları bunu bir şekilde masayı devirdi.
33:28Ama İran'daki üst düzey yetkililerin ifadesine göre onlar da tamamen bu işin Netanyahu tarafından bozulduğunu iddia ediyorlar.
33:36Bu iki görüşü de bir cümle içerisinde söylemekte fayda var.
33:40Nükleer mesele konusunda Haziran Savaşı arefesinde ve Haziran Savaşı'nın başlangıcında bir üçüncü ülkeye verilmesiyle ilgili konuşulmuştu.
33:50İşte Rusya ve Çin ön plandaydı.
33:52Ama o günlerde Türkiye'de İslam İşbirliği Teşkilatı Örgütü toplantısı olduğunda biz sizin televizyonunuzda bunun Pakistan'a verilmesi ve Pakistan NATO
34:02ülkesi, İslam ülkesi ve nükleer silahı olan bir ülke olarak İran'ın nükleer müktesebatının Pakistan'a emanet verilmesinde bir sakınca
34:12olmayabileceğini ifade edilmişti.
34:14Zaten bu görüşümüzü daha da kuvvetlendirmek adına Haziran-Şubat Savaşı sonrası Pakistan çok önemli bir ara bulucu roluyla gerçekten hem
34:24Amerika'nın nezdinde hem de İran'ın nezdinde ciddi bir itibar kazandı.
34:28Bu itibarı belki de İran'ın nükleer müktesebatını Pakistan'a beş yıllığına emanet verilerek İran bu barış atmosferinde İran'ın
34:39vurulan noktalarının, itisadi teşebbüslerin, fabrikaların tekrar işlevsel hale getirilmesiyle ilgili körfez üzerinden ihraç edilen real piyasadan ihraç edilen petrol geliriyle
34:51İran'ın yeniden yapılanmasını sağlanabilir.
34:54Ama burada devrim muhafızları ve rehberlik Amerika ile bir barış anlaşmasını imzalayacaklar mı?
35:03Bunu engellemek için Çin ve Rusya hatta İsrail sürece müdahale eder mi?
35:09Amerika'nın, İran'ın radikal unsurlarını harekete geçirerek bu barış anlaşmasını engelleyebilir mi?
35:15Çünkü İran'da gerçekten bu savaşın psikolojik etkileri ve halk üzerindeki ekonomik etkilerinin önümüzdeki günlerde daha fazla yansımasını göreceğiz.
35:25Bir an önce bu savaşı bitirip İran devletinin toprak bütünü içerisinde devlet yapısını devam ettirebilmek.
35:31Ama burada ben hep parantez içerisinde bir sistem değişikliğinin şart olduğunu ifade ediyorum.
35:36Bunu aslında Muhammed Bey'in direkt alanına girdiği için ben bu tartışmayı ona bırakmak istiyorum.
35:411979'da velayetli fakir sistemini bir iştahatla oluşturan Hümeyni'nin bu sistemin artık tıkandığını,
35:48İran coğrafyasını yönetme konusunda ciddi daralmalar yaşadığını,
35:52halk ile sistem arasında uçurumlara sebebiyet verdiği göz önünde bulundurulursa,
35:57bunu İran devlet resmilerinin, bunu devrim muhafızları da ulemayı da katarsak,
36:04bunu gözden geçirerek dışarıdan bir baskıyla değil,
36:07halkın ihtiyaçları ve devletleşme ve modernleşme sürecinde bir sistem değişikliğine ihtiyaç olduğu iştihadıyla bir yapılanmaya ihtiyaç var.
36:17Bu dışarıdan bombalanarak olursa,
36:19bunun nereden başlayıp nereden biteceği çok kestirilemez ve İran'da bir kargaşaya dönüşebilir.
36:26Onun için İran devlet yetkililerinin bu meseleyi de kendi aralarında,
36:29en azından tartıştıklarıyla ilgili bazı kırıntı bilgiler bize kadar ulaşıyor.
36:35Zira İran'da da devrim muhafızlarının Türkiye modeli ve Pakistan modeli tartıştığını biliyoruz.
36:42Kısaca Türkiye modelinin 1920'de Mustafa Kemal Vesil arkadaşlarını kurmuş olduğu,
36:47layık demokratik, çağdaş, insan hakları hukuk üstüne dayalı bir sistem,
36:51yani insana saygılı bir sistemle modern bir görünme kazanan Türkiye modelini İran'da kendi arasında tartışıyor.
37:01Ama belirli yaş üzeri molla ve devrim muhafızları da Pakistan modelinin İran'a daha uygun olabileceğiyle ilgili bir görüş tartışılıyordu.
37:10Ama bu savaşın atmosferi arasında bu tartışmalar unutuldu.
37:15Tekrar bunlara dönülebilecek gibi gözüküyor.
37:17Fakat dediğim gibi Hürmüz'ün açılması İran'ın lehine,
37:21her ne kadar İran'daki radikaller Hürmüz'ü kapatarak dünyayı tehdit ettiklerini zannediyorlarsa da,
37:29bu İran halkına kısa, orta, uzun vadede çok büyük ekonomik krize sebebiyet verecek.
37:35Ve Dükteğer meselede bu şekilde bir çözüme kavuşabilir.
37:38Ama burada en büyük sıkıntı bu anlaşmayı onay makamında müştebahamene yaşıyorsa onaylayacak mı?
37:46Eğer Moskova'daysa Rusya buna müsaade edecek mi?
37:49Evet, Muhammed Berdibek, tabi Amerikan Başkanı Donald Trump'ın açıklamaları önemli.
37:54İran'la Hürmüz konusunda bir anlaşmamız var.
37:57Nükleer konusunda da bir anlaşma olacak ifadelerini kullandı.
38:00Ama nükleer konusunda aslında 14 maddelik mutabakatta da net ifadeler var.
38:05İran'ın da nükleer silah istemediğini sık sık dile getirdiğini biliyoruz.
38:09Ve aslında nükleer konusunun çözümüne açık kapıları İran hemen hemen her zaman bırakıyor yaptığı açıklamalarla.
38:16Çok sert kırmızı çizgileri yok, onu söylemek gerekir.
38:19Ama Hürmüz biraz daha çetrefilli bir konu herhalde.
38:22Amerikan Başkanı Hürmüz konusunda bir anlaşmamız var dedi ama tarafların gerginlikleri hep Hürmüz üzerinden çıkıyor.
38:29Tabi burada Hürmüz Boğazı'nın statüsü İran savaş öncesi statüye dönülmesini kabul etmiyor.
38:36Yeni bir statü kurulmasını istiyor.
38:38Tabi burada Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi önemli.
38:43Boğazlar'daki geçişi belirleyen önemli bir belgede uluslararası denizcilik örgütünün 1973'te karara bağladığı gemi trafik düzenlemesi.
38:54Şimdi bunlara baktığımız zaman İran'ın isteklerinin gerçekleşmeyeceğini net bir şekilde görebiliyoruz.
38:59Eğer uluslararası hukuk işleyecekse.
39:02Burada savaş dönemlerinde tabi bu sözleşme kıyıdaş ülkelerin bazı savaş gemilerini ya da silah taşıdığını düşünülen sivil gemileri engelleme yetkisi
39:16var.
39:16Ama bu sadece deniz yetki alanlarını kapsıyor.
39:19Yani İran sadece kendi deniz yetki alanlarında işte yakın zamanda gördüğümüz engelleme işlemini yapabilir.
39:26Ama umman tarafından bunu hukuka baktığımız zaman yapamaz.
39:30Yani burada Hürmüz konusu bir türlü çözüme varamadı.
39:38Arakçı'nın yaptığı bir açıklama da vardı geçtiğimiz gün.
39:41O da ummanla Hürmüz konusunda konuştuklarını ve anlaşma yolunun yakın olduğunu ifade ediyor.
39:49Şimdi Trump'ın açıklamasına bakıyoruz.
39:51Hürmüz konusunda bir anlaşma var.
39:52Bütün sorunlar Hürmüz'den çıkıyor.
39:54Nükleer konusunda bir anlaşma daha yapacağız.
39:56Onu da halledeceğiz diyor.
39:58Nasıl olacak bu iş?
40:00Hürmüz meselesi çözüldü mü ki nükleere geçtik?
40:06Muhammed Bey.
40:07Ses geliyor mu?
40:09Evet buyurun lütfen.
40:10Tamam geliyor.
40:1214 maddelik mutabakat zaptına baktığımızda 60 günlük geçiş sürecinde Hürmüz'ün İslam Cumhuriyeti tarafından kontrol edileceğine de net bir ibare
40:23var.
40:23Trump bunu bilerek bu anlaşmaya imza atıyor.
40:26Fakat bu 60 günlük geçiş sürecinde bir şekilde İran'ın müsaade etmediği kanalları kullanarak veya kullandırmasına müsaade ederek bir şekilde
40:36İran'ın esteklik yapmasını istedi.
40:38Ve İran her esteklik girişimini bir şekilde bombalayarak cevap verdi.
40:43Dolayısıyla İran bu anlaşmaya net bir şekilde uyulmasını istiyor.
40:47Bir de gördüğüm kadarıyla İran Hürmüz'ü teknik anlamda bir savaş galimeti olarak görüyor.
40:53Ve sahada, masada kazandığı bu hakkı belli ki bundan sonraki süreçte de vermeyecek.
40:59Şimdi siz 1982 Deniz Sözleşmesi meselesine değiniyorsunuz.
41:04Ünvan taraf, İran taraf değil.
41:06Eğer İran, Ünvan'la geçici bir platform kurarsa ve bunu deklare ederse dünyada geçiş kanallarının örnekleri var.
41:14Zaten Arakçı sıklıkla bunları söylüyor.
41:17Panama'dan geçiş kanalı, Süveyş'ten geçiş kanalı.
41:20Yani meseleyi umman nezdinde bir şekilde çözerse belli ki İran anladığımız kadarıyla zaten bu yolu tercih edecek.
41:27Ve bence koşul ne olursa olsun bir şekilde Hürmüz'den bence bir nakit akışı alacak yani.
41:34İran bunun üzerine bir denklem kuruyor.
41:36Şimdi imzalamadığı bir anlaşmadan sorumlu tutulan İran yani 1982 Anlaşması'nda 1970'teki nükleer zenginleştirme anlaşmasını imzaladığı halde,
41:49tesisleni uluslararası denetimlere açtığı halde bir şekilde ABD'nin baskısıyla karşı karşıya kalıyor.
41:54Demek ki mesele bir anlaşmayı imzalayıp imzalamamak değil, uluslararası güç dengesinin dönüşümüyle ilgili.
42:01Eğer siz güçlüyorsanız bir şekilde koşullarınızı dayatıyorsunuz ve bu koşullarda İran'ın şu anda gördüğümüz kadarıyla eli güçlü.
42:09Şimdi Hasan hocam biz Hasan hocamla pek çok özel oturumlarda bulunduk veya çeşitli görüşmelerde bulunduk.
42:17Yani ben mesela rejim muhaliflerinin aşağı yukarı İran'a empatisini arttıran en önemli olayın Minap'taki kız çocukları saldırısının olduğunu gördük.
42:27Yani bir şekilde ABD hareketi öyle bir yanlış yerden başlattı ki bu bütün insanların bir şekilde rejim etrafında veya bayrak
42:37etrafında toplanmasına neden oldu.
42:39Bunun karşılığında da yine Hasan hocam ve pek çok insandan dinlediğim yani ben savaş sonrası süreçte İran'a gidemedim ama
42:47toplumsal anlamda rejimin de bir topluma bir rahatlama eğilimi verdiğini görüyoruz.
42:54Bunu niye anlatıyorum?
42:55Toplumla rejim arasında teknik anlamda bir milli mutabakat uyumu şu anda oluşmuş gibi.
43:02İran'ın eli bu bağlamda daha güçlü.
43:05Ve ne yapılırsa yapılsın İran'da bir ikilik yaratılamıyor ve bu ikilik ne rejimle toplum arasında ne de muhafazakarlar ve reformistler
43:15arasında tabii ki aralarında hala bir uyumsuzluk var.
43:19Ama bu görüntüde çok net bir şekilde ortaya çıkmıyor.
43:22İran'ın içerideki eli tahkimi güçlü olduğu sürece İran Hürmiz meselesinde de nükleer meselesinde de istediğini alacak gibi görüyor.
43:31Şimdi başa dönelim 2015 anlaşmasının Trump'ın en temel vurgusu şuydu.
43:38Biz bundan daha iyi bir anlaşma alacağız.
43:42Yani temel yırtma 2015 anlaşması yırtma sebebi buydu.
43:47Dedi ki ben nükleer anlaşmayla yetinmeyeceğim.
43:50Benim için önemli olan İran'ın davranışlarını değiştirmek.
43:53İran'ın davranışlarını ancak rejimi değiştirirsem, ancak İran'ın balistik füze kapasitesini engellersem ve ancak İran'ın vekil güçleriyle olan
44:04ilişkilerini kesersem dönüştürebilirim dedi.
44:07Ve bu üç madde aynı zamanda savaşın da gerekçesini oluşturan üç madde.
44:12Ve savaşın gerekçesini oluşturan üç maddeden de hiçbirinden sonuç alamıyorsunuz.
44:17Ve hiç savaşla alakası olmayan, savaş yani neredeyse 1992'den beri batıyla İran arasındaki müzakerelerde konu olmayan bir konu masadaki en
44:29önemli gündem maddesi oluyor.
44:30Nedir? Hürmüz.
44:32Yani Hürmüz şu anda İAB'de ve İran arasındaki görüşmelerin tamamen merkezine yerleşmiş durumda.
44:39Ve Trump'la İran'ın çözmesi gereken esas sorun bu.
44:43Nükleer mesele, benim gözümden nükleer mesele çok basit bir mesele.
44:48İki tarafında bir şekilde çözebileceği bir mesele.
44:51Çünkü iki taraf da bu konuda taviz verebileceğini söylüyor.
44:55Ya uranyumun zenginleştirilmesi, yani bazı teknik detaylarda bir şekilde tıkanma olabilir.
45:01Ancak 2015'te bir çerçeve anlaşması çizilmiş zaten.
45:05Bunun iki yıllık zaten planı 2013 ile 2015 arasında bir plan yapılmış zaten.
45:11Dolayısıyla bu tekrar uygun koşullarda bence tekrar yürürlüğe konabilir.
45:17Ancak Hürmüz'de ben İran'ın herhangi bir şekilde geri adım atacağını düşünmüyorum.
45:23Evet Hasan Oktay, tabii burada müzakereler başlayacak bugün Amerikan Başkanı Donald Trump'ın ifadesiyle.
45:32Şimdi taraflar arasında çok fazla müzakere sürecini gördük biz.
45:37Savaş öncesinde de gördük.
45:38Savaş sonrasında da bu bir rutine binmeye başladı.
45:42Sanki biraz müzakere, biraz savaş bu tarafların Amerika Birleşik Devletleri ve İran arasındaki ilişkinin bir rutini haline gelmeye başladı.
45:54Amerikan Başkanı Donald Trump için bir strateji ya da Amerika için bir strateji diyebilir miyiz?
45:59Çünkü özellikle Amerika Birleşik Devletleri'nin Orta Doğu'daki savaş ve savunma hazırlıklarının yetersizliğiyle ilgili çok fazla Amerikan medyasında ve İsrail
46:06medyasında haberler yer alıyor.
46:08Önemli değerlendirmeler yapılıyor.
46:10Trump bir oyalama taktığı uyguluya diyebilir miyiz acaba?
46:15Evet bu umut ve umutsuzluk ve kaygı ortamında Trump Amerika'yı kendi içinde bir tercihe zorlamaya çalışıyor.
46:25Muhammed Bey çok güzel izah etti.
46:27Yani dışarıdan dayatmayla sistem değişikliği olmayacağı artık baştan beri ifade ediliyordu.
46:32Bunu yapay zeka kullanarak Netanyahu ve Trump özellikle karşılığı sıfır bile olmayan Devrik Şah'ın oğlu üzerinden denediler.
46:41Bu bile aslında başlı başına Amerika ve İsrail'in İran toplumunu anlayamadığı ve kavrayamadığı şeklinde değerlendirilmesine sebebiyet verdi.
46:50Biz sistem değişikliği derken dışarıdan işte Şah'ın torunu veya hiç İran'da karşılıklı olmayan birilerinin getirilerek orada işte bundan sonra
47:00İran'ı bu yönetecek şeklinde ifade etmemiz mümkün değil.
47:03Olayın mahiyetini Muhammed Bey çok güzel özetledi.
47:06Kendi içinde bir değişim olacak.
47:08Bu da zaten bir sosyolojik olarak bir mecburiyet.
47:12Çünkü ister istemez İran dünyayla entegre olacak ve dünyadaki sisteme benzer bir sistemle yönetilme noktasında halkın talepleri karşılanacak.
47:23Yoksa İran'da bu gerilimle beraber bu coğrafyada, İran coğrafyasında bu gerginlerin yürütülmesi mümkün değil.
47:32Yani İran'ı Gazze'deki Hamas'ın vermiş olduğu mücadele şeklinde devrim muhafızlarının İran'da bir mücadele vererek başlar olma şansı söz
47:42konusu değil.
47:42Çünkü Gazze devlet değil ama İran bir devlet.
47:46Böyle olunca da daha çok bizim Türkiye'deki kamuoyunda karşılığı olan Gazze ve Hamas üzerinden İran'ı okumaya ve anlamaya çalışıyorlar.
47:54Ve orada işte mücadele edilebileceği konuşuluyor.
47:57Bu şartlar altında Trump'ın bu bir umut, bir savaş arasında git gelmeler İran'da muazzam yönetim anlamında kırılmalara sebebiyet verecek.
48:09Böyle olunca da İran'da bu gerilimlerden devlete zarar vermeme noktasında bir anlayış ortaya çıkarsa ki çıkmaya doğru gidecek.
48:20O zaman İran'ın kendi içindeki değişiminizm konuşmamız lazım.
48:25Bu anlamda bunun dışında dışarıdan dayatmalarla İran'da herhangi bir sistem değişimleri oluşması mümkün değil.
48:31Çünkü orada halkı merkeze almadan, halkı yok sayarak herhangi bir değişime gidilmesi yani şu an itibariyle söz konusu değil.
48:42Trump da zaten bunu bildiği için konuşmaları baştan beri İran meselesi gündeme geldikten beri konuşmalarına dikkat edirse bunlara vurgu yapıyor.
48:51Ve Trump'ın derdi İran'la kalıcı bir ateşkes ve barış anlaşması imzalayıp bölgeden çekilmek istiyor.
48:57Evet Körfez ülkeleri bu konuda çok ciddi tahribatlarla karşı karşıya kaldı.
49:03Amerika'nın Körfez ülkelerini koruyamadığı ile ilgili kanaat Körfez'de en az 50 yıl devam eder gider.
49:09Trump da bunu bildiği için belki barıştan sonra bölgeden çekilme ihtiyacı hasıl olduğunda işte Pakistan, Türkiye, Mısır, Suudi Arabistan denklemi
49:19içerisinde bir savunma mekanizması oluşturmak arzusunda
49:22bunu gerçekleştirebilmenin yolu ve İran'ın 14 maddenin hepsini bir tarafa bırakıp esas madde olarak Netanyahu'nun tasfiyesini sağlaması halinde
49:33Orta Doğu'ya gerçekten barış gelecek.
49:36Aynı zamanda Trump'ın da eli oldukça kuvvetlenir.
49:39Çünkü Ekim ayında Netanyahu'nun seçimi var.
49:41Netanyahu kaybederse Kasım'daki seçimde Trump çok daha rahat bir şekilde seçimleri kazanacak.
49:47Kazanacak diyorum zira kaybetme ihtimali olduğunda Trump'ın geçtiğimiz haftalarda yapmış olduğu Amerikan seçimlerine
49:54Çin'in nasıl müdahale ettiği açıklamalarını tekrar gündeme getirerek
49:58işte dışarıdan bir müdahaleyle seçim benim aleyhime dönüyordu.
50:04İşte ben müdahale ettim bu seçimleri bu şekilde kazandım diyebilecek aslında Trump bir kurgu da oluşturmuş oldu.
50:11Bu kurguları topladığımızda İran'ın Amerika ile sürdürdüğü bu savaşın bir an önce barışa dönüşmesiyle ilgili gerçekten önemli sebepler söz
50:22konusu.
50:23İran'da bir bölünme parçalanma halk hareketi olmaz olmamalı da.
50:28Bunun yanında Muhammed Bey ifade ettiği için ben çok teferruata girmek istemiyorum.
50:32Bir dış göç de şu an itibariyle pek mümkün gözükmüyor.
50:36Ama bu savaş kontrolden çıkar İran'ın Amerika'nın bu hem Haziran hem Subat Savaşı'nda askeri noktaların dışında sivil
50:45noktalara vurmayışı da İran halkının topraklarda kalmasının önü açtı.
50:49Yani büyükşehirlere yüzde binlerce insanın ölümüne sebebiyet verecek bombalar atıldığında halk ister istemez güvenli liman araçlarına kalkışacak.
50:59Ama şu anda Amerika'nın İran'da vurmuş olduğu noktaları tek tek işaretlediğinizde daha çok askeri ve askeriye takviye edecek stratejik
51:09sanayi bölgelerinin vurulduğu,
51:10Trump'ın ifade ettiği gibi biz orayı taş devrine çevireceğiz, çeviriyoruz cümlesinin karşılığı olarak henüz o kadar teferruatlı ve derin
51:21yerler bulmadı.
51:22Hatta merkezi ordunun bile üstleri çok vurulmadı hatta bu savaş çıktığında merkezi ordu yani Arteş dediğimiz Areş olarak ifade eden
51:30ordunun terhis edildiği ve bu savaşı şu anda devrim muhafızlarının füze ve hava savunma komutanlığı tarafından hürütüldüğü göz önünde bulursa
51:40bunu aslında tam klasik anlamda bir savaş da dememek gerekir.
51:44Bu çatışmalar biraz daha sürer, İran kendi içinde bir dönüşümle Amerika'yla barış masasına oturur ve bu barış anlaşmasında imzalamak
51:53biraz daha mümkün.
51:55Ben savaştansa barışa daha yakın olunduğu kanaatindeyim.
51:59Evet yayının sonuna geldik.
52:02Muhammed Berdivek, Hasan Oktay çok teşekkür ediyoruz yayınımıza katkılarınızdan dolayı.
52:07Efendim biz teşekkür ediyoruz.
52:08İyi geceler Hasan hocam.
52:10Noktalıyoruz efendim. İyi geceler.
52:17İzlediğiniz için teşekkür ederim.
Yorumlar