00:00Karadağ Cephesi, 1. Balkan Savaşı'nın ilk top sesi 8 Ekim 1912 sabaha duyuldu.
00:05Savaşı başlatan ilk devlet küçük ama hırslı bir krallık olan Karadağ'ydı.
00:09Karadağ Kralı Nikola Petrovic, Osmanlı'nın Balkan topraklarından atılmasında başı çekmek istiyordu.
00:15Amaç Sancak Bölgesi'ni ve İşkodra Şehri'ni ele geçirmek, kendi topraklarını Adriatik kıyısına kadar genişletmekti.
00:21Bu cephe küçük bir ordunun büyük bir imparatorluğa karşı verdiği dağlık bir savaşın hikayesidir.
00:271912 yılında genelinde Osmanlı İmparatorluğu zaten yorgun ve dağınıktı.
00:31Trabluskarp Savaşı yeni bitmişti, ordu yaralıydı. Karadağ bu zayıflıktan yararlanmak istedi.
00:36Osmanlı'nın kuzeybatısında bugünkü Arnavutluk sınırlarında bulunan İşkodra stratejik bir şehirdi.
00:42Osmanlı'nın kuzeybatısında bugünkü Arnavutluk sınırlarında bulunan İşkodra stratejik bir şehirdi.
00:47Hem Adriatik'e açılan bir kapıydı hem de Arnavutluğun kalbiydi.
00:51Eğer bu şehir düşerse Osmanlı'nın Arnavutluk üzerindeki hakimiyeti fiilen sona erecekti.
00:55Karadağ ordusu sayıca küçük ama moral olarak yüksekti.
00:59Kral Nikola savaşın kısa süreceğine inanıyordu.
01:02Ancak coğrafya tarih boyunca olduğu gibi Karadağlıların en büyük düşman olacaktı.
01:07Karadağ ordusu komutan Kral Nikola Petroviç yönetimindeydi.
01:11Genelkurmay Başkanı General Bozidar Yankovic mevcut yaklaşık 35 bin askerdi.
01:17Donanım Avusturya yapımı eski tüfekler, birkaç modern top, hafif makineli tüfek yoktu.
01:22Güçlü yön ise dağ savaşında deneyimli, coğrafyayı iyi tanıyan disiplinli ve milliyetçi birlikler.
01:28Zayıf yönü ise modern topçu eksikliği, sınırlı erzak ve mühimmat.
01:33Osmanlı kuvvetlerinin komutanı Hasan Rıza Paşa'ydı.
01:36Mevcut yaklaşık 25 bin askerdi.
01:38Savunma alanı İşkodra ve çevresindeki dağlık bölgeler.
01:42Güçlü yönü şehri iyi tanıyan yerel Arnavut askerler sağlam tahkimat.
01:46Zayıf yönü ise yetersiz ikmal, haberleşme zorlukları, dağınık birliklerdi.
01:52İşkodra deniz seviyesinden 13 metre yüksekte, dağlarla çevrili geniş bir ovada kurulmuş bir şehirdi.
01:57Etrafında Tarak Nehri ve İşkodra Gölü bulunuyordu.
02:01Yağmurlu iklim, çamurlu yollar ve enkebeli arazi, lojistik hareketi zorlaştırıyordu.
02:06Bu nedenle iki tarafta da savaşın başında uzun süreceğini biliyordu.
02:10Kış yaklaştıkça hava soğuyor, ikmal hatları kapanıyordu.
02:158 Ekim 1912 sabah Karadağ topçusu Osmanlı mevzilerine ateş açtı.
02:20Bu 1. Balkan Savaşı'nın resmi başlangıcıydı.
02:22Karadağ birlikleri Kuzey'den Tuşi Vadisi ve Taraboş Dağı üzerinde ilerlemeye başladı.
02:27Ama Osmanlı savunması beklediklerinden çok daha güçlüydü.
02:30Hasan Rıza Paşa şehrin etrafına tabyalar, siperler ve gözetleme kuleleri inşa ettirmişti.
02:35Her sokak, her mevziyi savunma noktası haline getirilmişti.
02:39Karadağ ilk taarruzda ağır kayıplar verdi ve geri çekinmek zorunda kaldı.
02:43Kısa sürede anlaşıldı ki, İşkodra doğrudan saldırıyla alınamayacaktı.
02:47Bunun üzerine Karadağ komutanı Yankovic şehri kuşatma kararı aldı.
02:51Karadağ komutanı Yankovic şehri kuşatma kararı aldı.
02:54Kuşatma 25 Ekim 1912'de başladı ve tam 5 ay sürdü.
02:59Karadağ ordusu şehri dört yandan serdi ama Osmanlı birlikleri direnişi sürdürdü.
03:03Şehir içinde cephane azdı, yiyecek kıtı, tifüs salgını baş göstermişti.
03:08Buna rağmen Hasan Rıza Paşa'nın kararlılığı bütün askerlere moral veriyordu.
03:12Kış bastırdığında Karadağ birlikleri dağlarda açlıkla karşı karşıya kaldı.
03:16Yoğun kar yağışı yüzünden ihmal yolları kesildi.
03:21Osmanlı tarafında da durum kötüydü.
03:23Askerler aç, hastalar yorgundu ama hiçbir taraf geri adım atmadı.
03:27Şubat 1913'de cephede bir trajedi yaşandı.
03:30İşkodra'yı savuran komutan Hasan Rıza Paşa 31 Ocağı 1 Şubat'a bağlayan gece suikaste uğradı.
03:37Paşa şehirde teslim olma yanlısı gruplarla tartışıyordu.
03:41Bir grup tarafından evine dönüş yolunda vurularak öldürüldü.
03:44Tarihçiler bu suikastın arkasında Esat Toptani Paşa'yı görür.
03:47Esat Paşa daha sonra Karadağlılarla gizli temas kuracak ve İşkodra'nın teslimini hızlandıracaktır.
03:53Hasan Rıza Paşa'nın ölümü şehirde büyük bir moral çöküşüne yol açtı.
03:57Yine de Osmanlı askerleri bir süre daha direnişe devam etti.
04:02Hasan Rıza Paşa'nın ölümünden sonra komutayı Esat Paşa Toptani devraldı.
04:07Ancak o artık direnmek istemiyordu.
04:10Kuşatma uzamış şehirde açlık dayanılmaz hale gelmişti.
04:1220 Nisan 1913'de Esat Paşa teslim müzakerelerine başladı.
04:1623 Nisan'da İşkodra Karadağ ordusuna teslim edildi.
04:19Karadağlılar büyük bir zafer kazandıklarını düşündüler ama sevinçleri kısa sürdü.
04:24Avrupa'nın büyük devletleri özellikle Avusturya, Macaristan ve İtalya bu durumu kendi çıkarlarına tehdit olarak gördü.
04:30Karadağın Adriati'ye ulaşmasını istemiyorlardı.
04:33Bu yüzden diplomatik baskı yaparak şehri boşalttırdılar.
04:37Kuşatma sırasında iki tarafta büyük zorluklar yaşadı.
04:40Dağlarda açlık, hastalık, donma ve moral çöküntüsü binlerce askeri öldürdü.
04:45İşkodra halkı şehir içinde büyük bir direniş örneği gösterdi.
04:48Kadınlar ekmek pişiriyor, yaralılar birbirini tedavi ediyordu.
04:51Karadağ ordusu dağlardan sürekli bombardıman yapıyor ama Osmanlı siperleri kolay kolay düşmüyordu.
04:57Her iki tarafta da insan gücü tükendiğinde bile savaş birkaç hafta daha sürdü.
05:02Bu Balkan Savaşı'nın en uzun ve en yıpratıcı kuşatmalarından biri olarak tarihe geçti.
05:07Karadağ cephesi 1. Balkan Savaşı'nın ilk ama en sembolik cephesiydi.
05:11Küçük bir krallığın inatçı saldırısı karşısında Osmanlı ordusu aylarca direnerek bir destan yazdı.
05:17Ama sonunda şehir düşerken Osmanlı sadece bir kale değil, Arnavutluğun geleceğini de kaybetti.
05:23Hasan Rıza Paşa'nın suikasti iç bölünmelerin ve ihanetin sembolü oldu.
Yorumlar