00:00At patulay na pagdami ng supply ng iba't ibang produkto,
00:03hindi na iiwasang dumami ang accumulated waste.
00:07Yan ang gustong tugunan ng Department of Science and Technology at DOST
00:12sa pamagitan ng isang sustainability expo.
00:16At para po bigyan tayo ng mas malalim na kaalaman tungkol dito,
00:19kasama natin ngayon online si Asek Rodolfo Calzado of DOST Development Cooperation.
00:24Asek, good morning. Welcome sa Rise and Shine, Pilipinas.
00:29Isang magandang umaga po sa inyo at sa ating mga taga-subaybay sa PTP4.
00:33Asek, good morning. This is Prof. Fee together with Joshua.
00:36We understand na SUSTEC promotes the importance of circular economy and low-carbon mechanisms.
00:43Medyo technical lang po yung mga terminong to, pero kung pwede mabahagi niya rin po sa amin.
00:48And also, we want to know sa paanong paraan po ito makatutulong sa ating kalikasan.
00:54Salamat Prof. Fee. Malaki ang maitutulong nito sa ating environment.
00:58Dahil itinatagoyin ng circular at low-carbon mechanisms ang pagbabawas ng basura,
01:04mas efficient na paggamit ng ating environmental resources,
01:08at pagbawas ng carbon emissions.
01:10So, sa pamamagitan ng mga science-based innovations na tampok sa SUSTECs tulad ng Waste to Energy,
01:16Recycling Technologies, at Electric Mobility,
01:20natutulungan natin mapangalagaan ang kalikasan habang isinusulong ang mas sustainable na community.
01:26Okay. So, aside po sa kalikasan,
01:29in terms of circular economy,
01:31paano po sa paanong paraan matutulungan ng SUSTECs ang ekonomiya,
01:35lalo na ngayon na patuloy nga po ang accumulation natin ng basura?
01:40Salamat, Sir Joshua.
01:42Isa nga po sa mga isinusulong ng SUSTECs 2026 ang circular economy,
01:47at ito ay sa pamamagitan ng pagpapakita ng mga makabagong teknolohiya at inovasyon
01:52na nagpopromote ng sustainable production,
01:55responsible consumption, resource recovery, at waste to energy.
01:59For circular economy, yun po.
02:03Okay. Ano na naman po yung innovations na isi-showcase nyo sa inyong ekonomiya?
02:08Next po, natutugon dito sa layunin ng circular economy.
02:13As, for example po, ipapakita po natin ang TEXREM na ginagawang bagong sinulid ang textile waste
02:20upang mabawasan ng basura sa industriya ng tela.
02:23Meron din tayong lestics na gumagamit ng single-use plastics upang pakalikha ng eco-friendly construction materials.
02:30Meron din po tayong waste to energy technology na nagko-convert ng municipal solid waste
02:34at agricultural biomass bilang malinis na inariya.
02:38Okay.
02:39Ano mo ang ganda nung concept ng circular economy, ha?
02:41So, from a certain activity, it goes to being waste and then you regenerate it and being part of the
02:47nature.
02:48Which is maganda kasi yun nga yung konsepto ng sustainability na kailangan natin.
02:52Ito talaga yung literal na recycle talaga.
02:55No, no.
02:55Well, in terms of collaboration asset, gaano po kahalaga ang collaboration ng DOSC with other organizations,
03:00lalo na sa pribadong sektor at mga LGU sa tagumpay nitong Expo?
03:05Ang sustainability po ay hindi kayang maisagawa ng isang sektor lamang.
03:10Kaya, napakahalaga po ng partnerships and collaboration natin with other sectors and organizations.
03:17So, dito po sa SUSTECS ay pinagsasama po natin ang mga lokal na pamahalaan,
03:22pribadong sektor, academe, mga researchers at development partners
03:26upang ipakita ang mga existing science-based solutions na meron tayo
03:30at makabuo ng iba pang mga solusyon.
03:33Mas efektibo at may mas malaking epekto sa bawat kumagdalan.
03:38Okay, as SUSTEC, we understand that because of technology and its advances or advancement,
03:46ay nagkakaroon din na epekto ito sa environment natin.
03:50So, paano po ninyo masasabing makatutulong din yung papel nito mismo
03:55when it comes doon sa environmental issues?
03:59Ah, malaki po ang papel ng teknolohiya sa pagtugon sa mga umuusbong na environmental issues.
04:05Sa pamamagitan nga po ng mga science-based innovations gaya ng technologies na nabanggit namin kanina,
04:12ay mas nagiging posible po ang mga hangarin natin na mas maayos na pamamahalan ng basura
04:18at paggamit ng renewable energy.
04:21Okay.
04:21As SUSTEC, maliban po dito sa mga pagsasagawa ng Expo,
04:24ano pa po yung mga hakbangin ng DOST para mahikayat pa yung ating mga Pilipino
04:29in terms of waste segregation since maganda nga itong innovation na inyong ginagawa
04:33para sa recycling ng mga basura?
04:37Ah, napakarami po natin ginagawa, isa na nga po itong Sustainability Expo.
04:44Mabukod po dito, meron po tayong mga isinusulong
04:47na mga through our Regional Science and Technology Week
04:50at National Science and Technology Week
04:52na paghikayat sa mga tao na mag-recycle at mag-participate sa isang sustainable economy.
04:59At marami rin po tayong inovasyon at teknolohiya na pinopromote po sa mga venue na ito.
05:04Okay.
05:05Asik, we're also talking about the sustainability from the word itself, no?
05:09Sustainability Expo.
05:11Moving forward, once umatend yung mga dadalo dito sa SUSTEC,
05:16ano ang kanila magiging contribution on the sustainability of this?
05:22Ah, sorry, Prof. Fifi, pwede pong maulit ng tanong.
05:26Asik, once we're talking about sustainability here,
05:29of course, the name itself is Sustainability Expo or SUSTEC.
05:34Moving forward, after po dumalo ng ating stakeholders on this Expo,
05:39what could be their contribution so that tuloy-tuloy yung sinasamay natin
05:43sustainability towards these products and other innovations meron po dito sa SUSTEC or SUSTEC?
05:49Go ahead, Asik.
05:51Nay, napakarami pong bagay.
05:54Bale po sa araw-araw na buhay po natin,
05:56ang isang napakasimple na pagse-segregate ng basura,
05:59pwede po natin gawin bilang pribadong individual.
06:03Pwede rin po tayo maging mangilatis ng ating mga binibili sa araw-araw.
06:09Bawasan po natin ang plastic,
06:10bawasan po natin ang single-use sachets,
06:13at sa ating mga kaibigan,
06:16pwede rin po natin sila mungkahian na gumamit ng mga sustainable products.
06:23Pagtitipid po ng ating kuryente at saka tubig,
06:26hindi po natin alam kaagad-agad pero nakakatulog din po ito
06:29para maging ma-sustainable ang ating whatsapp.
06:32At syempre po,
06:34ang ating mga lokal na mga kumpanya,
06:36kung ano pong tinatangkilik natin na sustainable practicing,
06:40yun din po sana ang ating tangkilikin
06:44para sila po ay umusbong at mas lumago po
06:47ang sustainability dito sa ating bansa.
06:49Alright, as sec, lastly,
06:51saan namin pwedeng makita ang mga detalye
06:53nitong Sustainability Expo
06:56at ano yung mga dapat nabangan dito sa event na ito?
07:01Ang Sustainability Expo or SUSTEX 2026
07:04na may temang bayalihan,
07:06innovation for a Green and Brazilian Philippines
07:08ay gaganapin po sa August 5, 2026
07:12sa SMX Convention Center, SMORA.
07:16Napakaraming technologies and innovations
07:18ang ninyong makikita dito sa aming expo.
07:21Kaya naman, hinihikayat po namin
07:23ang mga LGUs, business sectors,
07:25researchers, akadem,
07:26at lahat po nang magpunta
07:29at makisa sa SUSTEX 2026.
07:32Maaari nyo rin pong tingnan
07:34ang kompletong detalye ng SUSTEX
07:35sa DOST Philippines page.
07:38Alright, sa ating mga RSP,
07:39yes, let's make sure to attend SUSTEX 2026.
07:42Thank you, Assistant Secretary Calzado
07:44for joining us today.
07:46Maraming salamat din po
07:48sa Joshua and Prof. Vivi.
07:49Thank you, sir.
07:50Thank you, sir.
07:50Thank you, sir.
07:50Thank you, sir.
07:50Thank you, sir.
07:50Thank you, sir.
07:50Thank you, sir.
Comments