00:00Literal itong matinik
00:01at talagang iniiwasan
00:05ang buong kat beton ito
00:08napalilibutan ng daang-daang spice
00:11na kapag nakatusok
00:13pwedeng ipahamak ng tao
00:17Pero ang matitnik na mga sea urchin
00:22walang takot na ginagawang taguan
00:26ng ilang lamang dagat
00:38In the past, the Aisir, the CERG is a little bit too far.
00:39Sa Mabini, Batangas, magsisimula ang pagkahanap natin.
00:45Ang ating pakay ngayong araw, makita ang mga di-pangkaraniwang CERG.
00:57In the middle of the sea urchin, there are a lot of sea urchin that has painted the color
01:03and has painted the color of the sea urchin.
01:06Here we are at the dive spot where we can see the sea urchin that we can see the sea
01:11urchin.
01:12We can see Ivan, who is our dive master, who is our guide here in the middle of the sea
01:17urchin.
01:17What is the specific sea urchin that we can see?
01:20Yung specific na gusto natin makita yung sea urchin, yung fire urchin.
01:24Purple yung kulay niya na blue.
01:27Ang problema lang, pagka nalapatan mo siya, natusokan niya, para ka talagang tinamaan ng apoy.
01:35May mga na-disgracean na ba niya?
01:36Oo, matayang beses na.
01:38Ikaw, natusok na rin ako.
01:39Oo.
01:47Sa aming pagsisit, sinalubong agad kami ng napakagandang karagatan.
01:59Sa mababaw na parte, nagpakita ang isang blue spotted stingray.
02:08Ang mahaba nitong buntot ay may dalawang pantuso kung saan umalabas ang kanyang kamandag.
02:19Konting langoy pa.
02:24Grupo naman ng strip-eel catfish ang nagpakita.
02:29Ang catfish na ito, dapat din iwasan dahil sa bandang bibig nito, ay may mga tinig na may lason.
02:41Kaunting langoy pa namin, nagpakita na ang sea urchin na aming pakay.
02:50Kapansin-bansin na mahaba nitong mga tinig sa malayo.
02:55Pero kapag nilipitan, tila mga ilaw na nagliliwanag ang katungan nito.
03:03Angat ang kulay pula at asun.
03:07Ito ay isang fire urchin.
03:10Ang isdang ito tila ginawang taguan ng isang sea urchin.
03:18Parang ang stage niya ang nagliliwanag nitong katawan.
03:23Pero ang ganitong tagpo, hindi lang pala sa isang sea urchin nang nangyayari.
03:31Sa hindi kalayuan, may magkakatabing fire urchin kaming nakita.
03:38Sa gitna nito,
03:42nagkukumpulan ang maliliit na mga isda.
03:47Habang tila kumakaway-kaway ang mga tinig ng sea urchin,
03:52unbothered naman ang mga isdang tila,
03:54ginamit na panangga ang mga ito.
03:59Sa patuloy pa naming paglangoy,
04:04may isang kulay ng fire urchin pa
04:06ang ginamit at ang bayan ng mga lamang dagat.
04:12Nangingibabaw ang malabahil at na kulay ng fire urchin na ito.
04:17Mukhang solo lang siya rito.
04:21Pero sa kanyang mga tinig,
04:23nakadikit pala ang isang brooks urchin shrimp.
04:28Tila sumasabay lang sa pagkaway ng mga tinig ang hipo na ito.
04:35Parang nagsasenti at hindi alintana ang sting na dala ng sea urchin.
04:42Meron ding ilang maliliit na isda na nagtatago sa mga tinig.
04:48Bakit nga ba trip nilang dito mamalagi?
04:52May lipo ang kanilang relasyon ay tinatawag natin na komensalism.
04:57Sila ay nagbe-benefit ng protection
04:59para hindi sila makain ng kanilang mga predators.
05:03Nagtatago sila doon in between mga tinig ng sea urchin.
05:08Samantalang yung sea urchin naman ay walang direct na benefit
05:12dito sa mga maliliit na isda, mga shrimps and crabs na ito.
05:17Kung proteksyon ang sea urchin para sa mga isda,
05:21kulay at tinig naman ang ginagamit ng sea urchin
05:24para protektakan ang kanyang sarili.
05:28Nakabibighani ang matitinglad na kulay ng fire urchins.
05:31Kaya sa halip na magtago ito sa mga predators,
05:35mas nagpapakita ng kulay ang sea urchin para layuan siya ng mga ito.
05:41Sa paraan ng aposematism,
05:45nagiging signal ang matingkad na kulay ng isang hayo
05:48para hindi ito lapitan ang kanyang predator.
05:52Mas matingkad, mas makamandag.
05:57Pero kung may magtangkapang makalapit,
06:02ang mga tinig ng sea urchin
06:04ang dadali sa kanila.
06:09Ang fire urchin na ito,
06:11nakuhana namin habang unti-unting kumahakbang.
06:16Walang mata ang mga sea urchins,
06:19pero may photoreceptor cells ito
06:21sa buong katawa na nagsisilbi nitong gabay sa kanyang pag-alaw.
06:25May dalawang uri sila ng tinig.
06:28Yung mas mahaba, mainly for protection,
06:30ginagamit din nila yun sa paglalakad at the same time.
06:33May mas maiigsi sila na tinig na mainly nandun yung binom.
06:37Every time na maapakan natin yun,
06:40yun yung nag-i-inject ng stinging na substance sa katawan ng tao.
06:46Ang fire urchin ay hindi kinakain
06:49dahil sa makamandag nitong mga tinig
06:51at makapal na balat.
06:53Pero may ganito man silang proteksyon.
06:57Malaking banta at hamon pa rin
06:59sa kahit anong damang dagat
07:01ang mabilis na pagbabago ng likasan.
07:04At ang patuloy na pagkasira ng kanilang tirahan.
07:10Ay, nangyayos sa'yo ate ko.
07:13Maka-confusion.
07:14Babala naman sa mga makakaapak
07:16ng kahit anong uri ng sea urchin.
07:19Ang mga tinig nito talagang bumabaon.
07:24Gaya ng ilan sa aming nakilala.
07:27Isa sa kanila si Stephen.
07:29Nasa tatlong sea urchin daw
07:30ang aksidente niyang napakan.
07:33Agad naman siyang nilapatan ang paunang lunas.
07:36Ayon sa mga eksperto,
07:38maaaring ibabad ang pasa tubig na misuka
07:40para man-neutralize ang toxins
07:42at patanggal ang maliliit na tinig.
07:46Kung may maiiwan namang tinig,
07:48ay maaaring bunutin ito
07:50gamit ang chani o tweezers.
07:53Agad na kumonsulta sa eksperto
07:55kung may iba pang sintomas na nararamdaman.
08:04Para sa mga tao,
08:07kapahamakan ang dala ng mga sea urchin.
08:11Mapaitim o matingkat man ang kulay nito.
08:15Pero kahit gaano man ito nakakalason
08:17at iniiwasan,
08:20proteksyon ng turing
08:22ng ilang mga lamang dagat
08:24sa matatalas na mga tinig nito.
08:26Maraming salamat sa panunod
08:28ng Born to be Wild.
08:30Para sa iba pang kwento
08:31tungkol sa ating kalikasan,
08:34mag-subscribe na
08:35sa JMA Public Affairs YouTube channel.
Comments