- 2 gün önce
Kategori
🛠️
Yaşam tarzıDöküm
01:30İstanbul'da yaşayan ama İstanbul'u da yaşayan öyle bir iddiamız var bizim insanlar olarak size bu hafta beyaz TV ekranlarından
01:41evinize misafir olarak Fener'i, Balat'ı, Fener'in biraz yukarılarını ne bileyim Çarşamba bölgesine doğru giden yerleri göstereceğiz.
01:52Bir lise var. Herkes buraya patrikhane diyor. Patrikhane mi lise mi onu konuşacağız.
02:00Hemen arkasında bir kilise var. Bu kilisenin çok acı bir hatırası var.
02:06Bu hatıra Maria Dukakina isminde gayri resmi bir prensesin hayatını anlatıyor.
02:1318. yüzyılda bölücü terör örgütünün başındaki Apo gibi 18. yüzyılın Apo'sunun evini göstereceğim.
02:26Dimitri Kantemir neden bölmek istemiş, neler yapmış onu da konuşacağız ve daha pek çok yer.
02:34Patrikhanelikler, kiliseler, liseler, Fener ve Balat çok fazla Türk ve İslam kültürünün olmadığı çoğunlukla levantenlerin, çoğunlukla gayrimüslimlerin ve yabancıların yaşamış
02:49olduğu bu coğrafyada sizlerle birlikte beyaz TV ekranlarında geçmişe yürüyen adamda merhaba diyeceğiz.
02:57Efendim bizler hazırız. Kamera önünde. Ben kamera arkasında bir sürü hem arkada hem de stüdyoda ve kanal merkezinde bir sürü
03:07insan var.
03:08Bu işi yapan abim var, kardeşim var. Sizler de hazırsanız Beyaz TV geçmişe yürüyen adam programı Fener Bala 1 başladı.
03:31Sultan 3. Ahmet dönemi biraz karışık bir dönemdir. Yani Osmanlı Devleti'nin yıkılmak üzere olsun mu olmasın mı bunların konuşulduğu,
03:42Rusya ile Purut Savaşı'na girilip Baltacı Mehmet Paşa efsanelerinin geçtiği 1711'li yıllardır.
03:50Bir adam vardır Fenerli Balatlı. Fener Rum Patrikhanesi'nin cemaatinden birisi.
03:57Eflak Boğdan adı verilen bir valilik var. Bugünkü anlamda Romanya ve Moldova bölgesi. Ukrayna ise Podolya'ya girer.
04:06Eflak Boğdan Voyvodası, Vlad Drakul'un da soyundan gelen bir adam.
04:12Fenerli doğmuş, burada büyümüş. Osmanlı eğitimi üzerine eğitim almış.
04:19Hem Hristiyanlık, Ruhbanlık, Patrikhane eğitim almış.
04:24Hem de misafir öğrenci olarak Topkapı Sarayı'nda Enderun Mektebi talebesi olmuş ve oradan ders almış.
04:31Türkçesi, Arapçası, Farsçası, edebiyatı, şiiri çok güzel.
04:36Latincesi, İtalyancası. Zaten o coğrafya ait olduğu için Avrupa dilleri adamda çok güzel.
04:44Harika bir tarih kitabı yazmış. Bu tarih kitabı Dimitri Kantemir, Dimitri Can Timur kitabıdır.
04:52Bir bilgi vereceğim. Bu bilgi biraz zor bilgi. Bilgi yarışmalarında sorulan bir bilgi.
04:59Bu bilgiyi bilirseniz diğer insanlardan farkınız olur.
05:03Efendim 10. Osmanlı Padişahı, Yavuz Sultan Selim Han'ın da oğlu, Kanuni Sultan Süleyman Han'ın yaşıyorkenki adı Kanuni Sultan
05:16Süleyman değildi.
05:17Kanuni adı sonradan konuldu.
05:21Aslında onun yaşadığı dönemdeki adı, Avrupalıların dünyasındaki adı Muhteşem Süleyman'dı.
05:31Yani Magnificator Süleyman, Magnification Süleyman.
05:37Bizim dünyamızdaki adı ise Sultan Süleyman.
05:41Yıllar sonra, 1673-1720'li yıllarda yaşayan Dimitri Kantemir bir tarih kitabı yazdı.
05:51Ve Kanuni Kadim, Kanunname-i Ali Osman, Fatih Sultan Mehmet Han'ın düzenlediği Osmanlı kanunlarını tekrar revize eden Kanuni'ye,
06:02yani Sultan Süleyman'a Kanuni adını verdi.
06:05Yani 4 tane kanuna uydu diye, 46 yıl boyunca dünyanın en görkemli devletini oluşturan Sultan Süleyman'a Muhteşem Süleyman denmiyor,
06:17Kanuni Sultan Süleyman deniyor.
06:19Halbuki onun adı Kanuni Sultan Süleyman değil, Muhteşem Süleyman'dır.
06:25Dünyanın dediği gibi, işte Muhteşem Süleyman'a Kanuni adını veren kişi, şu an çok da salkım saçak çiçeklerden görünmeyen bu
06:37evin sahibi Dimitri Kantemir'dir.
06:39Eflak Bo'dan Voyvoda'sı olan babası ölünce, 3. Ahmet'e demiştir ki, beni yapın Voyvoda, yani Romanya valisi.
06:50Derler ki, senin gözün göz değil, sen iyi bakmıyorsun, sen sanki galiba isyan edeceksin.
06:58Tüm mukaddesat üzerine yemin eder Dimitri Kantemir, ben asla Osmanlı Devleti'ne bağlılıktan başka bir şey yapmayacağım.
07:07Ben Devleti Ali Osman'ın tevası olan bir gayrimüslimim, kesinlikle isyan etmeyeceğim der.
07:14Baltacı Mehmet Paşa hiç sevmez bu adamı, güvenmeyin sakın, bu adam bir vatan hainidir der.
07:21Fakat o kadar yeminler etmiştir ki, bir de 3. Ahmet'le olan dostluğunu o kadar iyi kullanmıştır ki,
07:273. Ahmet bu adama tamam demiştir, git Eflak Bo'dan Voyvoda'lığını,
07:33yani bugünkü Romanya ve Moldova bölgelerini Devleti Ali Osman adına idare et.
07:39Çıkar, yemin billah eden, bütün mukaddesatı üzerine yemin eden Dimitri Kantemir,
07:47İstanbul'dan çıktıktan, Romanya'nın başkenti Bükreş'teki Targoviç'te sarayına vardıktan,
07:55hemen sonra Osmanlı'ya bayrak açar, Osmanlı'ya karşı gelir ve ben artık özgürüm der.
08:04Tıpkı atam Vlad Dracul gibi, Vladimir T5 gibi, ben de özgür bir Romanya'nın hakimeyim der.
08:13Rusya'ya bağlanır, Osmanlı Devleti'nden kopar.
08:17Bunun üzerine Osmanlı Genelkurmayı, Osmanlı Ordusu, Romanya üzerine bir sefer düzenler.
08:243. Ahmet döneminde, bütün bu hadiseler ve en sonunda bu Ukrayna-Rusya Savaşı'nda,
08:30Rusya tarafına geçen Doğu Ukrayna bölgesinde, Harkov kısmında, Harkov bölgesinde ölür.
08:38Mezar oraya konulur. 1960'lı yıllarda mezarı Harkov'dan alınır, Bükreş'e getirilir.
08:47Efendim, 1673-1720'li yıllar arasında yaşayan, dönemin bölücü, terör örgütünün başındaki terörist başı olan Dimitri Kantemir'in evi,
09:00salkım saçak çiçekler pek görülmüyor ama detay fotoğraflarda görülüyor.
09:05Burası Fener bölgesindeki Dimitri Kantemir evi ya da diğer adıyla hain boyboda Dimitri Kantemir'in evi.
09:27Cibali'nin bittiği, Fener'in başladığı, Balat'ın henüz görünmediği bir bölgedeyiz.
09:32Çok güzel buralar. Sokaklar, dantel gibi, mahalleler, caddeler, insanlar mutlular ve kahve içiyorlar, çay içiyorlar.
09:43Günün yorgunluğunu atlatıyorlar buralarda. Lütfen gelin.
09:47Efendim, aslında hikayemiz Edirnekapı'dan başlıyor.
09:50Edirnekapı'nın hemen altında Roma İmparatorluğu zamanında Maria Despina isminde bir kraliçe ya da bir prensesin yaptırmış olduğu bile Karna
10:02İmparatorluk Sarayı var.
10:03Bu İmparatorluk Sarayı'na Osmanlı Devleti Tekfur Sarayı diyor.
10:081204 tarihinde tarihimize 4. Latin saldırısı, 4. Haçlı saldırısı olarak geçen Enrukus Dandolu önderliğindeki 65 bin kişilik ordu da tam
10:21olarak bu güzergahtan girdi.
10:24Bile Karna İmparatorluk Sarayı o kadar büyük ve aşağılara doğru o kadar iniyordu ki.
10:31Bahçesinde Ayvan Sarayı diye bir bölge var.
10:33Ayvan Sarayı ve Eyvan Saray Bahçesi, sarayın bahçesinde bir semt yapılmış ve adına Ayvan Saray denilmiş Balat isimli bir semt
10:44var.
10:45Balat da Puhalat'tan gelir, Puhalat da Latince Palace'den gelir.
10:50Yani Paladyum kelimesindeki Palat İngilizceye Palace olarak geçmiş yani saray demektir.
10:58Balat semti de, Balat ismi de aslında Paladyum kelimesinden türetilmiştir.
11:04Öylesine büyük bir saray ki Edirnekapı'nın bir kısmı Ayvan Saray, Balat içinde kalan bir bölge.
11:13İşte oradan buraya geldiğimizde ise buranın adı Fener'dir.
11:17Pıhaner diye geçer.
11:19Sırfça, Bulgarca, Latince, İtalyanca hakikaten Fener'dir.
11:23Denizde ya da bir yere doğru ışık gösteren alete Fener demiş.
11:28Fener kelimesi Türkçe değildir.
11:31Türkçe'ye Sırfçadan geçmiştir Fener, Pıhaner diye yazılır.
11:35Buranın da adı oradan alınmıştır.
11:37Hemen arkamda bir yapı görüyorsunuz, görkemli bir yapı.
11:42Bu yapının hikayesi var.
11:44Sizinle bu hikayeyi paylaşmak istiyorum.
11:47Hadi binelim tarih şeridimize, tarih atlasımıza ve oradan gidelim.
11:52Takvimler 29 Mayıs 1453 Salı.
11:56Fatih Sultan Mehmet Han büyük bir ordu ile Topkapı-Edernekapı hattı üzerinden İstanbul'a giriş yapar.
12:03İlk geldiği yer Çemberlitaş yolu üzerinden Ayasofya Katedralidir.
12:09İçeriye girer, bakar, çok büyükmüş der.
12:12Sonra sorar, Ayasofya Katedrali'nin son kardinali, büyük kardinal Giovanni Sikonomillo Gennadius nerede?
12:23Derler ki kaçtı.
12:25Osmanlı ordusunun İstanbul'a girdiğini görünce kaçmış.
12:29Bu arada Giovanni Sikonomillo Gennadius ve İstanbul Başbakanı Megadük Lukas Notaras 1452 yılı Ayasofya Sensinodiyenler Meclisi'nde başımızda Latin külahı
12:44görmektense Osmanlı sarığını görmeyi yeğlerim diyen iki insandır.
12:49Kaynak vereyim mi? Bu ciddi bir iddia değil mi?
12:53Ayasofya Katedrali'nin Sensinodiyenler Meclisi'nde başımızda Latin külahı görmektense Osmanlı sarığını görmeyi yeğlerim diyen Giovanni Sikonomillo Gennadius ve Megadük
13:04Lukas Notaras.
13:06Bu bilginin kaynağını vereyim.
13:08Bu bilginin kaynağı Romalı tarihçiler Andronikos ve Kritovilos.
13:14Bunlar aynen böyle anlatıyorlar.
13:16Fatih girer der ki Gennadius nerede?
13:20Derler kaçtı.
13:22Kaçamaz.
13:23Derhal onu bulun getirin.
13:25Adam Ege açıklarına kadar gitmişken Osmanlı donanması o geminin önünü kapatır ve içinizde Gennadius varmış.
13:34O kim der?
13:36Bir anlık empati yapsanıza dostlar.
13:38İstanbul'u Türkler almışlar.
13:40Sen kardinalsin.
13:42Gemiye binmişsin.
13:43İtalya'ya doğru kaçıyorsun.
13:44Son anda Osmanlı gemileri seni yakalamışlar.
13:48Fatih seni çağırıyor.
13:50Hadi yürü diyorlar.
13:52Nasıl büyük bir korku yaşamıştır.
13:54Ardından Giovanni Sikonomillo Gennadius Fatih Sultan Mehmet Han'ın huzuruna geldiğinde Fatih ellerini açmış.
14:03Ve demiş ki Yunanca kardeşim nereye gidiyorsun?
14:07Yapacak bir sürü işimiz var.
14:10Peki Fatih kardeşim nereye gidiyorsun?
14:13Yapacak işimiz var sözünü Yunanca söylemiş ya.
14:18Nasıl söylemiş?
14:19Yine aynı tarihçiler Andronikos ve Krito Vilos'a göre Fatih 7 dil bilirdi.
14:26Bunlardan biri de Yunanca'ydı.
14:30Gennadius'a der ki sen patrikhaneyi canlandıracaksın.
14:35Hadi gel patrikhane kuralım.
14:37Ve patrikhane kurulur.
14:38Ama der Ayasofya benim kılıç hakkımdır.
14:42Patrikhane olarak orayı sana kullandırmam.
14:45Patrikhane olarak başka bir bina, başka bir yer bul kendine der.
14:50Bunun üzerine Giovanni Sikonomillo Gennadius,
14:54Rum Ortodoks Patrikhanesinin Petih'ten sonraki ilk patriği der ki
14:59o halde ben Ayateodokos Kalkopredia Manastırı'nı kullanmak istiyorum.
15:06Sonraki zamanlarda Bakırcıların Meryem'i olarak anılan
15:10İskender Paşa zamanında da Sıbyan Mektebi olan
15:13Talat Paşa'nın konağının arkasında bulunan
15:17Ayateodokos Kalkopredia Manastırı
15:20tam 5 yıl boyunca patrikhane oldu.
15:245. yılın sonunda Gennadius burası küçük.
15:28Bana daha büyük bir yer lazım galiba dedi.
15:32Ve 1458'den sonra Ayateodokos Kalkopredia'yı terk etti.
15:37Bunun üzerine Kalkopredia Manastırı
15:40İskender Paşa Sıbyan Mektebi'ne dönüştürüldü.
15:44Sordular nereye istiyorsun?
15:46O da cevap verdi.
15:48Havariun Manastırı'nı istiyorum.
15:50Tamam dediler geç Havariun Manastırı'na.
15:53Havariun Manastırı'nda da 1475'lere 76'lara kadar kaldı.
15:59Dedi ki Giovanni Sikonomio Gennadius
16:02Burası çok büyük ama çok fazla dağınık ve yaklaşık bin yıllık
16:07M.S. 11 Mayıs 330'da İstanbul'u başkent yapan
16:12Maksimus Konstantin'in oğlu Konstantinos tarafından
16:17361 yılında kiliseye çevrilen
16:2012 Havari adına yapılan bu kilise
16:231100 yıllıktır.
16:26Nereyi tutarsan elinde kalır ve dökülür.
16:29Ben der Havariun'da da duramıyorum galiba.
16:32Havariun çok fazla yıkık ve harabe.
16:34Buna başka bir yer verin.
16:37Saraydaki yetkililer der ki Giovanni Sikonomio Gennadius'a
16:41Nereyi istiyorsun?
16:43Der ki ben biraz dışarıda da olsa
16:46Pamokaristos Manastırı'nı istiyorum.
16:49Peki derler al Ayateodokos Pamokaristos Manastırı
16:54Senin olsun.
16:55Oraya taşınır.
16:56Havariun Manastırı'nı da Fatih Sultan Mehmet Han yıkar
17:00ve bugün İstanbul'un dördüncü tepesini süsleyen
17:05Fatih Camii'ni yapar.
17:07Fatih Camii aslında bir manastırdı.
17:10Adı da Ayateodokos Havariun Manastırı'ydı.
17:14Havariun'u bırakıp Pamokaristos'a geçen patrikhane
17:171601 yılında kadar Pamokaristos'ta kalırlar.
17:221601 yılında Osmanlı Padişahı 3. Mehmet
17:27Azerbaycan'ı, Gürcistan'ı, Ermenistan topraklarını
17:31ve Kafkasya'yı fethettiğinde
17:34Pamokaristos Manastırı çok küçük kalmıştır patrikhaneye.
17:39Der ki ben fetih nişanesi olarak
17:42hadi gelin burayı bana verin
17:44ben burayı Fethiye Camii yapayım
17:46size de gözünüzün gördüğü gibi
17:48güzel ve bakımlı, şık ve alımlı
17:50yeni bir bina yapayım der.
17:53Alır Pamokaristos Manastırı'nı.
17:55Bugün İstanbul Çarşamba, Fatih Çarşamba'da
17:59adı Recep Tayyip Erdoğan
18:00Anadolu İmam Hatip Lisesi olan okulun tam önündeki
18:03Fethiye Camii'ne çevrilir.
18:07Pamokaristos Manastırı
18:08ve 1601 yılından sonra ise
18:11buraya Osmanlı Devleti tarafından
18:131617'ye kadar patrikhane yapılır.
18:171617 yılında Sultan 3. Mehmet'in oğlu
18:21Sultan 1. Ahmet döneminde
18:23hizmete açılan bu patrikhane
18:261617'den bu programın çekildiği 2026'ya kadar
18:30ve Türkiye Cumhuriyeti Devleti var olduğu güne kadar
18:35burası patrikhane olarak hizmet verecektir.
18:39Burası Türkiye'nin yüz akıdır.
18:42Bir mezhebin patrikhanesidir.
18:45Bu arada bir şey söyleyeceğim.
18:47Buranın bir de kendisine ait bir lisesi var.
18:50Kırmızı Lise'de yanılıyor.
18:52Hadi çıkalım liseye, liseyi konuşalım.
18:56Ha bu arada dostlar,
18:57Murat ve Oğuzhan,
18:58bakayım gözlerinizde o şaşkınlık
19:01ve Türkiye'yi beğenme isteği olacak mı?
19:03İtalya, Roma'da bir tane papalık merkezi var.
19:08Almanya, Berlin'de bir tane papalık merkezi var.
19:12Moskova'da bir tane papalık merkezi var.
19:15Dünyanın her yerinde bir tane papalık var.
19:19Türkiye'de dört tane papalık var.
19:21Bir, Fener Rum Patrikhanesi,
19:24Ortodoks.
19:25İki, Kumkapı Gregorian Patrikhanesi,
19:29Ermeni.
19:30Üç, Midyat Süryani Patrikhanesi,
19:32Dört, Mardin Keldani Patrikhanesi.
19:36Almanya'da bir, Moskova'da, Rusya'da bir,
19:39İtalya'da bir, Türkiye'de dört tane.
19:42Burası dünyanın medeniyet başkenti.
19:45İtalya Başbakanı, benim de takip ettiğim,
19:48sosyal medenini takip ettiğim,
19:49güzel kadın, Meloni'nin dediği gibi,
19:53Kaput Mundi, Roma, Kaput Mundi diyor ya,
19:56yanılıyor.
19:57Meloni, Kaput Mundi, İstanbul, Kaput Mundi,
20:01İstanbul ne demek?
20:03Dünyanın başkenti,
20:04dünya şehirlerinin başkenti İstanbul.
20:14Kurulma hikayesini aşağıda anlatmış olduğum,
20:17Rum Ortodoks Patrikhanesi'nin,
20:20Vatikan'daki, Roma Vatikan'daki,
20:22bir ekümeniklik,
20:25oradaki Katolik Papalığındaki,
20:28ekümeniklik iddiasının,
20:29aynısını gütmeye başladı.
20:32Osmanlı Devleti'nin son zamanlarında,
20:34Avrupa'daki Hristiyanların,
20:36gücünü, etkisini ve yetkisini,
20:40yanında gören,
20:41Rum Ortodoks Patrikhanesi,
20:44Fatih Sultan Mehmet Han tarafından,
20:46Giovanni Sikonomillo Genadius'a kurdurulan Patrikhane,
20:51Osmanlı'nın duraklamaya girmesiyle birlikte,
20:55iddialı olmaya başladı.
20:57Ben de dedi,
20:58varım,
20:59papalık gibi,
21:00Katolik papalığı gibi,
21:03ekümenik bir iddia üzerinde,
21:05ben de varım dedi,
21:06ve topraklarını bu bölgede büyütmeye başladı.
21:10sağdan soldan,
21:13sağ tarafı Ayvansaray'a,
21:14Balat'a doğru giden yerler,
21:17sol tarafı Halice,
21:18Eminönü'ne,
21:19Unkapan'a doğru giden yerler,
21:21arka tarafında Fatih'e doğru çıkıyor,
21:24ön tarafı ise Deniz var,
21:26Haliç var,
21:27ilerleyemez.
21:28Yani Roma'daki Vatikan gibi,
21:30kendi içinde özerk bir devlet yapılanması,
21:34papalığın,
21:34Patrikliğin bir devlet başkanı gibi olması için,
21:38toprak alması gerekiyordu.
21:40Dükkanlar aldı,
21:42araziler aldı.
21:43Tek derdi ekümeniklik olmak,
21:45yani din adına ruhbanlığın en üstü olmak,
21:49ama hükümet anlamında da bir devlet başkanı olmak,
21:52tıpkı bugünkü papalık gibi.
21:55Bu büyük bir tehlikeydi Osmanlı devleti için,
21:59ve Sultan Abdülhamit Han'ın babası,
22:02Sultan Abdülmecit Han bu işin çaresini buldu.
22:05Bir Nakşibendi tarikatı,
22:08radikal bir tarikat,
22:09samimi bir tarikat,
22:11özünden kopmamış bir tarikat olan,
22:14Nakşibendi tarikatını,
22:16Es-Seyyid Abdülhakim Arvasi Hazretleri'nin de içinde bulunmuş olduğu,
22:20bu güruhta,
22:22İsmet Garibullah Hazretleri'ne,
22:24gel, sen burada cemaatini kur dedi.
22:28Aslında maksadı,
22:30aşağıdan yukarıya doğru,
22:32Fatih'e doğru tırmanmakta olan,
22:35Patrikhane'yi bir nevi durdurmak,
22:38ilerlemesini engellemekti.
22:40Ekümeniklik iddiasını,
22:43iddialı bir tarikatı önüne set çekerek,
22:46yukarıya doğru ilerlemesini engelleyerek,
22:49bu şekilde bir kalkan olsun diye,
22:53bir tarikatı yerleştirdi.
22:55İsmet Garibullah Hazretleri'nin tarikatını ve o tarikat,
22:59camileriyle,
23:01tekkeleriyle,
23:02dergahlarıyla,
23:03bugün çalışan tüm yapı ve kurumlarıyla birlikte,
23:08burada,
23:08şu an görmüş olduğunuz yapının,
23:11yukarıya doğru gelmesini engelledi,
23:15set çekti.
23:17İyi de yaptı.
23:18İsmet Garibullah Hazretleri'nden sonra,
23:21Ali Haydar Efendi aldı işi.
23:23Ali Haydar Efendi'den sonra ise,
23:25Mahmut Efendi.
23:26Ve o gündür,
23:27bu gündür,
23:28Abdülmecit Han'dan beridir,
23:29Abdülhamit Han'dan beridir,
23:31Mehmet Reşat Han'dan beridir,
23:32Vahdettin Han'dan beridir,
23:34Cumhuriyet'in tüm aşamalarından beridir.
23:36Bu tarikat,
23:37bu cemaat,
23:38burada,
23:39şöylesine bir kalkan olmuş,
23:41aşağıdan yukarıya doğru çıkmaya çalışan,
23:44Rum Ortodoks Patrikhanesi'nin önüne ket vurulmuştur.
23:49Bu bir devlet politikasıdır.
23:51Burada bir tarikatın,
23:52burada bir camianın,
23:53cemaatin bulunması,
23:55Türkiye Cumhuriyeti Devleti'nin de işine geldi aslında.
24:00Ardından,
24:01Mustafa Kemal Atatürk,
24:02Lozan Konferansı'nda,
24:0424 Temmuz 1923 tarihinde,
24:07kabul edilen Lozan Konferansı'yla,
24:09Patrikhanesi'yi bir iç mesele haline getirdi.
24:14Dışarıdan kimse karışamaz dedi.
24:17Ve Patrikhanesi'ye dışarıdan müdahaleleri Lozan'la birlikte engelledi.
24:22Atatürk'ün yapmış olduğu başarılardan biri de,
24:25Lozan Konferansı'yla birlikte,
24:28okullar meselesiydi,
24:29yabancı okullar,
24:31Tevhid-i Tedrisat Kanunu'yla,
24:333 Mart 1924'te kabul edilen,
24:36Tevhid-i Tedrisat Kanunu'yla,
24:39bütün okulları,
24:40Milli Eğitim Bakanlığı'na bağladı.
24:42Yabancı okul adı verilen bir statüyü reddetti.
24:46Ve şu an arkamda görmüş olduğunuz,
24:48ve herkesin,
24:49Patrikhane binası olarak gördüğü,
24:52kırmızı liseyi,
24:54Fener Rum Ortodoks Patrikhanesi Lisesi'ni,
24:58Milli Eğitim Bakanlığı'na bağladı.
25:00Lozan Konferansı'nda özel bir madde var.
25:04Yabancılara ait,
25:05azınlıklara ait okullar,
25:07Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlanacak.
25:09Okul müdürü, baş muavini,
25:11tarih öğretmeni,
25:12Türkçe öğretmeni,
25:13mutlaka Türk olacak.
25:15Onun dışındaki öğretmenler,
25:17Yunanistan'dan gelebilir ve burada ders verebilir nitelikte oldu.
25:21Arkamda görmüş olduğunuz bir lisedir.
25:24Yani bir Patrikhane değildir,
25:26bir şato değildir.
25:27Yassı Adada bir şato vardı,
25:29hatırladık mı?
25:30Hemen ilk başta geldiğimizde gördük,
25:33Konstantin Dımates'in yapmış olduğu bir şato.
25:36İşte aynı,
25:37mimar aynı.
25:38Adam şato mimarı.
25:40Efendim hikayeye gelelim.
25:421453'ten itibaren,
25:43burada bir patriklik çalışmaları oldu.
25:46Bir sürü okullar değişti.
25:48Zaten az evvel,
25:49onu anlatmıştım.
25:50En sonunda geldiler,
25:52devlet kararı ile Fener'e bir patrikhane yapıldı.
25:55Bu patrikhaneye bağlı olarak her yerde okullar oluştu.
25:59Apartman okulları oldu.
26:015 kişilik, 10 kişilik, 15 kişilik mevcudu olan sınıflar ve okullar oluştu.
26:07Abdülhamid Han'a 1879 yılında dönemin Rum Ortodoks Patriği geldi ve dedi ki,
26:14bizim bir sürü öğrencimiz var, parça parça dağınık ve her yerdeler.
26:18Bir okul yapalım mı?
26:20Yani gelin bir okul yapalım ve bütün bu öğrencileri birleştirelim.
26:24Bir yerde eğitim görsünler.
26:26Bunun üzerine Abdülhamid Han dedi ki,
26:29masraflarını ben karşılıyorum, yer size ait.
26:32Patrikhane kendisine ait bir yer tahsis etti.
26:35Rum Ortodoks Patrikanesine bağlı bir cemaat olan ve Aslan Fener Bal adlı olan,
26:42dünyaca meşhur şato mimarı, şatoların mimarı,
26:46Avrupa'yı, Hollanda'yı, Belçika'yı, İtalya'yı,
26:50şatolarla doldurmuş olan Rum mimar,
26:53Konstantin Dmatis'e ihale verildi.
26:56Dmatis, Fransa Marsilya'dan kırmızı tuğlalar getirdi gemilerle.
27:01Fransa Marsilya'dan kırmızı tuğlalar.
27:04Şu an görmüş olduğunuz tuğlalar Fransa Marsilya'ya aittir.
27:09Konstantin Dmatis bu Fransa'dan getirdiği tuğlalarla buraya güzel bir okul yaptı.
27:15Şimdi soru, kameraman kardeşlerime soruyorum Oğuzhan'a ve Murat'a.
27:19Adamın tek bildiği şato.
27:22Dünyanın en iyi şato mimarı.
27:24Şato Dendimak'ta Konstantin Dmatis geliyor.
27:27Şato mimarına okul yap dersen, bu okul nasıl yapılır?
27:31Şato gibi yapılır, nitekim beliriz.
27:33Ve şato gibi bir okul yapılmış.
27:35Adamın eli oraya doğru kayıyor ve şato biçiminde bir lise yapılmış.
27:41Mimarı da Konstantin Dmatis'tir.
27:44Türk mimari sanatının en büyük ustalarından birisidir.
27:48Bugün hali hazırda Fener Rum Ortodoks Patrikhanesi'ne bağlı olarak faaliyet gösteren bu lise,
27:55Milli Eğitim Bakanlığı'nın müfettişleri tarafından denetlenmekte.
27:59Fatih İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü'ne bağlı sıradan herhangi bir okul statüsünde eğitim vermektedir.
28:07Çok az, 30 civarı, 20-30 civarı bir öğrenci vardır.
28:12Şöylesine devasa, kocaman bir yapıdan 30 civarı bir öğrenci yararlanmakta.
28:17Zira burada okumanın birinci şartı, Fener Rum Ortodoks Patrikhanesi'ne bağlı bir cemaat mensubu olmanız gerekiyor.
28:25Yani ben Türk'üm, evimde burada okumak istiyorum.
28:29Böyle bir özellik yok.
28:30Burada okuyamazsınız efendim.
28:31Fener Rum Ortodoks Patrikhanesi, birinci kısımda anlatmış olduğum patrikhanenin ilerlemesini engellemek için.
28:40Burada, tam elimle göstermiş olduğum yerde, burada Rum Ortodoksluğu bitiyor.
28:47Buradan sonra Müslüman Nakşibendiliği başlıyor.
28:51Bıçak gibi keskin bir şey, bıçak kadar keskin.
28:56Rum Ortodoksluk bitiyor, Müslüman Nakşilik başlıyor.
29:00Kıymetli dostlar, hikaye bundan ibaret.
29:13Ortodoks Patrikhanesi'ne bağlı olan Kırmızı Lise'nin altına geldik.
29:18Kırmızı Lise muhteşem bir görsel güzelliğe sahip, tırnak içinde Türk mimarisine ait olmayan bir yapıdır.
29:25Mimarisi Türk değildir, mimarı da Türk değildir.
29:30Sadece Abdülhamit Han'ın rızası bulunmaktadır.
29:34Masonik işaretler derler, bilmem.
29:36Yani her gönye kullanan, her cetbel kullanan Mason mudur?
29:40Bu genellemeye gitmiyorum.
29:42Fakat her tarafında ne bileyim belki de okul olduğu için, geometri, matematik öğretildiği için o semboller, o şekiller bulunmaktadır.
29:50Ve yapılış tarihi 1881'dir o okulun.
29:54Şimdi gelelim o okulun aşağısında bulunan, hemen arkamızda bulunan Azize Teodora ya da Kanlı Kilise.
30:03Kilisesi ne?
30:04Hikayesi güzel.
30:06Bu kilise aslında fetihten önce, yani 1200'lü yıllardan önce, yani Hülagü zamanında, Alaaddin Keykubat zamanında, Osmanlı Devleti'nin var
30:18olmasından önce kurulan bir kilisedir.
30:20Şu an fetihten önce var olan bir eseri görüyorsunuz.
30:25Osmanlı Devleti buraya geldiğinde bu vardı, müdahale etmedi, kilise olarak bıraktı ve hala kilise olarak görev yapmaktadır.
30:34Hikayesi güzel.
30:36Efendim Roman İmparatoru 5. Yohannes Palologos, sarayın dışında bir evlilik yapmış.
30:43Fakat bu evlilik saray kayıtlarında olmayan bir evlilik.
30:47Bu evlilikten bir kız çocuğu dünyaya geldi.
30:50Roman İmparatorluk sarayında bu kızın varlığı büyük bir problem.
30:53Hemen, prenses gibi davransan resmi değil, prenses gibi davranmasan kralın kızı ne yapacaklarını şaşırdılar.
31:01Hep gayri resmi bir çocuk muamelesi gördü.
31:04Sarayın dışında büyütüldü ama özenli büyütüldü.
31:08Gel zaman git zaman.
31:10İstanbul'un kapılarına Alaaddin Keykubat önderliğinde Selçuklu orduları dayandı.
31:15Roma İmparatorluğu'nun Alaaddin'den ve Selçuklu ordusundan kaçacak bir yere ihtiyacı vardı.
31:21Zira Selçuklu Roma İmparatorluğu'nu her türlü yenebilirdi.
31:27Bu durumu göze alamayan 5.
31:29Yohannes Palologos, Selçuklu Devleti'nin de çekindiği bir başka düşmanla işbirliği yapmaktan başka bir çare bulamadı.
31:39Ve Moğollarla işbirliği yaptı.
31:42Moğollar Selçuklu Devleti'ni dünya üzerinde yenebilen tek milletti.
31:48Ve zaten Selçuklular yıkılması da 1243 Baycu Noyan önderliğindeki Moğol ordularının aracılığıyla oldu.
31:57Tuttu bu gayri resmi dışarıda bulunan kızını Moğolların hükümdarı Hülagü'ye eş olarak verdi.
32:05Artık Hülagü'nün bir eşi vardı ve Roma İmparatorluğu'na bağlıydı.
32:10Elbette ki ve tabii ki kayınpederi olan Palologos'u Selçuklular'dan kurtaracaktı Hülagü.
32:18Çünkü süslediler püslediler aynı zamanda bir problem olan hem saray için hem bürokrasi için diploması için bir problem var ya
32:29ortada gayri resmi kayıtsız kız çocuğu.
32:33Bundan da kurtulacaktı Roma İmparatorluğu ve Palolog ailesi tuttular bu kızı Hülagü'ye verdiler.
32:40O aralar Moğolların başkenti Tebriz çeyizini koydular, süslediler, püslediler, alladılar, pulladılar ve Tebriz'e gönderdiler.
32:50Tebriz'e uzun bir yolculuktan sonra İstanbul'dan İran Tebriz'e doğru giden Roma İmparatorluğu'nun kızı Maria Dukakina tam adı
33:01Maria Dukakina.
33:03Roma İmparatorluğu'nun hanımı kızı olarak Moğola vardığında Tebriz'de derin bir matem vardı.
33:12Bu matemin sebebi efendim Hülagü ölmüştü.
33:17On gün önce Hülagü ölmüş.
33:19Hülagü'nün ölümünden on gün sonra Tebriz'e varan Maria Dukakina yine evlenemedi.
33:27Dediler ki buraya kadar geldin, seni boş göndermeyelim, seni burada bir Moğola evlendirelim.
33:34Peki Maria Dukakina isimli gar resmi dahi olsa bir prenses olan kadının kim olabilir eşi o kadar asil cevap verdiler.
33:45Hülagü'nün oğlu Abaka.
33:49Abaka bir köktengri dinine inanan şaman değil.
33:54Türkler gibi bir köktengriciydi.
33:55Maria Dukakina eşini çok sevdi.
34:00Eşi Abaka da Dukakina'yı çok sevdi.
34:04Eğer on gün önce gelseydi oğlu olacak olan Abaka on gün sonra geldiği için Hülagü'nün ölümünden sonra geldiği için
34:15onun hanımı oldu.
34:17Çok sevdi Abaka Maria Dukakina'yı ve dilini değiştirdi.
34:22O kadar sevdi ki uğrunda din değiştirdi.
34:27Abaka artık bir köktengrici değil, Abaka artık bir Hristiyan'dı.
34:32Ve etrafı Roma İmparatorluğu'nda ne kadar yer varsa her tarafta Hristiyanlığı yaymaya başladı.
34:40Artık Moğollar Hristiyan olmaya başladı.
34:45Tek bir kadın Maria Dukakina'nın uğruna.
34:48Bu durumdan hiç haz etmeyen Hülagü'nün küçük oğlu ama abisi Abaka gibi bir kadın uğruna Hristiyanlığı değil,
34:57İslamiyet'i seçen ve adını da Ahmet koyan Hülagü'nün o diğer oğlu Abaka'nın kardeşi bütün Moğolların Hristiyan olacağını
35:09anlayınca abisi Abaka'yı öldürdü.
35:13Kendi elleriyle abisini öldürdü.
35:15Bu sefer Maria Dukakina bir kere daha dul kaldı.
35:19Dediler ki 15 yıldır bizim içimizdesin, gelinimiz olun, gitme, sana bir Moğol daha verelim.
35:27Bunun üzerine dedi ki Maria Dukakina yeter, buraya kadar ben Moğol oldum, daha da istemiyorum Moğol falan.
35:34Ben geri dönüyorum dedi.
35:36İstanbul'a geldiğinde sevineceklerini zannetti babasının.
35:40Halbuki öyle bir havayı görmedi İstanbul'da, varlığından rahatsız olunduğunu fark ettiğinde hayata küstü, bu kiliseye geldi.
35:51Bu kilisede bir rahibe hayatı yaşadı, dışarıya çıkmadı, kapının dışını adımını atmadı, ölene kadar burada kaldı.
36:00Bu yüzden Osmanlı Devleti'nin ilk zamanlarında ya da Roma'nın son zamanlarında buraya Moğolların Meryem'i kilisesi adı verilir.
36:10Başka bir isim daha var, belki onu duymuşsunuzdur.
36:131204 tarihinde Katolikler Ortodoksları öylesine kestiler ki, kesile kesile derler ki, şu yokuştan, şu yokuştan aşağıya doğru kanlar iniyordu, kanlar
36:28akıyordu.
36:28Ve bu kanlar kilisenin duvarına doğru vurdu.
36:33Kilisenin duvarı Ortodoks Hristiyanların kanlarıyla bulandı.
36:38Bu yüzden bu kilisenin diğer adı da Kanlı Kilise.
36:43Ya Moğolların Meryem'i kilisesi, Maria Dukakina, Abaka, Ahmet işlemesi ya da Kanlı Kilise.
36:51Lisenin arkasına geldiğinizde, Dimitri Kantemir'i altınıza aldığınızda, okulu da üstünüze aldığınızda tam ortada bulunan hikaye,
37:02Efendim ana hatlarıyla budur.
37:04Azize Teodora Kilisesi, Maria Dukakina'dan dolayı Meryem, Moğolların Meryem'i kilisesi ya da Kanlı Kilise.
37:13Efendim burası Fener, buraya hoş geldiniz.
37:38Sevgili dostlar, çabuk geçmedi mi?
37:41Benim için sanki hemen anlattım ve bitti gibi oldu.
37:45Türkiye'nin dört tane patrikhanesinden biri olan Fener Rum Patrikhanesi, ona bağlı olan Kırmızı Lise ki halk arasındaki adıyla asıl
37:56patrikhane,
37:57onun altında bulunan Moğolların Meryem'i Maria Dukakina'nın hazin hikayesi, Kanlı Kilise,
38:04onun altında bulunan Dimitri Kantemir, Kanuni'ye muhteşem Süleyman'a Kanuni adını takan Eflak Boğdan Voyvodası,
38:15673-1720'li yıllarda yaşayan Dimitri Kantemir ve ardından Balat'ın ve Fener'in o güzel, o renkli, o hoş
38:26sokakları bitti.
38:28Beyaz TV, geçmişe yürüyen adam programı da bu hafta bizlere ayrılan süreyle bitti.
38:35Bizler sizlerle birlikte olmaktan, sizler de bizlerle birlikte olmaktan inşallah haz duyuyorsunuzdur.
38:42Böyle bir ömür gidelim mi? Yani böyle sizlerle birlikte bir gün Fatih'te olalım, bir gün Üsküdar'da, ne bileyim bir gün
38:53Beykoz'da, bir gün başka bir yerde ve tarihin hazını,
38:57bazen fotoğraflar eşliğinde, bazense doğrudan doğruya mekanın kendi tanıtımı ve adı ile sizlerle birlikte olalım mı?
39:07Burası bir Rum yerleşim bölgesi. Çok uzun bir süre, 1648-1888 yılları arasında hüküm süren Sultan IV. Mehmet dönemine kadar
39:18burada herhangi bir Müslüman yapılaşma yok.
39:22Bir tek Fatih devrinden kalma, şurada tahta minareli cami var, onun dışında bir şey yok.
39:28Montaigne denemelerinde, Avrupa'nın cins kafası Montaigne denemelerinde der ki,
39:34bu Türkler, haşa ve kella, ben Montaigne'den alıntıladığımı söylüyorum.
39:39Bu arada Montaigne'in denemeler kitabı, okullarda öğrencilere verilen şu kadar değil, Montaigne'in kitabı aslında bu kadar tuğla gibi.
39:49Montaigne'in denemelerinde diyor ki, bu Türkler, Tanrı'yı kandırmak için,
39:54Tanrı'nın evi olarak yaptıkları camileri görkemli ve taştan, kendi evlerini ise ahşaptan ve ucube olarak yapıyorlar.
40:04Çok kötü hayat şartları ve evleri var.
40:07Tanrı'yı da kandırmak için görkemli yapıyor diyorlar.
40:11Halbuki o İslam tasavvufundan, İslam ahlakından haberdar olsaydı, şunu anlayacaktı.
40:18Biz insanlar faniyiz, tıpkı ağaçlar gibi.
40:22Allah bakidir, tıpkı taşlar gibi.
40:26Baki olan Allah'ın yapısını, evini taştan, fani olan kulun evini ise ahşaptan yapmak gerekir.
40:35Bu yüzden şöyle baktığınızda karşınıza çıkan herhangi bir taş yapı, herhangi bir tuğla, örme tuğla yapısı bilin ki bölgedeki Rumlara
40:46aittir.
40:47Cumbalı evler.
40:49İslam kültüründe ve Osmanlı yapısında bu cumbalı evlerin karşılığında, eli böğründe ahşap cumbalar almaktadır.
40:59Ahşap mı, taş mı? Bu bizim bu programdaki ana konumuz ve buraların ana malzemesi taştır.
41:09Cumbalar, karşılıklı yapılan sohbetler, karşılıklı olarak balkonlara asılan iplerle çekilen çamaşırlar.
41:18Kim bilir belki de ileride onlardan birini göreceğiz ve daha pek çok şeyi göreceğiz.
41:24Bu haftada Beyaz TV geçmişe yürüyen adam programı kendisine ayrılan zaman zarfında sizlerle tarih üzerinde yürüdü.
41:35Allah fırsat versin, Allah ruhsat versin haftaya kaldığımız yerden Fener, Balat, Ayvansaray 2 programıyla tekrar karşınızda olalım.
41:47Bu haftalık bu kadar. Allah'a emanet olun.
Yorumlar