00:08MÜZİK
00:10Bazı kararlar vardır, sadece bir hayatı değil, yüzlercesini, binlercesini değiştirir.
00:18Teresa Kaçın Domato böyle bir karar verdiğinde karşısında bir gelenek duruyordu.
00:24Yıllardır sorgulanmayan, değiştirilmesi bile düşünülmeyen bir düzen.
00:30Malabi'de binlerce kız çocuğu daha çocukken evlendiriliyordu.
00:34Okuldan alınıyor, hayatları onlar adına başkaları tarafından yazılıyordu.
00:39Ama bir gün Teresa hayır dedi.
00:42Ve o hayır sadece bir itiraz değildi, bir başlangıçtı.
00:52MÜZİK
00:5423 Kasım 1958'de Afrika ülkesi olan Malabi'nin merkezinde Dedza bölgesinde Nguni halkının bir ferdi olarak dünyaya gelen Teresa, 12
01:06kardeşin en küçüğüydü.
01:08Kraliyet ailesine mensup olmasına rağmen hayatının bir kısmını iktidarın uzağında zombadaki bir üniversitede sekreterlik yaparak geçirdi.
01:1827 yıl boyunca evraklar, dosyalar ve sakin bir şehir hayatı arasında bir gün doğduğu topraklara reis olarak döneceğinden habersizce yaşadı.
01:29Ancak 2003 yılında kaderi ona ait olduğu yere çağırdı.
01:35Dedza halkı onun dürüstlüğünü, bilgeliğini ve adalete olan inancını bildiği için Teresa'nın geleneksel liderlik koltuğuna oturmasını talep etti.
01:45O an Teresa için sadece bir ünvan değişikliği değil, bir varoluş mücadelesinin başlangıcıydı.
02:06Köyüne geri döndüğünde Teresa, 27 yıl önce bıraktığı o tanıdık manzaraların arkasında saklanan derin bir yara ile karşılaştı.
02:14Sokaklarda, tarlalarda, pazar yerlerinde gördüğü şey sadece yoksulluk değildi.
02:21Kollarında bebek taşıyan, çocuk yaşta evlendirilen 12-13 yaşındaki kız çocuklarıydı.
02:28Bu manzara Teresa'nın kalbinde bir fırtına kopardı.
02:32Malavi, o dönemde dünyanın en yüksek çocuk evliliği oranlarından birine sahipti.
02:37Gelenekler, yoksullukla birleşince kız çocukları birer yük ya da gelir kapısı olarak görünüyor, ergenlik çağına girmeden zorla evlendiriliyordu.
02:48Teresa, o kız çocuklarının gözlerindeki sönmüş ışığı gördüğünde, sekreterlik günlerinin sakinliğini bir kenara bıraktı ve terminatör lakabını almasına giden o
02:59amansız savaşı başlattı.
03:11Teresa'nın mücadelesi sadece yasalara karşı değil, asırlık köhne zihniyetlere karşıydı.
03:18Karşısında sadece kız çocuklarını para karşılığında satan babalar değil, bu evlilikleri onaylayan muhafazakar kabile şefleri ve Kusasa Fumbi adı verilen
03:28karanlık direnekler vardı.
03:30Kız çocuklarının cinsel birer nesne gibi görüldüğü, temizlik adı altında istismar edildiği brütüellerin ve çocuk evliliklerinin bölgedeki HIV AIDS yayılımını
03:42nasıl tetiklediğini biliyordu.
03:44Teresa, ilk hamlesini en tepeden yaptı.
03:48Kendine bağlı çalışan elli alt şefi huzuruna çağırdı ve onlara tek bir seçenek sundu.
03:54Ya çocuk evliliklerini yasaklayıp gerçekleşenleri feshedersiniz ya da görevi bırakırsınız.
04:01Bu, erkek egemen bir toplumda bir kadının haykırabileceği en cesur meydan okumaydı.
04:07Şefler önce direndi, ancak Teresa'nın tavizsiz duruşu karşısında diz çöktüler.
04:24Bu noktadan sonra Teresa bir imza makinesinden ziyade bir eğitim neferine dönüştü.
04:30Eğer bir kızı eğitirseniz tüm köyü, tüm ulusu eğitirsiniz düsturuyla hareket ederek feshettiği evliliklerden kurtardığı binlerce kız çocuğunu yeniden okula
04:41gönderdi.
04:42Onların okul masraflarını karşılamak için kapı kapı dolaştı, fonlar buldu, gerekirse kendi cebinden harcadı.
04:51Bir anne şefkatiyle yaklaştığı bu çocuklara,
04:54''Sizin yeriniz yatak odaları değil, sınıflardır, elinizde bebek değil, kalem olmalı.'' dedi.
05:00Sadece Dedza'da değil, tüm Malawi'de bir domino etkisi yarattı.
05:052017 yılında Malawi hükümetinin evlilik yaşını 18'e çıkartmasını sağlayan anayasal değişikliğin arkasındaki en güçlü sivil itici güç yine oydu.
05:17Ancak bu devrim kansız ya da bedelsiz olmadı.
05:21Teresa, Stotico'yu yıktığı için defalarca ölüm tehditleri aldı.
05:25''Sen bizim geleneğimizi yıkıyorsun, sen bir kadınsın, yerini bil.'' diyen sesler yükseldi.
05:32Fakat o, her tehditte daha da güçlendi.
05:35Çünkü arkasında anneler grubu adını verdiği, köylerdeki kadınlardan oluşan muazzam bir ağ kurmuştu.
05:42Bu kadınlar, gizli evlilikleri ihbar eden, okula gitmeyen çocukları takip eden birer direnişçi hale gelmişti.
05:49Teresa, feminist mücadelesini tabana yayarak değişimin sadece yasalarla değil, kadınların dayanışmasıyla kalıcı olacağını dünyaya kanıtladı.
06:112016 yılında İstanbul'da Uluslararası Hrant Dink ödülüne layık görüldüğünde,
06:17kürsüden dünyaya seslenen o vakur kadın, aslında Malabi'nin tüm susturulmuş kız çocuklarının sesiydi.
06:24Onun hikayesi, Batı'nın kurtarıcı fantezilerinden uzak, bizzat içeriden, yerel ve geleneksel gücü dönüştürerek yükselen bir feminist başarı öyküsü.
06:35Teresa, geleneği reddetmek yerine onu yeniden tanımladı.
06:40Zalim bir geleneği, merhametli ve adil bir geleceğe evirdi.
06:44Bugün Ledza'da bir kız çocuğu sabah uyandığında, tarlaya ya da bir erkeğin evine değil,
06:50çantasına koyduğu kitaplarla okula gidiyorsa, bu Teresa'nın başlattığı o sessiz ama gürültülü devrimin sonucu.
06:5913 Ağustos 2025'te hayatını kaybeden Teresa Kaçın Domaton'un mücadelesi bize şunu hatırlatıyor.
07:06Değişim her zaman büyük kalabalıklarla başlamaz.
07:10Bazen tek bir insan, tek bir karar ve tek bir cümle yeterlidir.
07:16O bir geleneğe karşı çıktı ama aslında bir kaderi değiştirdi.
07:22Bugün Malebi'de okula dönen her kız çocuğunda onun verdiği mücadelenin izi var.
07:28Ve belki de en önemlisi şu, bir yerde hala bir çocuk susturuluyorsa,
07:34Teresa Kaçın Domaton'un hikayesi henüz bitmiş sayılmaz.
07:47İzlediğiniz için teşekkür ederim.
Comments