00:00Mga kapuso, narito pa rin po tayo ngayon sa Dipakulao Aurora
00:03kung saan nga makikita dito sa aking gilid lang yung beach resort
00:08kung saan nag-team building yung Ateneo Men's Basketball Team
00:13na kinabibilangan ni Narene Baterbonia at Divine Adili.
00:16At kaugnay pa rin po ito sa nagpapatuloy na investigasyon ng pulisya
00:19kaugnay nga sa nangyaring malagim na insidente.
00:23At kahapon po ay natapos na ang CIDG sa kanilang isa na gawang reenactment
00:27o reconstruction ng insidente o yung drowning incident.
00:31At dito nila nakita na mas lumalakas yung kanilang ebidensya
00:35para mapatunayan na nagkaroon nga di umano ng paglabag sa Anti-Hazing Act
00:42ang mga organizers ng naturang team building activity.
00:45At ngayon pong araw ay pabalik na ang CIDG sa Metro Manila
00:49tatapusin daw nila ang kanilang investigasyon within the week
00:52at sa susunod na linggo hanggang lunes ay inaasahang
00:56may susumitin na nila yung kanilang rekomendasyon sa Department of Justice
00:59sa kung sino yung mga dapat kasuhan sa naturang insidente.
01:02Kaugnay naman po mga kapuso sa kaligtasan sa dagat
01:05ay makakausap po natin ngayon live si Petty Officer 3rd Class
01:10Herbert Sindak ng Special Operations Unit ng Philippine Post Guard
01:14para bigyan po tayo ng mga detalye at ano ba yung mga tips
01:18na pwede nating malaman kapag tayo ay lumalangoy sa dagat.
01:21Magandang umaga po sir. Lapit po kayo rito.
01:24Alright. Good morning po.
01:25Sir, lapit po kayo ng konti.
01:27Masyado malayo. Alright.
01:28Una po sa lahat, ano po ba ang dapat gawin ng mga tao
01:32kapag halimbawa lumalangoy sila sa dagat?
01:34Lalo na kapag biglang lumakas yung alon.
01:36Kasi halimbawa pag punta nila hindi pa malakas yung alon
01:38tapos biglang lumakas.
01:40Ma'am, good morning.
01:42Mas magandang gawin ng isang lumalangoy
01:45pag biglang lumakas ang alon
01:48mas maganda, umahon na lang siya.
01:52Dahil kung sakaling maliligo siya
01:55pagpapatuloy niya ang pagliligo sa dagat
01:58at tamaan siya ng malalakas na alon
02:00pwede siya nitong igulong sa ilalim ng tubig
02:06at tumama ang kanyang ulo
02:09o mapilay ang kanyang mga kamay at paa
02:12hanggang siya malunod.
02:13Alam niyo po, sir, marami po kasi sa mga Pilipino
02:16hindi naman aware doon sa rip current, no?
02:18Ano po ba ang ibig sabihin ng rip current?
02:21Paano mo malalaman kapag naipit ka na sa gitna ng rip current
02:25at anong dapat mong gawin kapag mangyari ito?
02:28Ah, yes, ma'am.
02:30Ang rip current, ma'am, yan yung
02:34maraming tubig na daladala ng malalaking alon
02:36sa shoreline
02:37na naiipon sa isang lugar
02:39at bumabalik papunta sa
02:43papunta sa malalim na parte ng dagat.
02:46So kapag nangyari po ito, ano yung dapat gawin?
02:49At makikita mo rin, ma'am, yung rip current
02:51para malaman mo siya kung may rip current
02:56kung ang lugar ay maalon
02:58may makikita kang part dyan na
03:00mahina lang yung alon
03:02tapos mabula ang ibabaw
03:04and then medyo malabo ang tubig.
03:06So yun pala may rip current na sa ilalim yun?
03:07Yung mga mga rip current.
03:08So anong gagawin nyo po pag halimbawa naipit ka sa ganun?
03:11Kung sakaling naliligo pa at naipit ka sa rip current
03:14ang una kauno na mong dapat tandaan
03:17huwag ka magpapanik.
03:19Pangalawa, huwag na huwag mong sasalubungin
03:22o pipiliting pumunta sa ahon
03:26na ang daan mo ay sa direction ng rip current
03:29kasi maubos lang ang lakas mo.
03:31Okay.
03:33Pangatlo, ang dapat mong gawin
03:35mag-floating ka
03:37pakiramdaman ang current kung saan ang direction
03:40and then pwede kang lumabas
03:43sa current na yun
03:45left or right side
03:47kasi mayroon lang
03:49isang direction
03:50mayroon lang portion ang current na
03:53laki na 3 to 4 meters.
03:55Okay.
03:55At usually ang direction ng rip current
03:57papalayo sa pampang?
03:58Yes ma'am.
03:59Alright. Kapag halimbawa pakiramdam niyo po
04:01eh nalulunod na kayo
04:02ano yung dapat gawin para hindi naman
04:04maubos yung lakas ninyo
04:06at mas malaking chance
04:07ninyong makaligtas?
04:09Ah, yun nga ma'am.
04:10Kung sakaling naubosan ka na ng lakas
04:12ang dapat mo lang gawin
04:15mag-floating ka
04:16humiga
04:16humiga sa dagat
04:19kampay-kampay lang ng
04:20konti yung kamay
04:22para ma-reserve mo yung lakas mo
04:24habang naghihintay ka ng rescue
04:26or kung walang dumating na rescue
04:29may lakas ka para maglangoy
04:31papunta sa shoreline.
04:33Tampang, oo.
04:34Karaniwan po kasi ang nangyayari
04:36kapag halimbawa may tao nalulunod na
04:38sumusugod agad yung mga ibang tao
04:41na nasa pampang para i-rescue sila
04:42especially kapag mahal sa buhay nila
04:44yung nalulunod
04:45pero yung iba hindi naman sanay
04:47ano po ba yung tips na mabibigay nyo
04:49para hindi naman makadagdag pa
04:50sa mga mabibiktima?
04:52Yun ma'am, yes ma'am.
04:53Ano ang tamang paraan ng pag-rescue?
04:56Napakahalaga niyan ma'am
04:57na kung sakaling makakita tayo
04:59ng nalulunod na tao
05:01at di naman tayo trained sa rescue
05:05ang mas magandang gawin natin
05:06kung dalawa tayo o tatlo
05:08yung isa tumawag ng rescuer
05:10habang yung isa
05:11naghahanap ma'am ng mga
05:14pwedeng i-bato sa victim na lumulutang na bagay
05:18o kung may makita siyang lubid
05:21o mahabang kahoy
05:22pwede niyang iabot sa victim
05:24para hilahin patabi.
05:26Alright.
05:26Huwag kang basta susugod?
05:28Yes ma'am, huwag kang basta-basta susugod
05:30kasi ang tendency nyo ma'am
05:33pag sumugod ka
05:35at mahawakan ka ng nalulunod na tao
05:38may tendency malunod kayong dalawa
05:40kasi hamak na mas malakas
05:43ang nalulunod na tao
05:44kaysa sa normal na tao.
05:46May binabanggit kayo na 10 times stronger?
05:47Yes ma'am, halos 10 times ang lakas ng nalulunod
05:51kaysa sa normal na tao kasi yung nalulunod ma'am
05:55lahat ng pwedeng gawin, gagawin yan
05:57at yung tinatawag na adrenaline lumalabas sa tao
06:00pag nalulunod ma'am.
06:02Survival mode ka na no?
06:03Yes ma'am.
06:17Ang kamalilagi ng isang taong lumalangoy
06:19na nagdudulot ng kanyang pagkalunod?
06:22Ang kaununahan dyan ma'am
06:24yung mga nilalabag nila yung signage
06:27ng beach
06:28na kahit red flag na
06:32pinipilit pa rin nilang maligo sa lugar na yun.
06:34Alright.
06:35Pangalawa
06:36pag natangay sila ng current
06:39nagpapanik
06:41na yun ang nakakaubos ng lakas ng tao
06:43pag nagpanik ka.
06:44Pangatlo
06:47lumalangoy sila
06:47pilit nilang nilalabanan yung current.
06:49Alright.
06:50Ang tendency
06:50pag naubos ang lakas ng isang tao
06:52lulubog na yan ma'am.
06:53Alright.
06:54Maraming maraming salamat po
06:55sa informasyong binigay niyo po sa amin
06:56at sana po
06:57makatulong sa ating mga kababayan
06:59yung mga tips na binigay niyo po
07:00para hindi na po makadagdag pa
07:01sa mga nalulunod.
07:03Maraming pong salamat muli
07:05Petty Officer 3rd Class Herbert Sindak
07:07ng Special Operations Unit
07:08ng Philippine Coast Guard Aurora.
07:15Maraming salamat po