00:02Possible o manoplanado ang pamamaril ng dalawang menode-edad na suspects sa loob ng kanilang paaralan sa Tacloban City.
00:09Tinitignan din kung na-influensyahan naman ito ng isang violenteng online game
00:13na iniutos na ng Cybercrime Investigation and Coordinating Center na ipagbawal sa bansa.
00:19Saksila si Rafi Ima.
00:23Rafi?
00:25Pia, bakod nga sa halatang pinagplanuhan, lumalabas na sinamantala ng dalawang estudyante ang pagiging pamilya sa kanila ng gwarja dito
00:31sa San Jose National High School
00:33para mailusot ang mga baril at bala na kanilang ginamit sa pamamaril dito kahapon ng umaga.
00:41Sa mismong gate ng San Jose National High School sa Tacloban City, dumaan ang dalawang menode-edad na sangkot sa
00:4715 minutong pamamaril kahapon.
00:49Base sa timeline ng PNP, hindi sabay pumasok ang dalawa.
00:52Ang 14-anyos na gunman na si Alyas Nash dumating sa eskwelahan alas 7.30 ng umaga.
00:58Dumalo pa siya ng flag ceremony at saka dumeleto sa CR at doon naglagi.
01:03Alas 8 ng umaga naman dumating ang 15-anyos na si Alyas Rod at doon na sinanagkita ni Nash sa
01:08CR.
01:09Bandang alas 9 ng umaga, lumabas sila at nag-ikot sa eskwelahan.
01:13Una raw nilang pinuntahan ang posibleng target nila pero nang hindi makita, nagumpisa na silang magpaputok ng baril.
01:20Nagkalat ang mga basyo ng bala sa school grounds at sa pasilyo ng mga silit-aralan.
01:24Kita rin pati ang mga wala ng lamang magazine ng baril na ginamit sa pamamaril ng dalawang istudyante.
01:30Ganito kalawak ang eskwelahan kaya ganito kalawak din ang dapat bantayan sa campus.
01:34Ang dalawang menode-edad na suspect, dalawang gusali at walong kwarto ang pinaputukan.
01:38Mananakot lang daw sana ito. Kaso lang, nung may pumutok na isang bala, parang hindi na napigilan yung 14 years
01:53old.
01:53May targeted daw di umano itong dalawa. Kaso lang, nung nakita na negative doon sa dolo na classroom, bumalik, saka
02:07na sila nagpaputok.
02:10Nasa loob ng kanilang backpack at sling bag, ang dalang baril at mga magazine na hindi na inspeksyon ng gwardya.
02:16Ang isa kasi sa mga suspect, membro mo nun ng Boy Scout at minsan ay nagbabuluntaryong magbantay sa gate ng
02:21eskwelahan.
02:22Dahil nagkagulo na yung mga estudyante matapos magsimula yung pamamaril, iniwanan nila yung kanilang mga gamit, yung kanilang mga bag,
02:28pati mga sapatos at mga cellphone doon sa kanilang mga classroom yung sila magtakbuhan palabas nitong gate.
02:34Ayon sa paon ng investigasyon, nagsimula yung pamamaril ng suspect dito sa bahaging ito ng gusali sa may bandang likuran
02:41at naglakad siya patungo dito sa likod nitong gusaling ito kung saan siya na maril.
02:46At saka siya pumasok dito sa unang bahagi ng gusaling ito. At dito na nagtapos yung kanyang pamamaril bago siya
02:54tumakas, bumalik ulit siya rito at tumakas dito sa likurang bahagi ng eskwelahan kung saan siya nahuli nung isang kawani
03:01ng Bureau of Fire Protection at isang sibilyan.
03:04Yung isa naman niyang kasama, nakatakas pero kalaunan ay sumukurin.
03:07Ayon sa isang estudyante na nakapanayam ng GMA News, matapos magpaulan ng balas sa eskwelahan, pumasok pa raw ang isa
03:14sa mga namaril sa compound ng bahay nila.
03:39Sa initial na forensic investigation, isang beses lang pinapotok ang Caliworth 30.
03:468 revolver na hawak ni Alias Rod. Nakarehistro ito sa isang security agency sa Cebu kung saan naging security guard
03:52ang lolo niya.
03:53Ang nakapatay at nakasugat sa mga biktima ay mula sa 9mm na maril na hawak ng mas nakababatang suspect na
04:00nakuha niya sa Tsaheng Police.
04:02Nasa Restricted Custody na ng PNP ang Tsaheng Police na may ragong police staff sergeant at isang abogado.
04:07Sa mga unang pahayag ng Tsaheng Police, inamin niyang minsan naisama ang pamangkin sa firing range at naturo ang bumaril.
04:14Naiwan daw niya sa bahay ang baril.
04:16Magsasagawa ng sariling investigasyon ng National Police Commission o NAPOLCOM para sa posibleng administrative liability nito.
04:23Kabilang naman sa tinitinan ng polisya ay ang posibilidad na may nangudyok at planado ang ginawa ng mga minorde edad.
04:30As early as May 1 or April na mag-lawn sila ng ganitong ano. Kaya talagang premeditated yung incident.
04:41Pero again, pananakot lang ang inisyal na gusto nilang gawin.
04:44Yan po base doon sa sagot noong interview kahapon doon sa isa sa CICL na bata.
04:52Ayon kay Education Secretary Sani Angara, seryoso nilang tinitingnan na di umano bahagi na isang mission ang krimen.
05:00May group chat daw sila at sinabi na may mission daw sila. So parang mukhang napagplanuhan talaga.
05:07Sinisili rin ang PNP Cybercrime Group ang anggulong ito.
05:10Pananagpadla tayo ng ating mga teams dyan sa Tacloban aside sa technical assistance para sa mga CCTV
05:16at of course to also study kung may surrender o mabigay yung mga cellphones ng ating mga kapataan
05:28for our technical exploitation so that kung ano ang mga laman, baka ito ay may other factors sa pangyayari.
05:38Kabilang sa mga i-investigahan, ang nakababahala umano ang nilalaman ng mga social media accounts na mga sangkot.
05:44Gaya ng mga larawan ng mga personalidad na sangkot sa mga shooting sa Amerika
05:47na ang suot ng mga damit ay pareho sa suot ng isa sa mga sangkot sa shooting incident sa Tacloban.
05:53Titingnan natin kung ito ay may relationship sa mga online exploitations o kung may mga groomer
06:04para kung ano ang nag-influensya aside sa sinasabing ito ay, well, bullying.
06:11Nag-aralan natin kasi yung tendensya na nagkaroon ng nihilistic violence extremism.
06:17Iniimbestigahan din ang polisya ang posibleng influensya ng isang violenting online game.
06:22Isa dito sa nakikita namin itong tinatawag na gorebox.
06:26Parang roblox lang daw ito at medyo violent yung nasasabing gaming app po.
06:36Kaya sa mga magulang, please closely guide your children.
06:42Dahil dito, iniutos ng Cybercrime Investigation and Coordinating Center o CICC
06:48ang pansamantalang pagpahan sa bansa ng naturang laro
06:51Sa pagbisita ni Anggara sa pinangyarihan ng krimen,
06:54nakita niya ang tindi ng trauma ang pinagdaanan ng mga estudyante at mga kawalinang eskwelahan.
06:59Yun yung tinatawag na trauma which is also very real.
07:02Kikiusap din tayo sa media na sana in a way wag i-glorify
07:05kasi yung iba daw, ang sabi nila, yung ibang bata,
07:09ang validation nila sa sarili nila,
07:11parang yung likes nila sa social media.
07:14E paano sila nakakawa ng likes?
07:15Gagawa sila ng kakaiba o kakababalaghan.
07:18So medyo, ano tayo?
07:20Hindi kami eksperto dito pero siguro, ano na lang,
07:24medyo maingat lang siguro tayo.
07:25This is a wake-up call to parents.
07:27This is a wake-up call to the teachers.
07:29It's about time, you know, you focus on your children.
07:32We cannot, you know, if you cannot discipline and raise your children properly,
07:36don't give them to the government to discipline.
07:38That's not our job.
07:39Thank you so much.
08:09Bago sila magbalik eskwela sa susunod na linggo.
08:12Mula rito sa Takloban, ako si Rafi Timang, inyong Saksi.
08:17Kasabay po ng pagdadalamhati,
08:19ay ang masidhing panawagan para sa hostisya
08:21sa pagkamatay ng tatlong estudyante
08:23sa pamamaril ng kanilang mga kaeskwela sa Takloban City.
08:26At pati pong mga magulang at guardian
08:28ng dalawang minode datong suspect,
08:31gusto mapanagot.
08:32Saksi, si Emil Sumang.
08:38Dahil sa walang kapararakang karakasan,
08:41tatlong buhay ang maagang nawala.
08:43Tatlong pamilya ang ngayoy labis na naghihinagpis.
08:47Pumasok lang po siya ng school para ano,
08:50patayin lang po,
08:51ng ganun-ganun lang.
08:52Ang 15-anyos na grade 10 student na si Chris Lawrence Fabian.
08:56Hanggang sa mga huling sandali,
08:58isinabuhay ang pagiging Boy Scout.
09:01Siya, ang lalaking estudyante
09:03makikita sa viral video na lumapit sa pinto
09:05para harangan ito.
09:07Habang walang habas na namamaril
09:09ang dalawang kaeskwela
09:10sa San Jose National High School
09:12kakapo ng umaga.
09:14Maya-maya ay tinamaan na ng bala si Chris.
09:17Isinarado niya yung pinto,
09:18hinihila naman nung
09:21ganman yung pinto,
09:23hindi niya binitawan,
09:24nagalit yung ganman,
09:26binaril yung pintuan,
09:27lumusod po sa kamay
09:29at sa heart,
09:31sa lungs.
09:32Sa isa pang video,
09:33makikita na siyang nakahandusay at duguan.
09:36Sabi po nila,
09:37hero siya kasi
09:38kung hindi daw po niya ginawa yun,
09:41marami pang namatay sa mga kaklasi niya.
09:45Sabi niya,
09:45iwanan nyo na ako,
09:47iligtas nyo,
09:48umalis na kayo,
09:50iligtas nyo na yung sarili nyo.
09:52Nasaksiyan din ang nakababatang kapatid ni Chris
09:54ang nangyari
09:55na sugatan pa siya
09:56habang tumatakbo palabas ng eskwela ka.
09:58Kung simulang,
10:00umalingaw nga yung mga putok ng baril,
10:02nasa kaan?
10:03Nando po sa rambu namin,
10:05kami lahat.
10:06Malayo,
10:06malayo ba yung mga bubaparil sa rambu nyo?
10:08Malapit lang po.
10:10Nasa kabila lang?
10:10Opo.
10:11Patapos na,
10:12bigla sila pumunta sa chiko,
10:14namaril na sila.
10:17Binigyan din ang pamilya Fabian
10:18na hindi buli si Chris.
10:19Hindi po yun buli.
10:22Maraming balang ginamit
10:24kung buli yun o di sana.
10:26Yung nambuli sa kanya,
10:28yun na lang yung
10:31pinuntiriyan niya.
10:32Bakit lahat ng estudyante?
10:36Bakit lahat ng estudyante
10:38ang pinuntiriyan?
10:39Hindi po siya nang bubuli.
10:42Amabayit po yung kapukoy.
10:45Ang nais nila,
10:46mapanagot pati ang mga magulang
10:48ng dalawang minor de edad na suspect.
10:50Hindi lang po yung mga bata
10:51ang managot,
10:52pati po ang mga bagulang nila.
10:54Ganito rin ang gustong mangyari
10:56ng pamilya ng nasawing 15 anyos
10:57na grade 10 student
10:59na si Joyancee Separa.
11:00Gusto ko po makulong yung
11:02yung mga guardian,
11:03yung mga kabata na yun,
11:05yung mga may-ari ng baril.
11:06Hindi yung mapunta sa mga kbata
11:08kung hindi galing sa kanila yun.
11:10Si Joyancee
11:12ang kumuha ng viral video
11:13na nagpakita sa mga pangyayari
11:15sa loob ng kanilang silid-aralan
11:16habang nangyayari ang pamamarin.
11:19Gusto mo lang, I'm sorry.
11:21I'm sorry, Yasin.
11:23I'm sorry.
11:28I'm sorry, Yasin.
11:33Hindi na siya makapagsalita
11:35kung nangyayari sa kanya.
11:36Hindi na siya makapagsumbong sa akin.
11:40Wala na.
11:41Ang ano ko, sir,
11:44ligtas yung anak ko
11:44kasi nandun sa paralalo.
11:46Doon pala magtatapos yung buhay niya.
11:49Puno pa naman ng pangarap
11:50si Joyancee
11:51na pangalawa
11:52sa tatlong magkakapatid.
11:54Grade 10 siya ngayon.
11:55Sinabi siya,
11:56sinabi niya sa akin na,
11:59Mama,
12:00manigoro ako yan.
12:01Gusto ko nun niya ma-honor.
12:04Hindi rin nakaligtas
12:05ang 14 anyos
12:06na si Ayasa Nicole Dazo
12:07na nakunan pa ng video
12:08habang buhat
12:10sa labas ng eskwela kan.
12:11Makarang tamaan ng bala.
12:13Gusto siya.
12:16Gusto siya.
12:17Makulong niya.
12:18Makulong.
12:33It is important
12:34that we do a thorough investigation
12:37on what the real motive was.
12:40Let's not speculate.
12:42What about aid
12:43for the family's victim?
12:44Oh, definitely.
12:45Definitely.
12:46That's being shouldered
12:48by the local government
12:50and the other agencies.
12:51You have to debrief them.
12:54You have to work with them muna.
12:56Bukod sa tatlong nasawi,
12:58may dalawang puring na sugatan
12:59sa walang habas tapaw marir.
13:01Sa July 1,
13:02magkakaroon ng pagdinig
13:03ang Senate Committee on Women,
13:05Children,
13:06Family Relations
13:07and Gender Equality
13:08kaugnay nito.
13:09Ayon kay Senadora Riza Ontiveros,
13:11kabilang sa sisilipin
13:13ay kung may papel
13:13ang online platforms
13:15sa pagkalat
13:16ng maralakas na ideya.
13:18Pati kung sapat ba
13:19ang ginagawa ng mga ito
13:20para hindi
13:21mapagsamantala
13:22ng mga kabataan.
13:23Malalim ang sugat
13:24na iniwan ng krimeng ito
13:25kaya ang tangilang sigao
13:26ng mga naiwang pamilya,
13:28kustisya.
13:29Asan ang kustisya dito?
13:33Tulungan niyo po kami.
13:35Tulungan niyo po kami.
13:37Ako, si Emil Sumangil,
13:39ang inyong saksi.
13:43Asan ang kustisya dito.
13:45Asan ang kustisya dito.
13:45Asan ang kustisya dito.
13:47Asan ang kustisya dito.
13:47Asan ang kustisya dito.