00:00Pauwi na po sa Talacogon, Agusanglasur, ang labi ng Ateneo Basketball Player na si Rene Baterboña.
00:07At bago po ibiniahe ang kanyang labi, nagbigay pugat sa huling pagkakataon ang kanyang alma map na Ateneo de Davao.
00:14Saksi si JP Sarriani.
00:22Mapa estudyante, empleyado o maging ordinaryong residente,
00:26inabangan ang pagdaan ng funeral convoy para i-uwi ang labi ni Rene Baterboña sa kanyang hometown na Talacogon, Agusanglasur.
00:37Puno ng pagbibigay pugay sa tinaguri ang sports hero ng Davao Region.
00:44Maging ang panawagan para sa ustisya.
00:47Ilalagang ang mga labi ni Rene sa Municipal Gymnasium ng Talacogon.
00:51Hindi bukas sa publiko ang burol ngayong gabi dahil nakalaan ito para sa kanyang pamilya.
00:57Pero alauna ng hapon bukas, magkakaraon na ng public viewing.
01:01Sa kanyang hometown na hubog ang mga pangarap ni Rene bago siya nakipagsapalaran sa Davao City
01:06at gumawa ng pangalan sa larangan ng basketball.
01:10Bilang pag-alala kay Rene, inanunsyo ng kanyang alma mater na Ateneo de Davao
01:15na ipapangalad sa kanya ang covert court sa kanilang senior high building.
01:19Ire-retire na rin ang jersey number 2
01:21at hindi na ia-assign sa sinumang basketball player ng Ateneo de Davao Senior High School.
01:26Sa eulogy kagabi, inalala ang kabutihan ni Rene
01:29at ang di matatawarang pagmamahal nito sa kanyang pamilya.
01:33Sa duwan na mga katuig, nag-uba ni Bobet.
01:58Sabi ng kanyang kuya Rubian, sisikapin daw niyang ipagpatuloy ang pangakong maiahon
02:03ang kanilang pamilya sa hirap.
02:06Beth, itong mga plano na ito sa una,
02:17mga gusto na ito kaboton.
02:26Ako na lang, ako na lang, judy sa mag-maningkamot
02:32para sa tumanghod.
02:37Maningkamot ko para ni Mo.
02:44Muna akong tanan para sa atong pamilya.
02:50Isa sa mga pangarap ni Rene ang mapag-aral ang mga kapatid.
02:55Tutuparin na ito ng Ateneo de Davao na binigyan ng scholarship ang 6 na kapatid ni Rene.
03:00Nagpahayag naman ang pasasalamat ang pamilya sa lahat ng nakiramay sa kanila.
03:05Mula sa Agusan del Sur, ako po si JP Soriano, ang inyong saksi.
03:11Magpapaulan po ang Easter Lease bukas sa ilang bahagi ng Visayas at Mindanao.
03:15At may chance rin ng localized thunderstorms sa iba pang lugar.
03:19Base po sa datos ng Metro Weather, maliit pa ang chance na ulan bukas ng umaga.
03:23At kung tingungkin na po iyang tataas, pagsapit ng tanghali.
03:27Pinakiingat din ang mga nasa Mindanao.
03:29Bukod kasi sa posibilidad pa rin ang aftershocks ng magnitude 7.8 na lindol noong nakaraang linggo,
03:36may kalat-kalat na pagulang mararanasan.
03:39Sa Metro Manila, mataas din ang chance na ulan, bandang tanghali at hapon.
03:48Dinadag sa kapag Chinese New Year, lalo na ng mga mahilig sa food trip.
03:53Ganyan po ang naiisip natin kapag sinabing binondo.
03:56Pero alam nyo ba, nasa binondo na ganap ang mga unang kabanata ng Noli Metangere,
04:02Igat Jose Rizan?
04:03Alam mo nao sa pagsaksi ni Darlinga.
04:13Isa sa mga pinakamatandang Chinatown sa buong mundo ang binondo.
04:18Kahit pa nga mag-throwback hanggang sa panahon ng pambansang bayaning si Jose Rizal,
04:23makikitang noon pa man, buhay na buhay ito.
04:27Sentro ng komersyo at tagpuan ng iba't-ibang lahi at kultura.
04:31Binura na ng panahon ng ilang lugar dito,
04:34pero habang buhay ng nakatalaang ilan sa mga akda ni Rizal na Noli Metangere at El Filibusterismo.
04:43Ayon sa mga historyador, hindi lang si Rizal ang namalagi sa binondo,
04:47kundi ang bida sa kanyang mga obra, si Crisosto Mo Ibarra.
04:51Ilang hakbang mula binondo church at katabilang ng Plaza San Lorenzo Ruiz
04:55ang One Luna Street o Calye Anluage noong panahon ni Rizal.
04:59Nandito raw noon ang bahay na inspirasyon para sa bahay ni Kapitan Siago
05:03o bahay rin ng minamahal ni Ibarra na si Maria Clara.
05:07Okay, so nandito tayo ngayon sa One Luna Street,
05:10dati itong tinatawag na Calye Anluage.
05:12At may kita natin itong napakataas na gusaling ito.
05:15Yan yung dating o yan yung site ng bahay ni Balbino Mauricio
05:20na naging bahay ni Telesporo Tridyan
05:22na sinasabing inspirasyon ng bahay ni Kapitan Siago sa Noli Metangere.
05:27So, ma-imagine natin, dito nangyari yung usapin ng Tinola
05:32at yung mga iba pang konfrontasyon.
05:34Diyan na din nangyari yung pagkikita ni Ibarra at saka ni Maria Clara.
05:40Isinabuhay din ang ilang eksena sa historical portal fantasy series
05:44na Maria Clara at Ibarra.
05:46Napansin ko lamang na ang kaunlaran o ang kairapan
05:50ng mamamayan sa isang bayan
05:52ay katimbang lamang po sa kalayaan nito
05:57o di kaya'y
06:00ang kawalan nito.
06:01At yan lang ang iyong natatandaan sa Tegal Moro?
06:07Sa isang asutaya rin ang bahay na ito,
06:10nangyari ang muling pagkikita at suyupan ng magkasintahan.
06:14Parati ka nasa isipan ko, mahal.
06:16Mga historians na yung mga nag-interpret
06:18ng mga clues na nilagay ni Rizal sa Noli Metangere.
06:22Yung mga description ng loob ng bahay
06:25nagmamatch sa illustration ng bahay ni Balbino Mauricio
06:29na natampok sa isang letras y figuras.
06:32Mga 1870s earlier,
06:35isa siyang mayaman na negosyante.
06:37So itong bahay ni Balbino Mauricio,
06:39binenta niya kahit Telesporo Tridyan
06:42kasi nasangkot si Mauricio sa Cabite Mutiny
06:46kahit kailangan niyang tumakas
06:48mula sa pagkakakulong ng mga Espanyol.
06:52Pero gaya ng maraming gusali sa Binondo
06:54at buong Maynila noon,
06:56hindi nakaligtas ang bahay sa pampupumba
06:58at pagkasira noong ikalawang digbaang panda-indig.
07:02Sa Noli,
07:03ang bahay ni Capitanciago ay tanaw mula sa tinuluyan ni Ibarra,
07:07isang hotel na halaw sa totoong buhay.
07:09Nakita natin sa likod yung Plaza del Conde.
07:12At dun sa pinakang likod-likod pa,
07:15yung dalawang building na grey or blue at saka pink,
07:19yan yung dating Ponda Francesca de Lalaari.
07:22French-style hotel dito noon
07:24na pag-aari ng Pilipinong si Ramon Reyes Lala.
07:27Pero yung struktura,
07:29bahay na bato na bahay na bato pa rin.
07:31Bato sa ilalim,
07:32sa ibabaw kahoy na may mga bintanang kapis.
07:35So the services probably are French-style,
07:38pero yung gusali at yung mga taong
07:41nagpapatakbo,
07:42yung mga nagsaserve sa mga bisita,
07:44mga Pilipino.
07:44Ang dating hotel,
07:46nasa tabi ng Estero de Binondo,
07:48isang sanga ng Ilog Pasig.
07:50So makikita natin sa magkabilang bahagi
07:52in itong tulay,
07:53yung Estero de Binondo.
07:55So nung panahon ni Rizal,
07:56itong Estero de Binondo,
07:57daanan siya ng mga tao,
07:59daanan siya ng mga produkto,
08:01isinasakay sa mga kasko,
08:03sa mga bangka,
08:04bago dalhin sa iba't ibang bahagi
08:06ng Luzon sa pamamagitan ng Ilog Pasig.
08:08Tinatawag na wawang binundok ng ilan
08:11at gaya ng lahat ng ilog sa Maynila
08:14ay gumaganap sa katungkulang
08:16paliguan,
08:17tapunan ng dumi,
08:19labahan,
08:20palaisdaan,
08:22daanan ng mga sasakyan at tawiran,
08:24at sa lukan ng inumin.
08:31Ang mga gusali at kasada ng Binondo
08:33ng panahon ni Rizal,
08:35pinago na ng pag-usad ng panahon.
08:38May dinurog ng digmaan,
08:40pero may mga nakatayo pa
08:41matapos ang mahigit isang siglo.
08:44Isa nito ang simbahan ng Binondo,
08:46at ang isa pa ay ang lumang gusaling ito
08:49sa Estero.
08:50Ang kasaysayan sa likod niyan,
08:52alamin sa pagpapatuloy ng aming kwento.
08:55Ako si Darlene Kai,
08:57ang inyong saksi.
Comments