00:00Yung Mel's Health Month, pinibigyang diinang kahalagahan ng pag-aalaga sa kalusugan ng kalalakihan.
00:06At para pag-usapan natin yan, makakasama natin si Dr. Viya Galban, Public Health Advocate.
00:11Dr. Magandang Araw po at welcome back sa Rise and Shine, Pilipinas.
00:14Good morning, Sir Joshua. Good morning, Ms. Diane.
00:17And sa lahat po ng ating manonood, Rise and Shine po.
00:20Okay, so pag-usapan natin itong kalusugan in general ng mga kalalakihan.
00:25Paano pa natin i-describe ito, Dr. Viya?
00:28At paano ito siguro kukonek sa lifestyle also ng mga kalalakihan?
00:31Oo, magandang umpisahan actually yung usapin tungkol sa men's health na doon sa life expectancy ng mga kalalakihan.
00:39So usually, mas mababa, mas maagang namamatay yung mga kalalakihan.
00:45I think right now, yung statistics natin, 68 yung life expectancy ng mga kalalakihan.
00:52As compared to sa mga kababaihan, mas later tayo na namamatay.
00:57At least 74 at ano.
00:59So, mas maraming vulnerabilities yung mga lalaki doon sa mga babae.
01:05Dahil siguro doon sa lifestyle din, the way silang mag-coke, the way they handle yung mga stresses sa buhay.
01:12Which also affects yung health nila.
01:17Kaya importante na malaman natin kung ano yung mga vulnerabilities na yun and bakit sila mas maagang namamatay, mas prone
01:24sa sakit.
01:26Compared doon sa mga counterparts, sa mga kababaihan.
01:29Okay.
01:29So speaking of vulnerabilities, nasama ba dito yung mga decision nila sa buhay?
01:34Kasi yung mga adrenaline junkies, yung mga nakikita natin na online sa social media, this is why women live longer.
01:40Parang ganyan.
01:40Kasi yung mga lalaki po na panalas-dalo sa decision.
01:44Pero aside from that, ano pa ba yung mga health issues nila?
01:47Namin, namin mga lalaki.
01:49Yung health issues, especially sa mga kalalakihan.
01:52In part, Sir Joshua, tama na may mga habits nila can contribute doon sa vulnerabilities.
01:58Number one, hindi sila ganun ka-mindful doon sa lifestyle nila.
02:03So number one, mas madalas silang umiinom ng alak, mas marami silang umiinom ng alak, mas prone sila to respiratory
02:13diseases tulad ng lung cancer dahil mas maraming kalalakihan ang naninigarilyo.
02:18Bukod pa doon, may mga ibang coping mechanisms yung mga lalaki.
02:22Doon nga sa view natin kung gano'ng katatag yung mga lalaki.
02:27Minsan, hindi sila ganun ka-open or hindi sila ganun ka-willing magpatingin kung may nararamdaman.
02:33Minsan, iniinda nila yung mga sintomas, yung mga sakit na nararamdaman nila.
02:39Kasi minsan, hindi naman sa binabaliwala nila.
02:42Ba't kasi kailangan nilang maging matatag, kailangan nilang maging malakas.
02:47So yun yung mga mentality, yun yung mga habits that can make them more vulnerable doon sa sakit.
02:54Okay. So yun siguro ko araw yung mga tatay, saktong-saktong malapit na rin yung Father's Day.
02:59Paano, sabi mo, paano magpa-check up ka na kasi gaganyanin mo, paano mapilitan mo mo ito sa hospital?
03:04O kasi minsan, pag breadwinner sila, walang, ano kung hindi ko mag-absent ako sa trabaho, bawas din yan sa
03:12seldo.
03:13Mga gano'ng mga bagay has impact actually.
03:16Paano ko kumbensihin nyo? Kasi katulad yung tatay ko, ayaw na ayaw nagpapadoktor.
03:20Takot siya sa ospital. Anong tamang, how do we communicate sa mga parents, sa mga ka-RSP natin?
03:27Nahirap, nayayain yung mga tatay nyo na magpa-check up.
03:30O, nagiging problem ko rin yan. Hindi ka nag-iisa dyan.
03:34O, sorry ba, pwede ka doon kung maging life coach ka ngayon, Dok? Paano ba yan?
03:38Life coach tayo today.
03:39Okay. So actually, hindi siya nagagawa sa isang upuan lamang.
03:43Okay.
03:43It's the constant reminder, no? And it's the hand-holding na ginagawa natin sa ating mga tatay, no?
03:51Para mas maingganyo sila, no? Make it a family affair, no?
03:55Na hindi lang siya yung magpapacheck up. Tara, check up tayo tayo lahat.
03:59Para hindi niya ma-feel na siya lang, no? Hindi niya ma-feel na na-single out siya.
04:03Or burden siya, ganyan.
04:05O, kasi kailangan, actually kailangan nila, sila yung haligin ang tahanan, di ba?
04:10Especially sa mga fathers natin, no? So kailangan nilang maging malakas.
04:13But if we do it as a family affair, no?
04:16Ngayain natin sila, nakasama tayo, no?
04:18Mas maingganyo sila na mas magpatingin, no?
04:22Hindi lang doon sa, ano, no? Part ng, ano, ng pagpapatingin sa doktor.
04:26The lifestyle changes also is done as a family, as a union.
04:30Ayun, correct, oo.
04:32Family event ito.
04:33Yes, family event siya.
04:34Yung tipong parang mauna kayo sa ospital,
04:36paasunog na na dito sa amin, nandito na kami lahat.
04:38Tapos, alam lang pala na siyang choice.
04:41Eto, bakit naman mahalagang bigyang pansin, dok,
04:43ang mental health ng mga kalalaki?
04:45Yan naman ang usapan natin.
04:46Actually, no, mahalaga ang mental health sa mga lalaki
04:49kasi mas prone sila, no?
04:52Doon sa mga mental-related na conditions.
04:54Kasi nga, no, may mga norms, no, may mga kultura tayo sa,
04:59ano, no, sa, when it comes to men, no?
05:01Yung toxic masculinity, yung machismo, no,
05:05na dapat mas malakas sila, no?
05:07Pero, it actually puts them in a more dangerous,
05:10more vulnerable position, no?
05:12Tapos, iba din yung coping nila, no?
05:14Instead of, siyempre, nilalabas nila yung saluobin nila, no?
05:19Mas kumikiling sila doon sa pag-inom ng alak, no?
05:22Yung mga coping mechanisms nila,
05:24especially when it comes to mental health-related conditions, no?
05:28Yun, yung iba yung coping mechanism nila doon
05:31sa coping mechanism ng mga babae, no?
05:33So, that puts them in a more vulnerable position, nga, no?
05:37So, yun, yun, yung mga norms,
05:39yung mga realities na yun, actually, no?
05:42Affects, no?
05:42Not only yung physical health nila,
05:44but also their mental well-being.
05:46Okay.
05:47So, para doon sa mga kalalakihan o may edad na,
05:49lalo na sa mga tatay na simula bata pa lang,
05:51yung mga bisyo na,
05:53kaya na pa yung nigarilyo, may inom.
05:55So, what are the next, I mean,
05:56first steps forward para baguhin yung health habits nila
06:00para mas maging healthy,
06:01para mas mapahaba pa yung buhay nila?
06:03Minsan, no?
06:05Inuunahan natin sila ng takot para,
06:07para, ano, para mag-change nila, no?
06:10Pero, yung habits, no?
06:11Na-fo-form yan through constant na reminder, no?
06:15No, constant na paggabay, no?
06:17Doon sa mga, ano, natin, no?
06:19Sa mga tatay natin, sa mga family members natin, no?
06:22And you do it again, no?
06:25Kasi minsan, no?
06:26Kahit hindi mo sila sabihan, no?
06:28Hindi mo sila pagsabihan, no?
06:29Kasi minsan, pag ganun,
06:31hindi na sila nakikinig, eh.
06:33No?
06:33Pag ginagawa mo lang siya everyday, no?
06:35As a family, no?
06:37Lahat sila ginagawa yung,
06:38nage-exercise, hindi na niligarilyo, no?
06:42Mas compelled sila, or
06:43mas pipiliin nila yung habit
06:45na ginagawa ng pamilya nila
06:47as compared to doing it alone.
06:49So, making healthy food available doon sa bahay, no?
06:53Doing exercise together, no?
06:55Is something na helpful
06:57para mabago yung lifestyle.
06:59Dapat ang sunod na yaya mo sa mga tatay
07:01o kaya sa mga kalalaki
07:02hindi sa pamilya mo.
07:04Fun run!
07:05Jogging!
07:06Jogging!
07:07Jogging!
07:07High run!
07:08More physical activity!
07:10Correct!
07:11Gano'n magkakalagay yung regular na check-up?
07:13Kahit walang iniindang sakit?
07:16Yes, oo.
07:17Kasi dahil, no?
07:18Mas hindi sila ganun ka
07:21open
07:21to check-ups, no?
07:24Even once a year
07:25is important.
07:26Kasi nga, doon natatago yung mga
07:29hindi natin namamalayan,
07:30may sakit na pala tayo
07:32tulad ng hypertension
07:33or high blood, no?
07:35Wala naman sintomas
07:36ang high blood, no?
07:37Ang diabetes,
07:38wala naman tayong nararamdaman.
07:40Mataas na pala yung sugar natin, no?
07:41So, ang check-up, no?
07:44Especially when done
07:45as a unit,
07:45as a family,
07:46nakakatulong para maagapan
07:48or makatch
07:49early yung mga diseases na yun
07:51para hindi na siya lumala, no?
07:52So, kahit isang beses
07:53sa isang taon, no?
07:54Yun man lang, no?
07:55Yung goal natin
07:56para sa ating mga tatay,
07:58tito, no?
07:59Kapatid na lalaki, kuya, no?
08:00So, important yun, no?
08:02Para maagapan
08:03or at least maprevent
08:04yung paglala ng mga sakit.
08:06I-calendar na yan
08:07every year.
08:08Well, maraming pa rin
08:09na naniniwala ngayon
08:10na kailangan nga kami
08:11mga lalaki,
08:11matatag,
08:12galaw na yung mga tatay,
08:13nahaligin ng tahanan.
08:15Paano natin babaguhin
08:16yung stereotype na yan
08:17para, I mean,
08:18in terms of paghingi ng tulong?
08:19Like, how do we communicate
08:20with these guys?
08:22Kasi ako naman kasi,
08:23ako submissive ako,
08:24so, I tend to open up.
08:26So, hindi naman lahat
08:27katulad ko na
08:27nag-open up
08:28ng nararamdaman
08:29or naiisip.
08:31Paano yun?
08:31Actually, yung mga platform
08:33na ganito
08:33na nakikita nila sa TV,
08:35nakikita nila sa social media
08:36is important.
08:38Yung sharing
08:38ng mga information
08:40na tulad nun,
08:42especially kapag
08:42may nakita tayong
08:43magandang material,
08:44important yun
08:45sa mga tatay natin
08:46kasi alam natin
08:47yung mga tatay natin
08:48nag-i-tiktok na,
08:49nag-i-tiktok na,
08:49nag-i-tiktok na,
08:50sila nga madalas ngayon
08:52nag-i-tiktok na.
08:52Mas, actually, sila, no?
08:54Mas, ano,
08:55mas mahilig sila
08:56doon sa social media.
08:58So, pag
08:58meron tayong chance
08:59na may makita tayong material,
09:01pwede nating i-share yun
09:02sa kanila
09:02para lang manormalize
09:03na yung
09:04paghingi ng tulong
09:05actually is a sign of strength,
09:07not weakness.
09:09Hindi natin kasi
09:10minsan nadadaan yan
09:11sa, ano, no?
09:13Sa pagalit,
09:16so, kung pupuntahan natin
09:18yung mga hilig nila, no?
09:19Mas maiinganyo sila, no?
09:21Mas compelled sila, no?
09:22Mas na-i-invite natin na
09:25seeking health, no?
09:26Is actually
09:27a sign of strength, no?
09:29For, especially
09:30for our fathers,
09:31kuya,
09:32titos.
09:32Huwag pala pag-agalitan.
09:33So, huwag pala
09:34natin yung mga anak,
09:35paano?
09:36Kasi the more pag-agalitan natin sila,
09:39the more yan ahindi.
09:41Tsaka kung tayo maniniwala
09:42pag sinabi na,
09:42okay lang ako,
09:44galing kasi mga tatay,
09:44okay lang ako,
09:45okay lang,
09:45wala akong naramdaman minsan.
09:47Alang gawin natin,
09:48itong interview natin
09:50kay Dok Moya,
09:50ishare natin sa ating mga tatay
09:53sa mga naman.
09:53Gawin natin kik-tok.
09:55Gawin natin real.
09:56Well, thank you so much,
09:57Dr. Mia Galbana,
09:59sa mga informasyon
10:00niyong banahagi sa amin
10:01at paalala
10:01sa ating mga kalalakyan
10:03na kumpartikular po
10:04sa mga ama ng tahanan,
10:06na pangalagaan po
10:07ang inyong kalusugan.
10:08At pwede mo talaga
10:09humihin ng tulong
10:10kung kinakailangan.
10:11Nandyan ang suporta
10:12ng pamilya.
10:13Salamat, Tok Mia.
Comments