00:26BAM ALEGRE
00:39Isang hilera rito sa parangay South Bagong Bayang sa Navotas,
00:42ang mga bangkang dating na mamayagpag sa paglalayan.
00:45Ngayon, mahigit isang buwan ng nakadaong lang.
00:49Dahil sa sunon-sunod na mega oil price hike,
00:51hindi na makapalawat ang ilamang isda sa Navotas,
00:54tulad ni Andrew Barcelona,
00:56nang minsan kasi nilang subukan na makipagsapalaran sa dagat,
00:59ngayong mataas ang presyo ng mga produktong petrolyo,
01:02inalat daw sila ng husto.
01:04Halimbawa, sa bankan ni Andrew,
01:066,000 piso ang pinaluan niya para sa 3 barilis ng diesel.
01:10Ang nahuli nilang isda sa huling layag,
01:12wala pa sa 500 piso ang kinita nila.
01:15Sana bumaba na kahit na konti.
01:19Mabigat masyado yun, mabigat sa ano.
01:22Nati daw, simila, mayroon na kami partero kahit pa paano.
01:25Ngayon, ngayon, sa kurudo lang pupunta yun.
01:28Wala na titaro sa tao.
01:37Ayan kay Yev Sanyo,
01:38Executive Director ng Sikat o Sentro para sa ikuunlad ng agham at teknolohya,
01:43walang kakayahan ng karamihan sa mga manging isda
01:45para mamuhunan ng malaki sa petrolyo.
01:48Hindi naman yan free cash flow sa kanila.
01:50Inuutang muna nila yung pambili ng gasolina.
01:53So kaya natatrap sila dito sa vicious cycle ngayon nitong utang.
01:58Dapat isa alang-alang.
02:00Ito pong mga manging isda, syempre,
02:03ay lifeblood ng ating bansa pagdating sa pagkain.
02:07Sa Bulungan Seafood Market sa Paranaque,
02:10ipinangutang lang ni Reynaldo Sinko ang puhunang 400 peso sa gasolina
02:14para makalayag ang maliit niyang bangka mula Kawit, Cavite
02:17at makapagbagsak ng nahuli niyang isda sa Bulungan.
02:2150 pesos lang ang kada kilo nang nahuhuli niyang golden tilapia.
02:24Kaya kailangan niyang magbabad sa inipan
02:26para mabawi ang puhunan sa gasolina
02:28at may may uwi para sa kanyang pamilya.
02:31Sinwerte siya ngayon dahil naka-isang banyera siya
02:33o 40 kilo ng tilapia.
02:352,000 pesos ang kabuoang halaga kapag naibenta lahat.
02:39Kapag ibinawas naman ng 400 pesos na puhunan sa gasolina,
02:42may paghahatian pa sila ng kasama niya na 1,600 pesos
02:46at 800 pesos sila.
02:48Pero paglalaanan nila uli ang 400 pesos na gasolina
02:51para sa susunod na paglalayag.
02:53Hati sila.
02:54Sumatutal, 600 pesos ang may uuwi nila.
02:57Talaga eh.
02:58Kaysa naman tatambay ka sa inyo,
03:00wala ka rin naman pagkakitaan,
03:03humiram ka lala muna ng puhunan para makalaot ka
03:05at kahit papano may mauwi ka na pera sa pamilya mo.
03:09Ganun talaga sir.
03:11Minsan talagang sasabay ka lalaan din sa abis ng panahon eh.
03:15Kung anong meron,
03:16sabay ka lalaan din.
03:17Pag wala, wala talaga.
03:19Kung dito sa Metro Manila,
03:21nalulunod na sa problema ang mga maing isda,
03:23lalong mas mahirap sa probinsya.
03:25Noong 2025,
03:26bumaba ng 6.7% ang huli ng mga maing isda
03:29mula sa probinsya.
03:30Humigit kumulang 750,000 metric tons.
03:33Sa Dinagat Island,
03:3571.3% ang itinakas ng presyo ng gasolina.
03:38Higit na mas mahal kaysa sa mga lungsot.
03:41Bumaba ng 60.2% ang volume ng isda
03:43na nahuhuli nila
03:44at nagresulta ito sa 58.1% na pagkawala ng kita
03:48ng mga maing isda.
03:51Sa survey ng 50 maing isda,
03:5395% sa kanila ang baon sa utang.
03:55Dahil dito,
03:56kung hindi man sila pwersado
03:57magtinda ng isda
03:58sa mas mababang market price,
04:00binabawasan nila ng husto
04:02ang kinakain ng kanilang pamilya
04:03sa buong araw.
04:05Base sa datos ng Bureau of Fisheries
04:06and Aquatic Resources,
04:07noong 2024,
04:09meron 2.6 million na mga maing isda
04:11sa buong Pilipinas,
04:12ayon sa kanilang tala.
04:13Pero yan pa lang,
04:14yung mga rehistrado.
04:15Sa estimate na yan,
04:16humigit kumulang 30%
04:18ang nasa laylaya ng poverty line.
04:20Base naman yan sa datos
04:21ng Philippine Statistics Authority
04:23mula 2012 hanggang 2023.
04:25Ibig sabihin,
04:26marami sa mga maing isda
04:28ang kapos sa kabuhayan
04:29o kaya na may nahihirapan
04:30sa mga pangunahing pangangailangan.
04:34Bago pa man ang problema
04:35ng mega oil price hike
04:36munso ng gyera sa gitnang silangan,
04:38may mga hamon
04:39ng kinaharap
04:40ang fishing industry sa bansa.
04:422.5% ang ibinaba
04:43ng nahuling isda
04:44sa Pilipinas
04:45noong nakarang taon.
04:46Mula 4.06 million metric tons
04:48noong 2024,
04:503.96 million metric tons
04:51na lang ito
04:52noong 2025,
04:53base sa datos ng BFAR.
04:55Ang ilang porsyentong pagbaba,
04:56malaki na agad
04:57ang epekto sa ekonomiya.
04:58Lalo na at ayon sa BFAR,
05:00201.98 billion pesos
05:02ang ambag sa ekonomiya
05:03ng pangingisda noong 2024.
05:09Hindi man madaling makita
05:10sa numero ang hamon na ito,
05:12ramdam naman
05:13sa kalam ng sigmura
05:14kapag hindi na sila
05:15nakapangingisda.
05:16At sa aray ng pitaka,
05:18kung ipilit pa ang maglayad.
05:20We should go beyond ayuda.
05:22Importante po na
05:23mas tumugon doon
05:25sa long term na pangailangan
05:27ng mga mangingisda
05:28pagdating dito
05:28sa kanilang kabuhayan.
05:31Hindi po pwedeng,
05:31hindi kakasya yung
05:32isang one-time na ayudan.
05:35Alisin yung mga
05:36excise tax at VAT
05:37sa presyong petrolyo.
05:39Kailangan din po talaga
05:41ng
05:43suporta
05:44ng ating mga fisher folk,
05:45lalo na yung
05:45municipal fisher folk.
05:48Para sa isang archipelago
05:49na biniyayaan
05:50ng mga ligas na yamang dagat,
05:52sagana dapat ang Pilipinas
05:53pagdating sa pangingisda.
05:55Pero habang walang
05:56pangmatagalan solusyon
05:57sa mataas na singil
05:58ng petrolyo,
05:59hirap pa rin makakapalawat
06:00ang mga mangingisda
06:01na pila ba
06:02nalambat na
06:03sa sarili nilang kabuhayan.
06:07Ito ang unang balita,
06:08Bama Legre,
06:09GMA News.
06:10GMA News.
06:11GMA News.
06:12GMA News.
06:13GMA News.
06:13GMA News.
06:15GMA News.
06:17You
Comments