00:00Evrim mi dediniz?
00:01En kısa tanımıyla evrim, bir nesilden diğer nesle geçişte
00:05popülasyon genelinde gördüğümüz genetik, kimyasal veya fiziksel değişimlerin toplamına verdiğimiz bir isim.
00:12Bu değişimler çoğunlukla çok küçük değişimler olduğu için,
00:15yeterince çok miktarda değişimin birikmesi için çok sayıda nesil,
00:19yani çok fazla zaman geçmesi gerekebilir.
00:21Bu nedenle evrimin yaşandığının fark edilmesi de uzun sürebilir.
00:25Örneğin balinalar, karalarda yaşayan inek benzeri bir hayvan türünden
00:29on milyonlarca yıl içinde evrimleşmişlerdir.
00:32Bu kadar uzun bir zaman dilimini gözlemek mümkün olmadığından,
00:36genlere ve fosillere bakarak bu değişimin izlerini bulabiliriz.
00:40Mesela balinaların bacakları yoktur.
00:42Ancak iskeletleri içinde artık işlevi olmayan arka bacak kemikleri bulunur.
00:47Ama evrimi illa yavaş işleyen bir süreç olmak zorunda da değil.
00:51Çünkü illa bir türün bir diğerine dönüşmesi gerekmez.
00:55Hızlı büyüyen ve çabuk nesil atlayan türlerde evrimi birkaç yılda bile gözlemleyebiliriz.
01:00Örneğin tek hücreli canlıların, çok hücreli canlılara evrimi,
01:05laboratuvar şartlarında tekrar edilmiş ve bu evrimsel değişim,
01:09laboratuvarda 60 günde yaşanarak tüm süreç video kameraya kaydedilebilmiştir.
01:14Evrim kavramını lütfen gelişim ile karıştırmayın.
01:17Gelişim, bir canlının doğumundan ölümüne kadar geçirdiği değişimlerin toplamıdır.
01:22Örneğin siz bebekken emekliyordunuz, şimdi yürüyüp koşabiliyorsunuz ve çok daha farklı gözüküyorsunuz.
01:29Ama bu gelişimdir, evrim değil.
01:31Benzer şekilde başkalaşım gibi bir canlının ömrü içinde meydana gelen değişimler de,
01:37her ne kadar çok köklü olsalar da evrim değildir.
01:41Hayata sürüne sürüne tırtıl olarak başlayıp,
01:44sonrasında bambaşka görünümlü bir canlı olan kelebeğe dönüşüp uçabilmek evrim değildir, gelişimdir.
01:50Çünkü evrim bireylerde yaşanmaz.
01:53O bireylerin bir araya getirdiği türün, genel özelliklerinin nesiller içindeki değişimidir.
01:59Yani türün komple değişimi olarak düşünülebilir.
02:01Evrimin en net örneklerinden birisi, İspinoz kuşlarının gagalarıdır.
02:06Kıt besin kaynakları ve rakiplerinin tehditleri arasında var olmaya çalışırlarken,
02:11rüzgar onları Güney Amerika kıtasından havalandırıp,
02:14ta Galapagos adalarına attı.
02:17İspinozlar baktılar ki, bu adalarda hem bol ve çeşitli besin kaynakları var,
02:22hem de burada onları tehdit eden yırtıcı kuşlar da yok,
02:25e bayram ettiler haliyle.
02:26Adaların kimin de toprağa gömülü tohumlar,
02:29kimin de sert ağaç kabukları altında birbirinden lezez larvalar vardı.
02:33İşte bu yüzden Amerika'dan göç eden ve birbirine çok benzer olan İspinozlar,
02:38farklı ada şartlarındaki farklı besin ortamlarına göre uyum sağladılar.
02:42Ve nesiller içinde besinlere göre gagaları da doğal olarak farklılaştı.
02:47Çünkü adalara ulaşan kuşlardan sadece o spesifik adaya en uyumlu olanlar,
02:52en kolay besin bulabilenler, en çabuk yürüyebilenler hayatta kaldılar,
02:57diğerleri ise maalesef yok oldular.
02:59Böylece her nesilde en uyumlu olanların hayatta kalmasıyla,
03:04İspinozlar da nesiller geçtikçe farklı adalara göre farklı görünümler kazandılar.
03:08Böylece zaman içinde İspinozlar tek bir atadan yaklaşık 15 yepyeni türe dönüşmüş oldular.
03:16Umarım bu videoyla evrim hakkında eğlenceli, anlaşılır bir başlangıç yapabilmişizdir.
03:21Sonraki videomuzda evrimsel değişimin bazı diğer kanıtlarını işleyeceğiz.
03:26Bir sonraki videoda görüşmek üzere, hoşçakalın.
Yorumlar