• 50 dakika önce
_Diamond Tema, bireysel bilincin doğası, yaşamın amacı ve ölüm sonrası bilinmezlikler üzerine felsefi bir sorgulama gerçekleştiriyor. Evrenin merkezi olma algısı ile determinist bir dünyadaki konumumuzu karşılaştırarak, insanlığın varoluşsal sancılarını bilimsel ve metafizik perspektiflerden ele alıyor.
Döküm
00:07İNTRO
00:09Doğmadan önce öznel perspektif yoktu, ölümden sonra oluşmuş bilinç sona eriyor.
00:14Hiç var olmamakla var olup yok olmak aynı mı?
00:17Şimdi öldükten sonra bilinç yok olacaksa,
00:20hiç var olmamış bir bilinçle var olup yok olmuş bir bilinç arasında bir fark olmaz.
00:25Her şey olup bittikten sonra bakarsan hiçbir anlamı yoktur.
00:28O bilinç halen varken, aktifken, hayattayken bu sorunun bir anlamı var.
00:33Geçici bir anlam tabi o da.
00:35Ya bir yandan insan bunu istiyor.
00:37Bir yanda bu dünyada gözünü açtın ve varsın.
00:40Çocukken çok düşünemiyorsun, hayatın çok basit, zorla okula gidiyorsun falan bir şeyler öğreniyorsun.
00:46Daha kimliğin oluşmamış, arzuların var.
00:48Abur cubur yemek, oyuncakla oynamak, tembellik yapmak, çizgi film izlemek falan yani.
00:53Adam akıllı bir planın yok, felsefi bir tartışma yapmıyorsun.
00:56Ne öğrettilerse onu ezberliyorsun, onu yaşıyorsun.
00:59Öğretmenini veya anne babanı memnun etmeye uğraşıyorsun.
01:02En büyük hedefin bu.
01:04Ya da iyi bir puanla sınavı geçmek ve karşılığında ödül almak.
01:07Beklenti bu yani.
01:09Sonra ergenlik başlıyor.
01:10Hormonlar tavan.
01:11Kendini keşfetmeye başlıyorsun.
01:13Karşı cinse farklı gözle bakmaya başlıyorsun artık.
01:16Yaş biraz daha ilerliyor.
01:18Ulan 20 yıl önce ben dünyada yokmuşum.
01:20Ben dünyada yokken de bu insanlar varmış.
01:22Ondan bir 20 yıl daha önceye gidiyorsun bu insanlar da yokmuş.
01:26Ama ben çok özel hissediyorum.
01:28Ben şu an kendi gözümle bir şey görüyorum.
01:30Bir şey duyuyorum.
01:31Düşünüyorum.
01:32Ve kendi düşüncemi duyuyorum.
01:33Başka insanların ne düşündüğünü bilmiyorum ama.
01:36Başka insanların gözünden görmüyorum.
01:38Başka insanların hayatını gözlemleyemiyorum.
01:41Onların farklı bir çocukluğu, farklı bir evi, DNA'sı, ailesi, karakteri var.
01:46Çok iyi tanıdığımı zannettiğim bir insan beni şaşırtabiliyor.
01:49Hiç tanımadığım bir insanla çok benzer çıkabiliyorum.
01:52Bir 20 yıl sonra ben bu yaşlarda olmayacağım.
01:55Benim çocuğum olacak.
01:5650 sene sonra belki ben dünyada olmayacağım.
01:58Dünya var olmaya devam edecek.
02:00Ben sürekli var olmaya devam eden bir sistemde bir anlık var olan, kendi bilincine varan, özel hisseden,
02:07o kadar özel hissettiği için kendini evrenin merkezinde veya dünyanın en önemli varlığı olarak gören ve bu hayatta yetinmeyip cennet
02:16cehennem bekleyen, sonsuzluğu arayan bir varlığı.
02:19Benim gibi varlıklar, diğer başka insanlar, araba icat etmiş, interneti keşfetmiş, elektriği icat etmiş, çok büyük şeyler düşünmüşler, filozof olmuşlar,
02:30onlarca kitap yazmışlar, bazıları yok olmuş gitmiş, çok bir varlık göstermemiş, bazıları daha bebekken ölmüş veya savaşta ölmüş, hiç ürüyememiş,
02:39çoğalamamış, bazıları çok büyük bir kumandan, fatih olmuş, padişah olmuş, harem kurmuş.
02:45Ya bu dünyada çok acayip insanlar yaşamış, çok acayip hayatlar var, çok acayip zekalar gelmiş geçmiş ama şu anda bakınca
02:52ya heykelleri kaldı, ya kitapları kaldı ya da çoğunun hiçbir şeyi kalmadı, haberim bile yok.
02:58100 sene sonra muhtemelen benden de haberdar olmayacak insanlar.
03:01Hani ben bir ülke bile kursam 10 bin sene sonra bir anlamı yok mesela.
03:05Bu durumda acaba her şey bu dünyadan ibaret olmayabilir mi?
03:09Veya ben öldükten sonra bir şekilde bilincim var olmaya devam eder mi?
03:13Ya da daha da filmi geriye sardığımızda, benden önce annem, annemden önce anneannem diye böyle en geriye gittiğimizde,
03:20insan ırkı yokken dünyaya baktığımızda, dünya daha oluşmamışken evreni gözlemlediğimizde,
03:26sebep sonuç zincirini en sonuna kadar takip ettiğimizde ve Big Bang'e geldiğimizde,
03:30acaba gerçekten de Big Bang'in ardında ondan daha büyük, onu denetleyen, arka planda yöneten veya seçen, sistematize eden bir
03:39akıl var mıydı?
03:41Varsa eğer o akıl nasıl ortaya çıktı?
03:43Ya da onun için bu soruyu soramayacaksak bile, beklentisi ne?
03:47Bu evrenin bir amacı var mı harbiden yoksa bizler sadece determinize bir olasılıklar bulutunda hasbelkader, şansa bala ortaya çıkmış,
03:56diğer yok olmuş olan milyonlarca türün arasında hayatta kalmayı başarmış olan bir tür müyüz?
04:02Yani harbiden özel miyiz yoksa kendimizi mi kandırıyoruz?
04:05Özel değilsek bu korkunç.
04:07Çünkü baya öyle ortaya çıkmış ve yok olacak bir türüz demektir.
04:11Ve kendimizi bir şey zannediyoruz.
04:13Özel bir amaçla yaratıldıysak ama, ya da bizden daha zeki, arka planda bizi gözlemleyen bir mimar varsa,
04:19onun beklentisi var mıdır, dini var mıdır, ahireti var mıdır, planı var mıdır gibi sorular, içinden çıkamayacağın şeyler, sonu gelmiyor
04:27çünkü.
04:27Hele bir de insanın yalan söyleyebilme kabiliyeti göz önüne alındığında, onca mitolojiye uydurmaya bakıldığında, hiç bu konuya girmek istemezsin yani.
04:36Düşününce bütün bu gerçeklik, bütün bu varlık, bütün bu hakikat, felsefe, din, şu, bu, sadece şuradaki bir elektrik.
04:44Beynindeki bir takım sinaptik ağların ortaya çıkardığı enerjinin yorumu.
04:49Bizim bu gördüğümüz görüntü mesela çok büyüleyici değil mi?
04:53Kitaplar, renkler, güneş, bulutlar, bir doğa var, anlam yükleyebildiğin varlıklar var, tanıdığın suratlar var ve nasıl görebiliyorum diyorsun.
05:03Şaşkınlık verici bir şey böyle bir tecrübeye sahip olabilmek.
05:06Ama bilimsel açıdan bakıldığında ışığın dalga boyları belli, kırılma oranı belli.
05:12Yansıma, beyne iletilme, bu sinirleri yorumlayabilme ve vizyona dönüştürme kabiliyeti belli.
05:19Renk körü olanların farklı bir şekilde gördüğü, başka hayvanların farklı bir evrenle karşı karşıya kaldığı, yani dışarıdaki asıl hakikatin bizim
05:28gördüğümüz vizyon olmadığı da belli.
05:30Bizim asla duyamadığımız, aklımıza bile gelemeyecek frekansı yakalayan, suyun dibinde okyanusta ses duyan varlıklar var yani.
05:37Hissetmek keza, biz kendi hissiyatımızın gerçek ve hakiki olduğunu eminiz.
05:43Bundan daha gerçek bir şey yok.
05:45Elimi kesersem acır, kan akar, boğazını kesersen ölürsün.
05:49Ama hissiyatın da orijinali bu değil ki.
05:52Başka birinin acı eşiyle benimki aynı olmayacak.
05:55Ya da ben bir uyuşturucu aldığımda burayı o kadar da iyi hissetmeyeceğim.
06:00Kesildiğimi belki anlamayacağım bile.
06:02Hatta ve hatta iyice zoomladığında artık atom altı boyuta göre konuşacak olursak, zaten elimi kesmek de mümkün değil.
06:09Çünkü bu elimdeki yüzey, bu atomlar bıçağın yüzeyiyle, bıçağın atomlarıyla asla karşı karşıya gelmeyecek.
06:17Atomun %99.99'u boşluk, atom dediğin şey bir boşluğun etrafında dönen bir enerji yığını.
06:23Bu mantıkla aslında hiçbir zaman ellerimiz birbirine değmiyor, tokalaşmıyoruz veya birine yumruk atmıyoruz veya bıçaklamıyoruz.
06:31Ama öyle algılıyoruz.
06:33Yani fiziksel olarak bunlar mümkün olmasa da, gerçek olmasa da dış dünyada bunlar gerçek.
06:38Benim karakterim de mesela, ortaya çıkan kimliğim de, düşüncem de, hayallerim de, geçmişle alakalı tecrübelerim, sebep, sonuç, tümden gelim tüme
06:48varım, analojilerim de.
06:50Yani bana bir soru sorulduğunda aklıma gelen cevaplar da tamamen bir yorum, bir çıkarım, bir çorba.
06:56Bir başkasının aklı bambaşka çalışıyor.
06:58Başka bir DNA'dan müteşekkil, başka bir gerçekliği tecrübe ediyor.
07:02Bana sorsan ben tamamen gerçeğim.
07:04Bütün evren benden ibaret.
07:06Ben yokken hiçbir bok yoktu, ben öldükten sonra da hiçbir şey olmayacak.
07:10Öyle olmadığını biliyorum.
07:11Benden önce bir dünya vardı, insanlar yaşamaya devam etmiş, evet.
07:14Ben öldükten sonra da yaşamaya devam edecekler.
07:17Ama öyle gelmiyor.
07:18Sanki bütün bir dünya, bir tiyatro sahnesi, her şey benim için kurgulanmış, bir film oynuyor, ben de içindeyim yani.
07:25Sadece ben gerçeğim gibi hissediyorum.
07:27Ve benim bu hissettiğimi siz de hissediyorsunuz.
07:30Hepiniz için en büyük gerçeklik kendi varlığınız.
07:33İşte bu bizim bütün kişiliğimizi, bütün hayatımızı temsil eden o varlık, o gerçeklik algısı o kadar kuvvetli ki,
07:42bunun sadece 70-80 yıllığına anlamlı olduğunu ve öldükten sonra tamamen yokluğa karışacağını,
07:49kimsenin de seni hatırlamayacağını düşünmek, kabullenmek çok ağır bir şey.
07:53İnsanı psikolojik bir travmaya sokar, hayatını karartır, depresyondan çıkamazsın yani.
07:59Hele bir de bir yakının öldüğünde, çoluğun, çocuğun, annen, onları bir daha göremeyeceğini bilmek,
08:04onlarla bir daha karşılaşamayacağını, sadece bir tane hayatlarının var olduğunu ve artık yok olduğunu,
08:09boşa gittiğini varsaymak koyuyor.
08:11Ya da bir tane hayatın var ve bu hayatında 5 milyon tane hastalıkla, sakatlıkla, aşırı aşırı aşırı kötü bir ekonomik
08:20durumla,
08:21rezil rüsva bir 70 yılla harcandığını varsayalım.
08:25Tüm ömrün boşa gitmiş gibi gelecek.
08:27Bu dünyada şu anda cenneti yaşayanlar, haremler kuranlar,
08:30malikanelerde yaşayıp paraya para demeyenler de var,
08:34yiyecek bir lokma bulamayıp sokakta yatanlar da var.
08:36Şu anda hiçbir derdi tasası olmayan torunlarının torunlarına kadar geleceğini garantiye almış olan insanlar da var.
08:43Savaş ortamında yaşayıp akrabasını veya bir uzvunu kaybedenler de var.
08:48Dünyanın 5 milyar farklı gerçekliği var.
08:52Biz bunlardan bir tanesini yaşıyoruz ve bu stabil, sürekli bir gerçeklik de değil
08:56ve hiçbirimiz hayatımızdan %100 memnun olamayacağımız,
09:00mutlaka şikayetçi olacağımız bir şeyler bulacağımız için
09:03daha az şikayetçi olabileceğimiz, daha çok memnun edebilecek
09:07ve doyuracak, daha uzun sürecek bir hayat ihtiyacı hissediyoruz.
09:11Din dediğimiz, ahiret dediğimiz şey de böyle ortaya çıkıyor zaten.
09:15Bu, bunun gerçek olması gerektiği anlamına gelmiyor.
09:18Bu, bizim bu dünyayı o kadar da kolay doyamadığımız anlamına geliyor.
09:22Ama bizim böyle bir ihtiyacımızın olması,
09:24bizim böyle bir eziklik hissetmemiz veya bu aşağılık kompleksi,
09:28bunun gerçek olmadığı anlamına da gelmez.
09:30Yani sırf bizim ahirete ihtiyacımız var diye,
09:33ahiret %100 uydurulmuş olmak zorunda değil
09:36veya sırf bizim aklımız almıyor, kafamız basmıyor,
09:39bilim veya felsefe tam çözemiyor diye,
09:41mecburiyetten bir şeylerin sonuna Tanrı'yı koymuş olmamız,
09:45gerçekten de Tanrı'nın var olmadığı,
09:47sadece uydurulduğu anlamına gelmez.
09:49Bu yüzden agnostiğim zaten.
09:50Yani isteyen, var olduğuna inanıp rahatlayabilir,
09:54hayatını öyle idame ettirebilir.
09:56İsteyen, var olmadığını söyler.
09:58Niye kendimi böyle fantezilerle veya pembe yalanlarla kandırayım,
10:02Noel Baba'yla, cin perisiyle kendimi kandırmadığım gibi,
10:04Tanrı'yla ve dinlerle de kandırmayacağım,
10:07gerçekçi olacağım, bir tane hayatım var,
10:09ona göre yaşayacağım,
10:10hiçbir vaktimi heba etmeyeceğim de diyebilir.
10:13İki türlü de mantıklı,
10:14herkesin kendince bir sebebi ve anlaşılabilir bir motivasyonu var.
10:18Bunu işte fazla abartmadığınız,
10:20aşırıya kaçmadığınız,
10:21başka insanlara rahatsızlık vermediğiniz veya
10:23başkalarının hayatını zindana çevirmediğiniz sürece,
10:27kimin evren, sonsuzluk, ahiret, hayat,
10:30anlam hakkında ne düşündüğü çok da umurumda değil ya.
10:33Çünkü hepinizi anlıyorum bir noktaya kadar.
10:35Ben de bu düşünceleri uzun bir süre beynimde hamur etmiş olduğum için,
10:40iki tarafa da hak verebiliyorum yani.
10:42Ama iki tarafın da tamamen haklı veya doğru olduğunu düşünmüyorum.
10:47Çok zeki bir tür değiliz.
10:48Bu bir yanılsama.
10:49Kendimizi kıyaslayabileceğimiz başka bir türün olmaması,
10:52bizi aslında sandığımız kadar zeki yapmaz.
10:56Bir insan, biz insan türü olarak ana karakter sendromu yaşıyoruz.
11:00Biraz öyle evet.
11:01Ama işte bu dünyada görebildiğimiz en zeki biziz ya,
11:04burada medeniyeti inşa eden,
11:06teknoloji geliştiren,
11:07böyle binalar diken biziz ya hani,
11:10şu kamerayı, mikrofonu,
11:11şu canlı yayın formatını biz bulduk ya,
11:13bu da azımsanacak bir zeka değil.
11:15Tamam başka hayvanlar başka açılardan bizden daha iyi olabilir.
11:19Daha yırtıcı, daha çevik, daha kuvvetli, daha hızlı,
11:23daha uyanık veya uçabilen, yüzebilen vs.
11:26Herkesin avantajlı olduğu bir alan var.
11:29Bizim avantajımız da zeka olmuş.
11:31Evrende, başka gezegenlerde, başka galaksilerde bizden daha zeki,
11:35hatta bize bin basabilecek bir varlık türü de evrinleşmiş olabilir.
11:40Biz öyle bir varlıkla karşılaştığımızda ona ya köle oluruz,
11:43ya tanrı diye taparız, ya onunla savaşır, yok oluruz.
11:47Bir sürü ihtimal var.
11:48İşte Marvel gibi, DC gibi ya da fantastik kurgu gibi şeyler zaten,
11:52bu mevzulara değiniyorlar ya hani,
11:54hep başka gezegenlerden farklı varlıklar gelir,
11:57başka zeki yaşam formları bizimle mücadele eder.
12:00Ve çoğunlukla insanlar kazanır.
12:02Çünkü senaryoyu insanlar yazmıştır.
12:04Ama gerçekte insanlar kazanmayacak öyle bir şey olsa.
12:08Belki insanlar yok olacak yani, bir sürü ihtimal var.
12:10Evrende tam anlamıyla bizim kadar ya da bizden daha zeki bir varlıkla karşılaşabilirsek eğer bir gün,
12:16o zaman zaten dine bakışımız da,
12:19hayatın anlamını ararken ürettiğimiz cevaplar da epey bir değişecekler.
12:23Ama şu anda elimizdekinin en iyisi bu.
12:26Ya dinsizlik ya dindarlık.
12:28Ortada kaldın mı çok fazla kafayı yormuş,
12:30çok fazla düşünmüş,
12:32iki tarafa da çok fazla hakim olmaya çalışmış,
12:35anlamaya uğraşmış ve
12:36iki tarafın da toplamından daha fazla yorulmuş oluyorsun.
12:39Ama karşılığında çok daha iyi bir noktaya varamıyorsun.
12:42Sonuçta iki taraf,
12:44artı sen,
12:45yine bir şey bilmiyorsunuz ya.
12:47Zerdra,
12:47insanların güvenilir bulduğu filozofların kendi çıkarları uğruna yalan söylemediğinden
12:52ya da öğretilerin hatasız olmasından nasıl emin olabiliyoruz?
12:55Öğretilerin hatasız olduğundan emin olmuyoruz.
12:58Olan var mı ya?
12:59Hiçbir filozofun öğretilerinin hatasız, kusursuz, mükemmel olduğunu iddia etmiyor insanlar.
13:04Tam tersi öyle bir şey olsaydı,
13:06o hatasız, mükemmel filozoftan sonra
13:08başka bir filozof gelmezdi zaten.
13:10Çünkü o hatasız, mükemmel fikirlerde, çıkarımlarda bulunmuş olan kimse,
13:15zaten o konuştuğu mevzularda noktayı koymuş,
13:18sıkıntıyı çözmüş,
13:19o konuyu kapatmış olurdu.
13:21Eğer her yüzyılda bir başka filozoflar gelmiş,
13:24çeşitli konularda konuşmuş,
13:25yeni bir şeyler sorgulamış veya cevaplar vermiş derse,
13:28bu zaten hiçbir filozofun tam anlamıyla mutlak hakikati bulamamış olmasından kaynaklanıyor.
13:34Zaten felsefenin doğasında mutlak hakikati bulmak ve konuyu noktaya erdirmek diye bir şey yoktur.
13:40Felsefe bir sonuç değil, bir yoldur.
13:42Bir arayıştır, bir sorgulayıştır, bir süreçtir.
13:45Mutlak sonuçlar bir tek dinde varlar.
13:47Bak bilimde bile mutlak bir sonuç yok.
13:50Mutlağa yakın, doğru bir sonuca ulaşıyorsun
13:52ama onu geliştirmeye, daha iyi öğrenmeye,
13:55bir takım kusurlarını keşfedip o pürüzlerden arındırmaya devam ediyorsun.
14:00Yani 100 sene önce yine yer çekimini iyi kötü biliyorduk,
14:04şu an daha iyi biliyoruz gibi.
14:0550 sene önce yine telefonla haberleşiyorduk,
14:08şu an daha iyi haberleşiyoruz.
14:10Upgrade oluyor.
14:11Ama dinde böyle bir şeyle karşılaşmıyorsun.
14:13Din yok olup yerine başka bir din getirmediği sürece bir gelişim göstermez.
14:18O zaten hakikati bulduğunu, mutlak sonuçları verdiğini iddia eder.
14:22En doğru ahlakı, en doğru hayat amacını, yaşam tarzını, ahireti,
14:27evrenin başlangıç sebebini, ölümden sonrasını,
14:29her şeyi sonuca kavuşturduğunu söyler.
14:32Sen buna inanırsın veya inanmazsın.
14:35Bazen din ayakta kalmakta problemler yaşar.
14:37Çünkü bilim gelişmiştir veya felsefe gelişmiştir
14:40veya rakip başka dinler ortaya çıkmıştır ve bir mücadele başlamıştır.
14:44Bu durumda din tümden değişmez.
14:46Temel kaidelerinden tamamen kopmaz ama güncellemeye gider.
14:50Bir iki konuda üçüncü, beşinci anlamdan harekette ayrıntılar değişir.
14:55Ya biz böyle diyorduk eskiden ama hani şöyle de anlayabiliriz.
14:58İlle de böyle olmak zorunda değil diyerek çevir kazı yanmasın yapar ki bunun da adı tevildir.
15:04Çok yaygın bir şeydir.
15:05Bu yüzden de insanların güvenilir bulduğu filozofların hatasız, mükemmel,
15:10her şeyi çözmüş kişiler olduğunu varsaymamıza gerek yok.
15:13Ki varsayan da yok diye düşünüyorum.
15:15Onlar genelde peygamberlerle alakalı söylenen şeyler.
15:17Son din, son peygamber, son kitap, son kural, on emir, tartışılmaz gerçek,
15:24sorgulanmaya müsaade bile edilmeyen bir iddia vs. vs.
15:28Sıkıyorsa konuş diyor adamlar.
15:30Felsefede böyle bir şeyle karşılaşmıyoruz.
15:32Tam tersi felsefede bir soruya cevap vermekten ziyade soruyu doğru sormak daha kıymetli.
15:38Senin sorduğun soru, keşfettiğin açık, bulduğun yanlış ya da vizyonunla ulaşmış olduğun o alternatif sorgulama alanı
15:47bir soruyu tamamen cevaba ulaştırmaktan daha kıymetli, daha özel, daha faydalı bir şey.
15:53Çünkü soru sorarak gelişiyorsun ve gelişmek için ille de doğru cevabı vermiş olman gerekmiyor.
15:58Doğru cevabı verinceye kadar vermiş olduğun 100 tane yanlış cevapla da pekala kendini geliştirmeye,
16:04dünyayı daha refah bir hale getirmeye devam edebiliyorsun.
16:08Mesela şu anda atom altı boyutun nasıl işlediği konusunda %100 emin ve doğru bir kurama sahip değiliz.
16:15Halen daha öğrenmeye devam ediyoruz.
16:18Bazı konulardaki düşünce deneylerinden vazgeçiyor veya hipotezleri güncelliyoruz.
16:22Ama şu anki bu yarım yamalak bilgimiz bile teknolojimize çok büyük fayda sağlıyor.
16:28Değil mi?
16:29Ben diyor.
16:29Şimdilik bu kadar.
16:31Bu türde daha fazla video için abone olmayı unutmayın.
16:34Görüşmek üzere.

Önerilen