- 1 gün önce
Okunacak bir kitap veya metin yokken, Hz Peygamber okuma yazma bilmiyorken, Kuran'ın İlk Emri "Oku" olur mu?
Kategori
📚
ÖğrenmeDöküm
00:03Merhaba arkadaşlar, bugün Kadir Gecesi ve dolayısıyla size bu konuyla ilgili yani bu geceyle de ilgili bir yanlıştan söz etmek
00:15istiyorum.
00:18Yani öyle yanlışlar vardır ki İslam kültüründe veya İslam tarihinde bu üst üste bine bine bu yanlışlar bir dinin yanlış
00:28kökleşmesine ve yanlış anlaşılmasına ve yanlış nasıl diyeyim inşa edilmesine de yol açar.
00:34Çok basit kavramlardır aslında ama yine de bir dinin temel felsefi anlayışını değiştirir ve Müslümanların da bir ilerleme ve gelişme
00:45sağlayamamasına neden olur.
00:47Yani şimdi önce örnek göstereceğim sonra bunun üzerinde yine konuşacağız ama önce şunu da ifade edeyim.
00:57Şimdi kime sorarsanız sorun yani artık hepimiz biliyoruz ki Kur'an'ın ilk emri nedir diye sorsanız ilk emri ne
01:05derler oku.
01:07Acaba gerçekten oku mu? Yani bir dini anlamak için bir kavramı, bir ilahi kitabı herhangi bir şey anlamak için veya
01:16tarihsel bir metni anlayabilmek için onun o günkü tarihsel şartlarını iyi bilmek lazım.
01:23Yani o günkü kültürel yapıyı, o günkü dili, o günkü edebiyatı bilmeden o kavramı bugünkü mantıkla anlamak çok zordur.
01:31Yani şimdi size örnek vereceğim şey Kadir gecesinde Kur'an-ı Kerim inmeye başladı biliyorsunuz ve dolayısıyla ilk gelen ayet
01:42Halak suresiydi.
01:44İkra, Bismi Rabbi kellezi halak diye başlayan sureden bahsediyorum.
01:48Peki ikra dediğinde, oku dediğinde peygamber okuma yazma biliyor muydu? Bilmiyordu.
01:55Peki ortada okunacak herhangi bir kitap veya sahife veya bir metin var mıydı? Yoktu.
02:02Demek ki buradaki oku kavramı oku demek değildir.
02:06Birinci kavram bu.
02:07İsterseniz bunu ben hani ezberden söylemiş gibi olmayayım.
02:13Arapça bilenler de hani şahit olsun diye size şöyle bir Arapça kısmını da açalım ve oradan.
02:18Bunlar benim kendi çevirilerim tabii.
02:21Şunu da hatırlatayım.
02:24İslam tarihinde ve Türkiye'de zaten ve İslam dünyasında ilk kez bütün Kur'an-ı Kerim ayetlerini, sureleri değil, surelerle Kur
02:33'an'ı geliş sırasına göre tasnif eden çalışmalar yapılmıştır.
02:37Çok eskiden hem İslam dünyasında yapıldı hem de batılı araştırmacılar da yaptı.
02:42Ama ayetlerine kadar Kur'an-ı Kerim'i geliş sırasına göre tasnif eden bir çalışma yapılmamıştı.
02:48Bu benim doktoratezim yani onu da söyleyeyim hani dinleyenler, beni tanımayanlar hani dinlerken de bunu dikkate alsınlar diye söylüyorum.
02:58Evet, ikra.
03:00Söyle, söyle.
03:02Çünkü muhatap okuma yazma bilmiyor ve ortada da okunacak herhangi bir şey yok henüz.
03:07Söyle.
03:08Bismi Rabbi kellezi halep.
03:10Şimdi, bismi kolay.
03:12Al ismiyle demek.
03:13Rabbi kez senin, yani Rabbinin ismiyle diyor ama buradaki Rab kelimesi de zaten kültürümüzde ve dinde yanlış anlaşılan bir kavram.
03:24Rab kelimesi, kelime anlamı Arapçadaki o günde, bugün de aşağı aynı anlaşılır ama biz bunu Tanrı anlamında, hani Allah anlamında
03:34kullanırız, bu da yanlış.
03:35Rab, terbiye eden, efendim yetiştiren, gözeten, kollayan anlamındadır.
03:41Dolayısıyla buradaki anlamı da budur.
03:43Yani ikra, bismi re, bekellezi, halak, halak, yaratma demek.
03:47Yani söyle, seni yaratan yetiştiricinin adıyla.
03:52Bu hani Rahman ve Rahim olan Allah'ın adıyla gibi bir başlangıcı var.
03:56Kur'an'da böyle çok güzel bir kavramla başlıyor ve başlayan, yani Kur'an'ın ilk geliş kavramı,
04:03zaten İslam'ın da geliş hedefini açıklayan bir kavram.
04:08Nasıl geliş hedefini açıklıyor?
04:10Kur'an'ın geliş sebebi o toplumu terbiye etmek için geliyor.
04:14Yani o toplumu yetiştirmek için geliyor.
04:17Yani işte kızlarını diri diri toprağa gömen bir toplumu yetiştirmek ve bir cehaletten bir aydınlığa ulaştırmak için geliyor.
04:25Yani bunu dikkate almak lazım.
04:27Biz zaten dinsel kavramları çok fazla kutsallaştırdığımız için duvara asıyoruz
04:34ve Allah'ın indirdiği Arapça Kur'an'ı da anlamadan tekrar Allah'a okuyarak bir şey yaptığımızı zannediyoruz.
04:41Bunu ifade etmek istiyorum.
04:43Evet, devam edelim.
04:44İkinci Halak suresinin ikinci ayeti.
04:49Halakal insane, yani insanı yarattı min halak.
04:53Halak da burada, tabi tıbbi kavramları çok derin, onlara girmeye gerek yok.
04:58Yani bir sıvıdan yarattı.
05:01O insanı bir damla sıvıdan yarattı.
05:03Tam kelime anlamı.
05:04Bu son derece açık bir kavram.
05:08Ve ikra ve rabukel ekrem.
05:11Burada da yine yanlış anlaşılan bir kavrama daha değineceğim.
05:15Yani söyle, söyle ki seni yetiştiren sonsuzca verendir.
05:21Kerem sahibi demek, yani karşılıksız verene kerem sahibi denir.
05:25Mesela toprak da kerimdir.
05:33Yani herhangi bir karşılık beklemez.
05:35Ama biz bugün ibadet ederken de, efendim herhangi bir dini, efendim meydeyi yaparken de
05:42hep Tanrı'dan bir şey bekliyoruz zaten.
05:44Yani ya korkuyoruz biz de bir şey yapmasın diye ya da Arapça dualar ediyoruz.
05:51Allah'ım işte şunu yapma, bunu ver, bunu al.
05:54Yani türden bir din anlayışı içerisinde bürünüyoruz ki
05:58Allah zaten verdiğini herhangi bir karşılık için vermez.
06:02Yani o orada bizden bir şey, yani bizden namaz kılsınlar bu insanlar, bunlar oruç tutsunlar.
06:08Sürekli bana efendim ibadet etsinler diye bir Tanrı kavramı yok.
06:11Yani burada esas olan şey insanın kendisini yetiştirmesi.
06:16Yani insanın kendisini cehaletten kurtarması, ahlaksızlıktan kurtarması,
06:23yani nasıl diyelim, yani bütün kötülüklerden uzaklaşması, bu insanın yetişmesidir.
06:29İnsanın yetişmesi, aynı zamanda Tanrı'ya nasıl diyelim,
06:35layık bir varlık olma yolunda da gitmesi demektir.
06:41Yani zaten şunu iyice bilmemiz lazım ki,
06:45Allah'ın yeryüzündeki temsilcisi insandır.
06:48İnsandaki temsilcisi de akıldır.
06:50Dolayısıyla burada da zaten akla hitap eden bir kavramlar var ve
06:56bu şekilde bunları düşünmemiz lazım.
06:59Evet, devam edelim.
07:01Bu ekremi de açıkladık.
07:03Şimdi ve burada güzel bir kavramdan daha bahsedeceğim.
07:07Ellezi alleme bil kalem.
07:09Şimdi buradaki bunun düz anlamı,
07:11Allah kalemle, işte o ki kalemle öğretti.
07:14Ama ortada kalem de yok yani.
07:17Zaten Arap kültüründe kalem kavramı yok.
07:20Çünkü şöyle yani bizim bildiğimiz anlamda eline alıp da bir şeyi böyle yazıya döken bir alet yok.
07:28Kalem aleti yok.
07:29Var ama çok öyle seçkin kişilerde, 3-5 kişide olan bir alet bu.
07:34Ama kalem kavramıyla kelam aynı şeydir.
07:37Yani kalem bunlar aynı kavramlardır.
07:42Bir şeyin şekillenmesi anlamındadır.
07:44Yani bir şeyi şekillendiren, manayı şekillendiren veya kafadaki bir kavramı yazıya
07:50veya bir şekle aktaran anlamındadır.
07:55Dolayısıyla kalem de yani bir fikri, bir düşünceyi, kafadaki şeyi yazıya şekillendiren bir şekle sokan anlamındadır.
08:04Buradaki anlam ise şudur.
08:07Zaten bütün bizim, biz genelde maturidi ve hanefi ekolüne mensubuz.
08:13Ve son derece akılcı bir ekoldür.
08:15İslam düşüncesinde ve İslam dünyasında.
08:18Buna göre Kur'an, lafız itibariyle değil, mana itibariyle Kur'andır.
08:23Yani Kur'an'ın manası esastır.
08:25Lafız esas değildir.
08:27Böyle düşündüğümüz zaman burada esas olan mananın şekillenmesidir.
08:32Mana nasıl şekillenmiştir?
08:34Söz olarak peygamberin dilinde şekillenmiştir.
08:37Nasıl peygamberin diline?
08:38Arapça.
08:40Yani dolayısıyla ilk şekillenme, buradaki şekillenme anlamı yani alleme bil kalem.
08:45O anlamı yani Allah anlamı yani Kur'an'ın anlamını ve Kur'an'ı şekillendirerek kavrattı.
08:53Yani başka türlü nasıl olacak herkesin zihnine, Hazreti Peygamber zihnine girdiği gibi bütün Müslümanların zihnine mana kavranmadı.
09:02Zaten zaman içerisinde insanlar bu şekillenen kavramları bile yanlış, bir kısmı yanlış anladı.
09:11Bir kısmı da mesela örnek veriyorum.
09:14Buna tefsir usulünde yedi harf üzerine nazil olmak demek denir.
09:22Yani tefsir usulüyle uğraşanlar bilirler.
09:25Yani mesela peygambere bir mana geliyor.
09:29Peygamber onu kendi Kureyş lehçesiyle izah ediyor.
09:32Yani bir manaya, bir kelime karşılığı var onun Kureyş lehçesinde.
09:38Onu birisi dinliyor.
09:41Kureyş kabilesinden olmayan birisi geliyor mesela dinliyor.
09:44Kendi kabilesine gittiğinde kendi kabilesi Kureyş lehçesini bilmediği için,
09:49o da iki taraf lehçesini bildiği için kendi kabilesinin veya kendi toplumunun kullandığı kavramla anlatıyor.
09:58Yani şekille oraya aktarıyor bu sözü.
10:02Zaten Kur'an-ı Kerim de bunu yapar.
10:04Yani Kur'an-ı Kerim her ne kadar yani hep Arapça zannetsek de Kur'an'ı,
10:11Kur'an'ın içinde de Allah zaten sözleri aktarırken,
10:14mesela İbrahim'in sözünü, İsa'nın sözünü,
10:17farklı peygamberlerin sözlerini de Arapça olarak anlatıyor.
10:22Yani Arapça şekliyle anlatıyor demek istiyorum.
10:25Yani buradaki kavramı da bu şekilde anlamak lazım.
10:30Evet son olarak da şu ayet, bu da zaten çok açık.
10:34Allemel insane malem ya'lem.
10:37Yani Allah'a o insan, hani Allah insanı bilmediğini öğretti.
10:41Zaten bu da çok derin aslında felsefi bir kavram.
10:45Çünkü Allah Adem'e isimleri öğretti kavramı da vardır Kur'an-ı Kerim'de.
10:51Adem'e nasıl isimleri öğretir?
10:53Bir Adem kavramı zaten hani bu başka bir konu da hani Adem böyle bir tek insan demek değildir.
10:58Bir cins isimdir.
11:00Yani özel isim değildir.
11:02Bir türü ifade eder.
11:03Yani bir insan türünü ifade eden bir kavramdır.
11:06Tek bir kişi ifade etmez.
11:08Her neyse onu başka bir konuşmada açıklarım ama burada yeri gelmişken
11:13Allah Adem'e kelimeleri öğretti den maksat Allah Adem'e manaları şekillendirmeyi öğretti anlamındadır.
11:22Yani bu bir süreçtir.
11:24Zaten Kur'an'ın gelişi nasıl Arap cahiliye toplumunu eğitmek için, yetiştirmek için gelmişse
11:32geçmiş dillerdeki ilahi kitaplarda o toplumu şekillendirmek.
11:37Yani o toplumu şekillendirmek, iyiye doğruya götürmek, güzel davranışları öğütlemek ve kötülükten sakındırmak için gelmiştir.
11:45Yani Kur'an'ın temel mantığı cahiliye toplumunu içinde bulunduğu karanlıktan ve cehaletten bir aydınlığa doğru götürmek amacıyladır.
11:56Sanıyorum bu ufak bir konuşma oldu ama en azından şunu vermek istedim.
12:02Bu şeyde biz çok fazla sözlü kültürü, sözlü kültürü çok fazla kutsallaştırıp bunu tanrısal bir hale getirdik.
12:12Yani Kur'an dualarını, Kur'an'ı yani bunun anlamını kavrayarak bu içindeki kavramlar üzerine düşünerek
12:20yani yeni efendim nasıl diyelim yeni ilkeler, yeni kavramlar, yeni anlayışlar getiremediğimiz için ne yazık ki
12:31Musevilik gelirli tam 3500 yıl oldu.
12:35Hristiyanlık gelirli 2000 yıl oldu, İslamiyet gelirli 1500 yıldan fazla oldu ve hala bütün ilahi dinler ilk gün geldiği gibi.
12:42Yani hiç kimse buna dokunmaya cezaret edemiyor.
12:46Hiç kimse bu hangi şartlarda geldi, niçin geldi, nasıl geldi, sebebi neydi diye üzerinde düşünmüyor.
12:53Ve ne yazık ki bu tarih içerisinde gelenek içinde hep bir öncekin hep bir öncekin oyarak 1500 yıl, 2000 yıl,
13:023500 yıl öncesinin nasıl diyeyim kavramlarına, uygulamalarına kendimizi mahkum ediyoruz.
Yorumlar