00:00Kaugnay sa kalidad ng hangin sa Metro Manila, Bonsod, ng nasusunog na landfill sa Navotas.
00:06At sa mainit na panahon, kausapin po natin si DOH Spokesperson Undersecretary Albert Domingo.
00:12Magandang umaga at welcome po sa Balitang Hali.
00:15Magandang umaga, Connie. Magandang umaga sa lahat ng mga kapuso na nakikinig at nanonood.
00:19Yes, Yusek, batay po sa monitoring ng DENR, marami hong lugar sa Metro Manila ang may unhealthy,
00:25very unhealthy at actively unhealthy na air quality.
00:29As of 9am po, ano po ba ang assessment naman at ginagawa dito ng DOH?
00:34Opo, tama po yan. Ang impormasyon tungkol sa ating Air Quality Index ay nanggagaling sa DENR.
00:41Kami naman po sa Department of Health ay umaasikaso sa kalusugan ng ating mga mamamayanan sa mga lugar na apektado.
00:48Halimbawa po, nung biyernes, nagpataho kami ng Secretary Airbosa sa Ubando, Bulacan, kung saan na...
00:55So, binapantayan po natin yung mga trends kung saan nagpupunta.
00:58Naka-standby po ang lahat ng ating mga regional offices sa mga lugar kung saan kailangan mamigay ng ating N95
01:06or KN95 mask.
01:08Laro na po doon sa mga evacuation center kung saan pinakakailangan.
01:12I see. At para lang po sa dagdag kaalaman na mga nanonood po sa atin dito sa Balitang Hali,
01:17ano ba yung effect ng haze sa kalusugan po ng mga tao?
01:22Opo, yun po kasing haze na sinasabi, ang pinakadelikado po dyan, yung tinatawag namin na PM2.5.
01:29Ibig sabihin po, particulate matter 2.5.
01:322.5 kasi napakaliit niya, mas maliit siya kaysa sa isang kibla ng buhok, 2.5 microns or less.
01:39Kapag nalanghap po natin ito po, pasok sa ating baga, maaari siyang pumunta doon sa alveolite,
01:44kung saan naghahalo ang hangin at ating dugo.
01:47Kaya maingat tayo sa ganyan.
01:49At the same time, Connie, yung mga may hika, yung mga may emphysema at mga iritable yung kanilang hingahan,
01:55ito po yung panahon na nagingat ka sila kasi mas lalo silang naa-atake dahil doon sa kalidad ng hangin.
02:02Opo, at kapag pumasok po itong haze sa atin po namang katawan, may remedy ba?
02:08Natatanggal ba yan? Anong po pwedeng gawin?
02:11Ang pinakamahutay ho talaga, Ma'am Connie, ay mapatay po yung sunog.
02:15Sabi nga namin dyan, sa mundo ng public health at epidemiology, exposure ang tawag namin dyan.
02:21Kapag meron po tayo nakikita ng mga kemikal o mga bagay na nakakasama sa katawan ng tao,
02:26gusto natin maiwasan yung mga bagay na yun.
02:28So, ang the best po talaga is mapatayin natin yung sunog.
02:31Ngayon, kung hindi ho mapatay agad yung sunog,
02:33dapat yung mga lugar na apektado ay magsupatara ng mga pintuan at bintana ang mga taong nasa loob ng bahay.
02:39At kung hindi ho kakayanin ng basta-basta sarado, magsuot nga po nung N95 or KN95 mask.
02:45Opo, Yusek, ito ha, para dun sa mga nasa paligid, lalo na ng Navotas,
02:49ngayong mga panahon na ito na nasusunog pa rin po at nagdudulod ng matinding usok sa paligid nila.
02:55At nakalanghap na nga sila.
02:57Anong po pwede mangyari?
02:58Pwede ba sila makadevelop po ng hika at iba pang sakit, dala po ng haze?
03:05Yes, yung mga ating kababayan na mas malakas ng katawan, maaaring baka konting ubo o konting pagkahilo.
03:12Pero ang pinaka-ating binabantayan ko niyong mga tinatawag na vulnerable,
03:16yung mga matatanda at yung mga bata kasi yun yung mga mahihina ang baga.
03:20Pagka mahihina ko ang baga natin, maaaring tayo magkaroon ng difficulty of breathing,
03:25hirap sa pagkahinga.
03:26And then kapag ito over the next three days, hindi pa rin nawala,
03:29yun yung ayaw natin mangyari yung efekto sa ibang sistema ng katawan
03:32kasama na ang cardiovascular system o sa puso.
03:36Yung mga paggamit po ng face mask, ano ho ang inyong payo?
03:41Kasi minsan yung iba talagang yun na lang ang ginagamit.
03:45Kailangan mampalitan yan every so often para maging effective pa rin po sa panangga dito po sa haze?
03:52Opo. Una ho sa lahat, yung mga uri ng mask,
03:55the best pa rin talaga yung ating N95 o yung KN95.
03:58Pero kung wala ho noon, pwede rin natin gamitin yung ating medical mask
04:02kung talagang wala tayong access sa N95.
04:05Kung wala pa rin yun, tela na malinis na binasa ng tubig.
04:08Ngayon, yung usapin sa ating mga N95 sya KN95,
04:12pwede naman ho nga i-reuse kasi hindi naman ho ito laban sa COVID-19.
04:16Hindi virus yung kalaban natin.
04:18Nanditulad noon na kapag inulit mo ang gamit ng virus,
04:21ay maaari kang ma-infect.
04:22So hindi naman ho ganyan yan.
04:23Pero again, the best is still kung may bagong mask tayo.
04:27Oo.
04:27Kailangan bang doblihin kung sakasakali ho yung ordinaryong face mask lang
04:31ang available po sa kanila?
04:34Opo.
04:35Yung po ang tinatawag natin na double masking mask
04:37kung yung ordinaryong face mask.
04:38Dalawang ear po, okay na po yun.
04:40Saka siguraduhin natin na hapit dun sa paligod ng ating ilong
04:43at ng ating bibig.
04:45Kasi yun ang ayaw nating mapusukan ng ating haze.
04:47Okay.
04:48At ito naman ho pag-usapan natin,
04:50itong tumitinding init pa, no?
04:52Ano ho ang paalala ng DOH,
04:54lalo na ho sa mga nagtatrabaho natin sa labas?
04:58Opo.
04:58Ngayon po talaga,
04:59mainit, no?
05:00Mataas ang temperatura,
05:01ang humidity.
05:02Importante yung ating tinatawag na hydration.
05:05Uminom tayo ng 8 to 10,
05:07walo hanggang sampu na baso ng tubig kada araw.
05:09Ang katumbasan na yung dalaw at kalahating litro sa buong araw.
05:12Pwede na lang kung dina-realysis tayo.
05:14And Connie, yung oras na 9 a.m. hanggang 4 p.m.
05:17Kung kakayanin ay umiwas tayo sa direktang tikat ng araw.
05:21Pero kung tayo ay construction worker,
05:23traffic aider na sa labas,
05:24magkaroon naman ng mga pahinga,
05:26huwag dire-diretsyo
05:27at maglilagay tayo ng pantakip dun sa ating balat.
05:29Alam po ng mga ano yan,
05:31mga rider,
05:31meron silang long sleeves na cool and comfortable
05:34and light-colored dapat.
05:36Okay, paalala,
05:37lalo na dun sa mga pre-existing conditions,
05:40para ho mas madetalya siguro,
05:43ano-ano ba yung mga pre-existing conditions na yan na
05:46dapat silang magdoble ingat,
05:48lalo na sa panahon po na mainit ang panahon?
05:51Pero niwan, Connie,
05:52itong mga pre-existing conditions,
05:54sinasabi yung mga high blood,
05:55yung mga may sakit sa puso,
05:57kasi kapag ganitong mainit ang panahon,
05:59tumataas yung ating stress
06:01dahil napakahinit,
06:02at medyo yung cortisol na sinasabi na hormone ay tumataas.
06:07Maaaring mas tumaas ang ating blood pressure
06:09at kung di tayo maingat,
06:10lalo na kung di tayo naka-maintenance at di natin alam,
06:13maaaring mapunda ito sa stroke
06:14o kaya atake sa puso.
06:16Kaya masumbuti ho,
06:17nauna,
06:18alam natin ang kondisyon natin
06:19at kalawa,
06:20nag-iingat tayo,
06:21hydrate nga at iwas sa inet sa panahon ito.
06:23Marami pong salamat sa inyong paggabay sa amin dito sa Balitang Hali.
06:28Salamat rin, Connie,
06:29at good morning.
06:30Yan po naman si DOH spokesperson,
06:32Yusek Albert Domingo.
06:36Muzica
Comments