00:00Aslında ABD bunu kendi deniz kuvvetlerinin yani deniz harekatı hukuku el kitabına göre gerçekleştiriyor ve diyor ki benim için ABLUK
00:07'a düşman olarak tanımladığım bir devlete ait, düşman bir devlet tarafından işgal edilen ya da kontrolü altında bulunan belirli limanlar,
00:16havaalanları veya kıyı bölgelerine tarafsız gemilerin veya düşman gemilerin, hava araçlarının her neyse artık giriş çıkışını engelleme yönelik bir durumda
00:25gerçekleştirdiğin bir operasyon olarak bakıyor.
00:27Evet şimdi ABLUK uygulamasının yasallığı çok karmışık aslında.
00:33Şesan Remoklaw'ına göre de aynı şekilde bunu değerlendirdiğimizde hem bunun tarafsız olması gerekiyor, tüm gemilere bağlaması gerekiyor.
00:42Fakat ABD bunu sadece İran gemileri özelinde aldı.
00:46Peki üçüncü taraflar ne yapabilir?
00:47Yani sonuç olarak burada eğer ABD'nin uyguladığı deniz ablipası uluslararası hukuku aykırı bir şekilde kabul edilirse bu artık sadece
00:57İran-ABD meselesi olmaktan çıkar.
00:59Nasıl Hürmüz Boğazı'nın kapatılmasıyla beraber biz küresel sonuçlarını yaşıyoruz.
01:04Aynı şekilde bunun da üçüncü devletlerin haklarını doğrudan ilgilendirebilecek bir mesele olması haline gelebilir.
01:10Peki ne yapılabilir?
01:11Sonuç olarak üçüncü ülkeler yani özellikle Hürmüz Boğazı'ndan bu enerji ithalatçısı olanlar Çin, Hindistan, Avrupa Birliği ülkeleri gibi Birleşmiş
01:21Milletler Güvenlik Konseyi'ni acil toplantıya çağırabilir.
01:24Genel kurulda kınama ve hukuki pozisyon oluşturma yoluna gidebilir.
01:28Çok taraflı baskıyla ABD'yi geri adım atmaya zorlayabilir ama biz Birleşmiş Milletler'in ne kadar reform ihtiyacı olan bir
01:35uluslararası örgüt olduğunu bildiğimiz için bu çabaların da çok hukuki bir sonuç doğuracağı kanaatinde değilim.
01:41Diğer taraftan seyir-i sefer özgürlüğünü koruma operasyonları gerçekleştirebilir ki bazı devletler belki kendi ticaret gemilerine askeri eskort sağlayabilir burada.
01:52Ama denizde çok taraflı güç gösterisi daha fazla riski tırmandıracaktır.
01:57Ama tazminat talebi mümkün mü? Evet ama çok zor.
02:01Yani imkansız diye demesek de çok zor.
02:03Çünkü hukuki bir dayanağın olması gerekiyor.
02:06Eğer ABD'yi sefer özgürlüğünü ihlal ediyorsa, ticari zararı yol açıyorsa evet bu uluslararası sorumluluk doğurur.
02:13Burada da özellikle hukuka aykırı fiil ve zarar doğmuş olmanın durumunda tazmin hükümlülüğü doğar.
02:18Ama üçüncü devletler bu diplomatik yollarla tazminat talep edebilmek için uluslararası adalet divanına başvurması gerekebilir.
02:26Ya da yatırımcılar üzerinden yani bir tahkim süreci başlatması gerekebilir.
02:31Ve birden fazla devletin yani ortak tazminat alabilmesi için de kolektif zarar gördüklerini kanıtlamaları gerekir.
02:38Yani bu durumda da çok taraflı bir tazmin talebi oluşturulması gerekiyor.
02:43Ama ABD bunu reddedebilir.
02:45Siyasi güç dengesi süreci zorlaştırabilir.
02:47Dolayısıyla ihlalin olması her zaman o tazminin de gerçekleşeceğin, uluslararası sistemde gelmediği durumlarda olabiliyor.
02:56İzlediğiniz için teşekkür ederim.
Yorumlar