00:00Birleşmiş Milletlerden eğer ayrılırsa Amerika tabii ki oy hakkından veyahut da birçok hakkından feragat etmiş olacak.
00:09Birleşmiş Milletler çok önemli bir yer.
00:11Tamam belki işlevi olmayabilir, etkisi de olmayabilir.
00:14Ama Amerika Birleşmiş Milletler'in ayrılma isteği yani küstüm demesi çok da normal bir şey değil.
00:22Yani tarihte de aslında bakarsanız Birleşmiş Milletler'e tarihine baktığınız zaman da sadece bir kere olmuş.
00:27O da Endonezya olmuş.
00:28Endonezya, Malezya'nın Birleşmiş Milletler'e girmesiyle tepki göstermiş ve ayrılmış.
00:34Yani demiş ben buradan ayrılmak istiyorum demiş.
00:37Fakat bu da çok kısa sürmüş.
00:39O zamanki su karnı olması lazım şey Birleşmiş Milletler'in genel sekreteri işleme koymuyor veya bekletiyor.
00:47Endonezya'nın masasını boş bırakıyor.
00:51Fakat daha sonra da tekrar geri dönülüyor.
00:54Şimdi burada tabii ki çok kısa süren bir şey.
00:56Şu ana kadar tarihte böyle bir durum yok.
00:59Ama Amerika Birleşmiş Milletler'in elinden oy hakkının alınması çok da mümkün gözükmüyor açıkçası.
01:06Yani Amerika Birleşmiş Milletler'e ben ayrıldım demesine derse eğer bu belki mümkün olabilir.
01:12Çünkü bunun örneği yok Birleşmiş Milletler'in tarihinde.
01:16Tabii ki Trump çok böyle radikal karar alabilen, ani bir takım çıkışlar yapabilen, yani dengeli bir icraat süresi yok veyahut
01:30da durumu yok Trump'ın.
01:31Hani şunu diyebilir, çıktım ben Birleşmiş Milletler'den diyebilir.
01:35Bu Amerika Birleşmiş Milletler'e çok büyük zarar verir.
01:38Zaten Birleşmiş Milletler'in merkezi de New York'ta, belki biliyorsunuzdur, New York'ta olması, Amerika'nın içinde olması.
01:44Amerika bir bakıma Birleşmiş Milletleri, aynı zamanda BMK'in yani Birleşmiş Milletler Genel Güvenlik Konseyi'nin de daimi üyelerinden bir
01:53tanesi.
01:54Amerika Birleşmiş Milletler'e, onun için birçok hakkını kaybedeceği için Trump böyle bir çıkışı yapar mı yapmaz mı bilmiyorum.
02:03Ama İspanya'nın isteğine geldiğimiz zaman, İspanya bu şekilde bir teklif götürebilir veyahut da söylem bazında değil de bunu acaba
02:12yazılı bir şekilde dökebilir mi?
02:14Veyahut da bunu başvurabilir mi?
02:16Bence çok normal bir şey, gayet de şey.
02:19Çünkü burada alınacak karar ABD'yle ilgili olduğu için bu meseleye aslında ABD'nin de buradan bu kararlara iştirak etmemesini
02:30içeriyor.
02:31Yani gayet normal bir şey.
02:33Çünkü kendinle ilgili bir karara kendin etkin etmemen lazım.
02:37Çıkış yapman gerekiyor veyahut da bu şekilde oylamaya katılmaman gerekiyor.
02:43Yani gayet mantıklı bir şekilde.
02:45Bu ne anlamına geliyor?
02:46Sayın Cumhurbaşkanı, dünya beşten büyüktür diye biliyorsunuz Birleşmiş Milletler'in şu andaki yapısına devamlı vurgu yapıyor.
02:54Haksız, hukuksuz, adil olmayan bir Birleşmiş Milletler yapısı var.
02:59Yani beş tane güvenlik konseyinden bir tanesi, bir ülke evet veya hayır demesi birçok şeyi engelliyor.
03:08Tam olarak beşinin de evet demesi gerekiyor.
03:11Amerika Birleşik Devletleri'nin birçok noktada özellikle mesela son olarak açıkladığımız Gazze olaylarında hep işte bu işe müdahale ettirtmemesi, hep
03:21olumsuz oy kullandırtması aslında orada katliamın devam ettirmesini sağladı.
03:27Bu yani ABD'ye bunun, Sayın Cumhurbaşkanı da zaten bunu çok uzun bir süreden beri bekliyor.
03:34Artık mod dolaştı biliyorsunuz yani dünya beşten büyüktür diye bunu söylüyor.
03:38Bu aslında İspanya'nın bu teklifi Sayın Cumhurbaşkanı'nın söylemlerine bir destek de olabilir.
03:45Birleşmiş Milletler'in yapısının kesinlikle değişmesi gerekiyor.
03:48Şu andaki durumunun bu şekilde olmaması gerekiyor, daha etkili olması gerekiyor.
03:53Aynı zamanda oylama sistematiğinin de değişmesi gerekiyor.
03:56Bu bunun bir başka versiyonu.
04:00Yani artık günümüzün koşullarında, 2026 dünyasında Birleşmiş Milletler'in bu sistemi hiçbir şekilde kaldırmıyor uluslararası ilişkileri.
04:10Bu gayet normal. İspanya'nın teklifinin gayet normal olduğunu düşünüyorum.
04:15Türkiye'nin, Sayın Cumhurbaşkanı'nın da öncünün yaptığı meselede de aslında bir destek olarak kabul etmek lazım.
04:22En basit de şu, hemen son sözü bir söyleyeyim, hocama bırakayım.
04:28Dünyada yani Müslüman nüfusu yüzde 25, 24.1 tam olarak.
04:32Yüzde 25 yani dünyanın dörtte biri Müslüman.
04:35Peki Güvenlik Konseyi içerisinde bu beş ülkeden hangisi Müslüman?
04:39Müslümanları kim temsil ediyor? Müslümanlarla ilgili kararları kim temsil ediyor?
04:44Hiç, sıfır.
04:45Onun için bu sistemin değişmesi gerekiyor.
04:48İsmail'in teklifinde çok doğru yerinde olduğunu düşünüyorum.
04:52Murat Bey siz nasıl yorumluyorsunuz?
04:55Yani Amerika Birleşmiş Milletler'den çekilir mi?
04:58Yani ya da eğer öyle bir şey olursa nasıl bir atmosfer oluşur?
05:04Ben neden çekilsin ki diye bir soruyla başlıyorum.
05:07Yani bir ülke kendi kurduğu sistemden bunca yıldır faydalandığı, birçok şeyi veto ettiği bir sistemden neden çekilsin ki?
05:15Yani neden kendi ayağına sıksın ki diye düşünüyorum.
05:18Yani neden kendi gücünü sınırlasın?
05:20İsterseniz bunu gerekçelendirirken Birleşmiş Milletler'de oy verme davranışı, bu oy hakkı nasıl işliyor?
05:26Çok kısaca ondan bahsedeyim.
05:28Hem Zeki Bey'e belki bir tamamlama olacak.
05:30Birincisi iki türlü oy hakkı var.
05:33Bir genel kurulu var Birleşmiş Milletler'in.
05:35Bir de Güvenlik Konseyi var.
05:36Genel kurulu bütün ülkeler üye.
05:39Ve burada herkesin bir oyu var.
05:41Buradan tabii atılma ya da İspanya'nın dediği gibi bir şey yapma, bir çıkarılma durumu söz konusu olmuyor.
05:48Genelde bir tane yöntemi var buradan çıkarılmanın.
05:51Aydat borcunu ödememek ki biz tarihteki olaylara baktığımızda bunun da istisnalarının olduğunu görürüz.
05:57Hocam çıkarılma değil de oy hakkı alınıyor.
06:01Oy hakkının elinden alınması, askı alınması ile ilgili.
06:05Evet evet yok çıkarılma değil.
06:06Oradan sonra Güvenlik Konseyi'ne geçince biraz daha netleştireceğim.
06:10Elimden alınması gibi bir söz konusu oluyor ama bunun da uygulaması yok gibi neredeyse.
06:13Çünkü aydat borcu çeşitli nedenlerle savaşlar olmuş, ekonomik krizler çeşitli yıkıcı etmenlerle.
06:19Bunlardan bile aydatını ödemeyen ülkeler bile kenar kurulda oy kullanmaya devam etmiş.
06:24Böyle kapsayıcı bir sistem.
06:25Ancak esas ikincisinden konuşmamız lazım.
06:28Biraz Zeki Bey bahsetti.
06:29Güvenlik Konseyi'nde Cumhurbaşkanımızın da sık sık dünya beşten büyüktür dediği Amerika Birleşik Devletleri,
06:35İngiltere, Fransa, Rusya ve Çin'in daimi üyesi olduğu ve bunların gelebilecek tüm kararları veto etme hakkına sahip olduğu bir
06:43sistemden bahsediyoruz.
06:44Yanlarında her ne kadar seçilen on tane geçici üye olsa da bu beş tane üyenin istemediği kararlar buradan geçemiyor.
06:52Şimdi burada böyle bir sistemde Amerika Birleşik Devletleri dünyada kendisinin hoşlanmayacağı kararların çıkmasını engelleyebileceği bir sistemi neden terk edip,
07:03yani neden kendi gücünü sınırlayıp bu sistemi terk etsin?
07:07Bu bir tabii ki bence olmayacak bir şey.
07:10Neredeyse olmayacak bir şey.
07:11Trump ne kadar biliyorsunuz UNESCO'dan çıkmış olsa da UNESCO ve Birleşik Milletler farklı mekanizmalar olan, farklı alanlara hitap eden kurumlar.
07:20Birleşik Milletler Amerika'nın dünyadaki hegemonyasını hukuki anlamda sürdürebildiği platformlarından bir tanesi.
07:28Bakın aynı şeyi NATO için söyleyemeyeceğiz.
07:30NATO bugünlerde evet Amerika Birleşik Devletleri Avrupa'yı eski bir kıta olarak kabul ediyor.
07:36Onların savunma harcamalarını artırmak ve onlara silah satmak üzere o çeşitli tehditler de bulunuyor ki NATO'dan çıkma ihtimali bile sadece
07:43Trump'a bağlı değil.
07:44Onun bile birçok parametresi var.
07:46İşte kongreden onay alması lazım kongre buna karşı.
07:49Pentagon ve güvenlik bürokrasisi buna karşı NATO'dan yenebiliyorsunuz.
07:53Bunun bile neredeyse imkansa yakın bir zorlukta olduğunu söyleyebiliriz.
07:58Ancak Birleşik Milletler'de başka bir konu daha var ki bu da işte İspanya'nın dediği gibi Amerika Birleşik Devletleri oy
08:05kullanmasın antıklı mı ya da böyle bir şey olabilir mi?
08:10Bunun hukuki alttapısına baktığımızda Meltem Hanım 27.3. maddede burada şöyle bir ibare var.
08:14Diyor ki uyuşmazlığın tarafı olan ülkeler oy kullanmaktan kaçınmalı diyor.
08:19Oy kullanamaz demiyor.
08:21Bu bir aslında bir nevi böyle bir beklenti bir öneri gibi.
08:27Ama şeye baktığımızda kararlara baktığımızda işte Rusya Ukrayna Savaşı'nda Rusya'nın neredeyse bütün şeyleri neredeyse bütün bu tip kararları
08:35veto ettiğini ve oy kullandığını biliyoruz.
08:36Dolayısıyla bu uyuşmazlığın tarafı olan ülkenin oy kullanmaktan kaçınmalı şeklindeki beklentinin de teorik olarak olmasına rağmen fiiliyatta neredeyse kullanılmadığını görüyoruz.
08:48Tarihde de kullanılmadığını görüyoruz.
08:50Dolayısıyla Amerika Birleşik Devletleri'nin de buradan çıkarak kendi aleyhine kararlar alınmasını sağlayacak bir sistemi besleme ihtimalinin olmadığını düşünüyorum.
09:00Bence durum bundan ibaret.
Yorumlar