- 14 saat önce
📌 Dünya en karanlık dönemine mi giriyor?
📌 Sosyal çöküntü neden yaşanıyor; toplumlar neyin arayışında?
📌 Türkiye, bugünkü eğitim sistemiyle dünyada rekabet edebilir mi?
🎙️ New York Üniversitesi öğretim üyesi ve yazar Prof. Dr. Selçuk Şirin, Şirin Payzın’ın sorularını yanıtladı.
📌 Sosyal çöküntü neden yaşanıyor; toplumlar neyin arayışında?
📌 Türkiye, bugünkü eğitim sistemiyle dünyada rekabet edebilir mi?
🎙️ New York Üniversitesi öğretim üyesi ve yazar Prof. Dr. Selçuk Şirin, Şirin Payzın’ın sorularını yanıtladı.
Kategori
🗞
HaberlerDöküm
00:00Merhaba, gündelik siyaset hepimizi boğuyor, bir taraftan endişelendiriyor.
00:08Hem seyrediyoruz, takip ediyoruz gelişmeleri tabii ki.
00:12Çünkü Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olup siyasete ilgi duymamak hemen hemen imkansız.
00:18Her ne oluyorsa o gün doğrudan hayatımızı ilgilendiriyor çünkü.
00:22Ama diğer taraftan biraz bu meselelerden çıkıp şöyle bir düşünmek de gerekiyor.
00:28Yani nereye doğru gidiyoruz, ne yaşıyoruz, olup biten nedir, nasıl bir döneme denk geldik, eğitimimiz ne durumda, sosyal sınıflar, gelecek,
00:40gençler.
00:41Yani bugünden yarına ne yapacağız?
00:44Belki bir ay sonrası, iki ay sonrası için plan program yapamaz hale geldik.
00:50İşte biraz bu siyasetin gündelik halinden çıkıp daha felsefi boyutta konuşalım istedim bugün.
00:56Benim için çok kıymetli bir isim Selçuk Şirin, benimle birlikte Prof. Dr. Selçuk Şirin.
01:02Zaten onu belki yazılarından çok yakından takip ediyorsunuz.
01:06Aynı zamanda tabii kitaplarıyla, iki kitabı benimle birlikte bugün ya adalet ya sefalet ki şu andaki durumu da bütün dünya
01:14genelinde çok iyi anlatıyor galiba.
01:17Diğeri de bir mutluluk reçetesi, çağ anlamak için yazılar.
01:20Tabii pek çok daha eğitim üzerine çocuklar, çocuk gelişimi üzerine kitapları, konuşmaları, yazıları var.
01:26Hoş geldiniz Selçuk Şirin.
01:28Hoş bulduk.
01:28Benim için şundan değerli uzun yıllardır dönem dönem Selçuk Şirin'le yayınlar yaptık.
01:34Bunun içinde Amerika seçimleri de var ama çocuklar için oluşturulacak müfredat programlarının ne olması gerektiği de var.
01:41Örneğin çok önemli tespitleri vardır.
01:44Yani Amerika'daki AI şirketlerinin ya da teknoloji şirketlerinin, startupların bile değeri bugün Türkiye'nin pek çok önemli bir iki şirketinden
01:56çok daha değerli durumda.
01:57Ve Türkiye aslında bilime ve eğitime yatırım yapmalıdır diye değil mi?
02:03Bu konuda hep yazdınız, çizdiniz, desteklediniz diyelim ama ne kadar gerçeğe dönüştü tartışılır.
02:13Şimdi tekrar çok teşekkür ediyorum sizi hazır İstanbul'da yakalamışken.
02:18Herkes bir dost sofrasına oturduğunda şu konuyu tartışıyor konuşuyor.
02:23Ya nasıl bir döneme denk geldik?
02:26Yani ola ola bize mi denk geldi çattık?
02:29Sezen Aksu'nun öyle bir şarkısı vardı.
02:30Bize mi denk geldi diye.
02:32Bize mi denk geldi.
02:32Hani eskiden Türkiye'nin meselelerini konuşurduk ya böyle hani ne olacak bu Türkiye diye.
02:37Şimdi hep birlikte dünya nereye gidiyor ve dünyanın hali ne olacak diye konuşmaya başladık.
02:42Gerçekten Trump'ın akıl almaz konuşmalarını her gün dinliyoruz.
02:47Hani böyle hakikaten el yükselterek gidiyor.
02:50İşte Avrupa Birliği'nin durumundan Avrupa ülkelerine bakıyoruz.
02:53Doğu'nun durumuna bakıyoruz.
02:55Önce şöyle başlayalım.
02:56Sizce nasıl bir dönemden geçiyoruz?
02:58Siz baktığınız zaman buna bir isim koyabiliyor musunuz?
03:04Ne yaşıyoruz biz?
03:05Koyabiliyorum.
03:06Bunun yani latincesini biliyorum.
03:08Interregnum diye bir kavram var.
03:10Interregnum.
03:11İki devir arası.
03:12Böyle iki yani bir imparatorluk, bir devran bitiyor, bir savaş bitiyor, başkası başlıyor.
03:18O ikisinin arasındaki yer.
03:20Bunu da tabii geçenlerde...
03:22Kanada Başbakanı World Economic Forum'da yaptığı konuşmada Antonio Gramsci'yi andı.
03:28Belki hatırlarsın.
03:29Çok da ses getirdi o konuşma.
03:31Çok da ses getirdi.
03:32Çünkü ses getirmesi de mantıklı.
03:34Çünkü hakikaten açıklıyor.
03:36Yani o apsane defterlerinde Gramsci diyor ki bir devir bitip başka bir devir başlamadan önce bir cehennem, monsterlar yani böyle
03:46zebaniler, canavarlar çağı vardır.
03:50Burası vahşi kapitalizm döneminde de oluyor işte o Amerika'da vahşi kapitalizm dediğimiz dönemde.
03:55İkinci Dünya Savaşı'ndan önceki dönemde de oluyor.
03:58Şimdi öyle bir çağı yaşıyoruz.
04:00Şimdi bizim tabii bu çağı, ben bu interregnuma biraz belirsizlik, öngörülemezlik çağı diyorum.
04:07Onun da iki tane temel sebebi var.
04:09Biri politik, biri teknolojik.
04:11Yani politik olanı hepimiz biliyoruz.
04:13Yani dünya 2000'lerle birlikte işte demokrasi, şeffaflık, sınırlar açılıyor ve artık işte teknolojiyle birlikte herkes birbirini anlayacak, empati yükselecek,
04:26global ısınma gibi dertlerimize odaklanacağız falan falan.
04:29Bu güzel bir dönemdi, bir rüyaydı, rüyaymış şimdi anlıyoruz.
04:33O dönem maalesef dedilen, globalleşme ile ekonomik olarak elde edilen artı değer eşit dağıtılmadı.
04:42Birkaç ülkeye, birkaç zenginin cebine gitti ve yoksullar, geride kalanlar da güçlü bir lider aradı.
04:49O güçlü lider arayışı da biz işte Trump, Putin, işte bütün dünyaya her tarafa baktığında bir tane güçlü adam var.
04:56Bu güçlü adamların kurtarıcı rolü var.
04:59Güçlü adam olunca da tabii Trump en klasik örneği.
05:02Şimdi sabahtan akşama kadar, bugün pazartesi, Amerika'da pazarlar açıldı.
05:08Şimdi yani o kadar çok manşet var ki Trump diyor ki savaşı bitireceğim, savaşı başlatacağım, büyüteceğim, küçülteceğim.
05:15Şimdi herkes önünü görmek istiyor.
05:18Trump da öngörülemez bir lider.
05:20Ama sadece Trump değil, her tarafta öyle birileri var şu anda.
05:23Şimdi bu işin bir boyutu.
05:25Ama inan şirin, yani bu dönem bittiğinde 5-10-20 yıl sonra bu döneme baktığımızda biz Trump'ı hatırlamayacağız.
05:31Politik belirsizlikleri de hatırlamayacağız.
05:35Biz dünyanın en büyük teknolojik dönüşümü yaşanırken hiçbir kamusal mudahalenin olmadığını acıyla fark edeceğiz.
05:44Yani neyi kastıyordum?
05:45İkinci belirsizlik kaynağı, teknoloji.
05:47Yapay zeka diye bir şey gelmiş.
05:49Çarpan etkisiyle herkesin hayatını alt üst ediyor.
05:52Fakat süreçlere biz sen, ben, yurttaşlar, kimse katılamıyor.
05:565 kişi oturmuşlar, bütün geleceğimizi bir masa başında karar veriyorlar.
06:025 tane algoritma şirketi diyorum ben bunları.
06:045'i de erkek, 5'i de antisocial.
06:07Ve şu anda bizim kaderimiz onların elinde.
06:10Hangi meslekler gidecek, hangi alanda işte gazetecilik dahil, akademisyenlik dahil.
06:15Yani bir sonraki buluşmamızda belki bu ortamlarda bile olamayabileceğiz.
06:18Ve bu yapay zekanın getirdiği belirsizlik, interreglum dediğim ikinci, o bilinmezlikler çağının ikinci sebebi.
06:28Ve bunların ikisi de bilinmezliğin psikolojik tarafı ne?
06:31Yarın ne olacağını bilmiyorsan korkarsın.
06:33Kaygı niye bu kadar yüksek?
06:35Bilmiyoruz ki ne olacak.
06:37Yani yarın bu işine devam edebilecek misin?
06:39Ben devam edebilecek miyim?
06:40Aynı sınavları soramıyoruz.
06:42Yani aynı dersleri işleyemiyoruz.
06:44Sadece ikimiz için konuşuyorum.
06:46Ama her alanda çalışan herkesin geleceği şu an şüphe altında.
06:50Şimdi bir demin başta söyledim, bilenler biliyor ama Selçuk Şirin, Selçuk Hoca diyelim.
06:59New York Üniversitesi'nde öğretim üyesi.
07:02Mesela biz Türkiye'de bu konuları çok tartışıp konuşuyoruz.
07:07Yani bir taraftan çok hızla yaşıyoruz ama Türkiye'de bu sorgulama çok derin bir şekilde var.
07:13Ya ne olacağız yani bir kere 23 yıldır bir iktidarla yönetiliyoruz.
07:21Ve yani tek bir iktidarla yürütülüyoruz.
07:24Ve bugün Amerika Birleşik Devletleri'nin yaşadığı pek çok şeyi biz yaşadık, bitirdik.
07:28Başka sayfalara geçtik yani.
07:30Tecrübeliyiz yani.
07:31Çok tecrübeliyiz.
07:32Yani Trump'ın açıklamalarına baktığımız zaman ya da olağan bitene baktığımızda
07:35ooo biz bu konularda çok tecrübeliyiz biz bunları yaşadık diyoruz.
07:40Tartışıyoruz da Türkiye'de.
07:41Siz iki tarafı da karşılaştırabiliyorsunuz.
07:43Mesela Amerika'da tartışıyor mu?
07:46Yani yoksa onlar yeni mi tanışıyorlar?
07:48Valla o kadar yani Türkiye'nin 23 yıldır yaşadığı sürece Amerika Birinci Trump döneminde yaşamadı.
07:53Birinci Trump döneminde tez şuydu.
07:57Amerika'nın kurumları var.
07:58Trump istediklerini yapamayacak.
08:00Kurumlar dengeyi kuracak.
08:03Ve o öyle de oldu.
08:04Yani Birinci dönemde Trump bir şey yapamadı.
08:05Ama şu an öyle değil.
08:07Şu an Trump'ın kaybedecek gibi bir şey yok.
08:08Ve bütün kurumlar, kurumsal frenlerin hiçbir işe yaramıyor şu anda.
08:13Dolayısıyla Amerikan toplumunda ciddi bir korku var.
08:15Ciddi bir yarın ne olacak kaygısı Türkiye'den çok daha fazla.
08:19Yani bizim 23 yılda yaşadığımız sürece işte onlar 23 ay bile olmadı.
08:23Yani bir buçuk yıldır yaşıyor.
08:26Korkunç bir yani üniversitelerde mesela bizim üniversitede dahil işte Kolombiya mesela ne olacak Kolombiya Üniversitesi dünyanın üniversitelerinden bir Harvard bir
08:35buçuk milyar dolar cezası var.
08:36Yani üniversite sistemi alt üst olmuş durumda.
08:39Bildiğim alanlardan sözlüyor.
08:41Wall Street yani bütün bu pazarlar alt üst olmuş durumda.
08:44Yani şu an Fox News bile Trump'a muhalefet ediyor şu anda.
08:49Niye? Çünkü herkes önünü görmek istiyor.
08:52Önünü göremiyor.
08:53Dolayısıyla o korku şu an çok derin bir şekilde hissediliyor Amerika'da.
08:57Dünyanın her yerinde galiba bu.
08:59Amerika'nın yaşadığı korkunun etkileri dünyanın diğer taraflarına kelebek etkisiyle mi tişecek?
09:05O da var. Bir çoğunu da söyleyeyim.
09:07Daha yeni bir iş insanlarıyla bir toplantıda konuştum.
09:11Orada mesela yöneticilerle falan konuşuyordum.
09:14Bütün dünyada şu an Türk yöneticiler aranıyor biliyor musun?
09:17Allah Allah neden?
09:18Çünkü bizim yöneticiler 23 yıldır tecrübeli.
09:22Yani siyasi krizlerin ya da öngörülemezliklerin içerisinde nasıl şirket yönetilir, nasıl kurumlar yönetilir konusunda
09:31Türkiye'de çok tecrübeli bir kuşak yetişti.
09:35Yani 23 yıl az bir dönem değil.
09:36O yüzden dünyada çok başarılılar şu anda Türk yöneticiler.
09:39Çok enteresan.
09:40Peki bu aklıma bir soruyu getirdi.
09:43Çünkü ben de bir yemekte, tabii ki çok genç ama kariyerinin başında başarılı da bir finansçı, yeni yetişmekte olan genç
09:54bir insanla birlikteydim.
09:55Ve konuşurken mesela o şöyle dedi.
09:58Ya dedi kaygılar, korkular da biraz dedi sizin döneminize ait şeyler, senin jenerasyonuna ya da sizin yaş bu şansla.
10:06Ben mesela bakıyorum sizin bu sabahtan akşama kadar Türkiye'de kaygulandığınız şeyler benim hiç kaygulandığım şeyler değil.
10:13Biz de dedik ki nasıl seni kaygılandırmaz ya?
10:15İnsanlar liyakat diye bir şey ortadan kalktı.
10:20Yani bundan sonra ne olacağını bilemiyorsun.
10:23Bir yaptığın işin iş yapma modeli kalacak mı belli değil.
10:27Yok ya bunlar biraz bizim jenerasyon böyle kaygılar taşımıyor.
10:30Siz bu genç insanın doğru düşündüğünü düşünüyor musunuz ya da öyle mi gerçekten?
10:36Şimdi bu çok güzel bir aslında teknik bir soru, güzel de bir soru teşekkür ederim sorduğun için.
10:41Çünkü Türkiye'de çok karşılaşıyorum bununla.
10:43Şimdi gazeteci olarak tabii sizin anekdotlar üzerinden yorum yapmanız gayet doğal.
10:49Hikayeler, kişisel hikayeler üzerinden, gözlemler üzerinden.
10:52Kahvedeki birinin de bunu yapması doğal.
10:54Ama akademisyenlere düşen, araştırmacılara düşen, bilim insanlarına düşen bu anekdotlara takılmadan empirical, var olan verileri sistematik olarak toplanmış bilimseverilere bakmak.
11:06Şimdi bu arkadaşımız sallamış yani yemekte herhangi bir şey söylemiş.
11:10Aykırı düşünenler olur sonuçta bir dağılım var.
11:12Ama ben söyleyeyim hemen bu hafta hatta Oksijen'de yayınlanan son yazında o veri tabanını kullandım.
11:18Şimdi mutluluk ve kaygı üzerine Gallup her sene bir araştırma yapıyor.
11:22Her yıl ve bu araştırmayı Birleşmiş Milletlerle birlikte yapılıyor.
11:26İki değişik versiyonu var.
11:27Ve bunu bizim vergilerimizle yapılıyor bunun bir kısmı biliyor musun?
11:30Birleşmiş Milletlerle biz para veriyoruz.
11:32Birleşmiş Milletler her yıl bunu topluyor.
11:34Jeffrey Sachs'a bilirsin Columbia Üniversitesi'nden.
11:37Onun başlattığı çok önemli bir proje.
11:39Yani dünyanın termometresini tutuyor.
11:40Duygusal termometre.
11:42Şimdi o termometreye baktığımız zaman bu arkadaşımızın salladığını oradan çıkartıyoruz.
11:46Yani bütün dünyada kaygı yükseliyor.
11:482008'den sonra daha çok yükselmiş.
11:51Onun bir sebebi politik demiştik ve bir sebebi teknolojik.
11:542008'de ne oldu?
11:55Facebook ve sosyal medyanın dünyamıza girmesiyle birlikte insanlar daha mutsuz oldular.
12:00Daha kaygılı oldular.
12:01Sürekli önümüze kötü haberlerin çıkması dünyanın bu kadar kötü olduğu anlamına da gelmiyor.
12:06Ama hepimiz buna maruz kalıyoruz.
12:09En çok kaygılananlar kimler?
12:11Gençler.
12:12Yani bütün dünyada bu son yazılana yayınlanan raporda gençler üzerine epey bir veri var.
12:18Ve hepsi Türkiye dahil bütün dünyada gençler şu an gelecekten korkuyor.
12:23Neden korkuyorlar?
12:24E şimdi 400 küsür tane meslek var.
12:27Onu da geçen hafta yayınlamıştım.
12:28Bu Carpati diye birisi var.
12:30Çok ilginç bir AI'nin ilk kurucusu.
12:32Open AI'nin kurucusu.
12:34İşte Tesla'nın yapay zekasını kuran adam.
12:37Şimdi çıktı.
12:38Bir tane laboratuvar kurdu.
12:39Ve kamusal iş yapıyor.
12:40Çok önemli.
12:41Carpati diye yani bizi izleyenler de onu takip etmesi lazım.
12:45Her hafta güzel bir rapor yayınlıyor.
12:46Geçen hafta 400 küsür tane 300 küsür tane mesleğin yapay zeka karşısında var olup olmayacağını bütün hepsini sıraladı.
12:53Birisi de onu aldı.
12:54Normalde böyle bir raporun Türkiye'ye aktarılması bir yıl, ikili bulurdu eskiler.
12:59Bir tane Alp diye bir genç arkadaş.
13:01Avrupa'da yaşıyor.
13:02Ben de buldum.
13:02Köşeme taşıdım onu geçen hafta.
13:04Alp almış.
13:05Aynı raporu bir günde yapay zeka ile TÜİK verilerine uygulamış.
13:10Şimdi oraya baktığınız zaman mesleklerin yarısı yok olacak.
13:13Şimdi benim iki oğlum var.
13:15Birisi avukat olmak istiyordu.
13:17Tamam mı?
13:18Avukat halen de olmak istiyor.
13:19Ama çocuk iki yıl ara verdiği yapay zekadan dolayı.
13:22Şimdi avukatlık mesleği bu dediğim ölçüye göre onda dokuz oranında yok olacak.
13:27Amerika için söylüyorum.
13:28Türkiye'ye de geliyor yani burası da iki yıl sonra buraya da gelecek aynı şey.
13:32Bizimki AI nedeniyle değil başka nedenlerden de onları yok oluyor gerçi de o ayrı bir mesele.
13:38Yani öbürü oğlum mesela bilgisayar mühendisliğine girdi.
13:42Üniversiteye birinci sınıfı.
13:43Daha birinci sınıf bitmeden çocuk şimdi değiştirmek için kafa yoruyor.
13:47Neden?
13:48Çünkü bilgisayar mühendisliği de bitecek.
13:49Şimdi böyle bir ortamda bu sizin yemekteki arkadaşın dediği doğru olabilir mi?
13:54Öyle mi?
13:54Şimdi bir tarafıyla da mesela doktorluğu da buna ekleyebiliriz.
14:00Herkes şeyini nedir adı?
14:03Yani cerrahlar falan var olmaya devam edecek.
14:05Ama mesela demeyeyim yani ki bu gerçekten aslında bir yanıyla da sıkıntılı bir durum.
14:13Herkes laboratuvar test sonuçlarını AI'ya yükleyip kendi teşhisini kendine koyuyor.
14:19Ya da AI'nin koyduğu teşhisinden devam ediyor.
14:23Doktorların yerinde o yani bilim insanlarının ne yapması gerektiğini de değiştiriyor galiba.
14:28Her şeyi değiştirdim.
14:29Ben sınavları değiştirdim.
14:30Mesela ben eskiden proje bazı ödev verirdim.
14:33Hani git araştır yap.
14:34Şimdi bunun hiçbir anlamı kalmadı.
14:36Git araştır yap dediğin şey çocuk giriyor yapay zekaya.
14:395 dakikaya ortalama.
14:41Peki nasıl veriyorsunuz yeni ödev için?
14:43Sözlü.
14:44Sözlü geri geldi mesela.
14:46Eskiden sözlü diye bir şey yoktu.
14:47Şimdi sunumlar önemli, sözlü önemli, mülakat önemli.
14:51Yani biz doktorlar önemli.
14:52Doktorada bile doktora yeterlilikte mesela.
14:54Ne an çünkü orada neyi almaya çalışıyorsunuz?
14:56Ayaküstü ayaküstü.
14:56Acaba AI'nin sana koyduğunu analiz edebiliyor musun?
14:59Hem o var hem bütün toplanan verileri ayaküstü anında sana sorulduğunda ortaya çıkartabiliyor musun?
15:06Yani bugün bir tweet attım belki görmüşsündür sabah attım.
15:10Bir haftadır falan bir rapor makale yazıyorum bilimsel makale.
15:15Şimdi ben ODTÜ'de 1986 senesinde girdim.
15:19Barbaros Günçer diye bir hocamız vardı.
15:21Araştırma yöntemleri dersi veriyor.
15:23Bize dedi ki gidin dedi.
15:24Kütüphanede Social Science Citation Index diye bir şey var dedi.
15:28Bilmiyordum ben.
15:29Şimdi dünyada yayınlanan bütün makaleler oraya giriyormuş.
15:32Böyle bir şey.
15:33Şimdi bir gidiyorsunuz.
15:33Kütüphanede halini de hatırlıyorum yani.
15:36Yüzlerce cilt var.
15:37Çünkü her makalenin bir küçük girdisi var.
15:38Oraya gidiyorsunuz.
15:39Ben sosyal sınıfı araştırıyordum.
15:41Sosyal sınıf diye bakıyorsunuz.
15:43O yüzlerce cildin içinde buluyorsunuz.
15:46Ha işte Şirin Payz'ın atıyorum 2006 senesinde bir tane makale yayınlamış.
15:51Buldunuz ya onu.
15:53Gözler arayarak falan.
15:54Ondan sonra gidiyorsunuz o makale.
15:55Kütüphanede var mı ona bakıyorsunuz.
15:57Kütüphanede olmuyor genelde.
15:59Orada bir yer vardı.
16:01Kütüphaneler arası servis diye.
16:02Oraya giderdiniz.
16:03Oraya form doldurdunuz.
16:05O giderdi.
16:05Bilinenler de onun fotokopisini alırdı.
16:07Bir ay sonra gelirdi.
16:09Okurdunuz.
16:10Oradan iki tane özet çıkardınız.
16:11Ve bunu makalenizde site ederdiniz.
16:15Site etme, refer etmeyi unuttum.
16:17Evet.
16:17Atıfta bulundunuz.
16:19Şimdi bütün bu süreçte şu anda bir tuşa basıyorsunuz.
16:22Notebook Ellen diye bir yapay zeka platformunda.
16:26Yüzlerce makaleyi sizin için tarıyor.
16:28Buluyor, özetliyor, size veriyor.
16:31Şimdi burada bir öncekine göre müthiş bir gelişim.
16:34Ben bunu kullandım.
16:35Yani müthiş zaman kazanıyorsun.
16:39Her bakımdan iyi.
16:39Ama şimdi bunu sana versem, sen kullanamazsın.
16:43Çünkü gelen verinin yarısı yalan.
16:45Yalan.
16:46Yani yarısını uyduruyor.
16:48Öbür yarısı da ortalama.
16:49Şimdi benim öğrencilerim bana rapor hazırladığında, ben yapay zeka ile hazırlanan raporla, yapay zeka dışında hazırlanan raporu biliyorum.
16:56E-maillerden de görüyorum.
16:58Bizim öğrencilerin yarısı, %30'u yabancı Envai'da biliyorsun sen de geldin.
17:03Şimdi Envai'daki öğrencilerin %30'dan gelen e-mailler eskiden biraz şey oluyordu yani.
17:07Anlıyordu?
17:08Şimdi herkes mükemmel ama ortalama.
17:11Bak bu önemli yani ortalama.
17:13Böyle çok iyi ya da kötü değil, ortalama.
17:15Yapay zeka onu çok iyi yapıyor.
17:17Yapay zeka da zeki olan insanların, becerikli insanların, emek harcanların elinde kıymetli.
17:22Yoksa sıradan insanların, beceriksiz insanların, hiç emek koymadan kullananların elinde hiçbir amacı hizmet etmeyecek.
17:29Dolayısıyla buradaki bu dilema nasıl çözülecek sizce?
17:33Sizin de söylediğiniz gibi liyakatlı, zeki, çalışkan ve altyapısı sağlam insanların elinde eğer bir şey ifade ediyorsa, diğer taraftan da
17:44her yerde berbatlaşan bir eğitim sistemi var.
17:46Türkiye'yi konuşalım, Amerika'da öyle, Avrupa'da öyle ama Türkiye'de iyice öyle bir kere malum şu sıra bilimsel eğitimden çıktık tamamıyla
17:56dini referanslarla bir takım işte akıl ve seküler eğitimin dışında bir eğitim doğrultusunda ilerliyor Türkiye.
18:09Nasıl olacak?
18:11Yani o beni hiç kaygılandırmıyor her bakımdan.
18:13Neden? Çünkü yani müfredatla kimlik inşa devri 1950'de bitti.
18:19Dünya için. Yani müfredatla bunu Sovyetler denedi.
18:22İran, İran 79 devrinden bu yana şeriatla birlikte bütün müfredatı değişti.
18:29Peki Orta Doğu'da en çok dinsiz nerede var?
18:32İran'da var.
18:33Yani en çok içkinlerde içiliyor.
18:35İran'da içiliyor.
18:36Yani bu iş böyle işte Sovyetler 70 yıl boyunca Lenin'i öğretti, Marx'ı öğretti.
18:42Ne oldu?
18:42İlk fırsatta dünyanın en kapitalist sistemini kurdular.
18:46Türkiye, Mustafa Kemal Atatürk'ü, Kemalizm, Atatürkçülüğü, benim de dahil olduğum kuşak hepimiz onlarca yıl mecburi dersler almadık mı?
18:57E nerede?
18:58Yani dolayısıyla bu iş belki 1950'yi de hani bir baraj olarak koyuyorum.
19:02Eskiden, şimdi tek bilgi kaynağı okulken, orada belki bir kimlik işe edebilirdiniz.
19:09Şimdi şu anda okullarda ne olduğu, ne öğretildiği, çocuğun hayatında o kadar az bir yer işgal ediyor ki.
19:16Çocuk oradan ziyade nereden öğreniyor?
19:18Sosyal medyadan öğreniyor.
19:19Nereden öğreniyor?
19:20Sokaktan öğreniyor.
19:21Televizyondan öğreniyor.
19:22İşte bu tür yayınlardan öğreniyor.
19:24Yani o anlamda müfredatla ilgili tartışmaları çok gereksiz buluyorum.
19:29İki taraf için de yani ne müfredatla bir şey yaratmak isteyenlerin amacına ereceklerine inanıyorum.
19:36Ne de bundan dolayı okulların, eğitimlerin ya da kuşakların kaybolacağını düşünenlerin kaygılarını paylaşıyorum.
19:42Şimdi diğer meselelere döneceğim ama bu söylediğiniz önemli olduğu ve yeri geldiği için söylüyorum.
19:47O zaman bugün baktığınızda Türkiye'deki eğitim sistemine, biraz önce yaptığınızda tespitleri yanına koyduğunuzda,
19:53siz madem ki liyakatlı teknoloji kullanımı esas olacak bundan sonraki dönemde,
20:01Türkiye hala bir şansı var mı rekabet konusunda?
20:04Çok şansı var ya.
20:06Türkiye çok, yani bizim bir kere tarihten gelen avantajımız var.
20:10Yani bu topraklar, yani ben buraya geçmişte böyle bir iki antropologla gelmiştim.
20:17Ders veriyorduk, envai dersini burada.
20:19Adamla Marcelo Sorosko, birenler hatta o zaman Nizbik için de bir yazı yazdı bu geziden sonra.
20:25Galata'ya çıktığında dedi ki, burası dedi, iyi bak Selçuk dedi, şuraya, üç tarafı görüyorsun.
20:30Burası dedi, imparatorluklar kuran coğrafyadır dedi, boşuna değil.
20:35Arjantinli bir adam, tarihçi, antropolog söylüyor bu.
20:38İstanbul, Türkiye, yani Credit of Civilization, bütün medeniyetlerinin başlangıçı yeri işte bizim oradan Urfa, Mardin'den bu tarafa gelen her şey
20:46vuralarda olmuş.
20:47Binlerce yıldır.
20:48Dolayısıyla bizim her zaman tarihsel olarak şansımız var.
20:51Demografik olarak nüfus çok hızlı azalıyor.
20:53Bunu hiç tartışmıyoruz, belki konuşuruz bugün.
20:56Ama buna rağmen hala daha 20 milyon genç nüfusumuz var.
20:59Dünyada genç yok, yani Urfa'ya gidiyorsun genç yok.
21:02Şimdi bu da bir avantaja dönüştürülebilir.
21:05Turizm olarak olsun, katma değeri yüksek alanlar olsun, yeşil dönüşüm olsun.
21:09Yani Türkiye yarın sabah uyanıp derse ki arkadaş biz bu yemeği böyle değil, şöyle pişireceğiz.
21:16Burada herkesi doyuracak kadar malzeme olduğunu düşünüyorum.
21:19Dolayısıyla sizde bir umutsuzluk görmüyorum ben.
21:21Olsa niye buraya gelmezdim?
21:23Çünkü mesela çok enteresan, son dönemde yazılan, çizilen her şey şu.
21:27Bir kere orta direğin çöküşünü tartışıyoruz ya Türkiye'de.
21:30Orta direk eskiden çökmüşünü, beyaz yakalılar çöküyor.
21:33Onu diyecektim.
21:34Herkes fakirlikte eşleştirildi.
21:36Yani mavi yakalı olmak kötü bir şey değil.
21:39Yani işçi ve emekçi sınıfı.
21:42Onlar derin fakirliğe gömülürken eğitimden daha fazla pay alıp, daha yükselmiş, beyaz yakalı dediklerimiz, onlar da aynı derin kuyuya doğru
21:54gidiyorlar.
21:54Zaten bu yapay zeka bunu daha da hızlandıracak.
21:57Peki bu nasıl?
21:58Yani diğer tarzlar Türkiye'nin en büyük problemi buysa nasıl umutlu olabiliyorsunuz?
22:03Yani Türkiye'nin şu an işte şu kitapta 7 reçeteden söz ediyorum.
22:08Burada yazma nedeninin de oydu işte umudun reçetesi.
22:12Yani yeşil dönüşüm dedik mesela örnek olarak alıyorum.
22:15Şimdi yeşil dönüşüm denilen şey bütün yaptığımız her şeyi, bütün üretim alanlarını, işte enerji tüketimini azaltan çözümler bulmak ve tarım
22:24odaklı, organik gelişim işte senin de aslında içinde bulunduğun bir alan.
22:29Şimdi bu alanlara baktığınız zaman dünyada rekabet oranı en yüksek güce potansiyeli en yüksek olan 3-4 ülkeden biri Türkiye
22:38biliyor musun?
22:38Yani yeşil alanlar itibariyle, genç nüfus itibariyle, tarımsal birikimi itibariyle bunu yapabiliriz.
22:46Yapmıyoruz şu anda.
22:47Odağımız o değil.
22:48Yani şu an bambaşka saçma sapan şeylerle uğraşıyoruz.
22:52Odağımız o olsa sadece yeşil dönüşümle Türkiye'nin katma değeri yüksek üretime geçmesi mümkün.
22:59Sadece yeşil dönüşümle.
23:00Çünkü bizim hemen aşağımızda Orta Doğu var.
23:03Onların hepsinin beslenmesi lazım.
23:04Öbür tarafa gidiyorsun işte Pakistan'a kadar, Bangladeş'e kadar benzer bir coğrafya yine bize bakıyor.
23:11İstersek eğer.
23:12Sadece yeşil dönüşüm.
23:14Yani burada mesela çevreyle ilgili, enerjiyle ilgili.
23:17Garip bir şekilde mesela Türkiye'nin enerji arşistasını çıkartmışlar.
23:21Rüzgar enerjisi ve güneş enerjisi potansiyeli.
23:24Türkiye olağanüstü bir potansiyeli var.
23:27Bunu devlet çıkartmış yıllar önce.
23:28Haritasını yayınladım.
23:29Yani şimdi pek çok alanda buna benzer böyle tek tek gittiğimizde potansiyel orada duruyor.
23:34Ama şimdi potansiyelin orada duruyor olması da bir anlam ifade etmiyor ki kullanmadıktan sonra.
23:40Yani potansiyel duruyor orada.
23:42Olduğu yerde duruyor.
23:43Kullanmamız lazım.
23:45Şimdi bu söylediğiniz zannediyorum sizi dinleyenleri çok umutlandıracak.
23:49Çünkü o kadar umutsuzluk var ki ülkede.
23:52Mesele zaten onu nasıl değerlendirilecek?
23:56Yani bunun yolu nereden çıkacak?
23:58Kim bunun önceliğini yapacak?
23:59Şimdi kendi gündelik hayatından düşün.
24:01Yani bir keyifsiz olursun bir haber gelir bir anda neşelenirsin değil mi?
24:08İnsan doğası gereği böyle resilient yani dayanıklı bir varlık.
24:12Yani en korkunç travmaları yaşayan insanlar üzerine araştırmaları yapılıyor.
24:16En korkunç yani aklına hayaline gelmeyecek travmalar.
24:19Ve bu travmaları yaşayan insanlar bir tek pozitif dokunuştan sonra önceki hayatlarından çok daha üretken, çok daha verimli olabiliyorlar.
24:28Yani bu Türkiye'nin yaşadığı bu son dönemler, bu travmalar eğer biz bir şekilde bunun üstlerine yeni bir sayfa ekleyebilirsek
24:37dönüp buraya baktığımızda iyi ki olmuş diyeceğiz.
24:39Hep öyledir.
24:40Yani psikolojik olarak bunu bir...
24:43Öldürmeyen şey güçlendirir lafı boşuna denmemiş.
24:46Peki bu şimdi hem EY'i de içine katarak ama geçen gün ismini vermeyeyim polemik oluşmasın.
24:53Muhafazakar bir yayın organında bir yazar şunu söylüyor.
25:01Batı'nın ahlaki çöküntüsü artık en son boyutlarına ulaştı.
25:06Batı bitmiştir.
25:07Amerika bitmiştir.
25:08Avrupa bitmiştir.
25:10Şimdi artık moral, ahlak ve felsefi olarak da Doğu yükselmektedir.
25:19Şimdi tabi bu ciddi bir üzerine tartışma yapılması gereken konu.
25:24Gerçekten bir Batı'da çöküntü olduğunu düşünüyor musunuz?
25:28Ve Doğu'nun oradan çok yükseldiğini yoksa genel bir çöküntüden mi bahsediyoruz?
25:34Hani sorduğum sorunun aynısı.
25:35Ahlaki değerler.
25:37Mesela dürüstlük nedir, yalancılık nedir?
25:39İyi ve kötü olma.
25:42Nerede durdun, nerede durmadın?
25:44Bunlar sadece Doğu ya da Batı olarak ayrılabilecek şeyler mi?
25:47Yoksa dünyada başka bir şey mi görüyoruz?
25:50Yani şimdi Doğu nedir, Batı nedir?
25:52Doğu Batı'dan ziyade Kuzey Güney aslında daha anlamlı bir ayrım şu dönemde biliyorsun.
25:57Yoksulluk, fakirlik olarak.
25:58O Doğu Batı olarak ayırdığı için.
26:00Onun da bence yaptığı ayırım aslında Doğu Batı değil de.
26:03İslam dünyası ve İslam dünyasının dışında kalan dünya.
26:07Çok güzel.
26:08Ben şimdi seyircilerden özür diliyorum.
26:09Bazen Şirin diyorum, bazen sen bana hocam diyorsun.
26:12Saygısızlık değil.
26:13Birbirimize 15-20 yıl da tanışıyoruz.
26:16O yüzden.
26:16Şimdi İslam üzerine, İslam ahlakı.
26:19İslam ahlakı ölçeği var.
26:22Bir ülkedeki yaşam, İslam'ın emrettiği kurallara ne kadar uyuyor diye bir ölçek geliştirilmiş.
26:29Bizi izleyenler bunu girip arayıp bulsunlar.
26:31Daha yeni, yenisi de yayınlandı.
26:34Dünyada İslam ahlakı'nın en uygun ülkeler hangileri biliyor musun?
26:38Kuzey ülkeleri.
26:40Norveç, İsveç, Finlandiya, Danimarka.
26:43İlk 40'ta yani yanılmıyor.
26:46Yani rakamları şu an irticadan konuşuyorum ama ilk 40'ta ya da 50'de tek bir tane Müslüman ülke yok.
26:52İlk olan ülkelerden biri de biziz bu arada.
26:55Yani şimdi bir tez varsa ortada, İslam ahlakına ya da ahlaka kim uyuyor?
27:00Uymuyoruz kardeşim işte bakıyorsun yani şu ahlaksızlığı görmüyor musun?
27:04Gazze'de olanlara bakıyorsun, İslam dünyasının yöneticilerinin gösterdiği tepkilere bakıyorsun.
27:10Yani hangi Orta Doğu ülkesinde Avrupa'da, Amerika'da olan protestolar kadar protesto oluyor?
27:14Olamıyor yani.
27:15Türkiye'de biraz oluyor bereket.
27:17Yani dolayısıyla oradan bakamayız.
27:19Şimdi bir de bu batı çöküyor algısının tüccarları batıda daha çok var.
27:26Yani nereden çöküyor?
27:27Mesela Avrupa Birliği'ni çökertmek istiyor.
27:29Bu 5 tane algoritma şirketi var dedik ya.
27:315 algoritma şirketinin bir numaralı hedefi dünyada bütün demokratik kurumları çökertmek ve uluslararası bütün bağlayıcı kurumları ortadan kaldırmak.
27:41Bu kurumların en güçlü sanki Avrupa Birliği.
27:44Şimdi Avrupa Birliği'ni bitirmek için her şeyi yapıyorlar.
27:46Brexit onun ilk adımıydı.
27:47Devam da ediyor.
27:48Şimdi mesela İngiltere'de suç ya da annemden örnek vereyim.
27:54Geçen gün bir yerde anlattım.
27:55Şimdi benim annem, sen de New York'a gidip geliyorsun.
27:58Ben 1996 senesinde New York'a gittim.
28:00Ne oluyor yani 25, 26, 32 yıldır oradayım.
28:04Şimdi ben 32 yıldır annem bana eskiden hiç sormazdı.
28:07Yahu New York'ta oğlum dikkat et.
28:09Daha bugün annenden telefon geldi biliyor musun?
28:11Diyor ki oğluma kaygılanıyor.
28:14İşte New York'ta binin ne olmuş yine?
28:15İşte nehire, oğluma söyle, torunuma söyle.
28:19İşte trene binmezsin.
28:20Ya anne ne oldu diyorum.
28:21Şimdi bir video görmüş.
28:22Şimdi bak bizi izleyen herkese de söyleyeyim.
28:25New York, New York olalık, kurulduğu günden bugüne kadar şirin.
28:30En az suç olan yıl geçen seneydi biliyor musun?
28:34En az ölüm, en az hırsızlık olan yıl.
28:37Geçen sene.
28:38Fakat anneme sor ya da Türkiye'de bizi izleyenlere sor.
28:41Herkes diyor ki New York çöküyor.
28:43Niye?
28:43Çünkü sosyal medyada bir tane video görüyorlar.
28:46Birisi trene birine atmış, bilmem birisi bıçaklanmış.
28:49Şimdi Londra, geçen geldiğimde burada arkadaşlarım bizim de yemek masasında geçti bu konu.
28:55Ya Londra bitti.
28:56Niye bitti dedim.
28:57İşte bir kuyumcuyu soymuşlar.
28:58Ya dedim arkadaşlar, Londra şu anda Avrupa'nın en güvenli şehri.
29:04Bakın, iddia ediyorum baksınlar.
29:07Amerika'daki şehirlere göre de çok daha güvenli.
29:09Ama inanmaz Los Angeles'ta oturuyor.
29:12Los Angeles Londra'dan çok daha güvensiz.
29:14Ya da New York'ta ya da başka yerde.
29:16Ha bire Londra battı, Londra çöktü ve orada İslamofobiye var.
29:21Londra niye çöktü?
29:22Çünkü Müslümanlar geldi çökertti diye bir algı var.
29:24Oradan da Avrupa Birliği'ne ders vermeye çalışıyorlar.
29:28Geçen, bir iki hafta önce, hatta bu yayından sonra ben bunu Twitter'da paylaşacağım.
29:32Bu kaynakları fırsat buldukça.
29:35Bir ekonomist bütün bunun araştırmasını yaptı biliyor musun?
29:38Londra en az suç olan yılı, onlar da geçen sene yaşamış.
29:41Fakat Londra'da suç azaldıkça ne artmış biliyor musunuz?
29:45Sosyal medyada Londra'daki şiddet olaylarının paylaşımı artmış.
29:49Niye?
29:50Çünkü algoritma bunu destekliyor.
29:52Yani bizim sosyal medyada gördüğümüz dünyayla gerçek dünya arasında bir fark var.
29:56Buna dikkat etmeniz lazım.
29:58İşte bence en büyük mücadele de bununla ilgili olacak önümüzdeki dönem.
30:03Çünkü ahlak kavramlarımız çok farklılaştı.
30:08Sizin de belirttiğiniz gibi bir kere mesela kadınlara yönelik inanılmaz dünya genelinde büyük bir şiddet var.
30:14Yani bir taraftan çok enteresan kadın hakları ve kadın hareketi çok önemli kazanımlarla ilerlerken.
30:21Onunla biriyle ilişkili ama ona bir tepki var.
30:24Ama AI dünyasında kadınlar tam tersi durumda.
30:27Yani şu iki gündür Tuba Büyüküstü'nün bilmiyorum izliyor musunuz yeni filminden doğan koltuğun kollarını kaldırmış.
30:39Kısaca anlatayım.
30:40Ve bir şekilde koltuk altında kıl girişleri gözüküyor.
30:43Bunun üzerine fırtınalar koparılıyor.
30:45Tuba üstüne denilmeyen şey bırakılmıyor.
30:48Hakaretler ediliyor.
30:50İşte parasını yok öyle bir kadın vücudu üzerinden bir tartışma yürüyor.
30:54Bugün öğreniyoruz ki alakası yok.
30:56Meğerse AI'mış ve bu çok güzel yayılmış.
30:59Tuba Büyüküstü'ne ve bir de böylesine saçma bir konunun gerçekten ülkenin gündemini kaplıyor ve tartışılıyor olması.
31:07Ama bunun gibi örnekleri Amerika'ya uygulayabiliriz.
31:09Dünyanın her yerine uygulayabiliriz.
31:11Dolayısıyla bu AI ahlak ve bizi şu anda toplumsal olarak karansarlığa sürükleyen.
31:18İşte siz de söylediniz Gazze, İran.
31:22Bir de işin içine savaşlar ve savaşların vurduğu siviller girdi.
31:26Buradan bir okuma yaptığınızda nedir?
31:29Yani insanların bu ahlaki çöküntü de işlerin kaybolması kadar çok önemli bir meselesi.
31:35Tabii şimdi ahlak tabii ahlak çöküntü dediğimiz şey bir sonuç.
31:38Yani sonuçta ahlak dediğimiz şey günleriki hayattaki tercihler.
31:41Bu tercihlerin önemli bir kısmını biz artık kendimiz yapmıyoruz.
31:45Sosyal medya bizim adımıza yapıyor.
31:47Bu 5 algoritma, algoritma, algoritma dememin bir sebebi var.
31:51Yani 5, hakikaten 5 kişi.
31:53Yani Elon Musk, OpenAI, Google, Twitter vs.
31:58Şimdi bunlar karar veriyor.
32:00Bizim neyi göreceğimize, neyle mutlu olacağımıza, neye üzüleceğimize.
32:03Ve bu algoritmaların da korkuyla çarpan etkisi var.
32:08Yani korkutan içerikler, bizi korkutan ve bizi yanlış hissettiren, bizim başkalarımızla olan güvenimizi azaltan içerikler daha çok dolaşıma sokuluyor.
32:19Bunun bir politik amacı var.
32:22Yani bu insanlar bunu sadece para kazanmak için yapmıyorlar.
32:25Aynı zamanda bütün insanların demokratik ortamlarda bir araya gelip iş birliği yapmasını istemiyorlar.
32:32Yani bunların dünyasında çok yani biraz araştırdığınızda bir kere bunların hepsi erkek, hepsi seksiz.
32:41Hiçbiri demokrasiye inanmıyor.
32:43Yani biraz konuştuğunuzda o Peter Thiel vs. zaten açıkça söylüyorlar.
32:47Bunların kafasındaki dünyada zekiler var ve gereksizler var.
32:51Zekiler de genelde genetik olarak öyle doğmuş oluyorlar.
32:55Diyorlar ki yani dünyayı biz yönetelim, siz de kenara çekil.
32:58Yani mümkünse bunları bir şekilde bertaraf bile etmek istiyorlar yani.
33:02Şimdi bu oyunu görüp algoritma şirketlerinin algoritmayı istedikleri gibi yönlendirmelerinin önüne geçmek lazım.
33:09İşte bunu bazı yapay zeka şirketlerinde bir sürü insanlara istifa ediyorlar.
33:14Niye? Bunu gördükleri için istifa ediyorlar.
33:16Şimdi bunun bir numaralı durduracak olan güç Amerikan başkanı Trump.
33:21İlgilenmiyor şu anda.
33:23Bir sonraki seçimde yeni başkan gelirse yani başka bir başkan geldiğinde ilk yapacağı şey sürekli demokratlar şu an bunu konuşuyor.
33:32Yapay zekaya bir regulasyon lazım.
33:34İkincisi Avrupa Birliği.
33:35Avrupa Birliği çok güçlü ama hiçbir şey yapamıyor şu dönemden azından eli kolu bağlı Amerika karşısında.
33:42Üçüncüsü de devletler yani Avustralya mesela.
33:4416 yaşından küçüklere sosyal medya yasakladı.
33:47Herhangi bir şirket bunu çocuğu oraya sokarsa şirket sorumludur diyor.
33:51İspanya aynısını yaptı.
33:53Bizde de inşallah yakında çıkacak bekliyorum ben de çıkmasını.
33:56Yani bu tür devlet nezdinde önlemler alınması lazım.
34:00Bu iş bireylere bırakılacak bir iş değil.
34:02Yani bizim zayıf taraflarımızı bizi bizden iyi bilenler kullanıyor.
34:06Dolayısıyla burada sizin söylediklerinizden anladığım mesela işte Epstein dosyalarına bakıp ya da Trump'ın söylemlerine bakıp Amerikan toplumu da çöktü
34:15diyor.
34:15Yani sürekli işte biraz önce anlattığınız gibi.
34:176 milyon kişi dün sokaktaydı ya.
34:196 milyon kişi.
34:20Çok önemli bir gelişmeydi.
34:23Mesela enteresan Türkiye'deki iktidara yakın bazı medya kuruluşları haber yapmışlar.
34:30İşte Amerika Birleşik Devletleri'ndeki bu büyük şeyi nedir gösteriyi.
34:37Krallara hayır gösterileri değil mi?
34:40No kings.
34:40Ama yani en azından Amerika kendi içinde bulunduğu durumu oturup görüp bunu bir sosyal nasıl diyeyim meseleye dönüştürüp büyük bir
34:52güç birliğine dönüştürüp büyük bir gösterileri.
34:56Aynı dakikalarda Türkiye İstanbul'da gazeteciler tutuklanan gazeteciler için bir araya geldiler.
35:02Ve mesela Amerika'daki gösterileri gören basın, iktidar basını o gösterileri görmedi gibi.
35:09Şimdi ben bir iki tane soruyla toparlamak istiyorum.
35:12Çünkü ne dedik?
35:14Aktif siyaseti konuşmayacağız şu anda dedik.
35:16Mesela bir seyircimiz demiş ki artık çocuk sahibi olmak korkutan bir şey.
35:23Geleceğe dair bir yatırım da değil.
35:25Ayrıca çocukların ahlaklı ve çalışkan olması da bir ilerlemesi için yeterli görünmüyor.
35:33O zaman niye çocuk sahibi alalım ki?
35:35Siz dediniz ya Türkiye aslında demokrasilik olarak çok nedir şanslı ama.
35:41Şanslı yani şimdiye kadar şanslı artık değil.
35:45Şimdi yani 8 yıl öncesine kadar Türkiye nüfusunu koruyabilmek için bir yetişim kadını ortalama olarak 2.1 çocuk doğurması lazım.
35:54Şu anda 1.4 biliyor musun?
35:562.1'in çok altına düşmüştüm.
35:581.4 de yani anlayasın izleyiciler kafasına canlansın diye yakında İtalya'yı falan yakalayacağız.
36:05O derece yani.
36:06Biz nüfusunu koruyamayacağız.
36:07Nüfus hızla azalacak.
36:08Bu hızla azalmanın benim kuşağım için nüfusun azalması iyi bir şey.
36:15Psikolojik olarak biz böyle hazırlandık.
36:16Yıllarca biz Türkiye'nin en büyük sorunu neydi?
36:19Hızlı nüfus artışı.
36:20Hakikaten hızlı nüfus artıyordu.
36:21Ama bu kadar hızlı düşüncede demografik parçalanma olacak.
36:26Yani bir anda şu an 30'lu yaşlarındaki insanlar yaşlandıkları zaman ki bunların çoğu işsiz.
36:323'te 1'i işsiz şu anda.
36:33Ne işte ne okulda ne bir spor ya da sanatla uğraşan gençlerimizin oranı %30.
36:41Dünyada birinciyiz biz burada.
36:42Yani atıl gençler diyelim.
36:443'te 1.
36:44Şimdi bunlar yaşlandığında 6-7 milyon kişiden söylüyor.
36:48Sadece şu anki kuşak.
36:49Bunlar yaşlandığında bunlara kim bakacak?
36:52Ya biz daha çocuklara okul yapamıyoruz.
36:54Yaşlı bakımın çok daha pahalı bir şey.
36:57Yani ekonominin güçlü olması lazım.
36:59Üretkenliğin artması lazım ki şu an genç olan nüfus yaşlandığında da bunlara bakacak kişiler olsun.
37:04Biz yıllarca hep Türkiye'de ne diyorduk?
37:06Ya biz beceremedik ama bizden sonra daha güçlü bir nesil geliyor.
37:10Daha büyük bir nesil geliyor nüfus olarak.
37:12Bunlar becerecek.
37:13Bunlar halledecek.
37:14Bizim sorunlarımız onlar çözecek.
37:15Artık bu lüksümüz yok.
37:16Bundan sonra yani şu an doğan nüfus Türkiye'nin görüp görebileceği yüksek nüfus.
37:22O kadar hızlı düşüyoruz ki.
37:24Yani yarın öbür gün bu seyircinin gördüğünü herkes gördüğü için bu hız belki bir çocuğa düşecek.
37:30Yani ortalama nüfusun kendini sağlıklı bir şekilde devam etmesi için olduğu yerde sayması için 2.1'di ya çıtamız.
37:39O bire düşecek.
37:40Bir olunca da işte Japonya oluyoruz.
37:42Şu an Japonya'nın en büyük sıkıntısı bu.
37:44Japonya'ya git sen de git biliyorum biliyorsun.
37:47Gittiğince gördük ortada çocuk yok.
37:49Herkes yaşlanıyor.
37:51Paraları da var.
37:52Bakın Japonya'nın bizden avantajı şu.
37:54Biz çocuklarımıza borç bırakıyoruz.
37:56Azalan nüfusa borç bırakmak demek yeni doğan her çocuğun borcu daha çok.
38:00Japonya çocuklarını borç bırakmıyor.
38:03Evduat bırakıyor.
38:04Şimdi iki önemli soru var.
38:06Birincisi sizce Türkiye ve mevcut iktidar hala daha mesela yine biraz önce dediniz ki bu ideolojik eğitim çok saçma bir
38:20şey.
38:21Çünkü hiçbir zaman yürümedi.
38:22Ama diğer taraftan mesela Milli Eğitim Bakanlığı üniversiteye başlama yaşını 15'e çekmeyi düşünüyor.
38:29Çünkü işte bütün dünyadaki eğitim sistemleri ona ilerliyor diye.
38:33Siz hala Türkiye'nin baktığınız zaman katma değer yaratan şirketler üretebilme, teknolojiye ve bilime yatırım yapma konusunda bir ufkunun açık
38:47olduğunu düşünüyor musunuz?
38:48Önün açık olduğunu düşünüyor musunuz?
38:49Bu çok önemli.
38:50Tabii ki düşünüyorum.
38:51Ve bunu şunu da ekleyerek konuşalım.
38:54Bugünkü en önemli beka sorunumuz herkes gidiyor.
38:59Doktorlar gidiyor.
39:02Orta derece eğitim almış da gidiyor.
39:04Çok iyi eğitim almış da gidiyor.
39:06İnsanlar kapağı atıp Uber şoförü olma pahasına Avrupa'ya, Amerika'ya, Avustralya'ya ya da işte daha başka ülkelere gidiyorlar.
39:15Bunu da sormak istiyorum size.
39:17Bunun için bir teknoloji veriyor musunuz?
39:19Gidenlerin, eskiden mesela Alman lisesi gördüm en son bir veri.
39:24Alman lisesinde mezun olanlardan sadece bir öğrenci kalmış.
39:27Hepsi gitmiş.
39:28Yani %90 falan oluyor herhalde.
39:30Şimdi iyi okullarda mezun olan herkes gidiyor.
39:33İşte belli alanlarda mezun olan yetkin insanların hepsi gidiyor.
39:37İşte dediğiniz gibi doktorlar gidiyor vesaire.
39:39Ama aynı zamanda ben Anadolu'yu çok dolaşıyorum.
39:42İmza günlerine gidiyorum şu bu.
39:44Şimdi geçen sene mesela Hakkare'den ta Artvin'e kadar bu yaz dolaştım.
39:48İşte güneyde dolaşıyorum.
39:50Kars'a sürekli gidiyorum biliyorsun.
39:51Şimdi her tarafta artık ortaokulda, ilkokulda bile sorular geliyor bana biliyor musun?
39:58Hocam çocuğumu göndermek istiyorum.
40:00Yani sıradan orta gelirli bir vatandaşın da en büyük şu an derdi Anadolu Nücrabi kasabasından çocuğumu nasıl yurt dışına gönderin?
40:08Bu ayrı bir vaka.
40:10Yani sadece hani beyaz yakalılar, varlıklılar, iyi okula gidenler değil.
40:16Herhangi bir okula giden de kapağı dışarı atmak istiyor.
40:18Şimdi orada da tabii Türkiye'nin sorunları var.
40:20Gidenlerle ilgili bir sürü araştırma var.
40:22Soruluyor yani niye gidiyorsun?
40:23Türkiye'de ne var ki terk ediyorsun?
40:25İki tane şey var.
40:25Bir, liyakatsızlık.
40:27Yani diyor ki burada ağzımla kuş da tutsam hakkım alamıyorum diyor.
40:30Yani sınava giriyorum, mülakatta eleniyorum.
40:33İşte ihale açılıyor, yandaşa veriliyor.
40:35İşte işe başvuruyorum, networkum olmadığı için işe alınmıyorum.
40:39Bir bu.
40:40Ama asıl neden özgürlük.
40:41Yani diyor kendimi özgür hissetmiyorum.
40:43Yani pek çok Türkiye'de iyi maaşı olan insan da gidiyor.
40:47Yani burada işi bulmuş.
40:49Hani liyakatlı olduğu için kıymet de görmüş.
40:51Buna rağmen gidiyor.
40:52Niye?
40:53Kendimi hissetmiyorum diyor.
40:54Yani daha yeni bir YouTube, benim de bir YouTube kanalım var.
40:59Anlat Hocam diye.
41:00Orada işte Kaan Sekbantül'ün Erdem Ben sohbet ediyorduk.
41:05Gezilecek 10 şehir.
41:06Ya bu şehir, dünyada en çok keyif aldığımız 10 şehrin ortak özelliğini biliyor musun?
41:11Gidince orada mutlu insanlar görüyorsun.
41:12Şimdi Türkiye mutsuz insanlar ülkesi oldu.
41:15Bu kitabı...
41:16Bu sürdürülebilir bir şey mi?
41:17Değil.
41:18Yani mutsuzlukla ilgili verilere baktığın zaman.
41:21Mesela diyor ki son 24 saat içerisinde diyor.
41:24Güldün mü diyor ya bir kere olsun güldün mü?
41:27Türkiye o ölçekte en son sırada.
41:30Dünyada en azı gülen insanlar.
41:31Daha önemli bir şey.
41:33Diyor ki son 24 saat içerisinde yeni bir şey öğrendin mi?
41:37Ya da yeni bir tecrübe yaşadın mı?
41:38Şimdi hayattan keyif almak öyle bir şey.
41:40Yani bugün bir şey öğrendin diyorsun.
41:42Bugün şununla tanıştım.
41:43İşte bak bunu bilmiyordum falan.
41:45Türkiye orada en az olan ülke.
41:47Yani dünyada savaş olan, savaş ortamlarındaki ülkelerle aynı durumdayız.
41:51Şimdi böyle bir ortamda herhangi bir başarı olunca ben de diyorum ki nasıl aldı, nasıl yaptılar?
41:57Ama o başarılar var.
41:58Yani umutsuz bir şekilde bu programı bitirmek istemem.
42:01Nerede var o başarılar biliyor musun?
42:03Türkiye'de her şeye rağmen Cumhuriyet'le birlikte birkaç alana ciddi yatırımlar yapılmış.
42:09Biz bugün onların semelesini yiyoruz.
42:11Nedir?
42:12Bir tanesi sağlık.
42:13Türkiye 1930'lardan itibaren belli bir döneme 13 yıl inanılmıyorsam en uzun dönemde sağlık bakanı olan bir dönem var.
42:21Bir de Milli Eğitim Bakanı.
42:22İkisinin en uzun olduğu dönemler var Cumhuriyet döneminde.
42:24Bu dönemde fenedeviyat fakülteleri kuruluyor.
42:28Almanya'dan kaçan yahudu profesörler geliyor oraları yerleştiriyor ve tıpın temeli kuruluyor.
42:33Sonra 1960'larda DPT kuruluyor ve DPT diyor ki bizim fene eğitimine girmemiz lazım.
42:41Dünyada bugün STEM diye meşhur olan bir yaklaşım var.
42:44Biz bunu fen liseleriyle kurmuşuz.
42:47Hatırlarsın belki Ankara Fen Lisesi, İzmir Fen Lisesi bunlar dünya çapında kaliteli okullardır ve oradan yetişen bir kuşak var.
42:55Ve o kuşakların sonradan işte Hacettepe tıp, Cerrahpaşa tıp diğer tıplarla birlikte sağlık alanında biz dünyada çok iyi bir noktadayız.
43:04Bu altyapıdan dolayı.
43:06Fen bilimlerinde çok iyi bir noktadayız bu altyapıdan dolayı.
43:09O nereye yansıyor?
43:10Mesela oyun sektöründe, dijital oyun sektöründe Türkiye çok iyi bir noktada.
43:14Daha yeni birkaç tane 1 milyar doları bulan şirketlerimiz ortaya çıktı.
43:19Amerika'da, Avrupa'da satılan şirketlerimiz var.
43:22Insider diye bir şirket var, bilmiyorum duydun mu, duymuşsundur Hande ve arkadaşları.
43:27Olağanüstü milyar doları buldular.
43:29Yani bu koşullarda o dediğim eğitimin, altyapısının sağlam olmasından dolayı belli alanlarda halen daha Türkiye'de çok ciddi sonuçlar ortaya çıkıyor.
43:40Son dönemde işte bu insansız araçlarla ilgili yapılan yatırımlar, yarışmalar onların da pozitif bir etkisi oldu.
43:47Onun da hakkını vermek lazım.
43:48Dolayısıyla biz baktığımız zaman her şeye rağmen Türkiye'den iyi girişimler çıkıyor, dünya çapında projeler çıkıyor, her alanda çıkıyor.
43:59Yani bizim bu arada basın sektörü de mesela, şimdi Amerika'daki görüyorsun, Amerika'da bir tane gazete kaldı ya.
44:05New York Times, yani Başkan Post'a gitti.
44:08Şimdi Türkiye'de bakıyorsun, biz nerede yayın yapıyoruz?
44:10T24.
44:11Ayakta duruyor.
44:12Onlarca böyle girişim var yani.
44:15Direnmek ve her seferinde yeniden yeni bir şeyle var olmaya çalışmak artık Türkiye'deki insanların her sektördeki en büyük gücü diye
44:25düşünüyorum.
44:25Tabii tabii yani benim de yazdığım gazete olduğu için söylemiyorum ama mesela dünyada son dönemde çıkan ve başarılı olan gazete
44:32neredeyse sıfır.
44:33Oksijen mesela istisna gibi bir şey.
44:35Türkiye'den çıkmış yani hafta sonu gazetesi olarak ve başarılı yani ortada duruyor.
44:40Şöyle kapatalım, tabii sohbetimiz daha çok uzayabilir ama.
44:44Şimdi bütün bunları koyarak dünyayla kapatmak istiyorum.
44:48Şimdi bundan sonrasına nasıl bir sistem koyacağız?
44:51Sizin de söylediğiniz gibi tabii bu çok uzun bir konu ama kapatmak için belki burada kısa bir şeyle verebiliriz seyircilerimize.
44:58Kısa bir ipucu.
45:00Çünkü kapitalizmin en vahşisini de gördük.
45:04Görmeye de devam ediyoruz.
45:06Devam edemeyecek dünya böyle.
45:08Post, post, postun da postu, trutu da gördük.
45:12Müthiş bir şövenizm, popüler liderler, işte dünyayı ne hale getirdiklerini görüyoruz.
45:17Trump'ın son açıklamaları ya ben İran'ın petrolünü istiyorum da işte birkaç tane münasebetsiz hayır diyorlar.
45:24Boyutunda uluslararası ilişkiler tartışılmaya başlandı.
45:27Oradan bir İspanya Başbakanı bir ahlak abidesi olarak tek başına yükseliyor dünyada.
45:34Sosyal demokrasi kendi içindeki problemlerle boğuşuyor.
45:38Din devletleri ayrı problemlerle uğraşıyor.
45:41Ulus devletler artık olamayacaklarını görüyorlar.
45:45Çünkü milletçiliğin tanımı yeniden yapılıyor.
45:47Sizce nasıl bir tartışma içine girmemiz gerekiyor?
45:51Bundan sonra akademinin, entelektüellerin ve belki de iç dünyasının bile tartışacağı ne olacak?
45:58Yani şimdi bütün bu olup bitenlere şöyle bakarsak aslında çok umutlu bir sanaryo ortaya çıkıyor doğal olarak.
46:05Bütün başımıza gelen her şey İkinci Dünya Savaşı dolayında doğmuş olan, o korkularla yetişmiş olan kuşağın başımıza attığı belalar olarak
46:15düşünebilirsen ya.
46:1630 yaş dönemi gençler, çocuklar 30 yaş altı gençlerle ilgili yapılan araştırılan hemen hepsinde onların aslında bu son krizden önceki
46:29döneme dair bütün işte o evrensel yani 2000'lerin başına dönersek ilk başta ne demiştik?
46:36Şeffaflık, kurumların güçlü olduğu, demokrasilerin güçlü olduğu, insan hakları, insan haklarının önemli olduğu bir dönem yaşadı bütün dünya değil mi?
46:45Daha yakın bir zamanda bunu yaşadık.
46:47Şimdi bu, o dünyadan uzaklaşma nedenimiz o dünyanın yarattığı artı değer birkaç ülkeye ve birkaç zenginin cebine gitti.
46:57Şimdi gençler diyor ki arkadaş biz tekrar o çağa dönebiliriz.
47:02Çünkü bütün mesela global ısınma halen daha gençler arasında bir numaralı sorun, eşitsizlik, adaletsizlik iki numaralı sorun, işte sosyalizm mesela
47:11bütün bunlara çözüm olarak Amerika'da gençlerde bir numaralı seçenek olarak ortaya çıkıyor.
47:16Yani o kadar çok sol gençler arasında ilgi görüyor.
47:19İşte Gazze meselesine bakışadan tutun da aklınıza gelen her konuda gençlerle baktığınız zaman umut dolu bir gelecek görebilirsiniz.
47:28Bizim sıkıntımız o gençler henüz yönetime gelebilmiş değiller.
47:32Henüz iktidar süreçlerinde söz sahibi olabilmiş değiller.
47:36Ama olacaklar bir gün.
47:38Son şöyle kapatalım.
47:40Siz de görmüşsünüzdür herhalde.
47:41Dün Anadolu Ajansı geçti.
47:43Herkes de konuştu hakikaten hepimizi.
47:45Aslında geldiğimiz, dayandığımız noktayı bir kare fotoğraf çok iyi açıklıyordu.
47:51Bir görelim mi onu?
47:52Elinde iki bidonla mı?
47:55Artık çanta bidona benziyor.
47:56Yürümeye çalışan Gazze'deki bir çocuk.
47:59Tek başına.
47:59Böyle bir yerde.
48:00Şimdi bu dünyanın dayandığı nokta.
48:04Evet.
48:05Bu insanlığın dayandığı nokta değil mi hocam?
48:08Ya işte bu görüntüyü görmeyelim diye bütün algoritmalar üretilmiş durumda.
48:13Yani bu görüntüyle biz duygusal bir bağ kurmayalım diye her şeyi, her perdeyi önümüze kesiyorlar, açıyorlar maalesef.
48:20Evet bunu vererek tabi daha çok uzatabilirim sizinden saatlerle konuşabilirim ama tekrarlayayım Selçuk Şir'in bir mutluluk reçetesi.
48:28Çağ anlamak için yazılar ya adalet ya sefalet, yedi mesele yedi reçete.
48:35Zaten çıkmıştı ama kaçırmış olanlar için de bir hatırlatma yapmış olalım.
48:40Doğan kitaptan çıkmışlar.
48:41Çok teşekkür ediyorum geldiğiniz için.
48:44Ben teşekkür ederim.
48:44Biraz böyle arada durup başka yerden de bakmaya meselelere ihtiyacımız var diye düşünüyorum.
48:49O yüzden çok kıymetliydi sohbetimiz.
48:52Burada kapatıyorum.
48:53Görüşmek üzere.
48:54İyi akşamlar efendim.
Yorumlar