00:00Şu an için çok güçlü diyemiyorum biliyorsun Türkiye tek başına ara buluculuk pozisyonunda değil birkaç ayrı koldan yürüyor bu süreç
00:09ama en önemli ayaklarından biri Ankara neredeyse bu sürecin merkezinde göbeğinde Ankara çünkü tüm taraflarla konuşabilen tek ülke bunun altını
00:17çizelim öncelikle ama biliyorsun dün yabancı kaynaklardan bir haber lanse edilmişti.
00:23Türkiye Mısır Pakistan devrede iddiasıyla Pakistan'da tarafların bu hafta bitmeden bir araya gelebilecekleri ihtimali üzerinden bir takım haberler yansımıştı.
00:33Şimdi bu haberlerle ilgili Ankara'dan resmi bir açıklama yok bunun altını çizeyim doğrudan Ankara'nın böylesi bir üçlü çerçevede ara
00:42buluculuğundan da bahsedilmiyor onun da altını çizeyim.
00:46Ama Ankara'nın ateşkese dönük kolaylaştırıcı bir pozisyonda olduğu ve bu pozisyonunu koruduğunu vurgulayabilirim.
00:54Ancak söz edildiği gibi İslamabad'da bu hafta Amerika ve İran'ın bir araya geleceği bir toplantı gerçekleşecek mi?
01:01Bu sorunun yanıtı henüz Ankara'da yok ve verilmiş bir yanıt da yok dediğim gibi o üçlü çerçevede bir ara buluculuğun
01:09içinde mi Ankara?
01:10Henüz burada resmi bir açıklama yok ama Ankara kendi perspektifinden başından itibaren diplomatik süreçlerin merkezinde bunun da altını çizeyim.
01:21Şimdi burada Dışişleri Bakanı Hakan Fidan'ın son beş günkü trafiğine bir bakmak ve hatırlamak lazım Göksu.
01:28Önce Riyad'daki İran toplantısına gitti.
01:30Oradan Katar'a ve Birleşik Arap Emirliklerine geçti.
01:33Ardından da iki gün içerisinde İran, Mısır, Irak, Katar, Suudi Arabistan, Pakistan, Almanya Dışişleri Bakanları ile görüştü.
01:42AB Komisyonu Başkan Yardımcısıyla ve Amerikalı yetkililerle de telefonda görüştü.
01:46En son dün öğleden sonra Körfez İşbirliği Konseyi üyesi ülkelerin büyükelçileriyle Ürdün Büyükelçisi'ni kabul etti.
01:53Yani son 48 saat içerisinde başta İran ve Amerika olmak üzere Mısır, Suudi Arabistan ve Pakistan'la da birden fazla
02:01Hakan Fidan'ın görüşme gerçekleştirdiği çok net olarak karşımıza çıkıyor.
02:06Şimdi ateşkes önemli bir nokta ve burada daha ziyade Amerika'nın tutumunun belirleyici olacağı tezi üzerinden hareket edildiğini belirtebilirim.
02:15Çünkü neden? İsrail'in pozisyonu net. Bu süreci kendisi için bir fırsat olarak görüyor ve sonuna kadar olabildiğince sürdürme gayreti
02:26içinde olduğu da görülüyor.
02:27Ve bu noktada Amerika'yı da olumsuz etkilediği okumaları zaten yapılıyor.
02:31Dolayısıyla hem bölge ülkeleri hem Avrupa nezdinde Trump'ın üzerindeki siyasi ve ekonomik baskıları da göz önüne alırsak bitirmeye daha
02:40yakın duruşunun değerlendirilmeye çalışıldığını ifade edebilirim.
02:45Yani çok boyutlu ve tüm diplomatik zeminlerin kullanıldığı bir süreç yaşanıyor ve dediğim gibi Ankara bu sürecin tam da göbeğinde.
02:53Ancak konuşmaya başlanabilmesi için önce karşılıklı olarak saldırıların sonlandırılması gerekiyor ki bunun da çok kolay olmadığı kaynaklarla yaptığım görüşmelerde sık
03:04sık ifade ediliyor.
03:05Neden kolay değil? Bir kere İran kaybettiği algısına neden olabilecek bir pozisyonda olmak istemiyor.
03:11Dolayısıyla Amerika'yla doğrudan veya dolaylı görüşmelerle ilgili haberlere resmi olarak red yanıtları geliyor.
03:19Bunun altını çizelim.
03:19Elbette İran'ın bir de güven sorunu var. Malum iki kez masadayken Amerika ve İsrail tarafından saldırıya uğramış bir ülke
03:27ve bir başka handikap şu anda İran ayağında yönetimde kim yetkili?
03:32Kim yönetiyor İran'ı? Bunlar da kritik sorular.
03:35Ankara bu bağlamda daha çok savaşın körfez ülkelerini de içine alacak şekilde genişlememesi ve İran'la körfez ülkeleri arasında gerilimin
03:44artmaması üzerinde duruyor, yoğunlaşıyor.
03:48Diplomatik temasları da bu çerçevede.
03:50En son Arakçı ile Hakan Fidan görüşmelerinde de yine biliyorsun Trump elektrik tesislerini vurmayı tehditinde bulunmuştu.
03:58İran da demişti ki ben de o zaman 11 körfez ülkesindeki tesisleri vuracağım.
04:04Şimdi bu bölge için aslında geri dönüşü çok da kolay olmayacak bir sürece sürüklenmek demek.
04:10Ve işte o noktada da bir şekilde Trump beş günlük bir ara verdi.
04:14Burada da bu diplomatik görüşmelerin çabaların etkisi büyük ama körfez ülkeleriyle İran, körfez ülkeleriyle İsrail ilişkileri bu aşamalardan sonra nasıl
04:23gelişecek?
04:24Ankara'nın çok dikkatle takip ettiği ve yakından okuma yapmaya çalıştığı süreçler bilhassa körfez ülkeleriyle İsrail ilişkilerinin savaş sonrası ne
04:33boyutta şekilleneceği.
04:34Dolayısıyla bu noktada İran nezdinde de İran'ın da komşu ülkeleriyle, bölge ülkeleriyle ilişkileriyle ilgili tutumunu gözden geçirmesi isteniyor açıkçası.
04:46Az önce haberler düştü.
04:48Lübnan, İran Büyükelçisi'ni istenmeyen adam ilan etti.
04:52Bunun da gerekçesi orada sadece Hizbullah'ı muhatap alması ve bunun diplomasi normlarına aykırı olarak bulunması.
04:59Yani İran'ın da bir parça körfez ülkelerinde, bölge ülkelerinde, komşuları nezdinde gerek vekil güçleriyle domine etme gayretleri, gerek işte
05:08nükleer programı ve füze programı gibi tüm bölgenin aslında rahatsızlık duyduğu bir takım başlıklarda daha ılımlı politikalara geçmesi beklentisi var
05:19ama İran'ın da beklentileri var.
05:21İran'ın da en önemli beklentisi sık sık da açıklıyor.
05:24Bölge ülkelerindeki Amerikan üslerinin kapatılması ve farklı güvenceler yönündeki talepleri.
05:31Tabii tüm bu tablo içerisinde en sıkıntılı başlık İsrail diyebilirim Ankara açısından.
05:36Neden?
05:36Çünkü İsrail savaşı sona erdirmeye karşı ciddi bir direniş içerisinde.
05:41Toprak elde etme ihtirası halen devam ediyor.
05:44İşte Lübnan'da Hizbullah'a gerekçe göstererek saldırıları sürüyor.
05:47Belki orayı bir işgale götürme hevesiyle hareket ediyor.
05:49Tüm bunlar soru işaretleri, Filistin'deki pozisyonu, zaman zaman Suriye'nin güneyine saldırması ve benzeri.
05:55Dolayısıyla bölgeyi istikrarsızlaştıran saldırılarına İsrail'in de bir son vermesi gerekecek ama Netanyahu yönetimindeki İsrail bunu yapabilecek mi?
06:04İşte bu noktada da önce Amerika'nın ikna edilmesi ve durdurulması önemli olacak bu diplomatik gayretlerde.
06:11Çünkü Amerika durursa İsrail'e karşı da bazı yeni inisiyatifler devreye sokulabilir gibi bir düşünce var.
06:18Şunun da altını çizip bitireyim ama kaynaklar bir taraftan da Ankara'da şuna dikkat çekiyor.
06:24Söylemler yerine sahadaki askeri gerçeklik üzerinden okuma yapmak gerekir diyorlar.
06:30O noktada da tarafların hala saldırıları sürdürmesi ve ileriye dönük bir takım hazırlıkların da gözlerden kaçmamasını dikkate alırsak,
06:38masanın kurulması imkansız olmasa da kolay gibi görünmüyor ve savaşın bu hazırlıklar da gözlerinde bulundurulduğunda en az iki hafta daha
06:48sürebileceğini düşünenler de var.
06:50Bunun altını da çizeyim.
Yorumlar