00:00Evet Büşra yani Sudan ile bugün yapılan görüşmenin zamanlaması
00:04da çok kritik aslına bakarsan. Çünkü ne demişti Milli
00:08Savunma Bakanı Yaşar Güler? Pençe kilit harekatında sona
00:12geldik. Kasım ayında kilidi kapatabiliriz demişti. Kasım
00:16ayı bu anlamda pençe operasyonlarında nihayete
00:20ulaşılması ve sonuç alınması anlamında önemli bir ay ve
00:23hemen Kasım ayının ilk gününde ııı Irak Başbakanı'yla
00:27Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın görüşmesi bu anlamda dikkat
00:30çekici. Dün de Hakan Fidan Irak Ulusal Güvenlik Müsteşarı
00:34ııı ile bir araya gelmişti Ankara'da. Bugün Cumhurbaşkanı
00:37ve Sudan'i görüşmesinde de Hakan Fidan yer alıyor. O
00:41görüşmeye katılıyor. Eee şimdi neler var gündemde? Tabii ki
00:45Cumhurbaşkanı'nın Bağdat ziyareti sırasında imzalanan
00:48güvenlik mutabakat zaptına ilişkin gelişmeler. Bunlar
00:51kritik başlıklar. Tam da işte pençe kilitin sona geldiği
00:55kilidin atılmasına ramak kaldığı bir süreçte ııı tabii
00:59ki ortak güvenlik koordinasyon merkezi kurulması kararı
01:02alınmıştı. Bu hangi aşamada daha da hızlandırılması
01:06gerekiyor artık? Çünkü kilit atıldıktan sonra ııı Irak'ın
01:11güneyinde de merkezi hükümetin PKK'ya karşı kontrol
01:14sağlaması gerekiyor. Bu güvenlik koordinasyon merkezi
01:17de biliyorsun hem ortak istihbarat hem de ortak askeri
01:21değerlendirmeler için önemli bir merkez olacak. Diğer yandan
01:24başı kanun statüsünde değişikliğe gidilmesi kararı da
01:27alınmıştı. Yani orada da bir ortak eğitim ve iş birliği
01:30merkezi kurulacaktı. Bu hangi aşamada? Bunun da
01:33hızlandırılması söz konusu. Diğer yandan ııı Kuzey Irak'ta
01:37seçimler oldu biliyorsun. Iıı oradaki sonuçlar önemliydi.
01:40Ankara memnun. Şimdi bu aşamadan sonra mesela yumurtalık
01:44petrol boru hatırının ııı tekrar devreye sokulması iki taraf
01:48arasındaki anlaşmazlıkların giderilmesi için Ankara yine
01:51devrede. Kalkınma yolu bu çok önemli. Iıı çok yakın zamanda
01:56bakanlar bir araya geldi. Kalkınma yolu projesiyle
01:59alakalı yeni mutabakat zaptına imza atıldı. Bu Irak'ın bundan
02:03sonraki ııı kalkınması ve kendi iç istikrarı açısından da çok
02:07önemsediği bir proje. Ama Türkiye açısından da en
02:11önemlisi tüm bu projelerin hayata geçebilmesi için
02:14oradaki terör varlığının sonlandırılması teröristlerin
02:18Türkiye olan tehdidinin bitirilmesi. Bu amaçla da
02:22biliyorsun pençe operasyonları iki bin on dokuz yılında
02:25başlatılmıştı. En son iki bin yirmi ikide pençe kilit
02:28harekatına başlandı. Ve ııı burada hedef Irak sınırı
02:32boyunca otuz kırk kilometrelik bir derinlikten teröristleri
02:36temizlemek. Böylece teröristlerin Türkiye sınırından
02:39içeriye girmesini engellemek ve elbette Irak'ın kuzeyinde
02:43boşluk kalmayacak şekilde işte oraya Türk askerinin kilit
02:48atması. Dediğim gibi Kasım ayında bu müjdenin verilmesi
02:52bekleniyor. Dolayısıyla Cumhurbaşkanı'nın bahsettiği o
02:54müjdelerden birisi de Irak'a en azından pençe kilit
02:58operasyonunun sonuçları ııı olabilir. Diğer yandan ııı
03:02elbette tabii ki ııı bu otuz kırk kilometrelik derinlikte
03:06Türk Silahlı Kuvvetleri kontrolü sağlarken daha aşağılara
03:10indirilmiş olacak olan terörist unsurlarında Irak Merkezi
03:14hükümeti tarafından kontrol altında tutulması isteniyor.
03:17Henüz tam olarak süreç bitti mi? Bitmedi. Sincar Ayağı var
03:21biliyorsun. Süleymaniye Ayağı var. Işte tüm bunlar ııı
03:24konuşuluyor, değerlendiriliyor ama Irak'ta görünen o ki TKK
03:29için artık neredeyse yolun sonuna gelildi diyebiliriz.
03:32Hatta ııı işte eğer kilidin atıldığı açıklanılırsa ııı en
03:37azından Türkiye'de sınırdan içeriye sızmaların büyük büyük
03:41oranda ııı engellendiği büyük büyük oranda ııı terörün sınır
03:45içinde sorun olmaktan çıkarılacağı ifade ediliyor ama
03:49elbette tabii ki terörist varlığı sürdüğü sürdüğü
03:52müddetçe de askeri mücadele de devam edecek. Işte Irak'la da o
03:56noktadaki işbirliği ayakları üzerinden tekrar tekrar
03:59konuşuluyor. Bakalım bugün Irak Başbakanı'yla Cumhurbaşkanı
04:03Erdoğan'ın bu kabulünden sonra bir açıklama yapılacak mı
04:05taraflardan? Elbette merakla bekliyoruz. Satır alanlarında
04:08verilen mesajları da çok dikkatle takip edeceğiz. Yine
04:11kulis bilgilerinde elbette perde arkasını bu görüşmenin
04:14takip ediyor olacağız. Bir yandan da tabii terörle mücadele
04:17deyince işin Suriye ayağı var. Ve sadece Suriye'yi de tek
04:20başına ele alamayız herhalde öyle değil mi? Amerika
04:22Birleşik Devletleri, Rusya, İran, oradaki nüfuzları ortada.
04:25Dolayısıyla bu ayakta Suriye ayağından ne beklemeli?
04:32Şimdi Büşra Suriye ayağında ııı elbette siyaseten atılabilecek
04:38adımlar var. Birazdan onları anlatacağım ama gelişmelere
04:41göre askeri seçenek de her zaman masada Ankara'daki
04:44kaynaklar bunun altını çiziyor. Mesela Türkiye'nin son
04:47operasyonları. Eee şimdi bunlar zaten birer mesaj. Yani
04:51sahada Türkiye istediği zaman neler yapabileceğini de
04:54gösteriyor bir taraftan. Tusaş saldırısı saldırısı sonrası
04:58yapıldı bu operasyonlar. Arda arda hem Suriye'deki nokta
05:02atışı çok önceden belirlenen eee terörist eee faaliyetlerin
05:06gerçekleştirildiği tesisler vuruldu. Hem de Irak'ta. Şimdi
05:09eee benim edindiğim bilgilere göre de üstelik bu bugüne
05:13kadarki en güçlü, en kuvvetli harekattı. Eee ama Ankara bunu
05:17meşru müdafaa hakkına dayandırdı. Birleşmiş Milletler
05:20Antlaşması'nın elli birinci maddesi çerçevesinde hareket
05:23etti. Dolayısıyla orada eee Amerika'nın da Rusya'nın da eee
05:29ses yükseltme hakkı doğamadı. Bu sessizlik eee bu kabulleniş
05:34bundan tamamen meşru müdafaa hakkını kullandı Türkiye. Şimdi
05:38bu bir tarafa dediğim gibi askeri seçenek Ankara her
05:42fırsatta söylüyor. Gerektiğinde kullanmaktan kaçınmam ama
05:46Suriye'de siyasi düzlemde üç potansiyel gelişme
05:50beklenebilir. Cumhurbaşkanı'nın kastettiği müjdeler belki bunlar
05:54olabilir. Nedir? Birinci sırada Tel Rifat'ın kontrolünün
05:58Türkiye'ye bırakılması. Biliyorsun Tel Rifat, Fırat
06:01Kalkanı ve Zeytin Dalı harekat bölgelerinin tam ortasında
06:05yer alıyor ve orada ııı yıllardır YPG, PKK konuşulanmış
06:09vaziyette. Son süreçte ııı Irak milis güçleri Suriye rejim
06:14askerleri ve YPG ııı o bölgedeydi. Rusya'nın kontrolü
06:18altında. Şimdi oradan yapılan sızmalarla çoğu zaman işte Türk
06:23askerine dönüp saldırılar olabiliyor. Bugünkü Suriye
06:25Harekatı'nın bir bölgesi de Fırat Kalkanı bölgesi. Bunu da
06:29açıkladı Milli Savunma Bakanlığı. Dolayısıyla oranın
06:32Türk Silahlı Kuvvetleri'nin Türkiye'nin kontrolüne geçmesi
06:35güvenlik anlamında Fırat Kalkanı ve Zeytin Dalı bölgelerinin
06:39güvenliği anlamında çok önemli olacaktır. Eee biliyorsun
06:44Türkiye sınırından itibaren otuz kilometre deninlikte eee bir
06:48alandan YPG ve PKK'nın çekileceği vaat edilmişti.
06:52Türkiye'ye eee Barış Pınarı harekatı sırasında hem Rusya hem
06:56Amerika tarafından. Ve bu henüz gerçekleştirilmedi. Dolayısıyla
07:00bugünkü gelişmeler de baz alınarak Rusya'nın hakimiyeti
07:04olan Tel Rıfat'ta eee bir eee Türkiye'ye dönük hamle
07:09yapılması çok olumlu olur deniyor Ankara açısından. Eee
07:13ve tabii ki o bölgede tam kontrol sağlanır. O bölgeden eee
07:18PKK'nın YPG'nin çıkardığı Arap nüfus biliyorsun daha çok
07:23Aziz bölgesine yerleştirilmişlerdi. Onlar da
07:25geri döner. O bölgedeki nüfus dinamiği yeniden eski haline
07:30gelebilir. Bu çok önemli. Erdoğan Putin arasındaki
07:33görüşmede de tüm bunların genel çerçevede ele alındığını
07:36anlıyoruz. Eee ancak eee Tel Rıfat'la ilgili atım eee bir
07:40adım atılacak mı? Bu düzeye gelin gelindi mi? Işte bunu
07:44önümüzdeki günlerdeki gelişmeler gösterecek. Bir
07:47diğer önemli konu ne olabilir Suriye'de? Esad'la görüşme hep
07:50bu konuşuluyor. Acaba artık gerçekleşir mi? Çünkü malum
07:53Esad daha önce masayı devirdi. Niye devirdi? Türk askeri
07:57Suriye'den çekilsin dedi. Bu konuda da geri adım atmadı.
08:01Ardından eee Rusya'nın devreye girdiği biliniyor idi ama yine
08:05bir eee çözüm sağlanamadı. En son Cumhurbaşkanı Erdoğan
08:09kazandı Putin'le yaptığı görüşmede Rusya'nın bu konuya
08:12ağırlığını koyması yönünde bir çağrıda bulundu. Az önce biz de
08:16haberimizde verdik. Hande Fırat, Lavrov'la çok önemli bir
08:20röportaj yaptı. Aslında merak edilen bütün soruları sordu.
08:23Ama açıkçası Ankara'da nabız tuttuğunda Lavrov'un
08:26mesajları çok fazla heyecan uyandırmış gibi görünmüyor.
08:30Neden? Şimdi Lavrov da dedi ki her iki tarafta eee artık
08:33görüşme konusunda daha istekli gibi duruyor. Biz de teşvik
08:37edici davranacağız. Eee Ankara'nın elbette ki bu
08:41süreçten beklentisi PYDPG'ye karşı bir işbirliğinin
08:46sağlanması tıpkı Irak'taki gibi ve Suriye'deki varlığına
08:50da bu anlamda eee ciddi baskı oluşturması terör örgütü
08:53açısından. Keza Suriye'nin toprak bütünlüğü için de bu
08:56önemli. Çünkü orada olası bir özel bölge kurma çalışmaları da
09:00böylesi bir işbirliğiyle sonlandırılabilir. Ancak benim
09:04edindiğim bilgilere göre henüz Esad'la temas konusunda yeni bir
09:08gelişme yok. Suriye kanadı eee TSK'nın çekilmesiyle ilgili
09:13pozisyonunu belli ki koruyor şu aşamada. Türkiye'de diyor ki
09:17eee rejim de muhaliflerle anlaşsın. O zaman biz de onu
09:21görelim, ona göre oturalım. Dolayısıyla iki tarafın
09:24sınırları halen çok net, çok belli ve bunun değişebilmesi
09:28için uzun bir yol gidilmesi gerektiğine de kaynaklar
09:31vurgu yapıyor. Bu yol işte bu yol mevcut gelişmelerle acaba
09:37kısalabilir mi? Kritik soru bu. Eee şimdi tabii şu sıralar eee
09:42Suriye'nin önceliği İsrail'in eee Suriye'de ne kadar ileriye
09:46gidebileceği noktasında yoğunlaşıyor. Tabii bu da
09:49oradaki dengeleri etkileyecek. Onun da altını çizeyim. Çünkü
09:52eee İran adına operasyon yürütebilen askeri ve sivil
09:56güçleri Suriye'de eğer İsrail etkisiz hale getirirse belki
10:00Amerika Birleşik Devletleri'nin Suriye'den tamamen çekilmesinin
10:03de önü açılabilir gibi yorumlar da var. Işte o zaman YPG'nin
10:08varlığı ne olacak? O konu gündemde işte tam olarak da
10:11üçüncü başlık siyaseten yapılabilecek açılım Amerika'yla
10:15Türkiye arasında acaba YPG konusunda bir uzlaşmaya
10:19varılabilir mi? Şimdi o konuda da nabız tuttuğumda iki taraf
10:23arasında görüşmeler sürüyor. Bunu çok net söyleyebilirim.
10:26YPG ne olacak? Amerika çekilirse the day after
10:30diyorlar biliyorsun diplomaside. Bunun nabzını
10:32tutmaya çalışıyor. Eee o noktada biliyorsun Türkiye'nin
10:36malum tezi eee orada bir uydu yapıya yani bir teröristana
10:40asla izin verilmeyeceği yönünde. Bu çok net. Ikincisi
10:45bu unsurların daha güneye indirilmesi ve silahlarının
10:49teslim edilmesi yönündeydi. Şimdi deniyor ki eee Amerika'nın
10:54YPG'yi bölgede kullanmayı sürdürmek istediği gibi bir
10:58irade görünüyor. Ancak bu terörist yapının Türkiye'ye
11:02karşı kullanılmaması Rakka'nın güneyine hatta dere zora kadar
11:06yani bir yüz kilometre sınırdan yüz kilometre derine
11:10çekilmeleri durumunda Amerika'yla Türkiye arasında en
11:14azından bir kapı açılabilir gibi yorumlar yapılıyor. Şimdi
11:18bu noktada eee Suriye Milli Ordusu da biliyorsun kuzeyde
11:21sınırda. Onlara da bir statü tanınabilir mi? Mesela
11:24kaçakçılıkla mücadele gücü gibi. Onların da o bölgedeki
11:28dengenin sağlanması açısından bir yasal statüye oturtulması
11:32söz konusu olabilir mi? Ortaya ol bu mudur? Işte tüm bunlar
11:36eee konuşuluyor, görüşülüyor. Ama ne zaman sonuçlanır? Nereye
11:41evrilir? Malum eee Salı günü Amerika Birleşik Devletleri'nde
11:44başkanlık seçimi var. Bu çok önemli olacak. Eee deniyor ki
11:48Amerikan tarafından seçim öncesi belki bir sorun
11:51yaşamamak adına bazı açılımlar yapılabilir, bazı sözler
11:55verilebilir. Ama bunlar ne kadar tutulabilir nitelikte?
11:58Işte bu sorunun yanıta Ankara için çok kritik. Dolayısıyla
12:02başkanlık seçimi beklenecek. Suriye'ye dönük Amerika'nın
12:06bundan sonraki yaklaşımı da benim anladığım kadarıyla
12:09Türkiye'yle ilişkilerde çok kritik bir eşik olacak gibi
12:12duruyor bu
Yorumlar