- 17 saat önce
Doç. Dr. Abdul Vahap Korkmaz: Bölgedeki son gelişmelerin dünya ekonomisine etkileri
Kategori
🗞
HaberlerDöküm
00:00Enerji ve Madencilik Politikaları uzmanı, doçent doktor Abdülvahap Korkmaz hocamıza soracağız.
00:06Abdülvahap hocam hoş geldiniz.
00:09Hoş bulduk Resul Bey, iyi yayınlar diliyorum.
00:11Öncelikle Ramazan bayramınızı kutluyor.
00:14Fatih'te de yaralanan vatandaşlarımıza acil işbirleri diliyorum.
00:19Aynı zamanda da Katar'da şehit olan askerimize ve personellerimize de Allah'tan rahmet diliyorum.
00:27Biz de Ramazanınızı tebrik ediyoruz.
00:31Vahap hocam şehitlerimize Allah'tan rahmet diliyoruz.
00:35Fatih'te yaralı olan vatandaşlarımıza da bizler de acil şifalar diliyoruz.
00:41Evet Venezuela ile bir harekat başlattı.
00:46Amerika, İran ile devam ettiriyor.
00:49Maduro'yu indirdiği zaman sizle yine bağlantı kurmuştuk.
00:53Hatta daha öncesinde Eskişehir'in bir bölgesinde bu değerli madenlerle ilgili bir bağlantı gerçekleştirmiştik.
01:05Ve orada artık enerjinin ne kadar önemli olduğunu söylemiştiniz Abdülvahap hocam.
01:11Şimdi Hürmüz Boğazı'na bakıyoruz.
01:13Hürmüz Boğazı'na İran kapatıyor.
01:14Amerika'ya gidecek veya işte İran'ın menfaatine aykırı olan ülkeleri gidecek olan petrol geçişlerini İran engelliyor.
01:26Trump da o bölgeyi Hürmüz Boğazı'nı kontrol edeceğiz diye açıklama gerçekleştiriyor.
01:32Hatta son 48 saatte eğer Hürmüz Boğazı açılmazsa bir operasyon düzenleyeceğini, bir saldırı düzenleyeceğini söyledi.
01:41Şimdi bu savaşa aslında tanım olarak bir tanım koymamız gerekirse net olarak enerji savaşı diyebilir miyiz Abdülvahap hocam?
01:52Kesinlikle enerji savaşları diyebiliriz.
01:55Çünkü Orta Doğu %3.4'ü bir yüz ölçüme sahip dünya.
02:02Fakat Orta Doğu öyle bir yer ki petrol rezervlerinin %40'ına ve doğal gaz rezervlerinin de %41'ine sahip.
02:10Dolayısıyla yapılan bu zamana kadar yapılan araştırmalarda daha böyle bir ikinci bir Orta Doğu keşfedilmemiş.
02:18Dolayısıyla dünyada bu kadar ciddi bir coopolitik öneme sahip.
02:24Amerika'da bunu sadece İran'ın yani orada baktığımızda İran'ın biraz daha güç dengesini bozduğunu görüyoruz.
02:32Dolayısıyla da Amerika buradaki doğal gazı ve buradaki petrolü İran'a bırakmak istemiyor.
02:39Aslında burada temel nedeni de şu.
02:42Çünkü İran'ın en büyük tedaripsisi Çin.
02:46Çin olduğundan dolayı Çin ne kadar ucuz enerjiye ulaşırsa o kadar daha hızlı bir şekilde Amerika'nın rakibi olacak.
02:54Dolayısıyla da buraya hakim olmalı ki Amerika burada Çin'i durdurabilsin ve kontrol altına alabilsin.
03:05Kontrolsüz bir gücü istemiyor Amerika burada.
03:07Yani Orta Doğu'ndaki petrolün ve doğal gazın kendi kontrolünde olmasını istiyor.
03:13Çünkü ne kadar ucuza Çin buradaki enerjiye ulaşırsa o kadar çok güçlenecek.
03:20O kadar çok teknolojisini geliştirecek.
03:23Ve dolayısıyla da aslında bir bakıma da Amerika'nın yaptırımlarını da burada denmiş olacak.
03:28Dolayısıyla Amerika bu bölgeye hakim olmak istiyor.
03:32Bunu da İsrail aracılığıyla gerçekleştirmek istiyor.
03:35Dolayısıyla da burada İsrail'e de bir karakol görevi üstlenmiş yani berbiç oluyor.
03:41Dolayısıyla da bu savaşı İsrail üzerinden kurguluyor.
03:44Ama arkasında da tüm desteğini de Amerika Birleşik Devletleri İsrail'e veriyor.
03:48Dolayısıyla da İran'ın başka bir gücü yok.
03:52Yani burada tarımdan bahsetmiyoruz.
03:53Hayvancılıktan bahsetmiyoruz.
03:55Dünyadaki en büyük petrol ezevlerine ve doğal gaz ezevlerine sahip bir ülkeden bahsediyor diyoruz.
04:01Kuz bu bu.
04:02Yani elindeki kuzu bu olduğundan dolayı da biz buraya enerji savaşları diyoruz.
04:07Çünkü İran'da kendini enerjiyi baskılayaraktan, kontrol altında tutaraktan,
04:14gündüz boğazını kapataraktan Avrupa'yı ve çevre ülkeleri bu oyuna dahil etmek istiyor bu savaşa.
04:21Çünkü eğer ben tehdit altındaysam diyor size de diyor rahat uyku yok.
04:25Siz diyor o zaman doğal gazı ve petrolü yüksek fiyattan alacaksınız.
04:29Bu da sizi enflasyonunuza, ekonominize etkileyecek.
04:32Dolayısıyla ben rahatsızsam siz de rahatsız olacaksınız.
04:36Müsajını veriyor.
04:38Evet.
04:39Aslında benim canımı yakıyorsanız, benim canımı sıkıyorsanız sizin de canınızı sıkarım demeye getiriyor İran.
04:47Ve bölge ülkelerindeki Amerikan üslerini hedef alacağını düşündük.
04:52Sadece oralara hedef alacağını düşündük.
04:55Ama enerji tesisleri hedef alınmaya başlandı.
04:59Trump, Amerika şöyle söylüyor.
05:03Elektrik altyapısını biz yerle bir ederiz diye bir açıklama gerçekleştirdi.
05:09Hürmüz Boğaz'ı açılmadığı takdirde bu yönde bir açıklaması var.
05:14Hep yani vurulan hedeflere bakıyoruz.
05:16Yani tamam Amerika'nın üstleri vardı.
05:20O üstlerden kalkan uçaklar İran'ı vuruyordu.
05:22Sonrasında iş farklı bir noktaya geldi.
05:26Hedefler artık direkt enerji santralleri olmaya başladı.
05:30Yani nükleer santral, ayrıca doğal gaz santralleri, petrol rafineleri.
05:35Bölgede aslında enerji ile ilgili ne kadar tesis varsa İsrail gidiyor.
05:41İlk önce İran'ın enerji altyapısını hedef alıyor.
05:44Ardından da İran kendi imkanlarıyla, balistik füze kapasitesiyle İsrail'in ve Körfez ülkelerinin enerji altyapısını hedef alıyor.
05:56Peki, Bağap Hocam bizim buradan çıkarmamız gereken dersler nedir?
06:04En büyük ders bir kere dışa bağımlılığı bitirmemiz gerekiyor.
06:07Yani ithalatçı konumdan ihracatçı konuma geçmemiz gerekiyor.
06:12Nasıl olacak gerekiyor?
06:13En azından da kendi taleplerimizi karşılayacak kadar bir petrol ya da doğal gaz rezervine sahip olmamız gerekiyor.
06:22Eğer doğal gaz rezervine sahip değilsek ya da petrol rezervine sahip değilsek o zaman bölgede oyun kurucu bir rol üstlenmeniz
06:30gerekiyor.
06:31Ya oyun kurucu bir rol üstleneceksiniz ya da oyun kuranlarının arasında yer alacaksınız.
06:36Aslında Türkiye burada çok güzel bir stratejik yol ilerliyor.
06:40Biz petrol İran'dan almıyoruz.
06:42Çok daraldığımız noktalarda ya da düzüm gördüğümüz takdirde ancak bu şekilde bir tedariğimiz gerçekleşiyor.
06:51Biz genelde Rusya'yla çalışıyoruz.
06:54Ve Rusya'yla beraber Katar'dan, Cezayir'den, Nijerya'dan yani alternatifle gidiyoruz.
07:02Alternatifle gittiğimizden dolayı da biz İran'daki savaşlarına aslında çok fazla tedarik açısından etkilenmiyoruz.
07:08Sadece fiyat bakımından etkileniyoruz.
07:10Fiyat bakımından da zaten sadece Türkiye değil.
07:12Bundan Avrupa da etkileniyor ve artık Amerika da etkilenmeye başladı.
07:17Dolayısıyla yani stratejik olarak ciddi bir ikinci, üçüncü gerekirse dördüncü planlarımızın olması gerekiyor.
07:25Türkiye'de aslında burada bu konuda bence başarılı bir şekilde ilerliyor.
07:29Alternatifle gidiyor.
07:30Sadece İran'dan gelen petrol bağımlı kalmıyor.
07:32Dolayısıyla da gerek Rusya olabilir, gerek Azerbaycan olabilir, gerekse İran'dan tedariklerini gerçekleştirebiliyor.
07:41Dolayısıyla da biz sadece enerji konusunda mesela petrol ve doğalgazdan ziyade işte rüzgar enerji santralleri olsun, hidrolik elektrik santralleri olsun,
07:53yavaş yavaş akvi nükleer enerji santrallerinden son bir seneye kadar reaktörlerden bir kısmının deriye gireceğini planlıyoruz.
08:01Dolayısıyla farklı enerji konularıyla ilerliyoruz.
08:04Siz farklı alternatif enerji konularıyla ilerlediğiniz takdirde bir noktada sıkıntı olursa orayı bypass etme şansınız oluyor ve diğer enerjiye doğru
08:14yöneliyorsunuz.
08:14Dolayısıyla da südürebilirlik açısından ve enerji arzu açısından da sıkıntı yaşamamış oluyorsunuz.
08:21Alternatifle gitmekte her zaman özellikle enerji konusunda çok yarar var.
08:25Çünkü dediğimiz gibi son yıllarda özellikle enerji savaşları gündemde çünkü enerjiyi bitirirseniz bir ekonomisini zayıflatırsınız bir ülkenin.
08:35Ekonomisi zayıfladığı zaman da artık iç karışıklıklar ve iç çıtırdamalar, sesler gelmeye başlar.
08:42Yavaş yavaş sadece dışarıdan bası görmezsiniz.
08:46Artık içeriden de kendi vatandaşlarınızdan da bası görmeye başlarsınız.
08:49Ve bu da sizi hem psikolojik olarak yıpratır hem de ekonomik olarak yıpratır.
08:54Evet.
08:55Peki bizim petrol arzına ulaşma noktasında aslında enerjiyi çeşitlendirdiğimiz için, petrol tedarikini çeşitlendirdiğimiz için biz petrole ulaşma noktasında sıkıntı yaşamıyoruz.
09:10Onu anlıyorum ama uluslararası alanda petrol fiyatlandığı için aslında zamları o yüzden görüyoruz.
09:18Değil mi Vahap Hocam?
09:20Şimdi şöyle, petrolde Diyarbakır'da çalışmaları var.
09:24Ve yapılan ciddi sondaj çalışmaları var.
09:27Sondaj çalışmaları ile birlikte de rezerv miktarlarımızda her geçen gün biraz daha arttırıyoruz.
09:32Yani yeni kuyularda sondaj çalışmaları başlandı ve açılmış olan yeni sondajlardan da ciddi derecede rezervler eklenmeye başladı.
09:42Dolayısıyla bu demek oluyor ki ilerleyen zamanlarda, ileriki yıllarda artık yavaş yavaş petrolde de ihtiyacımızı karşılayacak duruma gelmeye başlayacağız.
09:52Amerika petrolünü yatay sondajlardan elde ediyor.
09:55Yatay sondajlardan yani kaya sondajlarından elde ettiğinden dolayı Amerika Birleşik Devletleri'nde petrolün maliyetleri çok pahalı.
10:02Biz derin kuyu sondajlarından şu an elde ediyoruz ama biz de artık yatay sondajlara da başladık.
10:09Yani kaya sondajlarına da başladık.
10:10Bu da demek oluyor ki derin kuyu sondajlarla beraber yatay sondajlarla da petrole ulaşma çalışmalarından başladık ve güzel haberler de
10:19geliyor.
10:20Hani şu an net bir bilgi vermek istedim ama önümüzdeki yıllar içerisinde buralardan da pozitif geri dönüşler alınacak.
10:28Dolayısıyla petrol rezervlerimiz de bu şekilde artmaya başlayacak.
10:31Petrol ile beraber yine Sakarya'da ve Karadeniz bölgesinde yapmış olduğumuz sondajlar çalışmaların neticesinde de doğal gaz rezervlerimizi de arttırıyoruz.
10:41Aslında biz enerjiyi çok çeşitlendirmeye başladık.
10:44Sadece bir petrol sadece bir doğal gaz değil.
10:46Doğal gaz, petrol, dediğimiz gibi hidrolik santraller, rüzgar enerji santralleri, nükleer enerji santralleri.
10:54Dolayısıyla ileriki yıllarda buradaki kazanımlarımızla beraber de enerji taleplerimiz giderek azalacaktı ve kendi kendine enerji konusunda da artık belli bir
11:07seviyeye ulaşmış ülkeler arasına gireceğimizi düşünüyorum.
11:10Evet, şimdi daha önceden denizler noktasında Türk halkının algısında şöyle bir şey vardı.
11:19İşte mavi vatan algısı yoktu.
11:21Zamanla kazandırıldı.
11:22Özellikle Cihat Yaycı Hoca'nın bu alanda bir farkındalık başlatmasıyla birlikte mavi vatan tanımı aslında yerleşti.
11:33Bir de hava sahamıza gök vatan ismini koyduk.
11:37Sonrasından Türk halkı bunları artık benimsemeye başladı.
11:42Mavi vatanı artık vatan toprağı olarak görmeye başladı.
11:47Şimdi enerji noktasında da bu farkındalığı çok böyle net olarak yakalayamadık diye düşünüyorum.
11:53Sebebi nedir Bahab Hocam?
11:56Aslında bunun temel sebebi şu.
11:59Yapmış olduğunuz bir çalışmanın neticelerini eğer doğalgazdan bahsediyorsak vatandaşlar doğalgazda yapılan çalışmaların neticelerini evinde görmek istiyor.
12:10Ya da petrolde bir çalışma yaptığımız zaman rezervini yükselttiğimizde ve biz diyorsak ki işte şu kadar varim şu kadar milyon
12:17ton varim petrol ürettik diyorsak insanlar bunu aracında yakıt olarak görmek istiyor.
12:23Dolayısıyla bunlar çok kısa zamanda yansımadığı zaman vatandaşlarımıza insanlarda şöyle bir şey oluyor.
12:30Acaba üretiliyor mu? Acaba gerçek mi? Acaba gerçekten de bu kadar doğalgaz çıkartılıyor mu?
12:35Vatandaşlar bunu göremediğinden dolayı biraz endişeye kapılıyor ama enerji çok kısa soluklu bir iş değil.
12:41Biraz maalesef ki uzun soluklu bir iş de insanlarımızın bunu görmesiyle biraz zaman alıyor bunları görmesi.
12:48Özellikle şöyle bir şey diyebiliriz. Mesela normalde doğalgaz fiyatlarının şu ana kadar artması gerekirdi.
12:57Çünkü yaklaşık bir aydır ciddi derecede %100'ün üzerine çıktı doğalgaz fiyatları Avrupa'ya baktığınız zaman.
13:04Ama bize şu an yansımadı. Hala daha biz aslında normal eski fiyattan kullanıyoruz.
13:09Nisan ayında belli bir zam yapılacak. Zannedersem %25'in üzerinde bir zam yapılacak doğalgaz fiyatlarına.
13:15Orada bile aslında devlet olabildiğince önce kendi tedarik ettiği gazdan vatandaşlarını kullandırmaya çalışıyor ki maliyetler düşük olsun ve vatandaşın cebinde
13:24de bu yansımasın.
13:25Daha az hissetsin. Dolayısıyla biz bunu biraz geç hissettiğimizden dolayı böyle bir endişeye mahal vermiş oluyoruz.
13:34Evet şimdi İran bölgesine dönecek olursak Hürmüz Boğazı'ndan Çin'e yönelik petrol geçişlerinin daha fazla olduğu söyleniyordu.
13:47Ve bu noktada baktık ki evet Çin'e Hürmüz Boğazı'ndan nakledilen petrolün %20 oranında olduğu söyleniyor.
14:01Vahap Hocam.
14:01Evet doğru %20 ihracatın %20'si dünya.
14:04Şöyle körfez ülkelerinin toplamından alınan petrol ise o bölgeden Çin'e doğru geçen petrol ise %40 civarında diye söyleniyor.
14:16Yani İran'dan aldığı petrol %20 civarında toplam ülkelerden aldığı petrol ise %40 civarında diye söyleniyor.
14:25Çin bu noktada enerji cephesini kaybetmemek için savaşa arka planda istihbarat noktasında olsun farklı noktada olsun destek veriyor olabilir mi?
14:41Vermiyorsa da neden destek vermesi gerekir?
14:44Şimdi Çin'in şöyle bir politikası var.
14:47Yıllardır biz de Türkler olarak geçmişe gittiğimizde de hep Çinlerle bir takım savaşlar içerisinde girmiştiriz.
14:55Ve onların bir takım kumpaslarıyla ve oyunlarıyla yüzdeye kalmışızdır.
15:02Çinler'in şöyle bir politikası var.
15:04Gürültü yapma ama fayda sağ.
15:07Dolayısıyla Çin buradan ucuz enerji alıyor, ucuz petrol alıyor ve bu ucuz petrol alırken yani petrol almaya devam et, askeri
15:20destek verme, savaşa girme ve dolayısıyla da savaşa girme Amerika Birleşik Devletleri'yi de savaşla.
15:26Çünkü savaşa girerse ya da gizliden ya da açıktan destek verdiği takdirde Amerika'nın ambargolarına, baskılarına Çin'den maruzlanmış olacak.
15:36Dolayısıyla sessiz derlemesi Çin'in her zaman işine geliyor.
15:40Çünkü ucuz enerjide kendini mahrum bırakmak istemiyor.
15:44Çin İran'dan gelen enerjiyle besleniyor.
15:46Aslında yani İran bir yerde Çin'in enerji sigortası ve bu sigortasını da kaybetmek istemiyor.
15:54Dolayısıyla eğer İran'la herhangi bir destek verdiği takdirde Amerika Çin'e ambargo koyacak.
16:02Ambargo koyduğundan dolayı da Çin artık ihracatı gerileyecek, ekonomik olarak da bir baskı görecek.
16:07Dolayısıyla buna hiç girmiyor ve kendini sessizce geri plan da bırakıyor ve bu sayede de petrol almaya devam ediyor.
16:16Evet, şimdi bu noktadan sonra enerji güvenliği peki nasıl sağlanır?
16:23Enerji güvenliği sağlanmazsa ne olur?
16:25Türkiye'ye yansımaları nasıl olur?
16:27Şimdi şöyle, sizin biraz önce söylediğiniz gibi aslında bu savaş misilleme şeklinde gidiyor.
16:36İran bir takım kendi bölgesine yakın olan Bilaşı Arap Emirlikleri, Katar, Suudi Arabistan bu bölgelerin enerji altyapılarına enerji testini vuruyor.
16:51Daha sonrasında İsrail, İran'ın farklı, işte South Park gas sahnesi dediğimiz farklı tahran yakıt depoları ve petrol tesisleri dediğimiz
17:02farklı alanlarına vuruyor.
17:04Dolayısıyla da bu misilleme şeklinde giriyor.
17:07Aslında isteseler Amerika da devreye girer, İsrail'le birlikte İran'ın da enerji kaynaklarını bitirebilir.
17:16Yani bombalayabilir, altyapılarına ciddi tehlike verebilir.
17:20İran'da keza bu şekilde ama karşılıklı şu mesajı veriyorlar.
17:25Buranın gücü, buranın kontrolü benim gözetimim altında.
17:31Dolayısıyla Amerika bu mesajı vermek istiyor.
17:34Dolayısıyla da İran'ı bitirmek gibi bir kastı yok Amerika'ma.
17:37Amerika, Çin dikkatli ol.
17:41Eğer kontrol edilemez bir güç haline gelirsen, benim rakibim olursan ben sana enerji konusunda geçit vermem.
17:51Sana buradan petrol ya da doğal gaz çıkmaz.
17:55Dolayısıyla da ekonomik olarak gücünü kaybedersin.
17:59Aslında bu tamamen İran'ın üzerinden Çin'e verilen bir gözdağı diyebiliriz.
18:04Bunu da İsrail vesilesiyle yapıyor.
18:09İran'da yine İsrail'e ve Amerika'ya enerji tesislerini göstermelik de olsa bu olarak o da kendince ben de sana
18:18zarar veririm.
18:19Benim de senin enerji altyapına zarar verecek gücüm var deyip karşılıklı misilleme yapıyorlar.
18:25Ben ileriki zamanlarda bu savaşın biteceği kanaatindeyim.
18:30Çünkü artık yavaş yavaş Avrupa'yı da rahatsız etmeye başladı.
18:34Aynı zamanda Arabistan'ı da, Katar'ı da, Birleşik Arap Emirlikleri'ni de yani çevredeki ülkeleri de rahatsız etmeye başladı.
18:42Kimse küresel bir ekonomik kriz yaşamak istemez.
18:46Dolayısıyla yakın bir zaman içerisinde ben bu bölgenin güvenli bir alana dönüştüreceği kanaatindeyim.
18:53Dolayısıyla da enerji akışının da buradan sağlanacağı ve Hürmüz Boğazı'nın da tankerlerin geçişine, özellikle ticari gemilerin geçişine açılacağı kanaatindeyim.
19:04Çünkü ilerleyen zamanlarda küresel olarak bir ekonomik kriz yoksa tüm ülkeleri bekliyor.
19:10Böyle bir krizde hiçbir ülke yaşasın istemez.
19:13Çünkü dediğimiz gibi ekonomik kriz demek, enflasyon demek.
19:17Enflasyon da ülkelerin, vatandaşların bu durumdan rahatsız olması, seslerinin çıkması demek ve hükümetleri rahatsız etmesi demek.
19:27Dolayısıyla böyle bir riski hiçbir ülke istemez.
19:29Evet, Abdülvahap Hocam çok teşekkür ederiz.
19:32Siz İran ve İsrail arasında Amerika'nın da destek verdiği, sponsor olduğu savaşın enerjiye olan etkilerini değerlendirdiniz.
19:44Çok sağ olun. Ağzınıza sağlık.
19:46Teşekkür ederim.