- 6 saat önce
Eski Bayramlar - Sağlık ve Turizm Eski Bakanı Bülent Akarcalı eski bayramları anlattı 21.03.2026
Kategori
🗞
HaberlerDöküm
00:02Efendim, herkese iyi bayramlar.
00:06Bayram peydi nedir?
00:07Bayramlar geçmişte kaldı.
00:09Şimdi adı bayram.
00:10En azından büyük şehirlerde.
00:12Bayram yerine artık büyük şehirlerde adını tatile veriyor.
00:17Ve herkes kendine göre bir tatile gidiyor.
00:20Oysa ki bayram nedir?
00:22Hem dini açıdan, hem sosyal açıdan, hem de örf-ı adet açısından.
00:25Bayram, insanların günlük yaşamlarından biraz uzaklaşarak, mutlu olarak ailece ama büyük ailece.
00:34Yalnız anne baba değil.
00:36Ve biz çocukluğumuzu büyük aile olarak geçirdik.
00:39Türkiye'nin büyük bir kısmı öyle geçirdi.
00:42Anneler, babalar, dayılar, enişteler, büyük babalar, dedeler, nineler, yeğenler vs. vs.
00:49İşte bayram o hep birlikten doğan bir mutluluktu.
00:52Bayram sabahı uyanmak çocuklar için büyük bir heyecandı.
00:57Çünkü bayram için yeni elbiseler alınır.
01:00Herkesin maddi durumuna göre yeni bir şey alınırdı.
01:03Daha doğrusu çocukların giyimi kuşamı bayram sabahları biraz belli olurdu.
01:08Alınan o ayakkaplar ondan sonra neredeyse bir hafta giyilmez.
01:13Yatakta yastığın yanına konur.
01:15Temiz yeni ayakkabım var diye insanlar sevinirdi.
01:18Sonra ev ev dolaşılırdı.
01:21Evlerden kimi zaman şeker alınır.
01:24Çikolata diye bir şey yoktu o zamanlar.
01:26Kimi zaman çok mütevazi bahşişler, paralar alınır, edilir.
01:30Çocuklar kendi aralarında oynar.
01:32Ve mahalle arasında kurulan ufak salıncaklar şunlarla bunlarla eğlenilirdi.
01:39Kimi parası olan mahalleli bir taksi kiralar çocukları bindirir.
01:43Taksiyle dolaştırırdı.
01:45Çünkü o zamanlar bir arabaya binmek çok büyük lükstü.
01:49E ne oldu şimdi?
01:50İşte dediğim gibi koskoca bayramlar gitti.
01:53Yerini tatiller aldı.
01:55E tatiller nedir?
01:56En fazla işte bir aile çoluğunla çocuğunla bir yere gitmesi.
02:00Ama büyük aile olarak zaten şehirlerde bir arada yaşamıyoruz.
02:04O büyük ailenin yaşadığı bayramlar gitti.
02:07Bayram yalnız dediğim gibi mutluluk değildi.
02:10Bayram arifesinden, bayramdan çok önce hazırlıklar başlardı.
02:14Bayram için evler temizlenir, perdeler ütülenir.
02:18Her şey bayrama tertemiz olarak girilirdi.
02:21Yani dinimizde nasıl ki insanın ruhunun temiz olması duası ile namaz da yapılıyorsa,
02:29bayramlar da bir yerde ailenin, toplumun kendisini temizlemek tertemiz olarak yeni bir hayata başlar gibi bir durumdu.
02:38Günahlar affedildiği gibi kavgalar affedilir, bayram gelmiş, dostluklar başlar, yeni dostluklar kurulurdu, edilirdi.
02:46Herkes gerçekten bayram diye birbirine mutluluk diye başlardı.
02:50Şimdi bakıyoruz bayram diye ondan sonra işte oteller dolu olacak, edecek vesairesi.
02:56insanlarımız günün kargacısından biraz kurtulmuş olacaklar, ona bayram edecekler.
03:02Bayramı yaşamayacaklar.
03:04O günün sabahtan akşama kadar koşuşturmasından kurtulup bir otelde veya herkesin kendi imkanına göre evinde kalsa bile
03:12o bayramı bir dediğim gibi telaştan, koşuşturmadan, yorgunluktan kurtulma olarak almış olacak.
03:19Acaba artık hangi evlerde çocuklarına bayram sabahı yeni bir elbise giydirecek, yeni bir pantolon alacak, yeni bir ayakkabı çorap alacaklar
03:29var?
03:30Hemen hemen hiçbirinde yok.
03:31Çünkü onlar zaten yıl içerisinde alınıyor.
03:36Bunu artık değiştirebilir miyiz sanmıyorum.
03:39Çünkü Türkiye'nin nüfusu gittikçe şehirleşiyor.
03:42Şehirleşme demek büyük ailelerin ortadan kalkması demek.
03:45Çocuklar, çoğu çocuk büyük babasını, dedesini, ninesini bile ancak ara sıra görebiliyor.
03:54Yaşamları bir anne babayla geçiyor.
03:57Eğer anne baba da çalışıyorsa kendilerini daha çok gören kireçteki okuldaki öğretmenleri oluyor.
04:04Bu kısa döngüyü nasıl kırabiliriz bilemiyorum.
04:08Ama Allah'tan hala Anadolu'da, büyük şehirlerin, ilçelerinin, kimi mahallelerinde bu bayram havası devam ediyor.
04:16Size sami olarak söyleyeyim.
04:18Bizim bu bayramlarımız eskiden Hristiyanların Noel bayramları gibi kutlanırdı.
04:24Yani gibisi derken büyük ailece herkes o bayramı birlikte kutlar da ederdi.
04:29Ama şimdi Ramazan için biraz heyecanlanma oldu.
04:35Bazı belediyeler caddeleri falan süsledi etti.
04:39Bakalım şey için, bu bayram için neye hazırlanıyor belediyeler?
04:44Yani yılbaşı için bir sürü süsleme şu bu yapılıyorsa ki yapılsın ki ona hayır demiyorum.
04:50Ama bizim bayramlarımızın çok coşkulu bir şekilde kutlanması hem devletimizin hem de tüm yönetimin, özel sektörün, insanların kendilerinin bir görevidir
05:01bana göre.
05:02Bayramlar bizim nasıl?
05:04Hem geçmişimiz hem geleceğimiz.
05:06Bayramlar bizim çocuklarımızın mutluluğunu yaşayacağı yerler.
05:09Her tarafta havai fişekler atılsın bayramda.
05:12Eğlenceler olsun, eğlenceler derken insanların bizzat eğlenebileceği, bir arada olabileceği, bir arada olmanın, bir arada bir toplum olmanın, bir arada
05:21yaşamanın zevkini, tadını alabilsinler.
05:25Tabii toplumun gerçekleri de, çağın gerçekleri de ayrı.
05:301900-2000'lere kadar Türkiye'deki kırsal kesim, yani köylerde ve köy irisi, beldelerde yaşayanların nüfusu %40'lardaydı.
05:42Şu anda %7, %8'lere düştü.
05:45Şimdi İstanbul'un da köyleri var baktığınız zaman Çatalca tarafına falan gittiniz ama hiçbirinde artık köy havası yok.
05:53Her yer şehirleşti.
05:54Yani bak eskiden hakikaten köy havası olup, köy hayatını yaşayan, tükettiğini üreten, insanların birbirini çok yakından tanıdığı, ettiği yakınlaşma kalktı.
06:09Onun için toplumda da bir gerginlik başladı.
06:12Birbirini insanlar tanımadıkları için, bir arada yaşamadıkları için birbirlerine yabancı kalıyorlar.
06:20Bu gerçekten tehlikeli bir şey.
06:22Yani bugün çoğu belediyenin yaptığı etkinliklerde özellikle bunu düşünmeleri lazım.
06:29Yani konser yapıyorsunuz çok güzel ama o konserlerde insanlar birbirleriyle kaynaşmıyor.
06:36Oturuyor bir şey.
06:37Çocuklarımızın özellikle, gençlerimizin birbirleriyle kaynaşacağı etkinlikler yapmak lazım.
06:43Çocuklar o günü yaşadıktan sonra hem yeni arkadaşlar edilmiş olsun, hem mutlu yaşasın, hem evine geldiği zaman annesine, babasına heyecanla
06:57anlatacağı bir hikayesi olsun.
06:59Hikayesi olmayan çocuklarımız büyüyor.
07:02Hepsi monoton ve tabii en büyük virüs bana göre yaşadığımız Covid'den de tut, en beter salgın hastalıktan da daha kötüsü
07:13bu sosyal medya olayı.
07:15Çocuklarımız ekran esiri, hanımlarımız gündüz esen esiri, erkeklerimiz futbol esiri, bir kısmı akşamları siyaset programlarıyla esiri ve hayatın tadını çoğumuz
07:29almaktan unuttuk.
07:31Hayatın dediği tadı diye sandıklarımızın hepsi aslında hayali ve bir cam parçasının üzerinde geçici olarak duran şeyler.
07:41Aynen yağmur damlasının bir cama çarptıktan sonra yok olup aşağı gidip toprakta kaybolması gibi.
07:48Şimdi bayram tabii ki en çok çocuklara yönelik diye görünür ama aileler için de son derece önemli.
07:55Ailelerin de birbirlerini ziyaret etmelerinden dolayı.
07:59Dolayısıyla bayramdan birkaç önce, bir kere bir hafta öncesinden evin temizliği başlar.
08:06İşte dediğim gibi perdeler yıkanır, koltuklar silinir.
08:08Mütevazi ne olursa olsun, evde basit bir divan olsa bile her şey.
08:12Çünkü Türk toplumu evin içini en temiz tutan toplumdur.
08:17Dünyada evine ayakkabıyla girilmeyen ender ülkelerden biriyiz.
08:22Japonlar da öyledir.
08:25Daha sonra bayram günleri için yemekler hazırlanır.
08:31Hamur işleri hazırlanır.
08:33Börekler hazırlanır.
08:34Tatlılar hazırlanır.
08:35Bu ailenin kendisi için olduğu kadar, yani bayramda midemiz de bayram etsin diyerekten gelen misafirlere de ikram edilecek çeşitli yemekler,
08:48börekler, tatlılar, şıralar, şerbetler vs. olur.
08:52O hani Türkiye'yi istila eden başka bir zararlı kola olaraktan masalarda bulamazdınız.
09:05Şerbetler olurdu, limonatalar yapılırdı, edilirdi şeyinden.
09:09Ben 88 yılında Sağlık Bakanı olarak sigaranın kapalı yerlerde içilmesini yasakladım.
09:18Bugün aynı gücüm olmuş olsa sigara kadar zararlı olan o kolalı ve gazlı içeceklerin hepsini yasaklarım.
09:29Özellikle çocuklarımıza ama geçmişteki nesilin daha sağlıklı olmasının altında da gıdalarımız tabi çok daha doğaldı.
09:43Makinelerle işlenmiş, kimyevi maddelerle lezzet almış gıdalar falan da yoktu.
09:50Mütevazilik bazen insana daha bir yaratıcılık veriyordu.
09:53Yani yokluk, bakın yoksulluk demiyorum.
09:56Yoksulluk ayrı bir şey.
09:58Yokluk, yani bazı şeyiniz yok.
10:00Arıyorsunuz yok, buzdolabınız yok.
10:02Paranız olsa da yok.
10:03Çünkü piyasada buzdolabı yok.
10:05Dolayısıyla ezik değilsiniz.
10:08Yani yoksulluk başkasında olup sizde olmayan, çoğunda olup sizde olmayan.
10:13Olma hakkına sahip olduğunuz bir şey.
10:16Yani bugün Türkiye'de her ailenin, her yaşayanın bir buzdolabı, bir televizyonu vs. olması hakkı lüks değil.
10:24Bugünün şartlarına göre.
10:25Ama geçmişte bunlar olmadığı için o hak değil ve sorun yaşamıyordu.
10:31İnsan kendini ezik hissetmiyordu.
10:33Ben mesela İzmir'in orta hallinin üstü bir aileden geliyorum.
10:39Dedemin yapmış olduğu evde kalırdık.
10:42Evde elektrikli neyimiz vardı bizim?
10:45Hiç abartmıyorum.
10:46Bir ampul vardı, tavanı asılı.
10:49Bir de elektrikli radyo vardı.
10:51Şimdi bir de yoklukla yoksulluğu karıştırmayalım.
10:56Yoksulluk var olup da alamadığınızdan kaynaklanır.
10:59Yani karnınız aç veya aç değil yani bir şeyler alacaksınız ama yalnız diyelim ekmek peynire muhtaçsınız.
11:10O yoksulluk.
11:11Oysa ki alınabilecek başka hususlar da var, başka gıdalar da var.
11:15Yokluk ise cebinizde paranız da olsa alabileceğiniz o ürün yok.
11:20Başkasında var, yani başka ülkede var.
11:23Nedir o?
11:24İşte evinizde elektrik var ama o elektrik için bir ampul alabiliyorsunuz, bir de radyo alıyorsunuz.
11:31Çünkü başka elektrikli alet yok.
11:33Ve bunu bir yoksulluk diye görmüyorsunuz.
11:35Çünkü kimse de yok.
11:37Kimse de olmadığına göre sizde de yok.
11:40Şimdi ise bu tamamen değişti.
11:41Yani şu anda var olan ne varsa vatandaşın doğal bir hakkı oluyor.
11:49Diyor ki madem bir elektrikli süpürge var, bir buzdolabı var, bir çamaşır makinesi var, bir ne bileyim ekmek kızartma aleti
11:57var.
11:57Buna ben de sahip olmalıyım.
11:59Diyor ki bu hakkı toplumun geldiği refah düzeyine göre.
12:03Geçmişte böyle bir sorun da yoktu.
12:05Sorun olmadığı için bayramlarda alınan her yeni şey apayrı bir tatminkarlık veriyordu.
12:12Mutluluk veriyordu.
12:13Çocuklar için hani bayram ediyoruz diye bir deyim var ya, bayram ediyoruz demek hiç beklenmedik şekilde herhangi bir hediyeyi almak,
12:22herhangi bir başarıyı elde etmeye geliyor.
12:26Peki bunları nasıl düzeltebiliriz?
12:29Zaman içinde her şey düzelir iradeyle.
12:31Ailelerin, herkes söylüyor ama ben de söylemiş olayım, çocuklarına mümkün olduğu kadar ekrandan kurtarmaları.
12:39Normalde bir çocuk reşit, şöyle diyeyim, yani 18 demiyorum ama 12 yaşına gelinceye kadar cep telefonu falan kullanmamalı.
12:51Bilgisayara da yalnız zihnini geliştirmek için kullanmalı.
12:55Ama maalesef tabii aileler de çok yorgun, meşgul, çalışıyorlar, ediyorlar, hayatın koşuşturması var.
13:02Çocukla uğraşmak çok zor.
13:04Onun eline bir tablet veriyorlar.
13:07O da oyunlara bakarak, ederek, şey ederekten, ağlamaktan veya yaramazlık yapmaktan vazgeçiyor.
13:14Fakat iktidarlar da bunun için her biri uğraşıyor.
13:19Ama altından kalkmak kolay değil.
13:2285 küsur milyonuz, yani yaşayan yabancılarla birlikte falan, yani 90 milyona gelmiş bir, çok zorlu bir ortamda yaşayan bir toplum
13:34ve başarılı bir toplum.
13:35Bakın, ellerinde bize kıyasla çok daha fazla imkan olmuş olan ama bizden ileride bir tek İslam ülkesi yok.
13:45İran'a bakın, İran'ın petrol zenginliğini anlatma imkanı yok.
13:50O çok büyük.
13:52İran, hani geçmişi olmayan sonradan kurulma bir kabile devleti değil.
13:57Tam tersine, 2000 yıllık, 3000 yıllık bir geçmişi var.
14:01Paylaştığımız çok ciddi kültür var.
14:04Yarısı soydaşımız.
14:07Ama devlet yapısını oturtamadığı için, o yüz milyarlarca dolarlık zenginlik, petrolden gelen hatta trilyonlarca dolarlık zenginlik yok oldu gitti.
14:19Halka inmedi.
14:21Tabi bayramlar bir mutluluk ama aynı zamanda Müslümanların şu veya bu şekilde bir araya gelmelerini de sağlar.
14:33Kimi yerlerde bayramları mevlüt okutulur ama en önemlisi bayram sabahı evin erkekleri, erkek çocuklar da dahil bayram namazına giderler.
14:43Bayram namazının ayrı bir tadı, ayrı bir zevki vardır.
14:47Çünkü herkes o gün bayram olduğu için daha yumuşaktır, daha birbirine sevgiyle bakar, daha yakınlaşmak ister.
14:56Ve bayram sabahının namazının tadı gerçekten bir başkadır oraya gidildiğinde.
15:01Hem kendini o caminin ulvi, kutsal yapısı içerisinde ayrı bir mutluluk duyarsın.
15:08Hem de bir bayram günü Cenab-ı Hak'la birlikte içindekileri yaşamanın zevkini tadarsın.
15:15Tabi şimdi de bayram namazı var, yok şey ne demiyoruz ama bizler yaşadığımız geçmişten bahsediyoruz.
15:23Şimdiki namazlar da biraz hani bir an önce namazımı kılayım, biraz önce de camiden çıkıp gideyim şeklinde oldu.
15:32Oysa ki namazların camide bir amazı da namaza gidenlerin sosyalleşmesi, birbirini tanıması, birbirleriyle konuşması ve birbirleriyle kalıcı bir dostluk kurmaları
15:46amaç orada.
15:47Neden bir arada cemaat var?
15:49Niye cemaatleniyor? Cemaat cemden, birlikten gelir. Camiye hepsi.
15:54İnsanlar birbirini tanıdıkça dost olur.
15:57Hani yüzünü gördüğü, tanıdığı birisine karşı davranışı daha yumuşak olur eder şeyler.
16:06Geçmiş bayramlarda bu son derece daha da önemliydi.
16:11Bayram namazını biraz daha değişik tadardık.
16:16Büyük dedemizin yazdırmış olduğu İzmir bayram yere, Eşrapaça'nın bir altındaki semtte Akarcalı Camii vardır.
16:25Ve Akarcalı Camii olarak bütün Akarcalı ailesi bayram sabahı namaza oraya giderdik.
16:32Ve ilk bayramlaşmayı da dolayısıyla gittiğimizde ordu orada yapardık.
16:37Demin söylemeyi unuttum.
16:39Tabii bayram sabahı namazları aynı zamanda bütün Müslümanların orada birbirleriyle selamlaşması demektir.
16:49Bayramlarını kutlaması demektir.
16:51Yani ne kadar çok ilişki olursa, ne kadar çok temas olursa dostluk ve sevgi karşı tarafa saygı o kadar artar.
17:00İşte bayram sabahları da bayram namazları da bunu sağlar.
17:05Ben esas büyük bayramın ne olduğunu belirterek sözlerime son vereyim.
17:10Değerli kardeşlerim, en büyük bayram insanların huzur içerisinde savaştan ve kavgadan uzak yaşamasıdır.
17:23İlk defa dünya tarihinde biz Türkler olarak, Anadolu'da yaşayanlar olarak 1922'de Yunanistan'a, Yunanlılara, İzmir denizinde, kıyısında yüzme dersi verip,
17:40yüzmede rekor kırmalarını sağladıktan bu yana savaş yüzü görmedik.
17:45Bu büyük bir nimet.
17:46Yani babalarımızı kaybetmedik, erkek kardeşlerimizi kaybetmedik, hanımlar kocalarını kaybetmedi, kızlar abilerini kaybetmedi.
17:57Terörü yaşadık çok az bir şekilde ama savaş bambaşka bir şey.
18:02Ve bizi savaştan uzak tutan herkese şükredelim.
18:07Hele son yıllarda etrafımıza baktığımız zaman kimileri unutmuştur.
18:12Hümeyni iktidara geldikten sonra başlayan Irak-İran savaşı oldu 7 sene.
18:19Ondan sonra bakıyoruz, bela hep etrafımızda dolaşıyor.
18:24Şeytan etrafımızda dolaşıyor.
18:27Büyük şeytan Amerika, küçük şeytan İsrail.
18:30Ve bütün tahriklere rağmen biz, nasıl diyeyim, savaştan uzak, istikrar içerisinde olabilir ufak tefek ekonomik sıkıntılarımız ama yaşıyoruz.
18:46En önemlisi bu, yaşıyoruz.
18:48Düşünün şimdi, bir ülkenin, bir ülkenin İran'ın 200'e yakın kız çocuğunu mezara toprağa vermesi ne demek?
18:58İnsan hayal bile edemiyor o vahşeti.
19:00Yaşıyorlar.
19:02Gazze'deki kardeşlerimizin yaşadıkları inanılmaz bir şey.
19:06Yani Yahudilerin o kadar eğer gördülerse Nazilerden bir vahşet, daha fazlasını bu çağda yaşattıkları bir ortamda biz bütün bunlardan uzak
19:20olarak yaşıyoruz.
19:21Onların acılarını paylaşıyoruz, elimizden gelen yardımı yapmaya çalışıyoruz ama biz her halükarda bizi sıcak tutan bir evimiz var.
19:30Yağmurdan koruyan bir damımız var, gıdamız var, bize sahip çıkan bir devletimiz var.
19:36En büyük nimetimizin bu olduğunu bilelim.
19:39İnşallah bir yüzyıl daha bu ülke savaşsız yaşar ve o yüzyıl sonra da birisi çıkar, der ki ne mutlu bize
19:47ki iki asırdır savaşsız yaşıyoruz.
19:50Hepimizin bayramı kutlu olsun.
Yorumlar