- 1 day ago
Remont katedry w Opolu - wykład
Category
🗞
NewsTranscript
00:00Budujesz, remontujesz, urządzasz dom lub ogród?
00:03Trzecia edycja Targów Dom Wnętrze Ogród.
00:08Wymiary katedry, zobaczcie Państwo, długość 61 metrów, szerokość 26, wysokość 18
00:15i wieże, które zostały pod koniec XIX wieku, w zasadzie w okresie dwóch lat, 1899-1900 wybudowane.
00:24To, co dzisiaj mamy, to jest właśnie najnowsza część katedry. Może o historii, to troszeczkę później.
00:33Przedstawię Państwu, jeżeli to będzie na tyle widoczne na historycznych widokówkach.
00:40Mamy 1880 rok i dla porównania początek XX wieku, gdzie mamy już dwie wieże.
00:49No i na dole mamy wnętrze katedry. Są to widokówki zapożyczone, mogę tak powiedzieć,
00:56z zbiorów Muzeum Śląska Opolskiego.
01:00Szanowni Państwo, całym, ja tutaj przesadziłem, mówiąc, że całym winowajcą jest Pani Doktor, tak?
01:07Przyczyną rozpoczęcia prac archeologicznych, chyba niezamierzanych od początku,
01:11była propozycja wykonania ogrzewania podłogowego, tak?
01:16Po 800 latach żywotności tej katedry właściciele, użytkownicy postanowili ogrzać wnętrze
01:25poprzez zamontowanie ogrzewania podłogowego, gdzie nośnikiem tego ciepła miała być ciecz.
01:32Gdy mnie poproszono o nadzorowanie tych wszelkich prac, no żeby nie popełnić jakiegoś błędu,
01:37jednak to jest obiekt unikalny, nawet w skali europejskiej, stąd no nie może,
01:42nie mogliśmy tutaj zaryzykować utratą jakiejkolwiek autentyczności.
01:47Ten projekt, który Państwo tutaj widzicie, no nie znalazł mojego poparcia,
01:51dlatego, że jak Państwo zobaczycie za chwilę, podbudowa posadzki tej katedry
01:56była tak zróżnicowana i tak niepewna, że nie dawało to gwarancji,
02:00że ten, ta instalacja się utrzyma, tak?
02:03Musiała to być bardziej instalacja podatna na odkształcenia, nie tak wrażliwa.
02:08Nie będę się utrzymał nad projektem, mniej więcej tak to wyglądało.
02:12My na początku, za pomocą też współpracy z Panem Andrzejem Głębnikiem,
02:18zeskanowano tutaj ten obiekt też m.in. w celach monitorowania deformacji
02:24ewentualnej podczas jakikolwiek prac.
02:26Prace wiązały się, jak Państwo tutaj zobaczycie za chwilę,
02:30z odkrywaniem ścian fundamentowych, odsłanianiem fundamentów,
02:34ale nie dlatego, żeby je odsłonić i żebyśmy zbadali,
02:37jak głęboko posadowiona jest ta katedra i z czego te fundamenty
02:41i w jakiej formie zostały wykonane, tylko w celach właśnie eksploracji archeologicznej.
02:46Też obserwacją były objęte wszelkiego rodzaju sklepienia.
02:49Są to najsłabsze miejsca każdego obiektu,
02:51tak pomimo tak masywnych filarów, jakie w katedrze występują,
02:55to zawsze na sklepieniach pojawi się pierwsza rysa, pierwsze pęknięcie.
02:59Tak wyglądała katedra przed i w czasie, zaraz po rozpoczęciu robót.
03:04Tutaj zobaczcie Państwo, na czym polegały te badania.
03:09To jest tylko fragment oczywiście.
03:10Będzie dalej, będzie troszeczkę dokładniej.
03:14Ile tych odkrywek było, jaki wkład pracy archeologów,
03:20których podziwiałem za tą taką pasję, za to podejście,
03:24którzy czuli się w tej pracy dobrze, ja bym raczej tego o sobie nie powiedział,
03:28ale też miałem możliwość obcowania z tymi osobami,
03:33które Państwo w tej chwili widzicie twarze i nie tylko twarze.
03:36Miałem możliwość obcowania i też i tu na zewnątrz, i też w kryptach.
03:41Także przejdę dalej.
03:42Tak wyglądała posadzka przed jeszcze usunięciem tych płyt.
03:47A tak już to są w trakcie robót, usunięcie starych płyt.
03:51Te płyty zostały złożone przed budynkiem katedry.
03:55To tylko króciutko powiem Państwu, że wykorzystując ten moment eksploracji
04:00archeologicznej, pozwoliliśmy sobie sprawdzić stan fundamentów,
04:05ewentualne zagrożenia.
04:06I tym zagrożeniem były to grunty ilaste, które po odsłonięciu fundamentów
04:11i które po wysuszeniu tego gruntu mogły doprowadzić do osiadań.
04:15Te osiadania mogły być katastrofalne dla tego obiektu pozornie masywnego.
04:20Jest to obiekt bardzo delikatny.
04:21Tak jak powiedziałem, sklepienia to są w ogóle najbardziej wrażliwymi elementami,
04:25ponieważ one to są o grubości półcegły.
04:28Tylko nie będę się nad tym zatrzymywał, bo czas nas tutaj goni.
04:31Zobiecałem, że do 40 minutu się zmieścimy.
04:34Proszę zobaczyć te żółte, takie zakreskowane pola.
04:38To są grunty ilaste i na tych gruntach ilastych została posadowiona cała katedra.
04:43Tu odkrywki takie geotechniczne.
04:45I zobaczcie Państwo, co znajdujemy.
04:47W każdym zagłębieniu przysłowiowego szpadla, łopaty,
04:51czy tam powiedzmy innego narzędzia wyciągało się pozostałości szczątków ludzkich.
04:58To, że pozostałości szczątków ludzkich to jest jedna sprawa.
05:01Natomiast jeżeli chodzi o układ wasz geotechnicznych,
05:03to nie jest żadne podłoże tak nośne pod posadzkę,
05:06gdzie mogą ludzie gromadzić się w tłumnie.
05:09Tłumnie lub tam blokowo, lub też mogą zostać posadowiane tam urządzenia,
05:13które będą na przykład remontowały katedry.
05:15W każdym miejscu, proszę Państwa, tam, gdzie się nie grzebnęło,
05:19wystawały kości, pozostałości właśnie ludzkie.
05:22Tu mamy przykład dwóch krypt grobowych.
05:25Krypta północna, czyli tam od strony kurii biskupy.
05:29I dalej mamy kryptę południową, w której pochowany jest biskup Jop
05:34w tej stalowej trumnie.
05:37Ona była jedynie właśnie tutaj, że tak powiem,
05:41jedynym lokatorem był tutaj biskup.
05:43Natomiast stan techniczny tych krypt nie był najlepszy,
05:48bo były one mocno zawilgocone.
05:49Tu są średniowieczne i wcześniejsze odkrywki.
05:53Nie będę się zatrzymywał, bo to Państwa może nie będzie interesowało.
05:57Też z zewnątrz niewidoczne, silne zawilgocenie katedry.
06:01Szczególnie miało to miejsce w północno-wschodnim narożniku,
06:05tam, gdzie była ta krypta północna.
06:07I też te krypty pod, jak to powiedzieć, ołtarzem,
06:13kaplicą św. Jadwigi.
06:15Badania i wilgotności, i badania zawartości soli
06:18przedstawiły, prowadziłem.
06:21Tutaj mamy układ, że tak powiem, badań archeologicznych.
06:24On będzie potem szczegółowiej przedstawiony.
06:26Jeszcze kilka takich znalezisk, tak, stare komory grobowe,
06:31no i tę zawartość tych dołów, które były eksplorowane.
06:37Jeszcze raz pokażę w większym formacie właśnie ten widok z góry
06:41na układ tych odkrywek archeologicznych.
06:44Jak Państwo widzicie, z jaką precyzją zostały odsłonięte,
06:48oczyszczone te pozostałości, tak, ludzkie.
06:52W lewym górnym rogu mamy tak zwaną tumbę,
06:55która też była taka kontrowersyjna w czasie wszystkich badań.
06:58Była przedmiotem wielu, wielu dyskusji.
07:00Chyba do dzisiaj nikt ostatecznie nie wyjaśnił, co to było.
07:04Ale to do tego wrócę za chwilę.
07:12Jak Państwo widzicie, w wszystkich miejscach, gdzie można było,
07:16gdzie Pani doktor znała, że to jest wartościowe, tak, lokalizacja,
07:20tam dokonywaliśmy odkrywek, tam badaliśmy.
07:23No, stan tych murów zawodowały się w bardzo różnym stanie technicznym,
07:28jeżeli chodzi o zawilgocenia.
07:29Tu jeszcze raz Państwu pokazuję eksplorację.
07:31Zobaczcie Państwo, do jakiej głębokości, do ponad dwóch metrów
07:35były te otwory eksplorowane.
07:38Tu mamy jeszcze wejście do starej zakrystii.
07:44Tak, no i też taki element, tak, proszę zobaczyć na lewy slajd,
07:50co się znajdowało pod posadzką.
07:52I gruz ceglany, i kości, i przemieszane to z pospułką.
07:56Po prawej stronie mamy też taki widok nierzadki,
07:59jak sklepienia takich niewielkich kryp grobowych.
08:04No, to widać te kości, które tam wystawały.
08:08Stare schody, tak, pozostałość starych schodów.
08:11Rok, tak, datowany 1245-1255.
08:16Jakie niespodzianki?
08:17To już też sprawa już nie była archeologiczna,
08:20raczej była to sprawa konstrukcyjna.
08:21Przecież skan georadarowy pokazał,
08:24że pod tą posadzką, pod tą podbudową posadzki
08:30znajdował się system takich tuneli.
08:32Te tunele, znaczy to był skan,
08:34ale one się potem okazały, gdy grunt zaczął wysychać,
08:37zaczęły się zapadać.
08:38Czy też jak była prowadzona eksploracja,
08:40powiedzmy, tych pochówków,
08:43to też w tych miejscach się te pokazywały.
08:46Te kanały, czy tunele, to były tunele o średnicy
08:51około 60 centymetrów, zagłębione pod posadzką,
08:54tą już usuniętą około 60 centymetrów.
08:58Stanowiły one formę sklepień.
09:00Jeżeli w pewnym momencie ten piasek,
09:04ta podbudowa trzeba wysychać,
09:06a więc ona straciła swoje wiązania,
09:08tak, piasek tracił swoje wiązania,
09:10one się po prostu zapadały.
09:11I to, proszę Państwa, do dzisiaj grozi, tak,
09:13w całej kateży, zobaczcie Państwo na te czarne,
09:16po lewej stronie te takie robaczki,
09:17to są właśnie kanały, te tunele.
09:21Trudne do zinwentaryzowania,
09:23bo nawet gdybyśmy w rzeczywistości
09:24chcieli to usunąć,
09:26no to byśmy musieli praktycznie
09:27całą podbudowę posadzki usunąć.
09:29One miały średnicę 60 centymetrów
09:31i tak one wyglądały.
09:34O, tutaj mamy po lewej stronie
09:35widoczny właśnie taki tunelik.
09:37Układ był nieregularny,
09:38więc trudno było cokolwiek z nimi zrobić.
09:41Tumba, czyli cygla,
09:43powiedzmy te ceglana,
09:45taka przykrywa krypta grobowa,
09:47tak, jak to można nazwać,
09:49blok ceglany, tak,
09:50przykrywający grobowiec,
09:53był nieco przechylony,
09:54jak Państwo tutaj widzicie,
09:56no trwało historyków,
09:59archeologów dyskusje z całej Polski,
10:02tak, od Torunia przez Poznań,
10:04Wrocław, po Kraków,
10:05co to jest, tak,
10:07no widać po polichromiach,
10:09tak, że jakieś tam ozdoby były,
10:10więc była to przekrywka,
10:13że tak powiem,
10:14płyta nagrobna,
10:16jakiegoś tam pochówku.
10:18Próbowaliśmy tu z panią doktor
10:23uzyskać pozwolenie na to,
10:24żeby dojść do tego,
10:25co się znajduje pod tą ceglaną właśnie płytą,
10:28czy tym blokiem ceglanym.
10:30No niestety takiej zgody nie dostaliśmy.
10:32Ja wykonałem projekt wzmocnienia,
10:35utrzymania tej krypty na czas eksploracji,
10:38ale to też osoba siedząca obok
10:40miała zaryzykować wejście do tego,
10:42tak, do tej komory.
10:46No podejrzenie było,
10:48że tam może leżeć, tak,
10:51Kazimierz Opolski,
10:52ten, który stoi przed ratuszem.
10:54Ja bym zaryzykowała.
10:56Ja wiem, że pani doktor by zaryzykowała,
10:58bo zaraz państwu pokażę zdjęcie innego ryzyka,
11:01gdzie no mało kto by się z nas decydował,
11:04żeby tam wejść.
11:05Tak wyglądała ta tumba.
11:08Zobaczcie państwo, że mamy na lewym slajdzie
11:11mamy powiedzmy mur, tak, tej komory grobowej,
11:15a tumba jest jakby nieco przesunięta.
11:17No więc dywagacje na ten temat trwały,
11:19czy to jakaś burza, uderzenie pioruna,
11:22czy powiedzmy coś innego przesunęło.
11:25Proszę państwa, ten blok ważył półtorej tony,
11:27więc to przesunąć to nie było tak łatwo.
11:29Po drugie, leżąc odkryty,
11:31czy znajdując się odkryty w tej katedrze,
11:34on wysychał.
11:35Z tego bloku ceglanego zrobił się zlepek kamieni
11:37na zaprawie nawet nie wapiennej,
11:39tylko piaskowo-wapiennej.
11:42Ja te badania dokładnie przeprowadziłem.
11:44Oczywiście też pan Gołębnik
11:46zrobił skan dokładniejszy
11:48tej płyty właśnie,
11:50tego bloku ceglanego,
11:52z którego też skorzystałem.
11:54Tutaj widzicie państwo skan tego zrobiony.
11:57Ja zrobiłem przekroje,
12:00doszedłem do wniosku,
12:01jak to, jakiej wielkości ten blok był
12:03i pokazuję państwu,
12:04na czym według mnie polegał ten błąd.
12:06Mamy na lewym slajdzie,
12:07na warstwie zaprawy wapiennej,
12:10wymurowany blok ceglany.
12:12Tu prawdopodobnie murarz,
12:13no nie trafił na ściany, tak?
12:15Gdyby on by został przewieszony przez ściany,
12:17to by się przesklepił
12:18i do dzisiaj może by się otrzymał.
12:21Natomiast według mnie
12:22on po prostu gdzieś tam
12:23bardziej wszedł na lewą stronę,
12:25czy tam prawą,
12:26zależnie z której patrząc,
12:27na ściany,
12:28więc z czasem ten blok się przechylił.
12:30Tak wygląda jak to po prawej stronie.
12:33To jest wykonany przeze mnie
12:34projekt wejścia do tego grobowca.
12:37Niestety nie został zrealizowany,
12:39nie został wdrożony.
12:41Kolejnym problemem było
12:42wejście do komory pod kaplicą św. Anny.
12:49Jak państwo wiecie,
12:49w prawym górnym rogu
12:51i w lewym dolnym rogu
12:52było to w XIX wieku zamurowane.
12:55Do dnia dzisiejszego
12:57nie było wiadomo,
12:58jak to wszystko we wnętrzu wygląda.
13:01W prawym dolnym rogu
13:02jest zdjęcie z którego roku?
13:04Gdzieś z 70?
13:061902-10.
13:08Tak, to jest stare zdjęcie,
13:10ale to też chyba tylko taką kamerą
13:12inspekcyjną było zrobione,
13:13więc do końca nie było wiadomo,
13:14co tam jest.
13:16Tutaj sobie może zrobimy,
13:18ja zaproponowałem takie wejście,
13:20nie znałem.
13:20Proszę państwa, mówię,
13:21nie możemy zaryzykować
13:23autentyczności zabytku,
13:24ani utraty fragmentu zabytku,
13:26więc zrobiłem taki projekt
13:27otwarcia tego włazu,
13:31ale jak się potem okazało,
13:33że jest on odpowiednio przesklepiony
13:35i tych wzmocnień nie trzeba było robić,
13:37więc one zostały,
13:38że tak powiem, zaniechane.
13:39To jeszcze ten fragment tego projektu.
13:42O, to jest tak wyglądało,
13:44a w rzeczywistości,
13:45proszę państwa,
13:45po wejściu,
13:46po usunięciu tego otworu,
13:49wyglądało tak to w środku.
13:50Te cegły to są tylko z wierzchu,
13:52resztę to mamy do czynienia
13:53z czynnikiem,
13:55byłym czynnikiem ludzkim,
13:56tak,
13:56także byłymi ludźmi.
13:58Ja sobie tu zdjęcie już pozwoliłem
14:00wykonać po oczyszczeniu tej krypty.
14:02Tak to dzisiaj wygląda,
14:04znaczy może dzisiaj inaczej wygląda,
14:05jest to zasłonięte,
14:06tak jak na tym prawym slajdzie
14:07pokazane jest takimi drzwiczkami,
14:09tak otwieranymi tylko na czas,
14:12kiedy można to będzie zwiedzać
14:14albo inne czynności wykonywać
14:15i ten dostęp został udrożniony.
14:20Odsłonięte fragmenty mórk,
14:22to dzisiaj państwo możecie oglądać
14:23w katedrze.
14:24Zostały tam,
14:25niektóre zostały przykryte szybą,
14:28inne są otwarte,
14:29więc też jest to monitorowany,
14:30stała wilgotność,
14:31że nie może nam ulec zmianie.
14:32Inny przykład zagrożeń
14:34dzisiejszej posadzki,
14:35to zobaczcie państwo
14:36zdeformowane sklepienia
14:37komór grobowych wszelkiego rodzaju
14:39i też trzeba było podjąć decyzję,
14:41czy możemy je tak zostawić,
14:43czy je wzmacniać.
14:43Wzmacnianie sklepień jest bardzo ryzykowne,
14:46więc wystarczyło to udokumentować
14:48albo powiedzmy ocenić,
14:50czy one w tej wersji mogą zostać.
14:53Mamy przykład tutaj jednej z komór,
14:54która została wytypowana
14:56do wejścia, do eksploracji,
14:59zobaczenia co tam jest.
15:00Tak, też konserwator zażądał,
15:03żebym wykonał projekt wzmocnienia tego wejścia,
15:06żeby ona się nie zawaliła.
15:08No jak doszliśmy do wniosku,
15:10jeżeli ktoś tutaj jest budowlańcem,
15:11a jest budowlańcem,
15:13to wiecie państwo,
15:14że naprężenia w murze się rozkładają
15:15pod kątem 60 stopni,
15:17a więc taki żółty trójkąt
15:20w dolnym rogu tego slajdu
15:23wystarczył, żeby taki otwór wykonać.
15:25Państwo może tego nie widzicie
15:27tak dokładnie na ekranie,
15:29ale to są właśnie mniej więcej
15:31ten otwór tak został wykonany.
15:33O, tak był on ozonowany przez dobę,
15:37a potem szukano śmiałka,
15:40który zechce tam wyjść
15:41i to wyeksplorować
15:42i ten śmiałek się znalazł.
15:44Za chwilę zobaczycie państwo,
15:46kto to był.
15:47Tak wygląda wnętrze,
15:49ale to myślę, że to będzie
15:50w następnych slajdach.
15:51Nie, to jest tylko u pana profesora.
15:52To tylko u mnie.
15:53Dobrze.
15:56Baronessa Antonia
15:57została w 1750,
16:00którymś roku tutaj pochowana.
16:02To, co państwo widzicie,
16:03z tym białym takim wapnem,
16:05czy grzybkiem,
16:05to jest nic innego,
16:07jak tracony szalunek,
16:09sklepienia.
16:10Pod nim znajdowały się...
16:12Kości ludzkie.
16:14Antoni.
16:15Kości ludzkie,
16:16ale zasypane wapnem.
16:17Zasypane wapnem, tak.
16:19To też sugerowało,
16:20że coś tam było nie tak.
16:23No i tu mamy przykład pani doktor,
16:25która ubrała się w taki biały kombinezon
16:27jak duch
16:28i pozwoliła sobie wejść
16:31do tej krypozycji.
16:32W lewej stronie macie państwo
16:33usunięte te warstwy deskowania.
16:35To już jest fragmenty trumny,
16:38tak, tej drewnianej.
16:39No i zobaczcie państwo,
16:40to trzeba być naprawdę odważnym,
16:43żeby wejść do takiej krypty.
16:45Ale jak widać,
16:47bezpiecznie powróciła.
16:49Czasem, nie będę was zanudzał posadzką.
16:51W każdym razie
16:53dla mnie celem nadrzędnym
16:55było wykonanie posadzki,
16:56projektu posadzki takiego,
16:58żebyście państwo,
17:00ja i jakiekolwiek inne prace,
17:02które będą się tam działy,
17:03były robione bezpiecznie,
17:04tak, żeby ona się nie zdoformowała.
17:05Mieliśmy trzy sztywności podłoża,
17:07czyli pomieszane to było ściany
17:10starego założenia,
17:12nowszego założenia,
17:14eksplora,
17:14te krypty
17:17znajdujące się tam powiedzmy
17:18i zdeformowane i nie,
17:20wykonane otwory zasypane,
17:22ubijane ręcznym ubijakiem,
17:24który, no nie dopuściłem do tego,
17:26żeby maszyna tam wjechała
17:27i ubijała.
17:28No i naturalny grunt,
17:30grunt wymieszany z kośćmi.
17:33Więc to jest po prostu,
17:34jeżeli chodzi o posadzkę,
17:35nie jest to rozwiązanie dobre.
17:39Zaproponowałem,
17:40też nie będę,
17:40widzicie państwo,
17:41to jest ręczny ubijany,
17:42ale to nie jest to,
17:43co powinno być.
17:43Po prawej stronie
17:45macie państwo
17:46trzy i półtonową,
17:48tak,
17:48urządzenie,
17:49które stoi na posadzce,
17:50a więc,
17:51no są to obciążenia,
17:53w których nie można,
17:54nie można lekceważyć.
17:56No to już jest wykonywanie posadzki
17:58z georusztem.
18:00Nie będę w tej chwili wnikał.
18:01To jest tak,
18:02jak w budownictwie drogowym
18:03na nasypach
18:04wprowadziłem dwie warstwy georusztu
18:06i zostało to odpowiednio zagęszczone.
18:10Mam nadzieję,
18:10że spełni to wymagania posadzki.
18:13Jeszcze tylko króciutko
18:15odkryliśmy dwa wejścia do wież,
18:17otworzyliśmy te dwa wejścia do wież,
18:19tam pojawiły się schody,
18:20jak państwo widzicie tutaj,
18:23pani doktor tutaj
18:25doszła do tego
18:27po prawej stronie
18:27widać wnętrze
18:29takiego poddasza,
18:31tak, nad zakrystią
18:32od strony południowej.
18:35To tutaj, gdzie ja stoję,
18:36to zobaczcie państwo,
18:37no wejście jest normalne,
18:38ale dalej to po prawej stronie
18:40no trzeba było się
18:41w tę przestrzeń wczółgiwać,
18:43żeby tam dość zasypane było gruzem
18:44i co ciekawe
18:45na gruzie wymurowano te filarki,
18:47które miały podtrzymywać
18:48strop wykonany
18:50pod koniec 19.00
18:51albo na początku XX wieku.
18:53Oddaję już głos, tak?
18:54Bardzo dziękuję.
18:56Proszę państwa,
18:58ja bardzo dziękuję,
18:58że mogę tutaj
18:59do państwa przemawiać.
19:01Bardzo dziękuję też
19:02panu profesorowi za wszystko,
19:04a szczególnie za to,
19:05że trwał przy nas
19:08przez cały czas,
19:10ponieważ bez niego
19:10to by się nie udało,
19:11z prostych kilku przyczyn.
19:13Po pierwsze,
19:15dlatego, że
19:15badania archeologiczne,
19:17które są prowadzone
19:18na terenie Opolszczyzny,
19:19to jest trudna sprawa,
19:24bo tych badań
19:25jest bardzo mało,
19:26więc ludzie nie zdążyli się
19:28jeszcze przyzwyczaić
19:28i myślę, że się nigdy
19:29nie przyzwyczają,
19:30jak to dalej tak będzie,
19:32że cokolwiek
19:34wprowadzone,
19:34jakiekolwiek prace budowlane,
19:36czy to na drogach,
19:37czy to w obrębie
19:38przestrzeni domowych,
19:42cokolwiek chcecie państwo budować.
19:44Jeżeli to jest
19:44na stanowisku archeologicznym,
19:45no to to musi być nadzór.
19:47Archeologiczne muszą być
19:48prowadzone badania.
19:49No niestety
19:51nasza rzeczywistość
19:52jest taka,
19:52że ludzie są
19:54nieprzyzwyczajeni do tego
19:55i oni uważają,
19:56że no już jeżeli
19:57jest pozwolenie budowlane,
19:59to znaczy,
20:00że nie należy
20:01zwracać uwagi
20:02na te prace archeologiczne,
20:03poza tym,
20:04kto by na to zwracał uwagę.
20:05No i tutaj była
20:06podobna sytuacja.
20:07W związku z tymi pracami
20:10związanymi z przeprowadzeniem ogrzewania,
20:13z wymianą posadzki,
20:14my wiedzieliśmy,
20:15może nie w tak sposób oczywisty,
20:18ale my wiedzieliśmy,
20:18że tam znajdują się
20:19relikty starszego kościoła.
20:22Nie wiedzieliśmy,
20:22jak starszego,
20:24na ile możemy liczyć,
20:25jeśli chodzi o samodatowanie.
20:28Nie wiedzieliśmy też,
20:29w której części kościoła
20:30możemy się go spodziewać.
20:32Proszę państwa,
20:34badania archeologiczne
20:35to nie tylko badania,
20:37związane z samymi wykopaliskami.
20:39To przede wszystkim
20:40kwerenda źródłowa,
20:41która nakierowała nas
20:42mniej więcej na miejsce
20:44i na wstępne datowanie
20:46tego reliktu,
20:48który mógł się tam pojawić.
20:50A w związku z tym,
20:51że jesteśmy w XV-wiecznej katedrze,
20:54no to trudno przypuszczać,
20:55że pod spodem nic nie ma.
20:57Zważywszy na to,
20:57że to kościół,
20:58to na 2 tysiące procent
21:00będzie tam cmentarzysko.
21:02Więc tak czy inaczej,
21:03prac związanych z jaką taką budową
21:05nie można prowadzić,
21:06dopóki my tam nie wejdziemy
21:07i nie uporządkujemy
21:08całego terenu,
21:09chociażby ze względu
21:11na szacunek dla tych osób,
21:12które tam leżą.
21:13Prowadząc badania
21:14na zewnątrz katedry,
21:17na polecenie,
21:18na prośbę
21:18księdza proboszcza
21:19Waldemara Klingera
21:21znaleźliśmy pochówki,
21:22które były zarówno
21:24z czasów funkcjonowania
21:25tej XV-wiecznej świątyni,
21:26ale też z czasów funkcjonowania
21:28wcześniejszej świątyni.
21:30A co za tym idzie?
21:31Nie ma cmentarza
21:33bez miejsca poświęconego,
21:34nie ma cmentarza
21:35bez kaplicy
21:36albo bez kościoła,
21:37więc tam ten kościół
21:38musiał gdzieś być.
21:39Poza tym źródła pisane,
21:40z których skorzystaliśmy,
21:42jasno mówiły,
21:43że relikwie były przekazane
21:46wcześniej,
21:481295 rok,
21:49już jest konsekracja,
21:51jest powołany
21:55proboszcz Reginald,
21:56który sprawuje pieczę
21:57akurat w tym kościele,
21:58no więc on nie mógł sprawować
21:59w XV-wiecznej,
22:00tylko musiał sprawować
22:01we wcześniejszej.
22:04Króciutko,
22:05po uprzątnięciu ławek,
22:06jak już dowiedzieliśmy się,
22:07że koniecznością jest
22:09rozebranie tej posadzki,
22:12czemu byłam osobiście przeciwna?
22:15Z tego względu,
22:16że powodowało to wysuszenie
22:18tych układów na warstwień,
22:20które są pod spodem,
22:21niezależnie od tego,
22:22czy byśmy coś znaleźli,
22:23czy też nie,
22:24no to to jest ważne.
22:242. Udało nam się
22:28w wysprzątaniu
22:29znaleźć kilka płyt nagrobnych,
22:31o których tutaj
22:33myślę, że
22:35powiem tylko tyle,
22:37że znaleźliśmy ich
22:38około 20.
22:39Tutaj to, co Państwo widzicie,
22:41tu,
22:41tak nie mogę,
22:42dobra,
22:44to,
22:45nie, nie,
22:46nie, nie, nie,
22:47bo chodziło o tak,
22:48o to, żeby wskazać,
22:49to na górze,
22:50co się znajduje,
22:51to jest ta płyta nagrobna,
22:52bardzo dziękuję.
22:54Ona jest malutka,
22:55bo to jest postać chłopięca,
22:57chłopca,
22:58który ma nad sobą,
23:06no,
23:09nie, ma nad sobą
23:10takie znaki graficzne,
23:13tak,
23:13i herby,
23:14otóż właśnie to słowo,
23:15które mi wyleciało,
23:16proszę wybaczyć.
23:17Natomiast dwie kolejne,
23:19które były najte zacniejsze,
23:21takie posiadające te ornamenty
23:23znajdowały się bliżej
23:24nawy głównej,
23:25ale lecimy dalej.
23:26Zdjęcia nieco będą się powtarzać,
23:28ale natomiast tekst do tych zdjęć,
23:30ta oprawa będzie,
23:31będzie ciut inna.
23:33Proszę Państwa,
23:34spotkaliśmy się w pewnych miejscach
23:36z takimi pustymi miejscami,
23:38gdzie znajdowały się tylko cegły,
23:40cegły zresztą z różnych okresów,
23:41od palcówki po XIX wiek.
23:44Zastanawialiśmy się,
23:44co to są takie za puste miejsca,
23:46nie ma tam zwartej posadzki.
23:48Okazało się, że tam wcześniej,
23:49w latach 60.,
23:50ponieważ już wtedy 1960-65
23:53podejmowano pewną próbę
23:55związaną z remontą tego kościoła.
23:59Próba ta była nieudana,
24:01rozebrano tylko część posadzki,
24:03ale ściągnięto kilka płyt nagrobnych,
24:05które to płyty możecie Państwo zobaczyć
24:07obecnie wmontowane w część ogrodzenia parafii.
24:12To są te miejsca.
24:12To, co widzicie Państwo tutaj,
24:15to jest plan badań
24:17wprowadzonych przez nas 2.22.
24:20Odkrycie całej przestrzeni prezbiterium.
24:22Prezbiterium to jest tu na środku.
24:24Wraz z ołtarzem,
24:25to też pokazywał Pan Profesor,
24:27wraz z ołtarzem,
24:28z tumbą grobową,
24:30z pochówkami osób znamienitych,
24:32znajdujących się wewnątrz,
24:34ale też z dwoma,
24:36z czterema filarami,
24:37dwa ostatnie filary,
24:39te przy nawie głównej,
24:41to jest zakończenie tak zwaną Arkadą Tęczową,
24:44która była wejściem do samego prezbiterium.
24:48Prezbiterium, tak jak już powiedziałam,
24:50zaopatrzone oczywiście w tą część najważniejszą,
24:52czyli ołtarz z męsą ołtarzową,
24:55jeszcze wcześniej,
24:55jeszcze później Państwu pokażę.
24:58To, co Państwo widzicie,
25:00to są odsłonięte relikty Kościoła Kolegiackiego.
25:04W pierwszym rzucie
25:05oczywiście udało nam się odsłonić część prezbiterium,
25:09ale nie napracowaliśmy się zbytnio,
25:12muszę Wam powiedzieć,
25:13ponieważ zaledwie wjeżdżający sprzęt mechaniczny,
25:18powiem to w ten sposób,
25:19zaczął odsłaniać przestrzeń pomiędzy pierwszym filarmem,
25:22już od razu ukazał się mur z początku wieku XIII.
25:26Więc my nawet tam łopaty żeśmy nie wbili,
25:28po prostu udowodniliśmy to,
25:29że źródła pisane,
25:31nasza wiedza i badania archeologiczne,
25:33no i jednak mają sens.
25:36Odsłanialiśmy idąc za pracami budowlanymi,
25:39ponieważ sprzęt mechaniczny jakiejś tam firmy
25:44odsłaniał całą przestrzeń,
25:47pozbywając się też płytek posadzkowych.
25:50To, co Państwo widzicie tutaj,
25:51to są plany nasze na 2023,
25:54ponieważ musieliśmy sobie kolejny sezon zaplanować.
25:59Tych wykopów jest mniej,
26:00ale są głębsze po to,
26:02żeby przede wszystkim sprawdzić
26:04układ na warstwień
26:05i to, z czym mamy do czynienia,
26:08nie tylko jeśli chodzi o samą kolegiatę,
26:10tylko kiedy nastąpiło to posadowienie Kościoła.
26:13Czy jest coś wcześniejszego,
26:14czy jest baptysterium,
26:16którego ja się spodziewałam,
26:17czy jest szereg takich miejsc,
26:19które będą związane z pochówkiem osób znamieniczych,
26:23nie tylko w części prezbiterialnej,
26:25ale też przy ołtarzach na przykład fundatorów
26:28i tak dalej, i tak dalej.
26:29No niestety tutaj to, co Państwo widzicie,
26:33to są nałożone na siebie dwa odrębne etapy.
26:38Nie udało nam się części zrealizować
26:40ze względu na problemy techniczne,
26:42które wynikały nie tylko z tych przestrzeni,
26:47gdzie usłyszeliśmy,
26:48słuchajcie, nie możecie,
26:49albo musicie to zrobić w ciągu 24 godzin,
26:52żeby nie wysuszać katedry,
26:54natomiast z drugiej strony też czysto logistyczne.
26:58Staraliśmy się.
26:59To, co Państwo widzicie tutaj,
27:01to oczywiście prezbiterium.
27:02Na środku ołtarz wraz z męsą ołtarzową.
27:06Dziękuję, Panie Profesorze.
27:07Tak.
27:08W powyżej znajduje się płyta,
27:10płyta przykrywająca niegdyś sklepienie krypty,
27:15w której spoczywał Jan Dobry.
27:16Płyta jest współczesna,
27:19została tam posadowiona
27:21i jeszcze za czasów księdza Baldego.
27:25Ciuciut poniżej ołtarz z takim otworem,
27:28to jest męsa ołtarzowa,
27:30no i potem szereg schodów.
27:31Te schody datowane są na początek XIV wieku,
27:35natomiast te przecięcie pomiędzy taka brązowa szarfa,
27:40to są schody drewniane wcześniejsze.
27:42Tak jak Pan Profesor raczył wspomnieć,
27:43to jest 1245-1255.
27:48Schodziło się z tego prezbiterium,
27:50z tego części, przepraszam,
27:51że ołtarzowej schodziło się ciut, ciut niżej
27:53i tam znajdowały się dwa obiekty.
27:56Jeden z ważniejszych obiektów,
27:58który Państwo widzicie tutaj,
27:59został zdeponowany na samym środku,
28:01to jest oprawa grobowa pod tumbę grobową
28:04i ta oprawa grobowa datowana jest na początek wieku XIII.
28:09Podejrzewaliśmy, że jedno z książąt
28:13może być pochowany właśnie w tym miejscu.
28:16Niestety, jak się okazało,
28:19kiedy zezwolono nam na to,
28:21żeby przeciąć fragment tej oprawy grobowej,
28:25okazało się, że niestety mamy do czynienia
28:27z wtórnym eksploracją
28:32i wypełnieniem wtórnym tego miejsca.
28:35Ktoś, kto był tam pochowany,
28:37został zabrany i przeniesiony.
28:39Miało to miejsce przed 1415 rokiem.
28:43Gdzie się znajdował, tego nie wiemy,
28:45ale być może spoczywał tutaj,
28:48pod tą bryłą architektoniczną,
28:52pod tą tumbą,
28:53gdzie też została znaleziona oprawa grobowa,
28:56co do której mieliśmy to założenie,
29:00że uda się nam wyeksplorować.
29:02Bardzo dziękuję za sporządzenie,
29:04panie profesorze, wszystkich planów,
29:06które niestety nie mogły być zrealizowane,
29:07ale to nie przez nas.
29:09Dzięki temu myślę, że nie dowiemy się nigdzie,
29:13nigdy, kto był pochowany przy ołtarzu
29:17po stronie północnej.
29:19Czy to jest tylko i wyłącznie sama oprawa tego grobu,
29:24czy ktoś tam znajdował się rzeczywiście pod spodem.
29:27Jeśli tak, to proszę państwa,
29:29tylko taka ciekawostka.
29:31To miejsce powinno być przeznaczone
29:34dla osoby ogromnie ważnej.
29:36Więc myślę, że pani profesor Nartowicz,
29:39która spodziewała się tutaj Opolczyka,
29:41takie miejsce mógł on tam mieć.
29:44Przestrzeń, którą tutaj państwo widzicie,
29:46to jest przestrzeń spalenizny,
29:50która datowana jest na 1415,
29:52czyli moment spalenia kościoła.
29:55Widzimy, że oprawa grobowa
29:57jest posadowiona później.
29:59Świadczą o tym te wkopy dookoła samej architektury.
30:04No i skany, które wykonał właśnie pan Andrzej Gołębnik
30:08w celach dokumentacyjnych.
30:10Widać tutaj część oprawy grobowej
30:12wraz z obiektem architektonicznym.
30:15Proszę państwa, archeologia to nie tylko takie wykopaliska,
30:18gdzie używa się łopaty, szpachelki i pędzelka.
30:22Właściwie częściej łopaty niż tego pędzelka.
30:24Pędzelek to na koniec.
30:26Ale to przede wszystkim rozwój dziedziny,
30:29która potrafi świetnie dokumentować.
30:33I to, co państwo widzicie, to jest skan 3D,
30:36który pozwala nam ponownie tak jakby wrócić
30:41do momentu odkrycia.
30:43Pozwala pomierzyć wszystkie elementy,
30:46sprawdzić odległości pomiędzy.
30:49Więc przy użyciu oczywiście odpowiednich programów
30:52to jest niesamowita dokumentacja czegoś,
30:56czego już nie ma, bo zostało to po prostu zasypane.
31:00Ten proces dokumentacyjny, on pozwala nam
31:04nie tylko nam archeologom, na powrót do tej dokumentacji,
31:09do tego obiektu, ale również architektom, budowlańcom,
31:13wszystkim, którzy dokumentują za pomocą skanowania 3D
31:18daną przestrzeń i dane obiekty.
31:20Ponieważ w ten sposób zachowujemy też dziedzictwo kulturowe,
31:25możemy zeskanować od najdrobniejszych przedmiotów
31:29po elewację budynków i wracać do tego przez cały czas.
31:33Czyli jeżeli pojawiają się takie wątpliwości,
31:35jak w przypadku tumby, to my zawsze do tego możemy wrócić.
31:39Proszę państwa, z samego prezbiterium przechodziło się do nawbocznych.
31:42Tutaj też pan profesor pokazywał, przepraszam, te elementy.
31:48Ja nie wrócę teraz do tego. Jeszcze raz.
31:53Tutaj to, co państwo widzicie, to relikt słuszki,
31:59takiego detalu architektonicznego znajdującego się w części prezbiterium.
32:03Obecnie jest możliwość obejrzenia go na żywo,
32:08ponieważ część ekspozycji jest obecnie dostępna.
32:11Podobnie już dokumentacja związana z ołtarzem,
32:16który został zasypany częścią tumby,
32:19którą państwo już widzieli,
32:21i reliktów samego kościoła.
32:25Nie spodziewaliśmy się tak fantastycznie zachowanej bryły kościoła.
32:29To jest jedno z najlepiej zachowanych obiektów.
32:33Jeden z najlepiej zachowanych obiektów.
32:36Nie ma takiego.
32:37Jesteśmy wyjątkowi.
32:39Nie tylko ze względu na opolski ostrówek,
32:42ale ze względu na zabytki, które znajdują się w samym mieście.
32:46I powinniśmy nauczyć się tego, to doceniać.
32:49To, co państwo widzicie, to są oczywiście zbliżenia samego prezbiterium.
32:54No i idziemy sobie dalej.
32:56W część zachowanej klatki schodowej, która też jest obecnie eksponowana w Katedrze Opolskiej.
33:03Zachowana posadzka, zachowany późniejszy, co prawda, bo XV-wieczny ołtarz wraz z męsą.
33:11No i schodeczki prowadzące na taką atrysole, na której książęta mogli uczestniczyć w mszy,
33:17nie schodząc na dół do reszty wyznawców.
33:22Zachowały się też kolory na ścianach, malowane cegły, malowane takie rozgraniczniki pomiędzy cegłami.
33:33Odczytaliśmy kolory.
33:35Katedra nie była szarobura, nie była też tylko ceglana, tylko posiadała malaturę czerwono-niebieską.
33:45No i nie byłabym sobą, gdybym nie opowiedziała o tych właściwie ludziach, którzy zostali tam odkryci.
33:51Nie znamy ich z imienia, nazwiska.
33:54Pewnie, że chcielibyśmy, żeby to był Plontonogi czy Laskonogi nigdysiejszy,
33:58ale niestety Kraków już był pierwszy, więc my możemy sobie ewentualnie,
34:05pozazdrościć tych, którzy rzeczywiście tam jeszcze spoczywają.
34:08No i wśród różnych specjalistów, ekspertów, to mieliśmy oczywiście,
34:14oprócz pana profesora, to mieliśmy oczywiście szereg dziedzin współpracujących,
34:18a to, proszę państwa, antropologia sama w sobie i pewne rekonstrukcje również
34:23tą nowoczesną technologią wpodyktowane.
34:27Obiekt 46 jest bardzo interesujący, to co państwo widzicie.
34:31Wraz z takimi zmianami kości udowej, które były spowodowane najprawdopodobniej chorobą.
34:41A tutaj już próba rekonstrukcji cyfrowej.
34:46Koleżanki z medycyny sądowej, z Uniwersytetu Medycznego w Poznaniu
34:52dokonały takiej rekonstrukcji w postaci właśnie jednego z obiektów
34:58odkrytych podczas badań i to w części presbiterium, czyli kogoś znacznego.
35:03Tu rekonstrukcja też cyfrowa, też za pomocą skanera, tylko już innego niż ten skaner
35:08do przestrzeni dużych wnętrz. To jest drobny.
35:14Wszystkie zmiany patologiczne spowodowane tą chorobą zostały przez nas udokumentowane.
35:20No i proszę bardzo, to na razie tak, dolna część owego pana,
35:26który był pochowany w części presbiterium, a tak wyglądał.
35:32Dla nas są różne gusta, może nam się podobać, bądź też nie.
35:38Natomiast no mamy, to nie jest AI, to jest rzeczywiście taką metodą,
35:44tylko cyfrową nakładania pewnych układów na warstwień, mięśni, ścięgnień itd.
35:49na twarz i na całą postę. Już mam kończyć.
35:52A ja jeszcze dobrze nie zaczęłam.
35:54Dobrze, to ja już będę się skracać, proszę państwa, jak to jest tylko możliwe.
35:59Czyli antropologia, rekonstrukcja tego społeczeństwa,
36:02które wtedy żyło i chodziło do tej kolegiaty na mszę.
36:08Tak wyglądał oczywiście jeden z przedstawicieli.
36:11Możemy określić też przez różnego rodzaju wykorzystanie nowoczesnych technologii,
36:17w co byli ubrani.
36:18Tutaj akurat, proszę państwa, tkaniny, które zostały pozyskane podczas badań
36:22i analiza nad nimi.
36:25Udało się pozyskać ten piękny ornament, który tu widzicie.
36:27To z sukni, która została znaleziona przy krypcie biskupa Jopa w osuarium
36:36i odczytać, zrekonstruować ten piękny wzorek.
36:40Zrekonstruowaliśmy naczynia liturgiczne wykonane ze szkła.
36:44Bardzo dużo paciorków wykonanych też ze szkła, ale z gliny, z bursztynu
36:53było pozyskanych w trakcie badań.
36:56To, co państwo zobaczycie teraz, to jest taki przelot króciutki,
37:00żeby czasu nie zabierać, poprzez te wszystkie analizy i badania,
37:04które były wykonywane do tej pory.
37:06I to już, proszę państwa, odbywało się po 30 listopada 2023.
37:11Wtedy, kiedy wyszliśmy z katedry, zamknęliśmy drzwi
37:14i zaczęliśmy pracę u nas w gabinetach i zaczęliśmy analizować to wszystko,
37:21rozsyłając różnym zespołom badawczym współpracującym z nami materiały.
37:26Każdy z tych zespołów dostał coś innego i tak jak państwo widzicie,
37:29można było potem, czy można teraz dla państwa to przedstawiać.
37:34Bo archeologia to nie jest tylko to, co my robimy na wykopie i w ziemi.
37:39To jest również to, co pozyskujemy w trakcie badań.
37:44W sumie cały zespół, bo o tym też muszę powiedzieć,
37:48dziękując jednocześnie temu zespołowi, cały zespół składał się ze 150 osób.
37:5415 osób, ekspertów ponad 45, wolontariuszy i zawsze będę powtarzać jedną rzecz.
38:03I to jest też tak jak w przypadku prac budowlanych, tak mi się wydaje.
38:08Archeolog sam dla siebie niestety nie.
38:12Archeolog pracuje w zespole różnych ekspertów i różnych osób,
38:17które wspierają te nasze działania, bo tylko wtedy to ma sens.
38:23To, co państwo widzieliście tutaj, to i procesy konserwacji,
38:27i przedmioty znajdowane podczas badań, to nie tylko ja je znalazłam.
38:34To jest przede wszystkim praca całego zespołu ludzi,
38:39którzy od rana do wieczora przez dwa sezony,
38:44przez dwa sezony po dwie zmiany pracowali po co?
38:50Nie po to, żebyśmy my mieli satysfakcję,
38:53tylko po to, żeby opowiedzieć państwu właśnie o tym,
38:58jak funkcjonowała katedra i kolegiata wcześniej
39:02i opowiedzieć o tym, jak żyli ci ludzie,
39:05czyli zrekonstruować od postaci poprzez wszystko,
39:08co się z tymi ludźmi wiązało.
39:12Bo to po nas zostanie ten ślad dawnej przeszłości
39:17i ślad dziedzictwa kulturowego.
39:20I jeszcze na koniec tylko, ja już wiem, już kończę.
39:24Kamień, dalej nie pokażę, dalej to będzie na inną okazję.
39:28Kamień, który został znaleziony na schodkach klatki schodowej,
39:33to jest piaskowiec.
39:36Łatwo było w nim tam wyryć.
39:38Oczywiście to nie nasze działanie.
39:40To jest działanie kogoś z pierwszej połowy wieku XIV,
39:44bo mamy wydatowany kamyczek.
39:46I teraz tak, po jednej części, czyli po mojej prawej,
39:50to jest młynek.
39:52Dawna gra średniowieczna.
39:54Natomiast po drugiej, to jest pewna postać.
40:02I, oj nie wiem, to słabo, ale nie będzie widać.
40:08Proszę mi wierzyć w takim razie na słowo.
40:10To jest przedstawienie biskupa.
40:15Początek wieku XIV.
40:18Kto?
40:19Nie wiem.
40:20Badania trwają i jeszcze troszeczkę potrwają,
40:24więc będę mogła może kiedyś razem z panem profesorem
40:27pochwalić się nimi.
40:28Bardzo państwu dziękujemy.
40:30Bardzo dziękuję.
40:31Dziękuję tutaj koleżance.
40:34Budujesz, remontujesz, urządzasz dom lub ogród?
40:37Trzecia edycja Targów Dom Wnętrzy Ogród.
Comments