00:00Heat Index at ang pagsisimula ng panahon ng tag-init sa bansa ating alamin
00:04kasama si Ma'am Ana Liza Solis, Climate Monitoring and Prediction Section Chief ng Pag-asa.
00:09Ma'am Ana, magandang tangali po. Welcome back sa Bagong Pilipinas ngayon.
00:12So good afternoon po sa lahat ng ating mga nanonood at nakikinig ngayon. Good afternoon, Sir Joshua.
00:17Ma'am, una po sa lahat, mga sabi na po ba natin na o ng pag-asa,
00:20natuluyan na humina ang panahon ng amihan at inaasahan na ang Easter Lee sa bansa.
00:25And maaaring niyo po bang ipaliwanag kung kailan official na may tuturing na nagsimula na ang panahon ng tag-init.
00:31Kasi ito medyo naramdaman na. Sabi nung isang kakilala ko, mainit na yung electric fan.
00:37Well, sa ngayon ay nandyan pa rin yung umiihip na ating hanging amihan.
00:41So sa katunayan doon sa extreme northern Luzon, meron pa rin tayong tinatawag na northeast monsoon.
00:45Although may yung prevailing wind na rin natin yung tinatawag na Easter Lee's or hanging sila nga nina,
00:51nagpapainit pa rin ang ating panahon. But then, hindi pa po official na nagtatapos ang amihan.
00:57Pero asahan po natin ngayong buwan na ito, ng Marso,
01:01ay anytime po ay idedeklara ng pag-asa yung pagtatapos ng amihan
01:05at yung preparation natin for warm and dry season months.
01:08Kanina off, Ma'am, ma'am, tinatanong ko sa iyo kanina,
01:11bakit minsan pagkahit sobrang init mula maghapon, tapos pagdating ng mga kahaponan,
01:16medyo makulim-lim. Does that mean meron pa rin mga pagulan?
01:20Oo, pwede tayo makaranas ng mga tinatawag nating local thunderstorm activities.
01:25So, kapag sinasabi nating localized form na kung saan medyo mas mainit yung ating kalupaan,
01:31so kapag sobrang init, so yung sinasabi nating warm air rises.
01:34So, kapag tumaas po yung mainit na hangin,
01:37so yan po yung nagsisimula ng mga moisture o yung mga tinatawag nating kaulapan.
01:41So, kapag naipo na yan sa bandang hapon,
01:45posible na po tayong magkaroon ng mga local thunderstorm activities.
01:48So, mga short duration rainfall lang po ito.
01:50Itong short duration rainfall na ito, gano'ng katagal itong pinag-uusapan natin?
01:54So, paano yung mga around 15 to 20 minutes.
01:56So, pinakamatagal na kung magkakaroon tayo ng higit na one are local thunderstorm activities.
02:01At naiulat din po na maaari na magsimula ang pag-asa sa daily heat index forecast ngayong Marso.
02:07Ano po ang layunin ito at paano po ito makakatulong sa publiko?
02:10Well, official na pong nagsimula ang pag-asa tuwing March 1 po,
02:14nagpapalabas na tayo ng heat index.
02:16So, ito po ay para itong maging gabay natin,
02:19lalong-lalong ng ating mga kababayan,
02:22especially yun din pong mga kasama natin sa mga local governments natin,
02:25as well as sa DepEd,
02:27and dun sa mga MMDA,
02:28lalong-lalong na po yung mga nangangailangan ng mga outdoor activities
02:32para po magkaroon na po tayo ng pagpaplano kung paan po natin maiiwasan yung mainit na temperatura
02:40at mataas na alinsangan na posibleng maka-apekto dun sa heat health natin.
02:45In layman's term, Ma'am Ana,
02:46pakitaliwanag po,
02:47ano po bang kaibahan ng aktual na temperatura at nung heat index
02:51at ano po yung mahalagang bantayan ng publiko?
02:53Yung heat index o yung temperature?
02:55Well, kapag yung temperature, yung mainit lang na temperatura natin,
02:58pero ang kailangan bantayan natin is yung combined effect ng mainit na temperatura
03:01at mataas na alinsangan or yung high relative humidity.
03:06Kasi yung sinasabi nating humidity,
03:08ito yung nagbibigay sa atin ng dagdag na init or alinsangan.
03:12So yung tinatawag nating init factor or feels like.
03:15Kasi ito po yung nagbibigay ng paghawak ng maraming moisture
03:20ng ating kapaligaran or ng ating atmosphere
03:22na kung saan, ito po yung nag-i-stay sa atin.
03:25But kung mas mainit yung environment kisa sa ating katawan,
03:29hindi po tayo makakapagpatuyo ng pawis.
03:32So yun po yung mataas ng alinsangan.
03:34That is why yung yung kailangan nating bantayan
03:36at mataas po yung mga efekto nito,
03:39lalong-lalong na po sa ating kalusugan.
03:41Okay.
03:41So at this point po sa inyong monitoring,
03:43ano-ano po yung mga rehiyon sa bansa
03:46inaasa ang mga karanas ng mas mataas na heat index
03:48sa mga susunod na linggo?
03:50Well, sa ngayon, may nakikita na tayong mga matataas
03:53na mga alinsangan or heat index dyan sa may parte ng Iloilo,
03:57dyan sa may mga coastal areas din sa may Palawan,
04:00sa Koron, and dito sa may parte ng Negros Island
04:03or Negros Occidental.
04:05So sa ngayon, dyan pa lang yung mga nakikita natin
04:07na mga coastal areas.
04:08But then, sa pagdating po or sa opisyal na pagdating
04:12ng ating tag-init,
04:13mas makakaranas tayo na unti-unting dadami
04:15itong mga lugar na ito na mas mataas
04:17ang magiging alinsangan or mataas ang heat index,
04:20lalong-lalong na po dito sa mainland Luzon area.
04:23Okay.
04:24Ano po ba yung mga posibleng antas
04:25o yung level ng heat index na dapat
04:27bantayan ng publiko, gano'n po kataas?
04:30At ano po yung mga, yung nabanggit mo kanina
04:32na mataas na efekto,
04:33o malaking efekto sa kalusugan?
04:34Ano po yung mga health risks na kaakibad
04:37ng bawat kategory na ito?
04:38Well, sa ngayon, so mostly po
04:40yung mga lugar natin sa ngayon
04:41sa pagmamonitor ng DOST pag-asa
04:43ay naandyan pa lang between caution
04:45and extreme caution.
04:47Pero ang dapat natin babantayan,
04:49so itong danger,
04:50tsaka yung extreme danger.
04:51So kapag sinabi natin caution,
04:53so yung ating heat index is between 27 to 32,
04:57and then yung extreme caution,
04:5833 to 41,
05:00and then yung danger, 41 to 52.
05:02And beyond 52,
05:03eto na yung tinatawag ng extreme danger.
05:05So kaakibad nito,
05:06yung tinatawag natin heat cramps
05:08o yung mga muscular pain
05:10na posibleng maaramdaman natin.
05:12And then yung tinatawag natin
05:13heat exhaustion,
05:14possible yan,
05:15yan sa mga extreme caution natin
05:18between 33 to 41,
05:20kasi eto yung medyo,
05:22yung unti-unti nang nagkakaroon
05:24ng loss ng bodily fluids sa ating katawan.
05:26And then pagdating naman po
05:27yung tinatawag natin danger,
05:29yung 41 pataas,
05:3142 pataas.
05:32So yan naman po yung possible,
05:34yung tinatawag natin heat stroke,
05:35kung direkta o diretsyo yung exposure natin
05:38sa initang araw.
05:39So eto yung kailangan pakaingatan natin.
05:42Okay.
05:42Para po may idea din yung ating mga manunood,
05:44sa binabantayan po nating heat index,
05:47kadalasan po,
05:48or karaniwan po,
05:49anong oras ito tumataas
05:51sa maghapon?
05:52At this time of the day,
05:54kasi usually kapagdating ng mga alas 2,
05:56alas 3,
05:57or 11,
05:58but then pagdating po ng April, May,
06:00napapansin natin,
06:02as early as 10 a.m.,
06:03tumataas na yung ating mga heat index
06:05or alinsangan.
06:06So kapag napaka-prolong na po
06:08yung mataas na alinsangan,
06:10so asahan natin na mas maraming mga lugar
06:12ang maaapektuhan
06:13ng mataas na alinsangan
06:14sa mga susunod na buwan,
06:16lalong-lalong na po sa April at May.
06:18Okay.
06:18So kailangan talaga planuhin
06:20yung mga lakad,
06:21yung outdoor activities,
06:22kasi maaga pala pala,
06:23alas 10,
06:25maaari na maranasan.
06:26At ang kailangan din po
06:27nating pag-ingatan
06:28dahil ito pong panahon ng Marso
06:30ay mga graduation
06:31ng ating mga estudyante,
06:34lalong-lalong na po sa mga,
06:36sa DepEd.
06:37So yun din po yung kailangan po
06:38i-monitor natin
06:39yung kung kailan po
06:41nagkakaroon ng mga prolonged,
06:42magkakaroon mga prolonged exposure
06:44ang ating mga estudyante
06:45at ating mga kaguruan,
06:47lalong-lalong na po na
06:48magkakaroon tayo ng mga
06:49graduation ceremonies
06:50ngayong buwan na ito.
06:52And then yun din po
06:53mga outdoor activities po
06:54yung mga construction worker natin,
06:57yung mga street sweeper natin.
06:58So,
06:59ang alam po natin
07:00meron tayong mga tinatawag
07:01lalo ng lalo ng MMB,
07:03yung kanilang
07:04heat stroke policy,
07:05heat stroke break policy.
07:07So,
07:08hopefully po,
07:08yung mga ganong mga
07:09pagpaplano
07:10ay maaari na natin
07:11na sinula na sa mga yun.
07:12Sa inyo po nga mga
07:13ginagawang forecast,
07:14at this point,
07:15may nakikita po ba
07:15kayong posibilidad
07:16na mas maging matindi
07:17ang init ngayong taon
07:18kumpara sa mga nakarang taon?
07:20At may epekto po ba dito
07:21yung climate patterns
07:22tulad ng El Niño?
07:24Sa ngayon kasi,
07:25kung ikukumpara natin
07:26last year,
07:26comparable siya.
07:27Pero kung ikukumpara natin
07:29noong 2024,
07:30dahil meron tayong
07:31strong El Niño
07:32na nakaranas tayo
07:33ng mga heat breaking
07:35or yung mga extreme heat
07:36na maraming mga lugar
07:38na nabreak yung mga record natin,
07:40that was 2024.
07:42Hopefully,
07:42hindi naman siya
07:44ngayong taon ito.
07:45Dahil,
07:45umiiral pa rin po yung La Niña,
07:47so nakataas pa rin
07:48ang ating La Niña advisory.
07:50So,
07:50anytime din po
07:51ay posibleng magtapos
07:52ang La Niña,
07:53and then possible po
07:55na may minomonitor tayo
07:56na paparating na El Niño
07:57this year.
07:58At nabangit mo nga kanina,
08:00ma'am Ana,
08:00na itong Marso
08:01eh graduation season
08:02ng ating mga mag-aaral.
08:03Ano pong rekomendasyon
08:04ng pag-asa
08:05sa mga paralan,
08:07sa outdoor workers,
08:08enforcers,
08:09construction workers
08:09at local na pamahalaan
08:10para mabawasan
08:11ng pangalim
08:12ng heat-related illnesses?
08:14Well,
08:14sa ngayon,
08:15alam naman po natin
08:16yung a whole of nation,
08:17a whole of government approach.
08:19So,
08:19ibig sabihin po,
08:20nakahatag na
08:21ng national government
08:23yung mga ganyang
08:24mga pagpaplano
08:25at yung mga hakbang
08:26para dito po
08:26sa paparating
08:27nating tag-init.
08:28So,
08:29hopefully po,
08:29yun po ay
08:30ma-activate
08:31and ma-implement din po.
08:32So,
08:33nakahantabay naman po
08:34at handa naman po
08:35magbigay ng updates
08:37monitoring
08:38ang pag-asa
08:39sa national government
08:40and concerned agencies.
08:42Okay.
08:42With that,
08:43Maana,
08:43mensahe nyo na lang po
08:44at paalala
08:45sa ating mga kababayan.
08:46Well,
08:47sa ngayon po,
08:48ay hindi pa rin
08:49opisyal
08:50yung tag-init.
08:50Pero may mga lugar na po
08:52at mga sektor
08:53na posibleng maapektuhan
08:54itong papainit
08:55nating temperatura.
08:56So,
08:57asahan po natin
08:57kumpleto po
08:58at tuloy-tuloy po
09:00ang pagbibigay
09:01ng monitoring
09:02at information
09:03ng pag-asa
09:04tungkol po
09:05dito sa mataas
09:06na alinsangan
09:07na posibleng
09:07nating maranasan
09:09at lalong-lalo na po
09:10sa pagdating
09:11ng official na
09:12deklarasyon
09:12ng pag-asa
09:13ng warm and dry
09:14season months natin.
09:15So,
09:16asahan po natin
09:16na tuloy-tuloy po
09:17ang servisyo
09:18ng DOST
09:19pag-asa sa atin.
09:20Alright.
09:21Maraming-maraming
09:21salamat po
09:22sa inyong oras
09:23at sa impormasyon
09:24Regional Director
09:24or rather
09:25Ma'am Ana
09:26Lisa Solis,
09:27Climate Monitoring
09:28and Prediction Section
09:29Chief
09:30ng Pag-asa.
09:31Thank you so much.
09:32Ma'am Ana.
09:32Ma'am Ana.
Comments