00:09Mga kapuso, hindi lamang sa mga opisina ng gobyerno, mabagal ang usad na mga pila.
00:15Pati ba naman sa pabahay, may inaabot ng dalawang taon bago payagang makalipat sa kalip na dalawang linggo lamang.
00:22Sa pagpapatuloy ng ating seria contra red tape, baklag ng National Housing Authority naman ang ating bubusisiin.
00:30Dahil kung taga-NHA ka, nagsisilpi ka dapat, bawal ang red tape.
00:37Tutukan ang special report ni Mark Salazar.
00:46Sabi nga ng isang sikat na kataga, there's no place like home.
00:50Pero masasabi pa ba nating tama ito?
00:58Kung hindi naman lahat ng tao ay may mga bubong sa ibabaw ng kanilang ulog.
01:15Ayon sa UN Habitat Philippines Country Report noong 2023,
01:20tinatayang halos 4 na milyong Pilipino ang kabilang sa ISF o Informal Settler Families sa NCR o National Capital Region
01:28pa lamang.
01:29Ito yung mga pamilyang walang permanenteng tirahan.
01:33Sa madaling salita, nakikitera lang o yung nasa ikangay barong-barong.
01:39Ang nakaatang para solusyonan niyan, ang ilang ahensya ng gobyerno gaya ng NHA o National Housing Authority
01:46na layong lumikha ng abot kaya, disente at sapat na bilang ng pabahay,
01:51lalo na para sa ating mahihirap na kababayan.
01:56Isa sa milyon-milyong Pilipinong hangadang magkabahay,
02:01natagpuan namin sa lungsod ng Paranaque, si Rosalie, nakabilang din sa itinuturing na ISF.
02:07Sa 2018, nasunugan po kami.
02:10Tapos doon na po kami ipinasok in-apply po ng NHA ng barangay namin.
02:15Fast forward to 2023, abot kamay na ang pangarap ni Rosalie.
02:21Nanggawaran ng National Housing Authority o NHA ang kanyang pamilya
02:25ng unit sa proyekto nitong pabahay sa Naik-Kavite.
02:29Mismong si Pangulong Bongbong Marcos pa nga ang nagpasinaya nito.
02:33Dito po mismo minanap, yan po yung ipinigay po sa amin.
02:37Para maisapinal at legal na ma-turnover sa kanila ang kanilang forever home,
02:42kinakailangan lang daw maghintay ng nasa dalawang linggo
02:46at magpasa ng mga kaukalang papeles, bagay na nakumpleto naman daw ni Rosalie.
02:52Habang naghihintay, nakailang beses din nilang nabisita at nalinis ang kanilang magiging bagong bahay.
02:59Pero inabot na ng dalawang taon, hindi pa rin na ito-turnover sa kanila ang bahay.
03:04At laking gulat ni Rosalie dahil noong Setyembre ng nakaraang taon.
03:16Nagpunta kami sa pabahay sa Naik.
03:19At hindi lang pala si Rosalie ang may ganitong problema.
03:22Ang iba sa kanila hindi na natirhan o nasilayan man lang ang kanilang mga bahay.
03:29Si May, nagka-problema ng mabyuda.
03:32Kailan po na matay ang mister niyo?
03:34Setyembre po, 2025.
03:37Sa kanya kasi nakapangalan lahat dito sa sire.
03:43Mayroon po.
03:45Dahil?
03:46Sa akin lahat.
03:57Dahil sa asawang pumanaw na kapangalan, ang in-award na bahay.
04:01Papunta ako ng NH para magpanibagong requirements.
04:05Hindi po ako nakapunta.
04:06Hanggang ngayon po, hindi ko pa po alam kung paano ang proseso.
04:09Ang ganitong gawi, red tape na red flag pa.
04:15Makatarungan pa ba ang ganitong kahaba at kapublikadong proseso?
04:20Ayon sa listahan ng ARTA o yung Anti-Red Tape Authority,
04:24lumalabas na ang NHA o National Housing Authority ay isa sa pinaka-complaint
04:30o niririklamong GOCC o Government-Owned and Controlled Corporation.
04:35Maraming reklamo ay yung napakarami daw na dokumentong kailangan isubmit
04:39at ang super complicated na proseso.
04:43Kaya tuloy ang tanong ng marami,
04:45ang dream house ba namin, mananatili na lamang na pangarap?
04:48Hiningi namin ang panig ng punong tanggapan ng NHA.
04:52In-refer nila kami sa tanggapan nila sa Region 4A.
04:55Ano yung reaksyon nyo?
04:56Kasi nasama rin kayo doon sa ARTA.
05:00Most complained against na GOCC.
05:03Nagbawas na kami isang ID na lang para ma-award sa kanila.
05:10Then we are trying our best naman na mapabilis pa yung system na.
05:16Problema pa ang backlog sa pabahay.
05:19Sa huling bilang, nasa 6.5 million units ang kailangang habulin na maipatayo.
05:25Ayon sa isang opisyal ng DSU, the Department of Human Settlement and Urban Development,
05:30baka raw umabot pa yan ng 10 million mark.
05:33Bago matapos itong administrasyong ito.
05:36Hindi makahabol ang housing sector.
05:38Kasi nga medyo malaki ang budget na kinakailangan.
05:42Makano?
05:43Para mahabol na at kailan natin masastop yung gap.
05:47We need trillions of pesos.
05:49Kung binigay na lang sa amin yung sa plug control,
05:52baka natapos pa namin yung plug level.
05:55Kaugnay sa kaso ni Rosalie, eventually na-award sa iba, na taga-Mainila naman.
06:02We give them the timetable.
06:05But apparently, two years after, hindi nakapaglipat si Parangyap.
06:11So, nakatiwang-wang pa rin yung mga units.
06:15Nakipag-communicate kami sa mga, again, sa mga LGUs,
06:18hindi pa rin sila tumupad doon sa timetable.
06:22So, ang nangyari, kung sino yung mga cities na talagang immediate din yung kailangan nila,
06:28at sila yung nakipag-usap with the receiving LGU, sa kanila namin inalapay.
06:36Paliwanag ng Paranyaki LGU.
06:39Nakaroon po ba si Namorotovib ang kabite na hindi tatanggap muna ng mga relobatis.
06:45Nag-ihingi kami ng clarification dyan during sa isang iting namin na dito sa NHC Pasay, Paranyaki,
06:53na bakit gano'n na merong bagong mga beneficiary doon.
06:57Samantalang meron po kasing haop na sa city of blood assignment yung mga beneficiary na yan.
07:03Kinumpirma ng NAIC LGU na nagsuspindi sila sa pagtanggap ng mga relocatee
07:08dahil kulang-aan nila ang mga community facility sa mga pabahay ng NHA.
07:13Kaugnay naman sa mga taga-Mainila na nakalipad,
07:16nauna na raw itong naproseso bago sila naghigpit sa pag-relocate.
07:20Ba't parang may mali? May mali in the policy, don't you think?
07:25All I can say is, dapat talaga pag meron tayong mga resettlement projects,
07:30hindi lang housing ang may budget.
07:32Pag nagpa-plano ang NHA, kasama ang community facilities sa binibigan namin ng lot allocation.
07:40Pero yun nga, ang naibibigay lang sa amin na budget is the housing and land development component.
07:47At total, narito na lang din kami sa NAIC.
07:50Pinuntahan na namin ang sanay bahay ni Rosalie.
07:53Nakilala ko rin ang pamilyang nakatira roon ngayon,
07:56pero hindi na nagpa-umlak ng panayam.
07:58Naiiyak ka.
07:59Siyempre, seri, bahay mo eh. Tapos iba-iba nakatira.
08:03Saat naman po, sino ang pinangarapot sa mga bahay?
08:06Naibigay lang sa amin ito. Masaya na kami.
08:08Haga ngayon po, hindi ko pa po alam kung paano ang proseso.
08:12Naway dumating na ang panahon na ang mga tumatangis para maibigay ang nararapat na bahay,
08:18tatahan na sa sarili nilang tahanan.
08:21Hindi ba't ang tagubili ng saligang batas sa Estado ay magkaroon ito ng programang pabahay na disyente at abot-kaya
08:29na mga nangangailangan.
08:31At sa mahabang panahon na kita natin meron niya,
08:34pero kakaunti.
08:35At ang kaunting ito, halos imposible namang makamit.
08:39Kaya ang mga milyon-milyong pamilyang Pilipinong walang bahay,
08:44tuloy lang ang pangarap at itutuloy daw nila ang pakikipaglaban para sa pangarap na ito.
08:50Para sa GMA Integrated News,
08:52Mark Salazar, Nakatutok 24 Horas.
Comments