00:00Samantala mga barangay na apektado ng ashfall dulot ng pyroclastic density current mula sa Bulcang Mayon,
00:05ating nga alamin kasama si Dr. Paul Alanis, Supervising Science Research Specialist ng DOSC FIVOX Mayon Observatory.
00:14Dr. Alanis, magandang tanghali po.
00:17Yes po, magandang tanghali po sa inyo sa ating mga...
00:20Sir, hindi lang po kami ng updates sa Bulcang Mayon.
00:23Ano po ba ang ibig sabihin kapag sinabing ito na ang pinakamalaking pyroclastic density current o uson na naitala sa Mayon?
00:31At gaano po ito kaseryoso kumpara sa mga naunang insidente?
00:36Okay, medyo ano po yun, ilinawin po lang po namin.
00:40Ibig po namin sabihin, sinabi namin na ito ang pinakamalaking uson o pyroclastic density current na naitala.
00:47Naitala po ito, ito po yung pinakamalaking na naitala sa ngayong taon na ito, yung eruption na ito.
00:53Dahil nung mga nakarang eruption, actually, mas marami pa po mas malala o malilaking pyroclastic density current na nangyayari.
01:00Pero yun nga po, hindi po ito maging isolated incident, isolated na pangyayari,
01:09maaaring magkaroon pa ng mga sumunod pa ng ganitong mga insidente ng malilaking pyroclastic density current.
01:16Okay. Sir, bakit po ba particular na naapektuhan ng Asheville ang 32 na barangay sa Kamalig at Ginobatan?
01:23Ano po ba ang naging direksyon ng paggalaw po ng uson?
01:26Yes. So, yung pinagalingan po ng uson, marami po kasi yung mga ngayon.
01:33Yung pinagagalingan ngayon ng mga pyroclastic density currents ay yung mga dulo or yung pinatawag namin lava front.
01:41Yung sa ngayon, may tapo tayong dumadaloy na lava mula sa crater ng Mayon.
01:48Dito sa may bandang AC, yung AC, yung AC, yung papunta ng Kamalig-Daraga.
01:55Yung bonga naman po papunta ng Legasby City at yung basud papuntang Santo Domingo.
02:01Yung pinagalingan po, based po doon sa pag-aaral, ang barang pinagalingan po ng pyroclastic density current na ito ay yung lava flow po mula sa bandang AC na nakatapad dito sa Kamalig at Ginobatan.
02:17At dahil nga rin po yung hangin ngayon ay nagagaling sa northeast o yung pinatawag nating amihan, yung mga abu po ay napadpad dito sa bandang Kamalig.
02:27Okay. Dr. Alanis, naitala naman po ang biglang pagtaas sa 469 rock full events na naitala.
02:35Ito na ang mga 8 ng Febrero. Ano naman po nakikita natin posibleng dahilan ng biglang pagtaas nito?
02:42Okay. Magandang tanong po yan.
02:44Noong nakaraang linggo po, February, at kaapat ng Febrero, naglabas po ng advisory ang PIVOX dahil may nadetect nga po kami na pagtaas ng sulfur dioxide o SUPRE
02:56na naggagaling sa vulkan.
02:58Now, ang interpretasyon po namin dito ay ito kay indikasyon na may panibagong magma.
03:04Malaking magma na umaakyan nila sa ilalim ng Mayen Volcano.
03:09At ito nga ay nagtulak sa lava na namanabas ngayon sa Mayen Volcano.
03:16At kaya baka giyang dumami yung mga rock full.
03:20So, yun po nito, yun nga po, yung pinanggalingan nito ay yung magma na na-detect namin nung parang linggo na umaakyan.
03:29Okay. Dr. Paul, may nakikita po ba kayo mga sanyalas na maaaring magtulak sa pag-angat ng alert status ng Mayen?
03:36Mula alert level 3 patungo pong alert level 4?
03:40May mga possibilities po tayong tinitinan, mga parametro.
03:47Unang-unang parametro po dito ay yung maaring dumami, yung mga volcanic earthquakes.
03:54Na isabihin po nito, again, merong magma na umaakyat, malaking magma na umaakyat.
03:59Ikalawa pong possible na parametro ay yung pagkakaroon ng mga pagtok, yung mga sunod-sunod na pagsabog na nagbubula sa crater ng vulkan.
04:11At ikawaflow ay yung posibilidad na yung lava flow ay lumagpas dun sa 6 kilometer o umabot dun sa 6 kilometer permanent danger zone
04:21na nangangangangulugan na yung mga uson naman ngayon or pyrofacidensic occurrence ay lumagpas din dun sa 6 kilometer permanent danger zone.
04:30Pero sa ngayon po, lilinawin ko po na yung mga ganitong kondisyon sa ngayon ay wala naman po kami nakikita ang indikasyon na butit siya.
04:38Okay. Dr. Alani, sa inyo pong assessment, dun po sa 32 barangay na nabanggit,
04:43Alin po doon yung itinuturing na pinaka-nanganganib kung muling magkaroon ng malakas na uson o mas matinding pagbugal ng abo?
04:50Nakalipende ba ito sa distansya o sa dami ng populasyon doon sa barangay na yun?
04:55Sa ngayon po, yung posibleng tamaan kung magkakaroon ng malakas na uson ay yung mga batanggay ng bayan na ito,
05:05yung mga kamalig at binubatan na nasa loob ng 6 kilometer permanent danger zone.
05:11So, ito po yung sa kamalig po, yung barangay suwa, barangay tugpa, anuling, irangay.
05:18At sa ginubatan naman po, yung doon niya tumasa o magatol,
05:23gulad bukad pequeno, gulad bukad grande at masarawal.
05:27Okay. Sir, ano po ba yung particular na bantanang lahar at sediment-laden stream flow,
05:32lalo na kapag may malakas po na ulan?
05:36Okay po. Pagdating naman po sa lahar, hindi na po natin nasusunod.
05:40Yung 6 kilometer permanent danger zone.
05:43So, bali po, lahat na po ng river channel o yung binadaluyan ng ilog na nagbumbula sa mayon volcano,
05:54ay maaaring daanan naman ng lahars.
05:56Pero yung madalas, sa ngayon po, ang madalas na daanan ng lahar o tamaan ng lahar,
06:01ay yung mga barangay dito sa bandang ginubatan, lalo na po yung isang may bandang mulad bukad pequeno,
06:09mulad bukad grande, masarawal, at ano, o yan po, at trabesya.
06:16Okay. Doktor, well, nasabi niyo nga po na may posibilidad na tumaas itong alert status na huwag naman po sana.
06:22Pero with that being said, ano po ang payon ninyo sa mga lokal na pamahalaan,
06:26hinggil sa paghahanda at possibly preemptive evacuation ng mga residente malapis sa paanan ng vulkan?
06:31Okay. Sa ngayon po, wala naman tayong nakikitang indikasyon na nag-e-escalate ang lagay ng vulkan mayon
06:40na nag-stabulate na dapat itaas ang higher alert level status.
06:45So, sa ngayon po, ang ating bidyan lang ng magkandasyon na magkaroon ng evacuation
06:51ay yung 6km permanent danger zone.
06:55Pero ganun pa man, panawagan pa rin po natin na huwag papasok sa log ng 6km permanent danger zone
07:00dahil itong mga training, itong ganyan na nangyari kahapon na uson,
07:05ay maaaring mangyari pa rin po ulit.
07:12Okay. Alright. Sir, para naman po sa mga residente, ano po yung mga agarang hakbang na dapat nilang gawin
07:19upang maprotekta ng kanilang kalusugan laban sa ashfall, lalo na po yung mga bata at matatanda, sir?
07:25Yes po. Pagdating po sa ashfall, ang primary recommendation natin ay yung magsusunod lamang po ng face mask.
07:35Yung N95 face mask na alam na natin, na nagamit natin noong panahon ng COVID,
07:40ay maaaring gamitin pa rin po ulit ngayong panahon na ito.
07:44At kung hindi naman po importante na luwagpas, manatili lamang po sa loob ng bahay.
07:49Okay. Ikalawa po, na recommendation din namin, kung magkakaroon man ng ashfall,
07:56madali po, mas maganda po na linisi natin agad.
07:59Dahil yung mga volcanic ashfall or abogal sa vulkan ay lubhang corrosive po.
08:06Sabihin po nito, yung mga bakan, pag meron siyang nagtagal siya sa mga bakan,
08:12maaaring kalawangin ang da dito.
08:14At maliban po dyan, sa inyong mga paalala, Dr. Alanis, may karagdagang mensahe pa po kayo
08:20para sa publiko, para manatilin ligtas dito sa sitwasyon ng vulkan mga.
08:25Yes po. So yung nabanggit ko na po kanina,
08:28ay yung mga possible health effects lamang po ng ashfall,
08:32yung sa ating kababayan na immunocompromised,
08:35yung sa mga bata.
08:36Ikalawa po, yung emphasis po po,
08:40yung ating mga kanawagan po sa ating mga piloto,
08:44na kung maaari, yung waasan po yung magpalipad sa ibabaw o malapit sa volkano,
08:51dahil po, nandiyan po yung panganib na mahigok po
08:54ang ating mga makina ng aeroplano,
08:57na mahigok po yung abo na lubha po ang maaaring kasira po ng mga makina,
09:05or even worse po, magdulot ng mga presidente sa ating mga aeroplano.
09:10Okay. Maraming salamat po sa inyong oras,
09:13Dr. Paul Alanis, Supervising Science Research Specialist ng DOSC, PVOX, Mayon.
Comments