- 2 gün önce
Seyfülislam Kaddafi'nin ölümü, Epstein belgeleri ve kirli ilişkiler ağı ile sanal medya tehlikeleri, sanal medya düzenlemeleri ve sanal dünyada güven krizi 5N1K'da konuşuldu. Cüneyt Özdemir sordu; 5N1K Dış Haberler Sorumlusu Turan Arda Hazinedaroğlu ve Yazar Prof. Dr. Selçuk Şirin yanıtladı.
Kategori
🗞
HaberlerDöküm
00:00Sevgili seyirciler yeni bir 5T 1K programına hoş geldiniz.
00:07Bugün yine karşınıza farklı dosyalarla geliyoruz.
00:10Bunlardan ilki 2011 yılında bizzat benim yaptığım bir söyleşim.
00:152011 yılında Kaddafi hükümetinin son günlerinde özel bir uçakla Libya'ya gitmiş ve rejim düşmeden önce
00:22Kaddafi ailesi, Kaddafi'nin bizzat kendisi öldürülüp çocukları yakalanmadan önce Seyf-ül İslam Kaddafi ile görüşmüştüm.
00:30Tedirgin bir Trablus gecesinde Trablus'ta sokaklarda yürümüş bir televizyon stüdyosunda haritanın başına geçip konuşmuştuk.
00:39Sonrasında film gibi bir hayat yaşadı.
00:41Önce Kaddafi'nin öldürülmesinden sonra kaçarken yakalandı.
00:45Ölüm cezasına mahkum edildi.
00:48Sonrasında çeşitli rakipleri tarafından affedildi.
00:52Tekrar siyasete girdi.
00:542021 yılında muhtemelen seçileceği bir başkanlık adaylığına koydu kendisini.
01:00Ama o seçim o günden bugüne hiç yapılmadı.
01:03Seyf-ül İslam Kaddafi geçtiğimiz gün Zintan kasabasında 4 kişi tarafından evi basılarak öldürüldü.
01:10Avukatı suikastlıyor.
01:11Sevenleri kadar sevmeyenleri de var.
01:13O söyleşiyi hatırlıyorum.
01:16Özellikle B planınız ne diye sormuştum.
01:19Uluslararası medyada çok büyük haber olmuştu.
01:22Ama doğru çıktı.
01:23Burada yaşadık.
01:24Burada öleceğiz demişti.
01:26Bakın nasıl demişti.
01:27İsterseniz bir parça o söyleşiyi dinleyelim.
01:29Kaddafi ailesinin B planı nedir?
01:33Bir gün Libya'yı terk etmeyi düşünüyor musunuz?
01:35A, B, C planlarımız var.
01:41A planımız Libya'da yaşamak ve ölmek.
01:43B planımız Libya'da yaşamak ve ölmek.
01:46C planımız da Libya'da yaşamak, burada ölmek.
01:49Sevgili seyirciler bu haftanın aslında en çok konuşulan konuları bir sapığın, Epstein adlı bir sapığın Amerika Birleşik Devletleri'nde yayınlanan, sansürlü olarak yayınlanan 3,5 milyon belgesiydi.
02:03Yazışmalar, çeşitli soruşturmalar, konuşmaların olduğu bu belgelerde ilginç detaylar vardı.
02:10Çeşitli ülkelerde hükümetlerin yıkılmasına kadar gidecek önemli detaylar.
02:14İngiltere hükümeti bu nedenle sarsılıyor.
02:17Norveç'te prenses özür diledi bütün halktan, bütün dünyadan.
02:20İlişkileri o kadar tuhaf ki sadece bir pedofil network'u değil, aynı zamanda ajanları kıskandıracak bir portföyü var.
02:27Kimi zaman iş dünyasıyla, krallarla, prenseslerle, Arap dünyasıyla.
02:333,5 milyon belgenin içinde bir anlamda biz de kaybolduk desek yeridir.
02:395T1K'nın dış haberler sorumlusu sevgili Tuğran Arda Hazinederoğlu da o kaybolan muhabirler arasındaydı.
02:46Arda özellikle Epstein belgeleri, dünya kamuoyunda nasıl yankılandı?
02:51Biraz onu anlatır mısın bize?
02:52Hangi ülkeden netir tepkiler geldi?
02:53Bir de bu belgelerde sonrasında bunlar bir suç delili mi?
02:57Yani suç deliline dönüşen ülkeler oldu mu?
03:00Yoksa bunlar hani o kadar çok bilgi var ki, kimi ajanlar da eski ajanlar da diyor ki,
03:05ya aslında bunlar diyor tipik bildiğiniz, çok fazla bilgi verdiğiniz zaman bilginin değeri kayboluyor.
03:10Bir anlamda öyle bir operasyon da çekiliyor diyor.
03:13Nedir senin görüşün?
03:14Bildiğiniz gibi asıl belgelerin tamamı 2019'da hepsine karşı açılan davadan,
03:19mağdurların ifadelerinden yola çıkarak açılan davadan ve kendisinin hapishanede intihar ettiğini bildiğimiz sürece kadar giden dönemden kalan belgeler.
03:27Bunlar zaten zaman zaman paket halinde Adalet Bakanlığı tarafından açıklanıyordu aylar içinde.
03:33Ama en sonunda Şubat başı ile birlikte 3.5 milyon belge açıklandı.
03:37Ve tabii ki bu hem ABD hem dünya kamuoyunu derinden sarsıdı.
03:40Çünkü daha önce bildiğimiz bazı isimler vardı, bilmediğimiz bazı isimler eklendi ve çok daha fazla detay eklendi.
03:47Çok daha fazla elle tutulur belge oldu.
03:49Hepsi'nin hem cep telefonundan hem bilgisayarından, e-mail adresinden bütün yazışmalar, görseller, görüntüler, videolar kamuoyuna açıklanmış oldu.
03:58Şunu belirtmek lazım.
03:59Bu belgelerin bazıları karartılarak ve bazı isimleri kapatılarak açıklandı.
04:03Bunun da sebebi mağdurların daha da kötü bir duruma düşmemesi, mağdurları ifşa etmemek ve zor duruma sokmamak için de.
04:09İsterseniz şundan bahsedeyim, yeni isimler kim?
04:11Örneğin Elon Musk daha önce ciddi bir şekilde reddediyordu adaya gittiğin ya da hepsinin bir ilişkisi olduğunu.
04:17Ancak 2012 ve 2013 senelerinde hepsini birebir yazışmaları, hatta adaya gelmek için şu an iyi bir zaman mı dediğini öğrenmiş olduk.
04:24Elon Musk'ın o şu an ABD'de tepkilerle karşı karşıya.
04:28Yine önemli isimler arasından Bill Gates ve Bill Clinton.
04:31Eski ABD Başkanı Bill Clinton ve Microsoft'un kurucusu, milyarder Bill Gates.
04:35Zaten daha önceki belgelerde isimleri geçiyordu.
04:38Daha önce hatırlarsanız uçak uçuş kayıtları açıklanmıştı.
04:41Ancak bu sefer yine onların da çok net yazışmaları ortaya çıktı.
04:45Özellikle Bill Gates'in şu anda Kongre'de ifade vermesi, hatta Bill Clinton'ın da eşlikleri Clinton'la birlikte Kongre'nin karşısına çıkıp ifade vermesi,
04:52yoksa tutuklanabilecekleri, suçlanabilecekleri açıklandı.
04:56Bunlar çok önemli gelişmeler.
04:57Bill Gates'in özellikle kendi eşiyle olan ilişkisiyle ilgili de bir sürü şey ortaya çıkmış oldu ve
05:02şu anda eşi de ciddi bir şekilde kanallara çıkıp bu konu hakkında konuşuyor.
05:06Yani zor durumdalar diyebiliriz.
05:08Donald Trump tabii ki en önemli isimlerden biri.
05:12Belgelerde adı geçiyor.
05:13Yazışmalarda hepsiyle ilgili bir yazışması yok, karşılıklı.
05:16O da şu anda bunu demokratlar aslında bana karşılıklı kullanmak istiyordu.
05:20Ama iş döndü, onları vurdu şeklinde.
05:22Siyasileştirdi konuyu ve ABD kamuoyuna böyle açıkladı.
05:25Ancak yine bahsetmeniz gereken bence önemli kişiler var.
05:29İşte bunun içinde kraliyet aileleri var.
05:31İngiliz kraliyet ailesinden Prens Andrew.
05:33Şimdi Kral Charles'ın kardeşi zaten ullanları söküp alınmıştı.
05:36Kendisinin fotoğrafları, görüntüleri ortaya çıkınca.
05:39Yaşı küçük kişilerle cinsel istismar iddiaları ortaya çıkınca.
05:43Zaten ilk bahdurlardan Virginia Giffey'de doğrudan Prens Andrew'a hedefi almıştı.
05:49Ama onun üzerine onun eşi Sarah Ferguson'da şu anda yazışmalarda ortaya çıktı.
05:54Eşi ve iki, o zaman daha yaşı küçük olan iki kraliçe hepsini ziyaret etti.
06:00Bu ortaya çıktı.
06:002008 senesinde, pardon 2009 senesinde.
06:03Hepsini ilk tutuklanıp ev hapsisine gönderildikten sonra iki kızını alıp seni ziyaret etmek istiyorum dediği ortaya çıktı.
06:09Hatta Sarah Ferguson'ın benle evlen, kocamın sen olmasını istiyorum gibi ifadeler kurduğu da ortaya çıktı.
06:16Tabii ki bunlar çok önemli.
06:17Yine aynı şekilde Norveç Prensesi'nin Epsi'ne karşı bir aşk ilişkisi beslediği ve yine kendi 15 yaşındaki oğlunun ergenliğiyle ilgili soruları da doğrudan Jeffrey Epsi'ne sorduğu ortaya çıktı.
06:29Yani sadece bir çıkar ilişkisinden ziyade baya bir ilişkiler kuruldu ve Epsi'nin aslında bütün insanları bir kült lideri gibi iletişim halinde olduğu ortaya çıktı.
06:40Bunlar çok önemli.
06:41Yine bahsetmediklerimiz arasında Harvard profesörü Martin Novak örneğin 2002 senesinde Jeffrey Epsi'nin eşi ve iş ortağı diyelim Gislaine Maxwell'a bir e-mail atıyor ve dün yapılanlardan dolayı özür dilerim.
06:54Yaptıklarından dolayı özür dilerim.
06:56Allah'tan dün, iyi ki dün kimseyi öldürmedim sizden çıkarken gibi ifadesi ortaya çıkıyor.
07:01Burada tabii ki yine cinsel istismar, çocuk istismarı ve hatta işkence ve ölüm iddiaları da tekrardan yüzeye çıkmış oldu bu konuşmalar üstüne.
07:10Bunlar tabii ki yeni öğrendiklerimiz çok önemli detaylar olarak karşımıza çıkıyor.
07:15Tabii ki bu ilişkiler kraliyetle de sınırlı kalmıyor.
07:18Doğrudan devlet başkanlarıyla, doğrudan bazı bürokratlarla casus gibi kullandığını, yazışmaların ortaya çıktığı, ortaya çıkacak Jeffrey Epsi'nin.
07:26Örneğin İngiltere'de Peter Maddison bir istifa geldi. Şu anda partiden ve House of Lords dedikleri kabineden istifa etmek durumunda kaldı.
07:33Çünkü 2009-2010 senelerinde Peter Maddison, İngiltere Ticaret Bakanı iken, başbakanın istifaya zorlayacaklarını bir gün önceden hepsine söylüyor ve bu bilgiyi veriyor ve başbakanın istifa ettikten sonra da bunu biz yaptık diyor örneğin.
07:46Bu doğrudan bir casusluk faaliyeti olarak da görülüyor.
07:48Çok ciddi bir suçlamayla karşı karşıya ya da Avrupa Birliği'nin yaptığı 500 milyar dolarlık kurtarma paketine İngiltere'nin onay verdiğini yine bir gün önceden hepsine
07:56sızlıyor ve bunlar tabii ki Wall Street'te de ciddi kazanç sağlayan hepsinin gibi bir insana ve hepsinin başkalarına bu infoları verebileceği noktada suçu katlayarak büyüten durumlar bunlar çok önemli.
08:09Yine Norveç Başbakanı ile 2016-2018 arası dönemde doğrudan yazışmalar var ve Rusya'da yeni adamımız kim olacak diye konuşuyor örneğin.
08:18Vitali Çürkin var. 2017'de vefat ediyor kendisi.
08:21Rusya'nın Birleşmiş Milletler temsilcisi.
08:23O öldükten sonra benim yeni kontam kim olacak?
08:25Trump'ı kime nasıl anlatmamız lazım?
08:27Bunun için Avrupa'la bir görüşme talep ediyorum diyor Jeffrey Epsin.
08:31Açık açık ve bunu Norveç Başbakanı da söylüyor.
08:33Gerçekten siyasette de dış politikada da kirli anlar, kirli ilişkiler, casusluk ilişkileri ortaya çıktı.
08:40Yani bunlar tamamen onaylanmasa da yazışmalar çok ciddi bir şekilde kuvvetle bunları işaret ediyor.
08:45Bunlar da tabii ki çok önemli istihbarları ardı ardına getiriyor.
08:48Arda peki bu belgelerin yayınlanmayan 3 milyon tanesi var.
08:51Asıl haberler orada.
08:53Onlar niye yayınlanmadığı meselesi?
08:54Ayrı bir tartışma ama yayınlanma ihtimali var mı?
08:57Bundan sonra ne bekleniyor?
08:58Asla kapandı diyemeyiz Cüneyt Bey.
09:00Çünkü bildiğiniz gibi zaten daha önce de parça parça dosyalar açıklanmış.
09:04Sadece bu Şubat ayında bu saat çok daha büyük bir parti açıklanmıştı.
09:07Ama hala milyonlarca sayfanın gizli tutulduğu ve gerekli işlemler, kontroller yapıldıktan sonra açıklanabileceğini biliyoruz.
09:14Bu tabii ki önemli detay.
09:15Yani burada oldu bitti değil.
09:16Daha farklı isimler, daha farklı ilişkiler, daha farklı itiraflarda görebileceğimiz bir noktadayız.
09:22Hala Adalet Bakanlığı bunları saklı tutuyor ve çalışmaya devam ediyor.
09:25Tabii ki daha da önemlisi bu yeni çıkan belgelerden, az önce istifalardan bahsetmiştik.
09:30Yine mağduriyetler üzerinden karşı davalar da tekrar bu şahısları isimlere, kendisi hapishanede intihar etmiş olsa bile Cefri Epsi'yle ve hapishanede tutulan önceki eşi Cicre'in Maksim'e de karşı açılabilir.
09:42Kesinlikle bu dava kapandı diye bir durum yok.
09:45Hatta bu kadar büyük bir sarsıntıyı birlikte getirdikten sonra 3,5 milyonluk sayfa eminim ABD Adalet Bakanlığı da bu konunun üstüne gitmeye devam edecektir.
09:54Daha yeni belgeler, daha yeni dosyalar gördüğümüz, konuştuğumuz yine bu süreçte olmasa da önümüzdeki aylarda bu konunun üstüne durmaya devam edileceği görünüyor diyebilirim Cüreyit Bey.
10:07Arda çok çok teşekkür ederim.
10:09Sevgili seyirciler, sosyal medya kimileri için bir nimet, kimileri için de büyük bir dert.
10:14Ancak şurası kesin ki belli bir yaşın altı için büyük bir tehlikeyi içinde barındırıyor.
10:19Çünkü çok hızlı manipüle edilen, işte DM hesaplarla direkt insanların ilişkiye geçtiği, konuşmaya başladığı bir ortamda özellikle belli bir yaşın altındaki çocukları savunmak ya da onların kendilerini savunması kolay iş değil.
10:32O yüzden her ülke çeşitli düzenlemeler yapıyor.
10:34Kimi ülkeler 14-15 yaşına kadar sosyal medyaya girmeyi kesinlikle yasaklıyor.
10:40Nitekim bu ülkelerin arasında Türkiye'de katılacağı benziyor.
10:44Bir yasa önerisiyle önümüzdeki günlerde 16 yaşın altındaki çocukların herhangi bir sosyal medya platformuna girmesi yasaklanacağı benziyor.
10:52Peki bu yasaklar yeterli mi?
10:54Prof. Dr. Selçuk Şirin, NYU Üniversitesi'nden özellikle de çocukların eğitimiyle ilgili yazdığı, kitaplarla, yaptığı kampanyalarla Türkiye'nin yakından tanıdığı bir isim konuğum.
11:05Selçuk Hocam şunu merak ediyorum.
11:07Sizce bu tür yasaklamalar çözüm mü?
11:09Bütün dünyada bunun sonuçları ne olmuş?
11:11Tam olarak siz nasıl değerlendiriyorsunuz dünyayla Türkiye'deki duruma baktığınız zaman?
11:16Şimdi sosyal medyayla yetişkinlerin başa çıkması zor.
11:19Bir yetişkin olarak ben de bunun güçlüğünü çekiyorum.
11:23Çünkü bu algoritmaların tek bir amacı var bizi sosyal medyaya bağlamak.
11:27Bunlar bizim zafiyetlerimizi çok iyi biliyorlar.
11:29Bizim böyle gıcık olduğumuz, insani olarak bir takım eksiklerimiz olan, zafiyetlerimiz olan alanları bizden daha iyi biliyorlar.
11:39O yüzden her zaman dur diyemiyoruz.
11:41Bazen biliyorsunuz saatlerce sürekli kaydırarak videoları izliyoruz.
11:47Kalktıktan sonra birisi bize sorsa ne izledin?
11:50Hiç aklımızda bir şey yok.
11:51Bundan dolayı da zaten brain rot kavramı biliyorsunuz.
11:57Geçen sene yılın kavramı seçilmişti.
12:00Şimdi biz yetişkinler bununla zorlanırken, çocukların, gençlerin beyin gelişimi itibariyle
12:07henüz işte zafiyetleri noktasında kendilerini az tanıyan çocukların ve gençlerin bu sosyal medya ortamında kendilerini kontrol etmeleri çok çok zor.
12:21O yüzden 20 yıllık tecrübenin sonucunda artık elimizdeki veriler bize gösteriyor ki sosyal medyada çok vakit geçiren çocuklar, gençler pek çok alanda artık ciddi zihinsel ve psikolojik sorunlar yaşıyor.
12:37Bunların arasında uyku bozukluğu var, bunların arasında besleme bozukluğu var, depresyon var, enzayeti kaygı bozukluğu var, sosyal ilişkilerde bozukluk var, ciddi bir yalnızlık pandemisi var.
12:51Bütün bunlar 20 yıl boyunca çocuklarımızın hiçbir denetim olmadan sosyal medya algoritmalarına teslim olmasının doğal bir sonucu.
12:59Şimdi yavaş yavaş bütün dünya uyanıyor. Biraz geç uyanıyoruz, bir kuşağı kaybetmek üzereyiz.
13:06Ama yavaş yavaş Avustralya'dan başlayarak artık devletler bu işin sorumluluğunun ne ebeveynine ne de çocuğa yüklenmeyecek kadar büyük bir sorumluluk olduğunun farkına vardı.
13:17Algoritmalarla çocuklar ya da ebeveynler başa çıkamazlar.
13:21Devletlerin, kural koyucu, politika koyucu kurumların ve kuruluşların devreye girmesi lazım.
13:26Dediğim gibi ilk Avustralya'dan başladı geçen ay. 15 yaş ve altına yasak.
13:32Yavaş yavaş bütün dünyaya yayılıyor.
13:34Türkiye'de de bu konuda bir düzenlem olacağını duydum ve çok mutluyum.
13:38Bu konuda bir yasak konulmadan ve bu yasak topyekun olmadan yani sadece bir ailenin, bir okulun, bir kasabanın yapacağı bir iş değil.
13:47Bütün ülkenin yapması lazım. Bütün çocukların ve beveynlerin dahil olması lazım.
13:53O yüzden bu çıkacak yasayı büyük bir heyecanla bekliyorum.
13:57Bir an önce çocuklarımızın sosyal medya algoritmalarına teslim etmekten vazgeçmemiz gerekiyor.
14:02Hazır sizi bulmuşken bir soru daha soracağım.
14:04Biraz önce Epstein dosyalarından bahsettik.
14:06Bu dosyalarda da pek çok dosyaların yanı sıra pek çok deepfake ya da yalan yanlış videolar yayınlanmaya, belgeler ortaya saçılmaya başlandı.
14:15Bunları nasıl engelleriz? Yani bu dijital okuryazarlıkta neye dikkat etmek gerekiyor sizce?
14:20Açıkçası burada medya okuryazarlığı kavramını bence çok abartmamamız gerekiyor.
14:25Çünkü burada tüketiciler, sosyal medya kullanıcılarının çok da ellerinden gelen bir şey yok.
14:32Çünkü yapay zekayla birlikte zaten önceden zor olan gerçekle fake arasındaki fark iyice ortadan kayboldu.
14:40Bunu videolarla, görsellerle de yapabiliyorlar.
14:43Bir de tabii karşımızda hakikaten olayın kendisi inanılması son derece güç bir olay olduğu için
14:49yani sıradan bir insanın aklına hayaline gelmeyecek rezalet boyutunda, skandal boyutunda
14:56daha önce duyduğumuzda ya bu işte mutlaka komplodur dediğimiz pek çok şeyi bu insanlar yapmışlar.
15:04Uluslararası bir şebeke olarak yapmışlar, yıllarca yapmışlar.
15:07Kanıtlar çok net.
15:10Şimdi ortada herkesin inanmakta güçlük çektiği bu kadar tırnak içinde gerçek olaylar varken
15:16bunların yanına sahte olaylarında karıştırılıyor olması doğrusu kaçınılmaz olarak insanların kafasını karıştırıyor.
15:25Bunun çözümü sosyal medya şirketlerinin kendi iç denetim süreçlerinden geçiyor.
15:30Devletlerin ve uluslararası kuruluşların bu algoritmalar üzerinde kontrol kurması gerekiyor.
15:35Şu anda bu yok. O yüzden insanlar da sapla samanı karıştırıyor sürekli.
15:41Pek çok sahte haber bu skandalın arasında karışmış durumda şu anda.
15:46Az gittik uz gittik bir Beşnebir Kanı'nın daha sonuna geldik.
15:50Önümüzdeki hafta yeni bir programda buluşuncaya kadar.
15:52Ben Tüneyt Özdemir. Hepinize iyi günler, iyi akşamlar dilerim.
Yorumlar