00:00İNTRO
00:00Sevgili izleyiciler Cumhuriyet TV ekranlarına hoş geldiniz.
00:16Ekonomi gündemiyle karşınızdayız.
00:18Türkiye İstatistik Kurumu tarafından Ocak ayı enflasyon verileri açıklandı.
00:22Bunu konuşacağız.
00:24Profesör Doktor Hayri Kozanoğlu yayınımızın konu.
00:27Sevgili hocam hoş geldiniz. Merhabalar.
00:29Merhabalar yayınlar.
00:31Hocam şimdi TÜİK tarafından açıklanan verilere göre enflasyon Ocak ayında %4,84 yıllık bazdaysa %30,65 olarak açıklandı.
00:42Bunu değerlendirerek başlayalım.
00:44TÜİK'in enflasyon hesapları tutuyor mu hocam?
00:48Evet yani öncelikle %16'lık bir enflasyon hedefi olduğunu hatırlayalım.
00:55Öyle düşünülürse işlerin yolunda gitmediği çok net bir şekilde ortada.
01:02Aslında 2026 Ocak'ın da 4,20 ve altında bir oran açıklansaydı psikolojik bir sınırın altına yani yıllık enflasyonun %30'un altına indiği işte dezenflasyon sürecinin devam etmekte olduğu paylaşılacaktı iktidar çevreleri tarafından.
01:24Ama bu da olan haklı olmadı.
01:27Şimdi Ocak'ta 4,84 olması demek bunun ikinci letkilerinin Şubat'ta da görülmesi ve en azından Şubat enflasyonunun %2,5 ve üzerinde çıkması demek.
01:42Böyle de düşünüldüğü zaman kabataslak SSK ve Bağkur emeklerine yapılan zammın çoğunun hemen gittiğini göreceğiz.
01:57Zaten biliyorsunuz dar gelirliler belli harcama gruplarına sıkışmış durumda.
02:04Bunların başında da gıda geliyor.
02:08Gıda enflasyonu da işte önümde rakamlar var.
02:12Hani bu rakamların doğruluğunu sorgulamak ayrı bir boyutu ama doğru kabul edersek %31,69 yani manşet enflasyonu daha üzerinde seyrediyor.
02:26Şimdi TÜİK sadece TÜİK açıklamadı hocam.
02:30Aynı zamanda ENAK ya da İTO gibi kuruluşlar da enflasyon verileri açıkladı.
02:36Mesela ENAK'a baktığımızda %21 daha fazla oran açıkladığını görüyoruz TÜİK'ten.
02:43Doğal olarak yurttaşınla kafası karışıyor.
02:45Biz TÜİK'e mi inanacağız, ENAK'a mı inanacağız, İTO'ya mı inanacağız?
02:49Yani en doğru enflasyon verisi hangisi şu anda?
02:52Yani bunu değerlendirmek kolay değil.
02:59İTO güvenilir bir kurum olarak düşünürsek ve iktidardan da fazla uzak olmadığını düşünürsek İTO verilerini de göz önüne almak gerekiyor.
03:11Ama o tabii İstanbul'u yansıtıyor.
03:14O açıdan hani Türkiye'nin genelini kapsıyor mu bilmiyorum.
03:18Zaten TÜİK'in yani kendi rakamları da doğruluğunu bir taraftan sorgulayam ama kendi rakamları da iç açıcı bir manzara vermiyor.
03:29Şimdi Mehmet Şimşek açıklamalar yapmış enflasyon rakamlarından sonra.
03:35Diyor ki kötü giden hava koşulları nedeniyle sebze ve meyve fiyatlarının yüksek seyretmesi enflasyon neden oldu.
03:43Yani kış ayında olduğumuzu herkes biliyor.
03:46Kış ayında Temmuz güneşini, Haziran, Mayıs ayı iklimini zaten beklemezdik.
03:53Bu beklenmedik.
03:55Türkiye'de 2026 yılında bir şey olmadı.
03:58Normal kış koşulları geçerli oldu.
04:02Şimdi ben enflasyonun bu kadar yüksek seyretmesinin 3 tane neden olduğunu düşünüyorum.
04:09Bunlardan bir tanesi ki gıda fiyatları alt gelir gruplarında, emeklilerde, asgari ücretlilerde gıdanın ağırlığı,
04:20burada ifade edilen %25'in çok üzerinde ve yaşam standartlarının belirlenmesinde temel bir belirleyici konumu var.
04:34Burada sorun insanların gıdaya, taze sebze, meyveye talebinin yüksek olması değil.
04:42Buradaki sorun gıda arzının yetersiz olması.
04:46Yani Türkiye'de yurttaşlarımızın ihtiyaçlarını karşılayacak ölçüde yeterli tarım ürünü üretilememesi.
04:55İşte dün Cumhurbaşkanı turizm gelirlerinin artışından bahsediyordu.
05:00Evet turizm döviz getiriyor ama turist sayısının artmasıyla mevcut ülkedeki üretilen sebze, meyveye olan talep de artıyor.
05:10Bizler hem daha pahalı hem de nitelikli olanların tüketememe riskiyle karşılayacak.
05:17Birincisi o.
05:18İkinci temel neden, mal fiyatlarıyla hizmet fiyatları arasında da ciddi bir fark var.
05:25Yani enflasyon mal fiyatlarında %20'lere inmişken hizmetler de %40'ların üzerinde seyretmeye devam ediyor.
05:35Bunun da temel nedeni hizmetlere denetim getirilmeden, hükümet çevreleri bu işe el atmadan ben enflasyonun düşmeyeceğini kanaatindeyim.
05:49Şöyle ki uygulanan ekonomi programının en önemli ayağı döviz kurularının fazla artmaması.
05:55Şimdi döviz kurularının fazla artmadığı takdirde mal fiyatları bir şekilde kontrol altında bulunabiliyor.
06:03Çünkü bunları çok pahalı olursa fiyatı birileri ithal eder ve piyasaya sürer.
06:10Halbuki hizmetler de yani eğitimde, sağlıkta, ulaştırma bunlar ticarete bağlı değil.
06:16Burada serbest piyasa tırnak içinde düzeni içerisinde istedikleri fiyatları koyabiliyorlar.
06:23Şimdi Ocak ayında hangi fiyatların artmış olabileceğini düşünürsek, bakıyoruz sağlıkta yılbaşında fiyatlamalarda güncelleme yapılıyor.
06:37Yeniden değerleme oranı devreye giriyor.
06:39İşte birçok vergide, harçta %25.49'luk artış meydana geliyor.
06:45Bulaştırma da işte servis ücretleri benzerleri artıyor.
06:50Mesela bu yıl havayolu ulaşımı en fazla artan kalem.
06:54Eğitim de aynı şekilde üniversitelerde, özel okullarda fiyat ayarlamalarına gidiliyor.
07:01Bakım onarım, şebeke suyu, akaryakıt, enerji, yönetilen, yönlendirilen bütün fiyatlar bunları nereden ben bu kadar hızlı bir şekilde okuyabiliyorum?
07:13Çünkü para piyasası kurulunun en son faiz kararı sonrası toplantı özetinde bunların Ocak ayında bunların fiyatlarının ayarlanacağını söylüyor.
07:23Yani bunlara bir denetim gelmeden de enflasyonun makul düzeylere inmesi olan aksız.
07:30Üçüncü neden de şu, Türkiye'de hep gelir vesaire ve bozukluğundan bahsediyoruz.
07:36Bu önemli bir sosyal sorun, bu yöne daha öne çıkıyor ama enflasyon nedenlerini düşünürken de bunu göz önüne almak lazım.
07:44Şöyle ki Türkiye'de ben kalebi en fazla yukarı çeken unsurun, Türkiye'nin bugünkü koşullarında giderek zenginleşen, bu zenginleşiyorum hissiyle de tüketimlerini devam ettiren en zengin %10-5 olduğunu düşünüyorum.
08:04Bunun da belli kanıtları var.
08:07Mesela Merkez Bankası Başkanı birkaç ay evvel Türkiye'de 400 milyar dolar yastık altı altın olduğunu, bunun son bir yılda değerinin 100 milyar dolar arttığını söyledi.
08:20O günden bu yana da altın fiyatları sizlerle programlarınıza yer veriyorsun, sürekli artıyor.
08:26Yani bu servetin üzerine %20, bu bir yıllık artışın üzerine 25-30 milyar dolar daha eklendi.
08:35Bu kesimler harcamalarını arttırabiliyorlar.
08:39Aynı şekilde faizler yüksek, real faiz veriliyor.
08:43Yani faiz geliri elde eden rantiye kesimlerde yine faiz gelirinin artışıyla mal ve hizmetlere daha fazla talepte bulunuyorlar.
08:51İşte emlak fiyatları eskisi kadar hızlı olmamakla birlikte artmaya devam ediyor.
08:56Ve Ocak ayında borsa çok yükseldi.
08:59%20'nin üzerinde bir artış kaydetti.
09:03O bakımdan böyle borsayla işi olmayan, altını olmayan insanların gelirleri de artmadığı için bunlar önemli bir talep unsuru olarak devreye giremiyorlar.
09:15Ama ben Türkiye'de K tipi büyüme denilen, yani üst gelir gruplarına yönelik bir büyüme olduğunu, alt gelir gruplarının da hem ekonomik büyümeden pay alamadığını,
09:27hem de gelirleri düştüğü için hani talep içerisindeki ağırlıkların da düşük olduğunu düşünüyorum.
09:34O bakımdan zengin kesimlerden Türkiye'nin en üst gelir ve servetine sahip %5 ondan kaynatmanın bir enflasyon boyutu da olduğu kanaatindeyim.
09:46Yani özetle gıda fiyatları, hizmet fiyatlarının denetlenmemesi,
09:54üçüncüsü de gelir ve servet dağılımı bozukluğu nedeniyle rantiye zengin kısımların, toplumun kaymak tabakasının harcamalarının enflasyonu yukarı çıkan en önemli 3 faktör olduğunu düşünüyorum.
10:10Buradan da emekli ücretlerini az arttıralım, asgari ücreti sınırla arttıralım.
10:15Böylelikle enflasyonu denetim altına alalım zihniyetinin ne kadar yanlış olduğu görülüyor.
10:22Hocam son olarak da 2026'ya ilişkin uzmanların beklentisi ne yönde?
10:27Enflasyonda, ekonomide, maaşlarda bir ara zam olacağı, olmayacağı konusunda bir uzman olarak neler bekliyorsunuz?
10:36Yani şöyle bunu bir ekonomide teknik bir konu değil, sosyal ve insani bir konu olarak düşünmek lazım.
10:46Yani enflasyon bu şekilde devam ederse, temmuz ayını dahi beklemeden ücretlerde, özellikle emekli ücretlerinde bir ayarlamaya gitmek gerekiyor.
10:58İşte geçtiğimiz yıllarda hep şöyle değerlendirmelere yer verirdik.
11:04Asgari ücret belirlendi, yılın Mart ayında, Nisan ayında bazen Mayıs ayında açlık sınırının altına düşecek şeklinde.
11:16Halbuki artık öyle bir noktadayız ki, asgari ücret rakam önünde 28.076, Ocak ayında açlık sınırı 31.224 oldu.
11:27Yani şimdiden 3.000 lira açlık sınırının altında, bunun üzerine her ay açlık sınırı arttıkça, bunun bu aradaki açı giderek artacak.
11:41Yani bu ülkede çalışan, emeğinin karşılığını almayı bekleyen insanlar dahi açlık sınırına ulaşamıyor.
11:57Bir de işsizleri düşünürseniz, açlık sınırının altında maaş alan emeklileri, dul yetimleri benzerlerini düşünürseniz,
12:07Türkiye'de ekonominin büyüme, turizm gelirleri arttı, büyüme tam gaz gidiyor benzeri böbürlenmelere rağmen,
12:22durumlarının nasıl giderek kötüleştiğini net bir şekilde görürüz.
12:29Benim değerlendirmelerim ötesinde açıklanan istatistikler de net bir şekilde görülüyor.
12:36Peki sevgili hocam çok teşekkür ediyorum.
12:38Oldukça yoğun bir gündesiniz, ona rağmen vakit ayırdınız.
12:41Açıklanan enflasyon velilerini değerlendirdiniz.
12:44İyi ki katıldınız bugün hocam, ağzınıza sağlık.
12:47Teşekkür ederim, iyi yayınlar, sağ olun.
12:49Evet sevgili Cumhuriyet TV izleyicileri Prof. Dr. Hayri Kozanoğlu yayınımızın konuydu.
12:57Türkiye İstatistik Kurumu tarafından açıklanan Ocak ayı enflasyon velilerini değerlendirdi.
13:02Uzman konuğumuz hem sizler hem bizler için efendim 2026'ya ilişkin neler olacağına dair de bir öngörüde bulunmasını istedik hocamızdan.
13:11Tabii ne yazık ki tablo pek de iç açıcı değil.
13:14Efendim Cumhuriyet TV'de ekonomi gündemine ekonominin nabzını tutmaya devam ediyoruz.
13:20Başka videolarda da karşınızda olacağız ancak şimdilik burada noktalıyoruz.
13:24Başka programlarda yeniden görüşmek dileğiyle.
Yorumlar