00:00Gaganaping National Consultation for the Promotion of Policies on Aging in the Philippines,
00:05ating pag-uusapan kasama si Undersecretary Lisa Grace Bersales,
00:09Executive Director ng Commission on Population and Development, Yusek Bersales.
00:13Magandang tangali po.
00:18Yusek?
00:23Yusek Bersales?
00:24Yusek, subukan natin i-unmute.
00:28Yusek, baka nakamute po yung inyong video.
00:31Yes?
00:32Yes.
00:33Magandang tangali, Sir Josh and Asik Nguyen, can you hear me?
00:38Yes, we can hear you loud and dear.
00:40Yusek, una po sa lahat, kailan po gaganapin itong National Consultation ng CPD
00:45kasama ang UN Economic and Social Commission for Asia and the Pacific
00:49at ano po yung pangunahing layunin at kahalagahan nito?
00:54Salamat.
00:57Ang ating po consultation, nakasama po ang ating mga regional,
01:03UN Regional Office for Asia-Pacific, UNSCAP,
01:07ay gagamilapin po bukas, Sir Josh.
01:10At pagkatapos niya, nagmagkaroon pa ng isa pang consultation
01:17on universal healthcare naman.
01:19Ang layunin po nito ay na mapag-usapan natin dito sa Pilipinas
01:26kasama ang ating mga kababayan at ang iba pang mga nationalities
01:32galing sa Asia-Pacific region tungkol sa pulisiyan ng Pilipinas
01:37para sa mga tumatanda na.
01:40So, ito yung mga policies natin for senior citizens and older persons.
01:44At mahalaga po ito kasi dumadami na po ang ating older persons or senior citizens
01:51at kailangan mapag-usapan ano yung mga polisiyan na ginagawa natin para sa kanila.
01:58Ano ba kaya ang kulang na kailangan natin gawin?
02:03At pag-usapan din po namin kung ano po yung mga best practices
02:08ng aking local government units.
02:11So, kasama po sa aming mga diskusyon ay ang isang visit po sa tagig
02:17para makita ng mga ating foreign participants
02:22paano na ibibigay ng local government units,
02:26specifically ng tagig,
02:28yung mga servisyo at mga impormasyon para sa ating senior citizens.
02:35Yusek, sa datos po ng CPD,
02:37gaano po ba kabilis yung pag-shift ng age structure ng Pilipinas
02:40at ano yung pinakamalaking hamon na dulot nitong pagsapit ng taong 2030?
02:45Kung sinasabi natin na lumalaki yung ating aging,
02:49ibig sabihin po ba nito maganda yung kalusugan ng ating mga senior citizens
02:53dahil hindi ganun kadami, hindi ganun kabilis yung pagpano ng ating mga seniors?
03:01Yes, as a queen.
03:03So, ang ating pong paggalaw ng populasyon na age structure,
03:11kung gaano karami ang older persons at ang mga tinatawag nating working age at mga bata,
03:20ay ang masasabi ko ay every five years,
03:25tagang dumadami na pong ang ating older persons or yung 65 and above.
03:31So, hindi po senior citizens ang tinitingnan namin dito as a queen,
03:36yung 65 and above.
03:38Ngayon po, noong 2020 sa ating census,
03:43mga 5% lang po ang 65 and above.
03:47Pero, ating pong pinaproject na sa 2030 ay papalo na siya ng 7%
03:57at according to the United Nations,
04:00pagpumalo na ng 7% ang mga 65 and above,
04:05considered na na aging ang population ng Pilipinas.
04:10Pero as a queen, hindi naman po tayo kasing bilis.
04:13Yes, ma'am.
04:21Okay.
04:22Yusek...
04:23Hindi po tayo kasing bilis ang pagtanda kumpara sa Thailand at saka sa Japan.
04:29Tayo po ay medyo mabagal kumpara sa kanila,
04:33ang ating pagtanda ng ating populasyon.
04:36Okay.
04:37Yusek, dito po sa consultation na gagawin ninyo,
04:39ano po yung inaasahan ninyong outcome matapos po ito
04:43at ano po yung mga, ano po ba yung mga objective ng CPD mula dito?
04:48Ang importante, Sir Josh,
04:51ay pagkatapos nitong consultation,
04:53ay talagang mailista natin
04:56ng Commission on Population and Development
04:59kasama ang UNSCAP
05:01at ang other agencies tulad ng National Commission on Senior Citizens,
05:06Department of Economy Planning and Development, Department of Health.
05:11Mailista po natin kung ano pa yung kulang na dapat na ibigay natin sa ating mga senior citizens.
05:18You know, Sir Josh, marami na po tayong magagandang mga binibigay sa ating senior citizens.
05:25Kasi, meron po tayong Senior Citizens Act na nagbibigay ng benefits sa mga senior citizens natin.
05:35Alam naman natin na dito sa ating expanded Senior Citizens Act ay may mga benefits.
05:43Tapos, tayo din ay nagkaroon ng PhilHealth na talagang lahat ng senior citizens,
05:51whether nag-trabaho sila o nag-contribute sila sa PhilHealth noon,
05:56ay may PhilHealth card.
05:58So, yun yung magaganda.
05:59Pero baka may kulang pa po na kailangan natin i-discuss.
06:03Ang isa nga pong naisip ay yung digitalization effect sa mga older persons.
06:10Tapos, baka kailangan pa natin bigyan ng servisyo na matuluan sila.
06:14Paano ma-avoid yung mag-scam?
06:17At paano sila matuto na mag-online?
06:22Kasi, eventually, yung gobyerno ay paperless, contactless.
06:27So, eventually, para tayo makapag-transact sa gobyerno, online na po.
06:33So, kailangan po natin tingnan kung anong epekto nito sa mga senior citizens.
06:37So, Yusek, bukod po sa mga namanggit nyo kanina, ano-ano pa po yung sektor o ahensya ng gobyerno
06:43yung inaasang magkakaroon ng mahalagang papel sa inter-agency coordination
06:48para sa aging policy sa atin dito sa Pilipinas?
06:53Salamat po.
06:54Ngayon po, ang mga nag-uusap ay kami po, Commissioned Population Development,
07:01nasama ang National Commission on Senior Citizens,
07:03along with the local government units.
07:07Siyempre, very important po ang PhilHealth at saka Department of Health.
07:12Ito po yung mga sektor na kailangang kasama namin.
07:17Pero meron din po kaming gustong kausapin din ang TESDA.
07:20Kasi, nagpa-promote po tayo ng lifelong learning.
07:25So, kailangan malaman natin kung ano pa kayo yung mga skills na maibigay sa ating senior citizens
07:32para sila ay maging active pa rin.
07:35Even if nag-retire, baka meron pa silang pwedeng gawing pagkakakitaan
07:42kahit sila ay nag-retire ng karamihan.
07:46Yusek, you mentioned earlier na titignan niyo po yung best practices ng mga LGU,
07:51particularly sa mga tagig.
07:52Like, how do you consider as well,
07:55paano po yung pag-aaral para malaman yung mga kulang pa na gustong makamit na benepisyo
08:00ng ating mga senior citizens?
08:01Do we conduct survey din sa ating mga senior citizens sa middle class,
08:06up to sa, lalo na sa mga nasa laylayan?
08:07Marami po tayo, Sir Josh,
08:13na nga impersonation na pwede na natin makuha
08:17sa mga survey ng Philippine Statistics Authority.
08:20Pero, yung mga very specific na mga gusto talaga
08:25ng ating mga older persons or senior citizens
08:28ay wala po yan sa Philippine Statistics Authority.
08:33Pero, meron po tayong longitudinal study
08:37of aging in the Philippines
08:40na ginagawa ng ating University of the Philippines Population Institute.
08:46At dito po nakikita namin
08:48kung ano yung mga karamihan na problema ng mga older persons.
08:53So, aside from data from the government,
08:57nakukuha po natin yung mga ganyang impormasyon
09:00sa mga research, studies ng ating academic institutions.
09:05Yusek, paano naman natin titriyakin?
09:07O paano titriyakin ng CPD na yung mga recommendation
09:10na mabubo sa konsultasyon ay may sasalin
09:13o may sasakatuparan sa aktual na programa
09:15at hindi lamang mananatili sa papel o polisiya?
09:18Nakuha, yan po talaga sir Josh ang ating kailangan gawin, no?
09:25Kasi sa atin marami tayong magaganda ng plano.
09:28So, ang paano namin gagawin?
09:29Meron na po kami mga interagency groups
09:32na kasamang iba't-ibang ahensya
09:35para ilatag ang tinatawag nating implementation plan
09:39at saka monitoring of the conduct of actualizing
09:46yung mga plano.
09:48Lalo na po yung plano na ginawa ng National Commission on Senior Citizens,
09:54actually, meron na po silang report
09:57kung ano na nangyari sa mga plano para sa mga senior citizens.
10:01So, yan po ay pinag-aaralan po namin.
10:04So, may monitoring and evaluation,
10:07may datos,
10:08at saka may mga working groups
10:10na nag-meeting po para malaman kung ano na nangyari.
10:13At nasa midterm na po tayo
10:15ng ating administration.
10:18So, gusto po din namin na
10:19bago mag-2028,
10:22ay meron tayong report
10:23ng accomplishments na mga planong ito.
10:26Aside from national agencies
10:28na nag-uusap po,
10:29Sir Joss,
10:30kami po ang CPD
10:32ay talagang pumupunta sa mga LGUs.
10:35So, doon,
10:36sa local government unit level,
10:38kami po ay nagpa-plano
10:40at nagtitingin din
10:41ng mga plano mga LGUs
10:42para sa kanilang mga senior citizens.
10:45At minomonitor,
10:46nagbibigay kami ng advice
10:48at nagmamonitor
10:49kung ano na po
10:49ang nangyayari sa servisyo
10:51para sa mga senior citizens.
10:55So, Yusek,
10:55ano naman po yung mga prioridad na issue
10:58sa pagtanda ng Pilipino
10:59na kailangang agarang tugunan
11:00bukod po sa
11:01nabanggit nyo kanina
11:02na kailangan ng digitalization,
11:05i-introduce sila dito
11:06sa paggamit ng mga gadgets
11:07para may iwasan silang
11:09maging biktima ng scamming,
11:10pati po yung upskilling
11:11kung sila ay gusto pa rin magtrabaho
11:13kasi kaya pa kahit retired na po sila.
11:15Ang pinapromote po ngayon
11:20ng Commission on Population and Development
11:22ay intergenerational relationships.
11:26So, kailangan po ay kasama
11:28ang ating mga senior citizens
11:30hindi lang sa kanilang pamilya,
11:33sa kanilang mga ginagawa,
11:35kundi sa komunidad.
11:36Na ang ating pong,
11:38aming pong sinasuggest ay
11:39itong mga office of senior citizen affairs
11:43ay hindi lang magbigay ng mga benefits,
11:47kundi magkaroon sila,
11:49gumawa sila ng venues
11:50na ang mga senior citizens
11:52ay makipagsalamuha.
11:54For example,
11:55sa ating mga teenagers
11:56na pumupunta sa teen centers
11:59at sila ay talagang makasama
12:02ng LGU at mga ibang komunidad
12:05or sector sa LGU
12:07sa mga activities.
12:09So, it's really promoting
12:10the participation of older persons
12:14in activities
12:16and communicating, connecting
12:18intergenerationally.
12:21Okay.
12:21Well, from your perspective,
12:23USEC,
12:23paano po sa tingin ninyo
12:24may sasama ng gobyerno
12:26yung usapin ng aging
12:28pagdating sa development plans
12:30on a national level
12:31at sa mga programa
12:32ng mga lokal na pamahalaan?
12:35Sir Joss,
12:37meron na po tayong
12:38Population and Development Plan of Action
12:41na alam po ay alam na ninyo.
12:44So, kasama po dyan sa Plan of Action
12:46ang participation ng ating older persons.
12:50At yan ay kasama din
12:52sa ating Philippine Development Plan
12:56na ang Commission on Population and Development
12:59ay nagre-report din sa DepthDev.
13:02So, talaga po sinasama sila.
13:05So, USEC,
13:06nabanggit niyo po yung tagig.
13:08Pwede po ba kayo
13:09magbigay ng mga halimbawa
13:10ng mga best practices
13:12o matagumpay
13:13na local initiatives
13:14na pwedeng tularan
13:15ng iba pang LGUs?
13:19As a way, number one,
13:22na-impress po kami
13:23nung nagbisita kami sa tagig
13:25kasi
13:25meron po silang dedicated na building
13:28para magbigay ng services
13:31para sa kanilang senior citizens.
13:34Ito ay five-story building
13:36for senior citizens.
13:38At karamihan sa kanilang mga
13:40servisyo ay nandoon.
13:43So, pag pumunta sa tagig
13:45ang senior citizens,
13:47isang lugar lang yung kanilang
13:49pupuntahan.
13:51At hindi lang po ang mga servisyo
13:53ang pinibigay nila,
13:54kundi nagkakaroon na po sila.
13:56Dito sinabi po ng mga
13:58pag-uusap
14:00kung paano ma-evolve
14:02ang kanilang senior citizens
14:04sa mga activities ng LGU.
14:07So, isa po pong nakita namin ay
14:10ang kanila po
14:11population office
14:13ay napaka-supported po
14:16ng kanilang mayor.
14:18Nakita po namin
14:19na si mayor
14:21ay full support
14:22sa kanilang population office
14:25ay talagang maganda
14:26konservisyo na
14:27naibibigay sa mga
14:28senior citizens.
14:30Of course,
14:31yung kanilang
14:32legislative,
14:33yung kanilang mga
14:34yung kanilang
14:36sabunian bayan
14:37ay full support
14:39sa pagbibigay ng budget.
14:41So, ito yung mga
14:42gusto namin ipakita,
14:44suporta ng mayor,
14:46suporta through budget,
14:48infrastructure
14:49for senior citizens
14:51kung saan sila pupunta,
14:52para bang one-stop shop
14:54at hindi lang
14:55binipisyo,
14:57kundi pagbibigay
14:57ng informasyon
14:59at pagbibigay
15:00ng oportunidad
15:00na ang mga senior citizens
15:02ay makasalit
15:03sa mga aktibidades
15:04ng LGU.
15:06Okay, Yusek,
15:06nabanggit mo kanina
15:07yung actualization
15:08ng mga plano.
15:09Balikan ko lang po
15:10kanina yung bilanggit
15:10niyong monitoring.
15:11Paano po yung magiging
15:12proseso dito
15:13at follow-up mechanisms
15:14ng CPD
15:15para matiyak
15:16na nasusunod
15:16at nasusukat
15:17ng mga commitment
15:18na mabubuo
15:18pagkatapos ang pulong?
15:20So,
15:23ang ginagawa po
15:23namin,
15:24Sir Josh,
15:25ay meron kami
15:26monitoring
15:27and evaluation
15:28framework
15:29kung saan
15:30nakalista
15:30kung ano
15:31yung mga
15:31indicators
15:32kung paano
15:33ma-monitor
15:34yung mga
15:36actualizing
15:37ng mga plano.
15:39And,
15:39syempre,
15:40pag nalistan na po
15:41namin
15:41yung indicators
15:42of monitoring
15:44ay datos
15:46na ang next
15:47namin.
15:48Ang next
15:48dyan ay
15:49analytics,
15:50analysis
15:51of what's going on
15:52and next
15:53is talking
15:54to those
15:55concerned
15:56para makapag-action
15:58na kung sasabihin
15:58namin,
15:59medyo mabagal
15:59yata ito,
16:00medyo hindi yata
16:01kagandahan
16:02na ang mga
16:03health status
16:05ng mga
16:05older persons.
16:07So,
16:07yan po yung
16:08proseso po
16:08namin.
16:10Okay,
16:10ma'am,
16:11mensahe niyo lang po
16:12sa publiko
16:12tungkol sa kahalagahan
16:14ng maagang
16:14paghahanda ng
16:15bansa
16:15sa pagtanda
16:16ng ating
16:17populasyon,
16:17lalong-lalo na po
16:18kung paano
16:18natin i-involve
16:20ang ating
16:20mga seniors po.
16:26Yes,
16:26as a question,
16:27hindi ko
16:29nating mabuting
16:29question mo,
16:30pwede pakiulit?
16:32Opo,
16:33ma'am,
16:33mensahe niyo na lang po
16:34sa ating mga
16:34kababayan
16:35at paano
16:36natin sila
16:37sasabihin sa kanila
16:39yung kahalagahan
16:39nitong maagang
16:40paghahanda
16:41sa pagtanda
16:42ng ating
16:42populasyon.
16:44Maraming
16:46salamat
16:47ang mensahe ko po
16:49ay
16:49ididiretso ko po
16:50sa ating mga
16:51older persons,
16:53sa mga senior
16:53citizens
16:54na sana ay
16:55nakikinig
16:55sa atin
16:56ngayon
16:56kasi
16:57yung mga
16:58pag-uusap
16:58namin
16:59sa paghahanda
16:59sa aging
17:01ng ating
17:01Pilipinas
17:02ay
17:02nako na
17:03maraming
17:03na kaming
17:04mga
17:04pag-uusap
17:05sa mga
17:05bawat
17:06iba't
17:06ibang
17:06ahensya.
17:07So,
17:08ang gusto
17:08ko po
17:08mensahe
17:09ngayon
17:09diretsyo po
17:10mga kababayan
17:11kung kasama ko po
17:12na senior citizens
17:14na
17:14tayo po ay
17:16makisali
17:18sa mga
17:19ginagawa
17:20sa ating
17:21mga
17:21komunidad.
17:22Tayo po
17:23ay
17:24lumabas
17:25ng bakay,
17:26mag-invogue,
17:27kausapin natin
17:28yung ating
17:29mga kabataan
17:30at
17:30ibigay natin
17:32yung wisdom
17:33natin
17:33na nakuha
17:34through the years.
17:35Let us
17:35be involved,
17:37let us
17:37take care
17:38of our
17:38health,
17:39but at the
17:40same time,
17:41let us
17:41expand still
17:43what we
17:43can do
17:44for our
17:45communities.
17:47Alright,
17:48maraming
17:48maraming
17:49salamat po
17:49sa inyong
17:50oras
17:50under
17:50Secretary
17:51Lisa
17:51Grace
17:52Bersales,
17:53Executive
17:53Director
17:54ng
17:54Commission
17:54on
17:54Population
17:55and
17:55Development.
17:56Thank you,
17:56Yusek.
17:59Marami
18:00Salamat
18:01si
18:01Pong
18:01na
18:01Sir
18:01Josh.
Comments