- 2 days ago
Category
🎥
Short filmTranscript
00:00:00Dziękuje za uwagę.
00:00:30Dziękuje za uwagę.
00:01:00Dziękuje za uwagę.
00:01:30Dziękuje za uwagę.
00:02:00Dziękuje za uwagę.
00:02:29Dziękuje za uwagę.
00:02:31Dziękuje za uwagę.
00:02:33Dziękuje za uwagę.
00:02:35Dziękuje za uwagę.
00:02:37Dziękuje za uwagę.
00:02:39Dziękuje za uwagę.
00:02:41Dziękuje za uwagę.
00:02:43Dziękuje za uwagę.
00:02:45Dziękuje za uwagę.
00:03:17Dziękuje za uwagę.
00:03:19Dziękuje za uwagę.
00:03:21Dziękuje za uwagę.
00:03:23Dziękuje za uwagę.
00:03:25Musimy zaczekać.
00:03:27Dziękuje za uwagę.
00:03:29Dziękuje za uwagę.
00:03:31Dziękuje za uwagę.
00:03:33od 3 godziny.
00:03:353 lat próbuję.
00:03:37Dziękuje za uwagę.
00:03:39Dziękuje za uwagę.
00:03:41Dzękuje za uwagę.
00:03:45D transit itu.
00:03:47D时u.
00:03:49Dziękuje za uznę Arki 65ilsZ liberως statements.
00:03:53Dzękuje za uwagę.
00:03:55Zjad jadłów. Kończy się miesiąc.
00:03:59Trzeba wyrobić normę.
00:04:01Wszyscy pracują w nadgodzinach.
00:04:02Fabrykom trzeba prądu.
00:04:04Ktoś naciska z góry.
00:04:06Nigdy nie dowiemy się, kto.
00:04:16Musimy przerwać test?
00:04:18Nie sądzę.
00:04:20Każą czekać 10 godzin.
00:04:23Czekajmy.
00:04:23Z połową mocy nie będzie problemu ze stabilnością?
00:04:26Nie uważam. Nie ciebie pytam.
00:04:32To bezpieczne.
00:04:33Utrzymajmy 1600 megawattów.
00:04:36Pójdę do domu. Prześpię się, a wieczorem wrócę.
00:04:38Wznowimy test.
00:04:41Będę go nadzorował osobiście.
00:04:43Zostanie ukończony.
00:04:47Nie będę tu czekał.
00:04:50Zadzwońcie, kiedy skończycie.
00:04:53Czarnobyl.
00:04:54Czarnobyl.
00:05:24Moskwa, marzec 1987 rok.
00:05:54Czarnobyl.
00:06:06Jak się czujecie?
00:06:27Czarnobyl.
00:06:29Byliście wczoraj u lekarza, jak zdrowie.
00:06:32Nie wiecie?
00:06:35Z Wiednia.
00:06:37Czytacie po niemiecku?
00:06:39Napisali, wreszcie radziecki naukowiec mówi prawdę.
00:06:44Ochydna insynuacja, ale podczas konferencji zrobiliście wspaniałe wrażenie.
00:06:50Czyli jesteście w tym dobrze.
00:06:52W czym?
00:06:54W kłamstwach?
00:06:56W dbaniu o interesy państwa.
00:06:58Zachód myśli z zadowoleniem, że awaria wynikła tylko z błędu operatora.
00:07:03W gruncie rzeczy tak było.
00:07:05Wam to zawdzięczamy i podziękujemy.
00:07:09Bohater Związku Radzieckiego.
00:07:16Najwyższe odznaczenie.
00:07:18Nawet mnie go nie dali.
00:07:21A was na dyrektora Instytutu imienia Kurczatowa.
00:07:26To mnie przytłacza.
00:07:28Nie ma w was krzty pokory, Waleriju Aleksiejewiczu.
00:07:33A nagrody?
00:07:35Nie są jeszcze wasze.
00:07:36Najpierw zeznania przed sądem.
00:07:38Towarzyszu Szarkow, rozumiem swój obowiązek wobec kraju.
00:07:41Ale wy złożyliście obietnicę.
00:07:44Reaktory miały zostać zabezpieczone.
00:07:46Minęły miesiące.
00:07:48Nawet nie omówiono zmiany.
00:07:50Najpierw proces.
00:07:52Gdy się skończy, będziemy mieć zbrodniarzy, bohatera,
00:07:57i prawdę.
00:07:59Potem zajmiemy się reaktorami.
00:08:27Wszystkie szatks겠다.
00:08:33Wiemy dotyczy.
00:08:35Wszystkie bądź na ok veoę.
00:08:39Boże...
00:08:44Będ 북한u profilu.
00:08:47Wszystkie thinking.
00:08:51Wszystkie dziwanie gadaje osób siitä,
00:08:53KONIEC
00:09:23Przyjechałaś pociągiem?
00:09:26Tak, pociągiem.
00:09:29Porozmawiajmy o Wiedniu.
00:09:31Nie zamierzam cię karcić.
00:09:34Wbrew temu, co mówisz Czerwina, wiem, jak działa świat.
00:09:38A zatem?
00:09:40Dlaczego tu jesteś?
00:09:42Bo jestem uparta.
00:09:44Na co liczyłeś?
00:09:45Czerwina mówi, że po procesie naprawią reaktory.
00:09:56Wierzysz mu?
00:10:00Państwo dobrowolnie nie naprawi reaktorów.
00:10:04Bo przecież robiąc to przyznaliby się do kłamstwa.
00:10:08Trzeba ich zmusić.
00:10:09Podczas procesu powiedz prawdę.
00:10:19Przekonaj sędziów.
00:10:21To będzie pokazówka.
00:10:24Sędziowie już wiedzą, co robić.
00:10:27Nie o nich mówię.
00:10:29KC zaprosiło członków społeczności naukowej.
00:10:33Będą obserwować proces.
00:10:35To nasi koledzy z Instytutu Kurczatowa.
00:10:39Ze Sriedmarszu.
00:10:40Z Ministerstwa Energetyki.
00:10:42Będą tam siedzieć i słuchać każdego twojego słowa.
00:10:45Sędziowie, o których wiemy tylko my.
00:10:47Gdy w zeznaniach dojdziesz do chwili wybuchu,
00:10:51to ci nasi sędziowie wreszcie poznają prawdę.
00:10:55I co z nią zrobią?
00:10:57Wymuszą reformy.
00:10:59W całym przemyśle.
00:11:00Nie tylko w dziedzinie reaktorów RBMK.
00:11:03Bez nas nie dadzą rady.
00:11:05Jeśli...
00:11:06Wiesz, co się stało zwołkowane?
00:11:07Autorem artykułu, który znalazłeś?
00:11:10Usunęli go ze stanowiska w Instytucie.
00:11:12Wyrzucili za zbrodnię wiedzy.
00:11:17Myślisz, że naukowcy,
00:11:19specjalnie wybrani na obserwatorów procesu,
00:11:22pod moim wpływem podejmą działania?
00:11:26Gdy bohatersko rzucę wyzwanie państwu?
00:11:29Tak.
00:11:30Tak.
00:11:31Dlaczego?
00:11:32Bo jesteś Valeriem Legasowym.
00:11:35Liczysz się.
00:11:38Chciałabym wierzyć, że moje słowa by coś się zmieniły,
00:11:41ale wiem, jak funkcjonuje świat.
00:11:46Oni mnie zastrzelą.
00:11:47Kazałeś mi ustalić, co się wydarzyło.
00:11:56Rozmawiałam z dziesiątkami ludzi.
00:11:58Zapisałam każde słowo.
00:12:00Wszystko tu jest.
00:12:04Autorzy tych relacji żyją.
00:12:06Autorzy tych już zmarli.
00:12:08Zginęli, ratując się nawzajem,
00:12:10gasząc pożary, opatrując rannych.
00:12:12Nie wahali się.
00:12:15Zrobili to, co należało.
00:12:17Ja też.
00:12:18Ja też.
00:12:20Dobrowolnie zbliżyłem się do odsłoniętego reaktora,
00:12:24czyli już oddałem życie.
00:12:27Czy to nie wystarczy?
00:12:30Przykro mi, ale nie.
00:12:42Zrobili to, co się dzieje.
00:13:12Miasto Czarnobyl.
00:13:21Lipiec 1987 rok.
00:13:23Komitet Centralny KPZR i Prezydium Rady Najwyższej ZSRR
00:13:44zdecydowały, że w imieniu ludu
00:13:46zostanie wymierzona sprawiedliwość
00:13:48zgodnie z celem naszej partii,
00:13:50określonej na 20., 21. i 22. zjeździe.
00:13:54To cel leninowski.
00:13:56To był, jest i będzie jedyny niewzruszony cel w państwie.
00:14:01Będziemy niezachwianie podążać drogą leninowskich zasad,
00:14:04wyrażających interesy ludu radzieckiego,
00:14:06jego nadzieje i ambicje.
00:14:08Tak kierujemy partią i krajem.
00:14:12Otwieram posiedzenie sądu.
00:14:13Przewodniczący towarzysz sędzia Milan Kadnikow,
00:14:17akt oskarżenia,
00:14:18Wiktor Brychanow,
00:14:20Anatoli Diakłow
00:14:21i Nikolaj Fomin.
00:14:24Są oskarżeni o pogwałcenie
00:14:26artykułu 220, paragraf 2
00:14:27Kodeksu Karnego ZSRL.
00:14:29W efekcie 26 kwietnia 1986 roku
00:14:34doszło do katastrofy jądrowej.
00:14:36Oskarżenie wzywa na świadków
00:14:38towarzyszkę Homiuk
00:14:39z Białoruskiego Instytutu Jądrowego,
00:14:41towarzysza Legasowa
00:14:42z Instytutu Energii Atomowej
00:14:44im. Kurczatowa
00:14:45i towarzysza Borysa Jedwokimowicza Szczerbinę,
00:14:48wiceprzewodniczącego Rady Ministrów
00:14:49i szefa Biura Paliw i Energii.
00:14:59Zatowisza Szczerbinę
00:15:29co niebywałe
00:15:30od testu bezpieczeństwa.
00:15:32Dlaczego w ogóle był potrzebny?
00:15:35Gdy doszło do awarii
00:15:36reaktor czwarty nie był już nowy.
00:15:38Działał od 20 grudnia 1983 roku.
00:15:4411 dni później
00:15:45w ostatnim dniu roku
00:15:46dyrektor elektrowni
00:15:47Wiktor Brychanow
00:15:49podpisał ten dokument.
00:15:53Tym samym poświadczył
00:15:54zakończenie budowy reaktora.
00:15:56Za ukończenie prac
00:16:01przed końcem roku
00:16:02towarzysz Brychanow
00:16:03otrzymał tytuł
00:16:04bohatera pracy socjalistycznej.
00:16:08Towarzysz Fomin
00:16:10dostał medal
00:16:10za pracowniczą wybitność.
00:16:13Towarzysza Diatłowa
00:16:14uhonorowano
00:16:15orderem czerwonego sztandaru pracy.
00:16:18Ale praca
00:16:20nie została ukończona.
00:16:22A ten dokument
00:16:23był kłamliwy.
00:16:24Zaświadczenie
00:16:28można było wystawić
00:16:30dopiero po pomyślnym
00:16:31ukończeniu
00:16:31wszystkich testów bezpieczeństwa.
00:16:34Jeden pozostał.
00:16:39Reaktor jądrowy
00:16:40generuje ciepło w rdzeniu.
00:16:43Tutaj.
00:16:44Pompy
00:16:45tu i tu
00:16:46zapewniają stały przepływ
00:16:48chłodzącej wody
00:16:49przez rdzenie.
00:16:51Pod wpływem jego ciepła
00:16:52woda paruje,
00:16:52para obraca turbinę
00:16:53i powstaje prąd elektryczny.
00:16:56A co jeśli
00:16:58elektrownia nie ma mocy?
00:17:01Jeśli zasilanie elektrowni
00:17:02zostaje przerwane?
00:17:05Grozi nam zaciemnienie,
00:17:06awaria sprzętów,
00:17:07atak wrogów
00:17:08z zagranicy?
00:17:10Bez zasilania
00:17:11pompy nie mogą
00:17:12dostarczać wody do rdzenia.
00:17:14Bez wody rdzeń
00:17:16się przegrzewa,
00:17:17paliwo się topi.
00:17:18Następuje katastrofa jądrowa.
00:17:20Rozwiązanie?
00:17:22Trzy generatory awaryjne
00:17:25z silnikami diesla.
00:17:26Tutaj.
00:17:28Czyli problem rozwiązany.
00:17:30Nie.
00:17:30Brychanow wiedział,
00:17:32że problem rozwiązany
00:17:33nie jest.
00:17:34Generatory awaryjne
00:17:35potrzebowały około minuty,
00:17:37by wytworzyć moc
00:17:38konieczną
00:17:38do zasilania pomp.
00:17:40A wtedy byłoby już
00:17:41za późno.
00:17:42I dochodzimy do
00:17:43testu bezpieczeństwa.
00:17:45Teoria była taka.
00:17:46W razie spadku
00:17:50turbina jeszcze
00:17:52przez jakiś czas
00:17:53obracałaby się
00:17:54siłą rozpędną.
00:17:57A gdyby tak wykorzystać
00:17:59generowaną wciąż
00:18:00elektryczność
00:18:01i skierować ją do pomp?
00:18:04Gdyby turbina
00:18:05zasilała pompy
00:18:05przez te 60 sekund,
00:18:07dopóki nie zaczną
00:18:08działać generatory?
00:18:09Pytania?
00:18:18Nie.
00:18:19Proszę dalej.
00:18:22Podczas testu
00:18:24obniża się
00:18:26moc reaktora
00:18:26do 700 megawatów,
00:18:29aby odtworzyć
00:18:30warunki zaniku mocy.
00:18:32Wyłącza się turbiny,
00:18:34a gdy zwalniają,
00:18:35mierzy się,
00:18:36ile wytwarzają prądu,
00:18:37by określić,
00:18:38czy wystarczy
00:18:38do zasilenia pomp.
00:18:41Nauka jest potężna,
00:18:43ale test
00:18:44jest tylko tak dobry,
00:18:46jak ludzie,
00:18:46którzy go przeprowadzają.
00:18:49Pierwsza próba
00:18:50się nie powiodła.
00:18:53Za drugim razem
00:18:54też się nie udało.
00:18:56Ani za trzecim.
00:18:59Czwarty raz
00:19:00spróbowali
00:19:0026 kwietnia
00:19:031986 roku.
00:19:08Czowarzyszka
00:19:17Chomiuk.
00:19:18Dzień dobry.
00:19:48Do godziny 14. Moc reaktora obniżono o połowę z normalnego poziomu 3200 MW do 1600 MW. Reaktor był stabilny, gotów do obniżenia mocy do poziomu testu 700 MW. Ale zanim zaczęli zadzwonił telefon.
00:20:06Dyspozytornia mocy z Kijowa zakazała dalszego obniżania mocy przed północą. Zażądała 10 godzin opóźnienia. To był pierwszy moment krytyczny. Pierwsze ogniwo łańcucha tragedii.
00:20:20Kompetentne szefostwo kazałoby przerwać test. Ci trzej ludzie pozwolili, by trwały.
00:20:27Czemu opóźnienie było groźne?
00:20:33Stworzyło dwa problemy.
00:20:34Jeden natury naukowej, drugi bardzo ludzki.
00:20:38Nim zajmiemy się najpierw.
00:20:41O północy pracę zaczyna nowa zmiana.
00:21:03Chodęczuk.
00:21:04Znajdź innego Jelenia.
00:21:06Top to now. Kupisz motocykl?
00:21:09Top to now.
00:21:09Toż to dzieciak.
00:21:11Więcej ma włosów na twarzy niż na jajach.
00:21:14To pod nosem to włosy?
00:21:17Leonidzie Fiodrowiczu, Akimow chce was zaraz widzieć w sterowni.
00:21:21Już jest?
00:21:22Przyszedł wcześniej. Jakiś test.
00:21:26Widzicie? Desperat.
00:21:37Sasza?
00:21:39Ten test, który mieli przeprowadzić.
00:21:43Wyłączanie turbiny jak w zeszłym roku.
00:21:45Nie dali rady na dziennej zmianie.
00:21:48Zostawili to nam.
00:21:49Nam?
00:21:50Nie wiemy...
00:21:51Nic nie wiemy.
00:21:55To proste.
00:21:56Obniżymy moc do 700 megawatów.
00:21:58Resztę zrobią Stoliarchuk i Kirschenbaum.
00:22:02Ale nadzorować będzie diaków.
00:22:05Nowe zadanie i jeszcze on.
00:22:07Nie martw się, zrobimy to razem.
00:22:08Czytam wydyczne.
00:22:11Co z tymi punktami?
00:22:13Tu Akimow z czwórki.
00:22:25Mam instrukcję do testu.
00:22:29Przeprowadzaliście go w zeszłym roku.
00:22:31Wiele punktów wykreślono.
00:22:34Co robić?
00:22:38Co mam?
00:22:42Jesteś pewien?
00:22:45Dobrze, dziękuję.
00:22:49Widział, żeby wykonać skreślone instrukcje.
00:22:51To dlaczego są wykreślone?
00:22:59Mamy zgodę na przeprowadzenie testu.
00:23:021600 megawatów.
00:23:04Dobrze.
00:23:05Czy wiecie, co robicie?
00:23:06Cóż.
00:23:07Tak, absolutnie.
00:23:10Stoliarchuk?
00:23:11Tak.
00:23:12Kirschenbaum?
00:23:13Nie przejrzałem.
00:23:15Dopiero nam powiedzieli.
00:23:17Masz, przejrzyj.
00:23:18Albo rób, co mówię.
00:23:19Nawet taki dureniakty dałby radę.
00:23:23Do roboty.
00:23:29Wyłączyć turbinę, gdy reaktor działa?
00:23:31To niedobrze.
00:23:32Stól, pyski, rób, co do ciebie należy.
00:23:35Top to now.
00:23:36Obniż moc do 700 megawatów.
00:23:40Nigdy tego nie robiłem.
00:23:42Spokojnie, jestem z tobą.
00:23:49Obniżam moc do 700 megawatów.
00:23:53Pomyślcie o Juryu Gagarinie.
00:23:56Wyobraźcie sobie, że nie powiedziano mu nic o misji, póki nie znalazł się na wyrzutku.
00:24:03Wyobraźcie sobie, że miał tylko wytyczne, których nigdy nie widział i że część z nich została skreślona.
00:24:10Dokładnie to działo się w sterowni reaktora czwartego.
00:24:13Ludzi z nocnej zmiany nie przeszkolono.
00:24:17Nie uprzedzono, co będzie się działo.
00:24:19Leonid Toptunow, operator odpowiedzialny za kontrolę i stabilizację reaktora, miał 25 lat.
00:24:28Doświadczenie w pracy?
00:24:32Cztery miesiące.
00:24:35To jest problem ludzki wywołany przez opóźnienie.
00:24:40Ale wewnątrz rdzenia reaktora, w przestrzeniach między atomami,
00:24:45powstawało coś znacznie groźniejszego.
00:24:48Trucizna.
00:24:51Było 28 minut po północy.
00:24:58Komrad Legasov.
00:25:12Poważysz Legasov.
00:25:28Miło mi tu widzieć kolegów z Instytutu im. Kurczatowa i z Ministerstwa Energetyki.
00:25:54Nie trzeba jednak być naukowcem, by pojąć, co się stało w Czarnobylu.
00:26:00Trzeba wiedzieć tylko to.
00:26:02W reaktorze jądrowym dzieją się dwie rzeczy.
00:26:06Reaktywność, która generuje moc, albo rośnie, albo spada.
00:26:13To wszystko.
00:26:15Operatorzy tylko utrzymują równowagę.
00:26:18Paliwo uranowe.
00:26:24Gdy atomy uranu rozszczepiają się i zdarzają, reaktywność rośnie.
00:26:29Jeśli jej nie zrównoważymy, nigdy nie przestanie rosnąć.
00:26:35Pręty kontrolne zboru.
00:26:38Zmniejszają reaktywność.
00:26:40Działają jak hamulce w samochodzie.
00:26:42Trzeba też uwzględnić trzeci czynnik, wodę.
00:26:48Zimna woda odbiera ciepło z systemu.
00:26:52Zamienia się przy tym w parę, tak zwaną przestrzeń parowną.
00:26:55W reaktorach RBMK typu używanego w Czarnobylu jest dodatni współczynnik reaktywności przestrzeni parowych.
00:27:03Co to znaczy?
00:27:04To znaczy, że im więcej w systemie znajduje się pary, tym wyższa jest reaktywność, co oznacza więcej ciepła, czyli więcej pary.
00:27:12Czyli wydaje się, że to błędne koło.
00:27:18I byłoby tak, gdyby nie...
00:27:22I byłoby tak, gdyby...
00:27:29Gdyby nie to, ujemny temperaturowy współczynnik reaktywności.
00:27:36Ogrzewając się, paliwo jądrowe staje się mniej reaktywne.
00:27:40A zatem paliwo podwyższa reaktywność, a pręty kontrolne i woda ją zmniejszają.
00:27:48Para wodna ją zwiększa.
00:27:51Wzrost temperatury zmniejsza.
00:27:52To jest niewidzialny taniec, który zasila całe miasta bez płomienia ani dymu.
00:28:01I jest piękny.
00:28:03Gdy wszystko jest w normie.
00:28:06Kiedy uran rozszczepia się, uwalniając energię, wydziela się inny pierwiastek, ksenon.
00:28:12Ksenon zmniejsza reaktywność.
00:28:16Właśnie o zatruciu ksenonowym, wspomniała towarzyszka Chomiuk.
00:28:20Gdy rdzeń działa z pełną mocą, ksenon zostaje spalony, zanim spowoduje problem.
00:28:25Ale z powodu opóźnienia czarnobylski reaktor nr 4 przez 10 godzin działał z połową mocy.
00:28:33Ksenon się nie spalił.
00:28:36Zbierał się, zatruwając rdzeń.
00:28:39To zakłóciło równowagę.
00:28:4128 minut po północy.
00:28:45Reaktor powinien zwolnić.
00:28:48A jednak za niecałą godzinę wybuchnie.
00:28:53Możecie nie rozumieć, jak spowolnienie reaktora doprowadza do wybuchu.
00:28:57Przecież nie pracujecie w sterowni elektrowni jądrowej.
00:29:00Ale jak się okazało, ludzie, którzy tam pracowali, nie rozumieli tego również.
00:29:16Powoli zmniejszaj.
00:29:18Dobrze?
00:29:18Właśnie tak.
00:29:22To już powinno być skończone.
00:29:23Utrzymujemy zalecane tempo redukcji.
00:29:26Ociągacie się, inni już by skończyli.
00:29:30Dalej, dobrze ci idzie.
00:29:40Kirschenbaum, przyjdź po mnie, kiedy te baby skończą.
00:29:44Tak, towarzyszu diatłow.
00:29:48Dobrze, teraz bardzo powoli.
00:30:08Obniżmy do 700 megawatów.
00:30:10Wolniej.
00:30:12Nie ruszyłem prętów.
00:30:18Co się dzieje?
00:30:25Niczego nie ruszałem.
00:30:27Wszystko zrobiliśmy dobrze.
00:30:52Może rdzeń jest zatruty.
00:30:54Więc nie zrobiliście dobrze.
00:30:56Dławicie mój reaktor.
00:30:57Zwiękście moc.
00:30:59Może warto wyłączyć lokalny, automatyczny system kontroli.
00:31:02Zróbcie to.
00:31:04Przełącz system lokalny na ogólny.
00:31:08System przełączony.
00:31:16Coś ty zrobił?
00:31:17Jak kazaliście, przełączyłem.
00:31:21Patrz.
00:31:22Nie rozumiem.
00:31:24Jebani dyretanci.
00:31:26Zahamowałeś reaktor.
00:31:27Jak dostałeś tę robotę?
00:31:29Towarzyszu, nie mów, że zrobiłeś dobrze, ośle.
00:31:32Przepraszam za ten niezadowalający wynik.
00:31:34Co robisz?
00:31:42Trzeba wszystko wyłączyć.
00:31:44Nie.
00:31:45Axelon?
00:31:46Trzeba odczekać dobę.
00:31:48Robimy test.
00:31:49Zwiększ moc do 700.
00:31:51Nie mogę przepisy.
00:31:52Nie mów o przepisach.
00:31:54Moc spadła z 80%.
00:31:55Z 50.
00:31:57To jeszcze gorzej.
00:31:58Przepisów nie ma.
00:32:00Towarzyszu, diatłów.
00:32:01Wybaczcie, ale to bez sensu.
00:32:03Zwiększ moc.
00:32:04Nie.
00:32:04Odmawiam.
00:32:07To niebezpieczne.
00:32:17Bezpieczeństwo jest najważniejsze zawsze.
00:32:20Powtarzam to od 25 lat.
00:32:22Od tak dawna pracuję.
00:32:24Dłużej niż ty, Akimow?
00:32:26Tak.
00:32:27Dużo dłużej?
00:32:27Tak.
00:32:28A ty?
00:32:30Ledwie wypuściłeś cycek matki.
00:32:32Jeśli mówię, że jest bezpiecznie, to jest.
00:32:37Uważacie inaczej?
00:32:38Nie będziecie tu pracować ani tu, ani w Kursku, ani w Ignalinie, ani w Leningradzie, ani w Nowoworonerzu.
00:32:44Nigdzie, nigdy.
00:32:46Dopilnuję tego.
00:32:47Chyba wiesz, że dopilnuję.
00:32:49Zwiększ moc.
00:32:51Zwiększ moc.
00:32:55Zapiszcie wasz rozkaz.
00:32:58Zwiększ moc.
00:32:59Zwiększ moc.
00:32:59Razem.
00:33:20Nie było mnie przy tym...
00:33:21Co?
00:33:25Nie było mnie w sterowni, gdy zwiększyli moc.
00:33:27To gdzie?
00:33:29Towarzyszu, jesteście świadkiem, nie oskarżycielem.
00:33:34Ja zadaję pytania.
00:33:35Jeśli nie byliście w sterowni, to gdzie?
00:33:39W toalecie.
00:33:42W toalecie.
00:33:46Towarzyszka Chomiuk rozmawiała ze wszystkimi, którzy tam byli.
00:33:49Mówią to samo.
00:33:50Wiedziałem, że rozkaz Diatłowa był błędem, ale gdybym go nie wykonał, straciłbym pracę.
00:34:00Leonid Toptunow.
00:34:02Dzień przed śmiercią.
00:34:05Byliście w sterowni.
00:34:07Kazaliście im zwiększyć moc.
00:34:08Ogłaszam 30 minut przerwy.
00:34:22KONIEC
00:34:40Wasny
00:34:42Wiesz coś o tym mieście?
00:35:06O Czarnobylu?
00:35:08Właściwie nie.
00:35:09Mieszkali tu głównie Żydzi i Polacy.
00:35:15Żydów zabito w pogromach, Polaków wyrzucił Stalin,
00:35:19a potem przyszli naziści i wymordowali tych, którzy zostali.
00:35:24Po wojnie ludzie się tu osiedlali.
00:35:29Wiedzieli, że ziemia pod ich stopami przesiąkła krwią,
00:35:33ale się tym nie przejmowali.
00:35:35Zginęli Żydzi, zginęli Polacy.
00:35:39Ale oni nie zginą.
00:35:42Nikt nie sądzi, że może go to spotkać.
00:35:47I popatrz.
00:35:48Ile masz czasu?
00:35:59Może rok.
00:36:02Nazywają to...
00:36:03długą chorobą.
00:36:07Mnie się długa nie wydaje.
00:36:08Uprzedziłeś mnie o tym.
00:36:13Zobierzyłem ci, ale czas mijał i myślałem, że...
00:36:16Mnie to nie spotka.
00:36:19Zmarnowałem czas.
00:36:21Wszystko na próżno.
00:36:24Na próżno?
00:36:25Pamiętasz mój pierwszy telefon?
00:36:29Nie przejmowałem się.
00:36:31Niezbyt wierzę kremlerowi, ale...
00:36:34Gdy kazali mi pokierować likwidacją następstw i powiedzieli, że to nic groźnego,
00:36:38uwierzyli mi.
00:36:42Wiesz dlaczego?
00:36:43Bo postawili cię na czele.
00:36:52Jestem nieistotny, Valera.
00:36:55Zawsze byłem.
00:36:58Miałem nadzieję, że kiedyś będę coś znaczył, ale nie.
00:37:02Ja tylko stałem obok ludzi, którzy znaczą coś naprawdę.
00:37:08Jest wiele naukowców podobnych do mnie.
00:37:11Każdy mógłby zrobić to, co ja.
00:37:13Ale ty.
00:37:15Wszystko, o co prosiliśmy, czego potrzebowaliśmy.
00:37:20Ludzie, sprzęt, łaziki księżycowe.
00:37:24Kto inny mógłby nam to załatwić?
00:37:27Słuchali mnie, ale posłuszni byli tobie.
00:37:34Spośród wszystkich ministrów i wszystkich deputowanych,
00:37:39z całego zbiorowiska potulnych głupców,
00:37:41omyłkowo wybrali jedynego dobrego człowieka.
00:37:45Na miłość boską, Borysie,
00:37:48ty znaczyłeś najwięcej.
00:37:50Jaka piękna.
00:38:14Z
00:38:26Z
00:38:27Komrad Legasov,
00:38:57Komrad Legasov.
00:39:09Jest 38 minut, po północy reaktor prawie wyłączony.
00:39:14Operatorzy są już na prostej drodze do katastrofy.
00:39:18Nie ma odwrotu.
00:39:20Jeszcze tego nie wiedzą, ale sprawa jest przesądzona.
00:39:23Przy 30 megawattach ksenon wciąż się wydziela, lecz nie zostaje spalony.
00:39:30Reaktor tonie w truciźnie.
00:39:34Co gorsza, ta trucizna jest dostatecznie gorąca, by spowodować wytworzenie dużej ilości pary.
00:39:39Aby w tej sytuacji bezpiecznie podnieść moc, trzeba to robić bardzo powoli w ciągu 24 godzin.
00:39:47Diatłow chce, by zrobiono to natychmiast.
00:39:53Akimov i Toptunov mają jedyną możliwość.
00:39:56Zaczynają wyciągać pręty kontrolne.
00:39:58Po kilkanaście, do połowy, do trzech czwartych długości, ale moc nie zmienia się ani trochę.
00:40:05Zaczynają wyciągać pręty do końca.
00:40:09W reaktorze numer 4 było 211 prętów kontrolnych.
00:40:13Akimov i Toptunov całkowicie wyciągnęli 205.
00:40:17Pamiętajcie, że pręty kontrolne to hamulce tego samochodu.
00:40:21Spośród 211 prętów w reaktorze zostało tylko 6.
00:40:25Paliwo ostygło, więc ujemny współczynnik temperaturowy nie zmniejsza już reaktywności.
00:40:35A zatrucie ksenonowe jest tak silne, że najlepsze, co mogą zrobić, to podnieść moc do 200 megawatów.
00:40:44Pręty kontrolne są wyciągnięte, system awaryjny został wyłączony.
00:40:50Reaktor trzymają w ryzach już tylko woda i ksenon.
00:40:54Godzina pierwsza w nocy.
00:40:56Za parę minut ma się zacząć test.
00:41:24Przykro mi, tylko tyle uzyskaliśmy.
00:41:34200 megawatów, wyciągnęliśmy prawie wszystkie pręty.
00:41:37Tyle mamy, ile mamy.
00:41:39Do testu jest wymagane 700 megawatów.
00:41:42Stoliarczuk, włącz pompę czwartą.
00:41:44Zaraz, pary ledwo wystarcza.
00:41:46Turbina obraca się za wolno, by test się powiodł dość.
00:41:48Jeśli dodamy wody, powiedziałem dość.
00:41:51Wiem, co robię.
00:41:51Stoliarczuk.
00:41:58Pompa numer cztery włączona.
00:42:00Uprzedźmy Chodemczuka, że rury podskoczą.
00:42:03Nieważne, Kirschbaum.
00:42:06Za niskie ciśnienie pary, pięć atmosfer.
00:42:09Pomóżmy.
00:42:10Zwiększajcie jak najszybciej.
00:42:11Powinniśmy przerwać.
00:42:18Wyłącz to cholerystwo, macie piętnaście minut.
00:42:24Piętnaście minut.
00:42:25Równie dobrze mogli dostać piętnaście dni.
00:42:28Problem był nie do rozwiązania.
00:42:31Za mała moc, za dużo wody.
00:42:33Test już się nie udał.
00:42:35Wyniki byłyby nieprzydatne.
00:42:38Giatłow o to nie dbał.
00:42:39Chciał tylko zameldować o ukończeniu testu.
00:42:43Godzina pierwsza, dwadzieścia dwie.
00:42:45Zostały niecałe dwie minuty.
00:42:48Jówchenko, inżynier mechanik, jest w swoim gabinecie.
00:42:56Inżynier Pierwaczenko znajduje się w hali nad
00:42:59ważącą tysiąc ton stalową pokrywą reaktora.
00:43:06Diktiarienko i Chodemczuk, operatorzy pomp,
00:43:09są w pompowni.
00:43:13Żadnemu nie powiedziano o teście.
00:43:15Żaden nie wie, co się zaraz stanie.
00:43:19Godzina pierwsza, dwadzieścia dwie i trzydzieści sekund.
00:43:22Toptonow czyta wydruk komputerowy z systemu Skala.
00:43:26Z powodu niedostatecznej liczby prętów kontrolnych
00:43:30komputer zaleca wyłączenie reaktora.
00:43:32Program tak pisze, bo nie wie o teście.
00:43:44No dobrze, towarzysze.
00:43:47Za kilka minut będzie po wszystkim.
00:43:50Kirschenbaum, mów kiedy będziesz gotów.
00:43:52Wszystko zrobiliśmy jak należało.
00:43:54Oscylograf włączony.
00:43:59Zamykam główny zawór turbiny numer 8.
00:44:02Wiernik generatora zwalnia.
00:44:05Godzina pierwsza, dwadzieścia trzy i cztery sekundy.
00:44:07Każdą decyzją naciągają reaktor jak proce.
00:44:12Bardziej niż kiedykolwiek zaczyna się test.
00:44:15Pompy zostają wyłączone.
00:44:17Pompy przestają przepychać wodę przez reaktor.
00:44:25Paliwo uranowe nie jest regulowane
00:44:27chłodziwem ani prętami kontrolnymi.
00:44:30I natychmiast mamy nierównowagę.
00:44:33W niecałą sekundę reaktywność się zwiększa.
00:44:36Woda pozostała w rdzeniu, szybko zmienia się w parę.
00:44:40Powstaje przestrzeń parowa.
00:44:42Nie dopływa świeża woda.
00:44:44Para zwiększa reaktywność, wydziela się więcej ciepła.
00:44:48Jeszcze więcej pary.
00:44:50I dalej rośnie reaktywność.
00:44:54Pozostały ksenon rozpada się.
00:44:59Moc rośnie.
00:45:02Nic już nie może tego zahamować.
00:45:05Godzina pierwsza, dwadzieścia trzy i trzydzieści pięć sekund.
00:45:11Rośnie moc.
00:45:12Sascha.
00:45:14Coście zrobili?
00:45:20Godzina pierwsza, dwadzieścia trzy i czterdzieści sekund.
00:45:30W każdej sterowni każdego reaktora na świecie
00:45:34jest przycisk o jednej funkcji.
00:45:36Skram.
00:45:38Natychmiastowego przerwania reakcji.
00:45:39W reaktorach radzieckich ten przycisk nosi nazwę AZ-5.
00:45:44Gdy wciskasz AZ-5, wszystkie pręty kontrolne zostają wsunięte jednocześnie.
00:45:50Reakcja jest zatrzymana.
00:45:51Ale...
00:45:52Na co czekacie, Legasow?
00:46:02Mówcie swoje kłamstwa.
00:46:04Więcej nie będę ostrzegał.
00:46:06I co?
00:46:07Na miłość boską Legasow już powiedział.
00:46:11Towarzyszu, że nie można było temu zapobiec.
00:46:13On coś wie.
00:46:15I ona też.
00:46:16Wiem, kim jesteś, Valeriu Aleksiejewiczu.
00:46:20Kłamcą.
00:46:21Wystarczy na dziś.
00:46:23Oskarżeni pozostaną w areszcie.
00:46:26Sąd?
00:46:26Nie skończyłem.
00:46:29Mamy więcej dowodów.
00:46:31Nie ma potrzeby.
00:46:33Zeznanie zakończone.
00:46:34Wysoki sądzie.
00:46:35Zamykam posiedzenie.
00:46:36Jutro.
00:46:39Pozwólcie mu skończyć.
00:46:42Towarzyszu Szczerbina.
00:46:45Niech dokończy.
00:47:06Diatłow złamał wszystkie przepisy.
00:47:17Doprowadził reaktor do granicy katastrofy.
00:47:24Robił to wierząc w zabezpieczenie AZ-5.
00:47:28Jeden przycisk wyłączający wszystko.
00:47:32Ale w warunkach, które stworzył, nie było szans.
00:47:34System wyłączania awaryjnego miał wadę.
00:47:39O godzinie 1.23.40 sekund Akimov wciska AZ-5.
00:47:53Wyciągnięte pręty zaczynają wracać do reaktora.
00:47:56Są zboru, który zmniejsza reaktywność.
00:47:59Ale nie końcówki.
00:48:00Końcówki zrobione są z grafitu, a on reaktywność zwiększa.
00:48:06Dlaczego?
00:48:11Dlaczego?
00:48:12Z tego powodu, dla którego nasze reaktory nie mają obudowy bezpieczeństwa, jak te na zachodzie.
00:48:22I dla którego w rdzeniach nie używamy odpowiednio wzbogaconego paliwa.
00:48:25I dla którego jesteśmy jedynym krajem, gdzie buduje się chłodzone wodą.
00:48:30Moderowany grafitem reaktory o dodatnim współczynniku reaktywności przestrzeni parowych.
00:48:35Bo tak jest taniej.
00:48:44Do rdzenie najpierw trafiają więc grafitowe końcówki.
00:48:47A wtedy reaktywność, która już rosła, gwałtownie skacze w górę.
00:48:51Cała woda w stanie ciekłym natychmiast zmienia się w parę, która rozszerzając się niszczy kanały paliwowe.
00:49:01Pręty kontrolne nie mogą więc wsunąć się głębiej.
00:49:05Grafitowe końce zostają unieruchomione i w nieskończoność przyspieszają reakcję.
00:49:10Czarnobylski reaktor numer 4 jest teraz bombą jądrową.
00:49:14Godzina 1.23 i 42 sekundy.
00:49:18Pierewaczenko patrzy na olbrzymią stalową pokrywę reaktora i widzi to, co jest niemożliwe.
00:49:24Pokrywy kanałów paliwowych ważące po 350 kg podskakują.
00:49:29Pierewaczenko biegnie do sterowni, ale nie zatrzyma toku zdarzeń.
00:49:34Godzina 1.23 i 44 sekundy.
00:49:37Para rozsadza więcej kanałów paliwowych.
00:49:41Nie wiemy, jak zmieniała się moc.
00:49:43Znamy tylko ostatni odczyt.
00:49:46Reaktor numer 4, który miał działać z mocą 3200 MW, przekroczył 33 tysiące MW.
00:49:59Ciśnienia w rdzeniu nie można już opanować.
00:50:02Wreszcie dotarliśmy do godziny 1.23 i 45 sekund do wybuchu.
00:50:10W momencie wysadzenia pokrywy do reaktora dostaje się tlen.
00:50:15Łączy się z wodorem i przegrzanym grafitem.
00:50:18Katastrofa.
00:50:21Osiąga apogeum.
00:50:22To jest teraz.
00:50:23I to jest teraz.
00:50:23Towarzyszu Diadłow
00:50:53Tamtej nocy nikt w sterowni nie wiedział, że przycisk wyłączania może zadziałać jak zapalnik.
00:51:11Nie wiedzieli tego, bo to przed nimi zatajono.
00:51:17Towarzyszu, to sprzeczne z waszym oświadczeniem wygłoszonym w Wiedniu.
00:51:20Tamto oświadczenie było kłamliwe.
00:51:24Okłamałem świat.
00:51:26Nie tylko ja trzymałem to w tajemnicy.
00:51:30Było nas wielu.
00:51:32Wykonywaliśmy rozkazy.
00:51:34KGB i KC.
00:51:36A teraz w ZSRR jest 16 reaktorów z tą samą wadą.
00:51:40Trzy wciąż działają.
00:51:42Niecałe 20 kilometrów stąd, w Czarnobylu.
00:51:44Profesorze Legasow, jeśli sugerujecie, że odpowiedzialność ponosi państwo, to uprzedzam, narażacie się.
00:51:54Nie pierwszy raz.
00:51:56W tej chwili wszyscy jesteśmy narażeni z powodu naszych tajemnic i kłamstw.
00:52:00One nas definiują.
00:52:03Gdy prawda jest niewygodna, kłamiemy i kłamiemy.
00:52:06Aż nie pamiętamy, że ona istnieje, ale istnieje.
00:52:09Każde nasze kłamstwo to dług zaciągnięty wobec prawdy.
00:52:20Prędzej czy później ten dług będzie spłacony.
00:52:23Właśnie tak.
00:52:30Wybucha rdzeń reaktora RBMK.
00:52:35Kłamstwa.
00:52:53Prędzej rdzeń reaktora RBMK.
00:53:13Jużチャンネル sąlu w z 곡iu Йorginie Wawczyknew więc pasuje się tam w� tutk mattered 50 시ków.
00:53:20KONIEC
00:53:50KONIEC
00:54:20Valery Aleksiejewicz Legasow, syn Aleksieja Legasowa, szefa komórki do spraw ideologii w KC.
00:54:45Wiecie, co robił wasz ojciec?
00:54:47Tak.
00:54:47Jako student fiastowaliście wysokie stanowisko w konsomolę.
00:54:53Zgadza się?
00:54:55Przecież wiecie.
00:54:57Odpowiadać.
00:54:58Tak.
00:55:00W instytucie byliście sekretarzem zakładowej organizacji partyjnej i nie dopuszczaliście do awansu żydowskich naukowców.
00:55:13Tak.
00:55:14By przypodobać się kremlowskim urzędnikom.
00:55:24Jesteś jednym z nas, Legasow.
00:55:27Mogę z tobą zrobić, co zechcę.
00:55:30A najbardziej chcę, abyś wiedział, że ja wiem.
00:55:33Nie jesteś dzielny.
00:55:37Nie jesteś bohaterem.
00:55:40Tylko umierającym człowiekiem, który się zapomniał.
00:55:44Wiem, kim jestem i co zrobiłem.
00:55:46W sprawiedliwym świecie zastrzelono by mnie za kłamstwa, ale nie za to.
00:55:56Nie za prawdę.
00:55:57Naukowcy.
00:55:58Ta wasza durna obsesja na punkcie powodów.
00:56:01Gdy kula trafia cię w głowę, czy to ważne dlaczego?
00:56:04Nikt nie zostanie zastrzelony.
00:56:16Świat widział cię w Wiedniu.
00:56:19Źle byłoby cię teraz zabić.
00:56:21I za co?
00:56:22Państwo nie zaakceptuje twoich zeznań.
00:56:26Nie zostaną opublikowane w prasie.
00:56:29Jakbyś ich nie złożył.
00:56:34Dożyjesz do końca swoich dni.
00:56:37Ale już nie jako naukowiec.
00:56:42Zachowasz tytuł i gabinet, ale nie będziesz miał obowiązków władzy ani przyjaciół.
00:56:49Nikt nie będzie z tobą rozmawiał.
00:56:50Nikt nie będzie cię słuchał.
00:56:52Inni ludzie, gorsi, otrzymają nagrody za to, co ty zrobiłeś.
00:57:05Twoja spuścizna staje się ich spuścizną.
00:57:07Pożyjesz dość długo, by to zobaczyć.
00:57:12Jaką rolę odegrał Szczerbina?
00:57:14Żadnej.
00:57:16Nie wiedział, co powiem.
00:57:19Jaką rolę odegrała Chomiuk?
00:57:23Żadnej ona też nie wiedziała.
00:57:28Po wszystkim, co dziś powiedziałeś i zrobiłeś,
00:57:32byłoby ciekawe, gdybyś wybrał tę chwilę na kłamstwo.
00:57:35Człowiek o waszym doświadczeniu powinien rozpoznawać kłamstwa.
00:57:46Z żadnym z nich już się nie spotkasz ani nie skontaktujesz.
00:57:51Już nigdy z nikim nie będziesz rozmawiał o Czarnobylu.
00:57:54staniesz się tak nieistotny dla świata, że gdy w końcu umrzesz, trudno będzie odkryć, że w ogóle żyłeś.
00:58:01A jeśli odmówię?
00:58:12Po co martwić się o coś, co się nie stanie?
00:58:16Po co martwić się o coś, co się nie stanie?
00:58:19Doskonały motto powinno widnieć na naszych banknotach.
00:58:26Nie widzę.
00:58:28Po co nastąpiu.
00:58:34Palałem się.
00:58:36KONIEC
00:59:06KONIEC
00:59:10KONIEC
00:59:14KONIEC
00:59:18KONIEC
00:59:20Być naukowcem to być naiwnym, skupieni na poszukiwaniu prawdy.
00:59:39Nie widzimy, jak niewielu chce, żebyśmy ją znaleźli.
00:59:43Ale ona zawsze gdzieś jest.
00:59:46Czy ją widzimy, czy nie? Czy chcemy ją zobaczyć, czy nie?
00:59:52Prawda nie dba o nasze chęci ani potrzeby.
00:59:54Nie dba o rządy ideologii ani religie.
00:59:57Będzie czekać po wsze czasy.
01:00:01I to jest dar od Czarnobyla.
01:00:05Kiedyś bałem się ceny prawdy.
01:00:07Teraz pytam tylko, jaka jest cena kłamstw?
01:00:16Walery Legasow odebrał sobie życie w wieku 51 lat.
01:00:2326 kwietnia 1988 roku, dokładnie dwa lata po wybuchu w Czarnobylu.
01:00:30Kasety z jego wspomnieniami krążyły wśród radzieckiej społeczności naukowej.
01:00:33Po jego samobójstwie nie można było ich zignorować.
01:00:40W następstwie jego śmierci radzieccy urzędnicy wreszcie przyznali, że reaktory jądrowe RBMK zostały wadliwie zaprojektowane.
01:00:49Reaktory udoskonalono, aby katastrofa taka jak w Czarnobylu nie zdarzyła się już nigdy.
01:00:54Legasowowi pomagało kilkudziesięciu naukowców.
01:01:02Wraz z nim niestrudzenie pracowali w Czarnobylu.
01:01:08Niektórzy głośno podważali oficjalną wersję zdarzeń.
01:01:11Skutkiem tego bywały donosy, aresztowania i więzienia.
01:01:16Postać Uliany Chomiuk symbolizuje ich wszystkich.
01:01:19Powstała w hołdzie dla ich oddania i służby prawdzie i ludziom.
01:01:22Borys Szczerbina zmarł 22 sierpnia 1990 roku.
01:01:30Cztery lata i cztery miesiące po tym, jak wysłano go do Czarnobyla.
01:01:40Za współodpowiedzialność za katastrofę,
01:01:43Wiktor Bryuchanow, Anatolij Diatłow i Nikołaj Fomin
01:01:47zostali skazani na 10 lat w kolonii karnej.
01:01:49Po wyjściu na wolność Nikołaj Fomin wrócił do pracy
01:01:55w elektrowni jądrowej Kalinin w Rosji.
01:02:03Anatolij Diatłow zmarł w 1995 roku
01:02:07na chorobę związaną z napromieniowaniem.
01:02:09Miał 64 lata.
01:02:15Ciała Waleria Chodemczuka nie odnaleziono.
01:02:18Spoczął na zawsze pod reaktorem numer 4.
01:02:24Ubrania strażaków wciąż leżą w piwnicy szpitala w Prypeci.
01:02:28Poziom ich skażenia promieniotwórczego jest groźny do dziś.
01:02:31Po śmierci męża i córki Ludmiła Ignatienko
01:02:41przeżyła kilka udarów.
01:02:43Lekarze powiedzieli, że już nigdy nie będzie mieć dzieci.
01:02:53Mylili się.
01:02:55Ludmiła mieszka z synem w Kijowie.
01:02:57Według doniesień spośród ludzi,
01:03:05którzy patrzyli na wybuch z mostu,
01:03:07nie przeżył nikt.
01:03:08Most jest dziś nazywany Mostem Śmierci.
01:03:16400 górników przez miesiąc pracowało 24 godziny na dobę,
01:03:20by zapobiec całkowitemu stopieniu rdzenia.
01:03:23Szacuje się, że co najmniej 100 z nich
01:03:25nie dożyło czterdziestki.
01:03:27Rozpowszechniono informację, że trzej nurkowie,
01:03:32którzy opróżniali zbiorniki,
01:03:33swoje bohaterstwo okupili życiem.
01:03:36W rzeczywistości wszyscy trzej wyszli ze szpitala.
01:03:38Dwaj żyją do dziś.
01:03:45Do pracy w strefie wykluczenia
01:03:47wysłano ponad 600 tysięcy ludzi.
01:03:49Mimo licznych doniesień o chorobach i zgonach wskutek promieniowania,
01:03:54rząd radziecki oficjalnie nie zbierał informacji o ich losie.
01:03:57Wskażony obszar na Ukrainie i Białorusi,
01:04:01znany jako strefa wykluczenia,
01:04:03ostatecznie objął powierzchnię 2600 kilometrów kwadratowych.
01:04:12Około 300 tysięcy ludzi musiało opuścić domy.
01:04:16Powiedziano im, że to tymczasowe.
01:04:18Wciąż nie wolno tam wracać.
01:04:20Michaił Gorbaczow rządził Związkiem Radzieckim
01:04:31do jego rozwiązania w 1991 roku.
01:04:35W 2006 roku napisał
01:04:36Awaria elektrowni jądrowej w Czarnobylu
01:04:39mogła być prawdziwą przyczyną upadku ZSRR.
01:04:45W 2017 roku ukończono nowy
01:04:48sarkofag elektrowni jądrowej w Czarnobylu.
01:04:51Koszt sięgał 2 miliardów dolarów.
01:04:54Sarkofag ma przetrwać 100 lat.
01:05:00Po wybuchu odnotowano olbrzymi wzrost
01:05:03liczby zachorowań na raka na Ukrainie i Białorusi.
01:05:07W najwyższym stopniu dotyczyło to dzieci.
01:05:08Nigdy nie poznamy prawdziwej liczby ofiar Czarnobyla.
01:05:20Według danych szacunkowych
01:05:21to od 4 tysięcy do 93 tysięcy ofiar śmiertelnych.
01:05:31Oficjalna liczba od 1987 roku
01:05:34podawana przez władzę
01:05:35to 31 osób.
01:05:48Pamięci wszystkich, którzy cierpieli
01:05:51i którzy się poświęcali.
01:05:52Reżyseria
01:05:59Scenariusz
01:06:02Wystąpili.
01:06:29Wystąpili.
01:06:30Wystąpili.
01:06:31Wystąpili.
01:06:32Wystąpili.
01:06:33Wystąpili.
01:06:34Wystąpili.
01:06:35Wystąpili.
01:06:36Wystąpili.
01:06:37Wystąpili.
01:06:38Wystąpili.
01:06:39Wystąpili.
01:06:40Wystąpili.
01:06:41Wystąpili.
01:06:42Wystąpili.
01:06:43Wystąpili.
01:06:44Wystąpili.
01:06:45Wystąpili.
01:06:46Wystąpili.
01:06:47Wystąpili.
01:06:48Wystąpili.
01:06:49Wystąpili.
01:06:50Wystąpili.
01:06:51Wystąpili.
01:06:52Wystąpili.
01:06:53Wystąpili.
01:06:54Wystąpili.