00:00Mga kapuso, daan-daang taon na nakalipas pero mula noon hanggang ngayon ay nananatiling masidhi ang paranampalataya ng minyong-minyong devoto ng poong Jesus na sarino.
00:20Tumaan ma ng mga sakuna, kera at pandemia, hindi na upos at mas umalab pang lalo ang panatan-deposyon sa poon.
00:29Nakatutok si Ravi Dima!
00:33Ang nakagisna nating traslasyon at posesyon ng poong Jesus Nazareno,
00:43malayo na sa noy payak na prosesyon ng Jesus Nazareno sa paligid ng Kiapu Church na makikita sa larawang ito sa pagsisimula ng ikadalawampung siglo.
00:51Halos wala nang talasa kung kailan eksaktong nagsimula ang taon ng pagbuos ng debosyon na mga mananampalataya ng poong Jesus Nazareno.
01:02Pero kada 9 ng Enero, ginugunita ang unang paglilipat o traslasyon ng imahe ng poon.
01:07Tradisyong hindi pinakupas ng panahon, mula noon, hanggang ngayon.
01:18Ang mismong simbahan ng Kiapo, dumaan na sa ilang sunog, Lindol, at sa World War II, pero ang debosyon sa Nazareno nananatili.
01:31Si Tatay Eugenio, 1950s pa, deboto na ng poong Jesus Nazareno.
01:36Kwenta roon ng kanyang ama, kahit noong panahon ng Japon, tuloy ang prosesyon.
01:41Nilabas ng simbahan yung prosesyon, makikita niyo yung Japon, meron pang bayoneta yung ano niya.
01:47Nakatingilan sa ganun, pinagmamas na yung mga tao.
01:50Siguro nag-iisip yung Japon, ano ba yung 40 ng mga Pilipino?
01:54Kahit ang pagdadeklara ng batas militar noong dekada 70, tuloy ang kanilang prosesyon sa kabila ng mahigpit na curfew.
02:01Yung lahat yung sasama sa prosesyon, ang bawa pumasok na ng past 10 na may carbyo kayo eh.
02:08Huwag na kayong alis ng Kiapo area pagkitaas ng prosesyon.
02:11So dito na matutulog?
02:12Oo, dito. Kaya mga tao nakandito lahat sa Plaza Miranda.
02:20At bagaman hindi muna nagkaroon ng traslasyon mula taong 2021 hanggang taong 2023 binang pag-iingat sa gitna ng pandemia,
02:27na natiling buhay sa puso ng mga deboto ang pananampalataya.
02:32Wala mang traslasyon noon at nagpatupad ng social distancing sa labas ng simbahan.
02:37Kanya-kanya pa rin ang mga deboto na nagsagawa ng sarili-sarili nilang pagpapakita ng debosyon sa kabila ng banta ng COVID-19 pandemic.
02:43Kaya halos dumobli ang dami ng mga debotong nakiisa sa pista nang ibalik ang traslasyon noong 2024.
02:52Mahigit 6 na milyon ang mga deboto.
02:58At nitong nakaraan taon lang, naitala ang pinakamalaking crowd estimate ng mga deboto mula noong 2016.
03:05Mahigit 8 milyon ang malnanampalataya base sa monitoring ng GMA Integrated News Research.
03:11Lumaki lalo yan, milyon-milyon pa yung pumupunta dahil nagsimula na rin yung 24 hours coverage ng media sa pista ng Kiapo na dati lumalabas lang yan doon sa evening news.
03:23Pero kahit naman bago pa ang pandemia, hindi na iniinda ng milyon-milyon ang siksikan malapitan lang ang poong Jesus Nazareno.
03:33Kahit pa nga sa mga pagkakataong inabot ng 22 oras ang traslasyon.
03:38Tulad noong 2012, kung kailan nagkaroon ng banta sa traslasyon,
03:42ito raw ang isa sa pinakamahirap na traslasyon dahil bukod sa mas mahigpit na siguridad,
03:46sumabog pa ang dalawang gulong na andas ng poong Jesus Nazareno.
03:49Yung hirap na dinanas nila noong 2012 at saka yung pressure, yung stress na pero nairaos nila,
04:00yun talaga yung parang full feeling for them.
04:03Noong 2017 at 2018, umabot din ng mahigit 22 oras ang traslasyon.
04:11Malayo ito sa mabilis na usad na prosesyon ng poong Jesus Nazareno,
04:15noong ito ay iniikot pa lang sa paligid ng distrito ng Kiapo.
04:17Noon, hapon sinisimula ng prosesyon at dalawa hanggang limang oras lang, tapos na ito.
04:26Malalim na nga ang ugat na higit apat na siglong debosyon ng mga Pilipino sa puong Jesus Nazareno.
04:31Ayon sa website ng Kiapo Church,
04:32ang orinal na imahen, dumating sa bansa mula sa Mexico,
04:36dala ng mga rekuletos noong 1600s at unang inilagak sa bagong bayan,
04:41bago din nila sa Intramuros.
04:42Dahil lumakas ang debosyon sa puong Jesus Nazareno,
04:45isang replika ng imahen ang pinagawa noong 1700s mula rin sa Mexico
04:50at dinala sa Kiapo Church kung saan nananatili ito hanggang sa ngayon.
04:54Ang orihinal na imahen naman sa Intramuros,
04:56kasamang nabo ng masira noong World War II ang simbahan ng mga rekuletos.
05:00Yung mga galing sa Mexico, dumating siya dito,
05:03mga early 1600s,
05:05una siyang dinala sa simbahan ng San Juan Bautista sa Bagong Bayan,
05:09now Rizal Park Luneta.
05:11So nilipat siya sa Intramuros sa Recoletos Church,
05:15nasira na po yun noong World War II,
05:17noong Battle for the Liberation of Manila, February 1945.
05:22So wala na po yung galing sa Mexico.
05:23Para mapangalagaan ang imahen sa Kiapo Church,
05:30ang ulo nito ikinabit sa katawan na nililok nitong 1990s
05:34at permanenteng nakalagak sa Kiapo Church.
05:37Ang katawan lamang nito ang ipinoprosesyon ngayon.
05:40Kinabitan nito ng panibagong ulo
05:41at may mga bahagi rin na nirefurbish o inayos.
05:45At kung dati sa paligid ng Kiapo lamang isinasagawang prosesyon.
05:50Noong 2007,
05:51sinimunan ang pagbihayan ng puon mula Kirino Grandstand
05:53pabarik ng Kiapo Church.
05:55Paggunita ito sa paglilipat ng puon
05:57mula sa simbahan sa Intramuros
05:59patungo sa kasalukuyang simbahan sa Kiapo.
06:02To celebrate the special once in a lifetime
06:05400th anniversary, na hindi pala,
06:08ay bakit hindi natin ibalik
06:11sa lugar kung saan ang unang simbahan ang nasa Reno?
06:14So sa Rizal Park Luneta.
06:16So Kirino Grandstand,
06:18babalik dito,
06:192007 ginawa,
06:21January 9, 2007.
06:25Para sa GMA Integrated News,
06:28Rafi Tima Nakatutok,
06:3024 Horas.
Comments