00:00Ngayong Kapaskuhan, for sure marami sa atin ang excited na mamili gamit ang napamaskuhang pera.
00:06Pero paalala ng mga otoridad, lamina sa mga mag-online shopping,
00:10maging alerto at mapanuri para hindi mauwi sa wala ang inaasahang saya.
00:16Ang mga yan alamin natin sa sentro ng balita ni Joshua Garcia.
00:22Ngayong holiday season, it's time to give and to receive para sa ating lahat.
00:26Pero ang panahon na ito, abay sinusulit din ng iba para makapanloko,
00:31para hindi mauwi sa bato ang napamaskuhan o di kaya'y umuwing luhaan mula sa inaasahang bakasyon.
00:38Ngayong holiday season, nagpaalala ang Cybercrime Investigation and Coordinating Center
00:43sa tinatawag ng Top 12 Scams of Christmas.
00:46Kabilang na dyan siyempre ang online shopping scam, fake delivery scam,
00:51investment scam, impersonation scam, loan scam,
00:55at kahit na, charity scam.
00:57Ngayong mas pinadali na ng teknolohiya ang ating pamumuhay,
01:01mas pinadali din ang panloloko ng ilan.
01:03Paalala ng CICC, huwag magpapabudol sa mga too good to be true
01:08na unang-unang red flag na dapat bantayan.
01:11Ugaliin din anyang maging alerto at mapagmatsyag sa mga link na kiniklik online.
01:17Ang nakikita natin trend kasi ngayon na si Quing,
01:19nag-a-advertise na sila sa social media platforms.
01:22In fact, hindi ka actively naghahanap,
01:25pero dahil AI yung phone mo, may AI yung phone natin,
01:28na, halimbawa, nabulongan lang na, nag-uusap tayo,
01:31nasagap ng phone mo,
01:32siya na mismo magsasabi, oh, eto, deal to, eto yung mga hinahanap mo.
01:36So, yun yung nakikita natin trend na nag-a-advertise sila.
01:39At dadaling ka sa outside link.
01:41Ang paalala natin sa mga kababayan natin,
01:43don't transact off platform.
01:45Ibig sabihin, doon lang kayo sa platform na yun mag-transact.
01:47Mag-transact kayo doon sa mga apps na trusted natin na marketing and shopping apps
01:52kasi may additional layer protection yan,
01:55Vinivet yan.
01:56Paliwanag ng CICC,
01:57mahalagang sa trusted platforms lang nakikipag-transact
02:00upang magkaroon ng proteksyon,
02:02tulad na naman ng mga mekanismo nito pagdating sa returns.
02:05Ayon naman sa grupong Scamwatch,
02:07Pilipinas,
02:08huwag basta-basta magbibigay ng personal na impormasyon.
02:11Dapat po, sundin po natin yung contrast scam attitude.
02:14Apat lang po to.
02:16Yung unang-una, magdamot.
02:17Huwag po tayo mag-share ng mga personal information.
02:20Hindi ba?
02:20Yung pangalawa, magduda.
02:22Kapag let's say too good to be true na.
02:24Mga snap.
02:25Pag hindi po natin kakilala,
02:27huwag na po natin siyang engage.
02:28Kabilang din sa mga binabantayan ng mga otoridad
02:30ay ang mga panluloko pagdating sa delivery
02:33na hindi lamang ang mga customer ang napeperwisyo,
02:36kundi maging ang mga rider.
02:37Number two sa talaan namin ngayong holiday season,
02:41number one yung online marketing at saka shopping scam,
02:44na number two yung online delivery scam.
02:46Alam nila na marami tayong ina-expect na delivery.
02:49Hinahalo nila yan.
02:50Magdi-deliver, kunwari COD.
02:52Tapos ikaw naman nalilito,
02:54babayaran mo na lang,
02:55hindi mo tinitingnan.
02:57Pagbukas mo, bato.
02:59Pagbukas mo, basahan.
03:00Yan yung mga nangyayari din.
03:02Tapos ang iba pang scam,
03:04chine-chempohan na wala doon yung pagdi-deliveran nila
03:06para sasabihin,
03:07hindi ito yung pinadeliver.
03:08Pagtatawag, sige, bayaran mo muna.
03:10Eh, hindi mo nang pala pinadeliver yun.
03:12So, ito yung mga kailangang tandaan
03:13at saka iwasan at saka maging mapagmatsag
03:16yung ating mga kababaya.
03:17Panawagan naman ng CICC sa publiko,
03:19agad na i-report sa kanila
03:21ang mga mahikitang panloloko online,
03:23mapabayar ka man o seller,
03:25para matigil na ang pangbibiktima ng mga ito.
03:28Yan yung online na threat monitoring center natin,
03:3124-7 yan,
03:32para bantayan yung mga insidente ng ganito,
03:35mapatakedown yung mga,
03:37whether it's a marketplace
03:39or yung mga accounts inside those marketplaces
03:42ng iskan na yan.
03:42Even if hindi kayo na biktima,
03:44tinangkapa lang kayong biktima yan
03:45or alam nyo na na huli nyo yung nai-red flags,
03:48i-report nyo rin sa amin sa hotline 1326 na CICC
03:50para mapatakedown na natin yan
03:52at magawa na natin na action yan.
03:54Kasi ayaw na natin makapambiktima sila
03:56ng iba't pa natin mga kababayan.
Comments