00:00Sabi nga, innovation is seeing what everybody has seen and thinking what nobody has thought.
00:06Itinampok sa 2025 Presidential Philippine Innovation Awards ang 15 sa mga pinakamagagaling na innovators sa bansa.
00:16Kaya ngayong umaga, makakasama po natin si Undersecretary Rosemary G. Edelion
00:21mula sa Department of Economy, Planning and Development
00:24para pag-usapan ng mga highlights at inspirasyon sa likod ng 2025 Presidential Philippine Innovation Awards.
00:32Kasama rin po natin si Reginald Magnaye ng Bamboo Jet,
00:36isa sa mga 2025 Presidential Philippine Innovation Awardees of the Year
00:40para ibahagi ang kwento sa likod ng kanilang makabagong solusyon.
00:44Good morning po at welcome po dito sa Rising Shine, Pilipinas.
00:47Yes, good morning Sir Audrey and Ma'am Ice.
00:50Yes, good morning.
00:50Yusik, muna sa lahat, congratulations po sa matagumpay na pagdaraos ng 2025 Presidential Philippine Innovation Awards.
00:58Kamusta po ang naging takbo ng event at ang overall na response mula sa ating mga kalahok at awardees?
01:05Oh, it was overwhelming. Naging maganda yung naging culmination ng event.
01:11The awards was held yesterday. Nandun si Executive Secretary on behalf of the President kasi nagpunta yung sa calamity area si Presidente.
01:22So he delivered the speech on behalf of the President.
01:25Kasi itong Philippine Innovation Awards na to, it's a major initiative of the National Innovation Council na ang chair natin is the President himself.
01:34So siya ang ano nito. And then we had, as you said, 15 finalists.
01:42And among this, lima ang awardees natin ng mga Philippine innovators.
01:47Well, pag panag-usapan ng innovation, of course, in the future, ito yung magpapadali sa buhay ng mga Pilipino.
01:54So kasama natin yun si Sir Reginald mula sa Bamboo Jet, isa sa mga awardees ngayong taon.
02:01So Sir Reginald, maring mo bang ikwento sa amin yung tungkol sa inyong innovation?
02:07Ano yung mga pangunahing problema ang tinutugunan nito? At sino yung mga pakikinapa?
02:11Actually, yung innovation ko po is called Bamboo Jet, Bamboo Treatment System.
02:19Actually, it's a very simple system po, wherein we apply pressure doon sa bamboo to push out the starch ng bamboo
02:29because ito po yung naging rason para maging non-durable and short-lasting yung bamboo
02:37because of the starch na kinakain siya ng anay at ng fungus.
02:43Kaya this technology will make the bamboo po last up to 25 years, or more than 25 years.
02:50So yes, yan po yung naging problema.
02:52And regarding po doon sa question kung sinong matutulungan,
02:55all the stakeholders or sa ecosystem ng bamboo industry like the farmers,
03:02the craftsmen, mga furniture makers, architects and interior designers,
03:08sila po yung magbe-benefit dito because the long-lasting treated poles
03:13will be readily available na po sa market for them to use.
03:18Yusek, sa dami-dami po yung proyekto ngayong taon,
03:20ano po yung innovation na tumatak sa inyo?
03:24O mahalaga para sa inyo?
03:27Actually, for this year, nag-focus tayo sa tatlong themes,
03:31food and agribusiness, health and well-being, learning and education.
03:35Actually, lahat ng limang awardees talagang, ano sila,
03:39very outstanding yung kanilang innovation.
03:44Yung bamboo jet is also, isa talaga siya sa tumatak din sa amin
03:49dahil yung usual na pag-treat ng bamboo kasi,
03:53it takes mga three weeks na binababad siya dun sa solution.
03:58So with this particular technology or innovation,
04:04parang one hour, no?
04:05One hour lang per pool ang kakailanganin.
04:08So you can just imagine kung gano'ng kabilis,
04:11kunwari, may calamity tayo, huwag naman sana madagdagan, no?
04:14And then you need to rebuild houses.
04:16Tapos eh, mahirap makakuha ng steel,
04:20ng mga iba pang mga construction materials,
04:25but we have bamboo all around, di ba?
04:27So, mas mabilis natin matutugunan yung mga housing,
04:32yes, yung mga needs na yun.
04:33Shelters.
04:34Correct, oo.
04:36Well, Sir Reginald, paano naman nakatulong itong recognition nito
04:40mula sa Phil innovators para sa bamboo jet, ano,
04:44na makakilala ito ng ating mga kababayan,
04:47kung ano yung in-offer niyo mga services?
04:49Yes, actually, malaking tulong po itong,
04:52itong Philippine invasion sa aming paglalakbay,
05:00sa aming negosyo, no?
05:02Kasi at the start na medyo nahihirapan talaga kami
05:06because yung market medyo, ano pa,
05:08medyo hindi pa ganun ka-establish yung market.
05:12Kaya yung avenues like this will really help small businesses
05:15and innovations like us, no, catapult our ideas, no,
05:19to become, to really solve real-life problems
05:23and be profitable, no, and help more people along the way.
05:27So nagsilbi rin itong promotion?
05:29Yes, yes, yes, yes.
05:31Aside from the grant that we will be getting, no.
05:37Yusek, para sa inyo, sa inyong perspektibo,
05:40gaano po kahalaga ang papel ng innovation
05:42sa pag-unlad ng economy ng bansa?
05:45Yeah, in fact, maganda nga na mayroon ng National Innovation Council
05:52and chaired by the President.
05:54And talagang sa lahat ang mga meetings namin,
05:56si Presidente ang nag-convite talaga.
05:59So really keeps us on our toes, no?
06:01Pero importante talaga na may innovation,
06:04importante, laging na nga namin tinitingnan yung mga,
06:07let's say, mga nakikita natin yung produkto dito.
06:10Ilan lang ba dito yung nag-originate sa atin?
06:13Diba, kakaunti eh.
06:14The thing is, kung yung produkto galing sa atin,
06:18so mas marami yung makikinabang dito,
06:21also in terms of employment,
06:23at mas makikilala tayo sa buong mundo.
06:26Ang isa pa rin kasi namin na pinopromote is,
06:29it has to be IP-based.
06:31So nakaregister to mga, may mga patents to,
06:34utility model, industrial design.
06:36So talagang meron silang right to that particular innovation.
06:42So kaya nga, ginawa na namin ito ng branding,
06:46na Philippine innovation.
06:48So pag marami kang produkto na nagaling sa'yo,
06:52and ang gusto namin is ma-market ito sa all over the world,
06:55so mas marami kang drivers of economic growth,
06:59mas marami ka rin na magiging sources of employment,
07:03mas marami yung talagang pwede nating maging development.
07:08Well, bilang panghuli,
07:09Sir Reginald, ngayon nabigyan po kayo ng pagkilala at cash grant.
07:14Paano nyo po ito gagabitid para mas mapangunod pa
07:17at mapalawak pa yung inyong innovation?
07:19Yeah, we have a long way to go.
07:23This will go a long way, this grant,
07:26kasi we will be using this to further improve our system
07:31and really market bamboo in the,
07:35hindi lang sa Pilipinas but worldwide.
07:37The true beauty and elegance and durability of bamboo
07:41through our bamboo jet, bamboo treatment system.
07:46Again, congratulations sa lahat ng mga innovators
07:48na binigyan ng pagkilala
07:50and hopefully, itong mga innovation na itong
07:52maggamit ang mga Pilipino.
07:54Yung segmentahin na rin po sa ating mga Pilipinos
07:58na lumilika at nag-iisip na patuloy na g-innovate ngayon
08:01para sa ikuunlad ng bansa.
08:03Yeah, and thank you once again for this opportunity.
08:07And as mentioned,
08:10itong Presidential Philippine Ovation Awards.
08:12This will be an annual competition.
08:14So, abangan next year.
08:16We hope to, we intend to come up with a call again.
08:20Para sa mga gusto sumali dito sa awards na ito,
08:24siguro as early as the end of this year
08:27para sa 2026 na awarding.
08:30So, watch out for our announcements
08:34sa aming Facebook pages ng DepDev.
08:37And yung Philippine Ovation website.
08:39Meron kami, may website din ang Philippine Ovation.
08:42So, patuloy natin na pinopromote talaga ang Philippine Ovation
08:46and sana nga mas makilala pa sa buong mundo
08:52ang mga gawang Filipino.
08:54Again, congratulations sa ating mga bagong innovators.
08:57Nakasama po natin yung umaga si Yusek Rosemary Edilion
09:01mula sa Department of Economy, Planning and Development
09:03at si Reginald Bagnaye ng PAMBUJEP.
09:07Isa sa mga 2025 Presidential Field Innovation Awardees of the Year.
09:10Maraming salamat at congratulations po ulit.
09:12Salamat.
09:13Salamat.
09:13Salamat.