00:00Şerif Barış bizi bekliyor, Kocaeli Üniversitesi Öğretim Üyesi.
00:05Hemen bağlanalım, durumu soralım kendisine.
00:08Hoş geldiniz yayınımıza.
00:12Geçmiş olsun diyorum öncelikle.
00:15Sağ olun, geçmiş olsun.
00:16Siz bulunduğunuz noktada nasıl hissettiniz?
00:19Önce onu sorarak başlayayım.
00:20Buyurun Şerif Bey.
00:21Ben İstanbul Bostancı'da hissettim.
00:23Kısa süreli uzak bir deprem gibi sarstı.
00:26Zaten benim alanım sismoloji uzmanı olduğum için depremi uzakta ve orta büyüklükte bir deprem olduğu belliydi.
00:37Dolayısıyla bizim hep bahsettiğimiz aslında Türkiye'nin bir deprem ülkesi olduğu gerçeğiydi.
00:44Altıdan büyük depremlerin Türkiye'de her bir buçuk yılda bir ortalama mutlaka meydana geldiği bilinen bir gerçekti.
00:51Bu da bunlardan bir tanesi.
00:52Şimdi biz kendi aramızda da konuştuk Sayın Barış.
00:56Siz çok daha deprem bilimci olarak bize sağlıklı bir bilgi verebilirsiniz bu hususta.
01:006.1 büyük bir deprem nihayetinde.
01:04Böyle depremlerin ardından şimdi peş peşe 4, 4.01, 4.6, 4.6 gibi açı sarsıntılar gördük.
01:11Devamı olur mu sorusunu öncelikle merak ediyorum.
01:14Başta o bölgede yaşayan halk elbette.
01:16Bir de ne kadar sürebileceğini tahayyül etmek mümkün mü sizce?
01:19Tahmin değil hesaplamalar yaklaşık bir yıl arçıların süreceğini söylüyor.
01:25Bu 6.1 büyüklüğünde bir deprem ise 5.1'e kadar arçı depremlerin olabileceğini ilk anlarda ve günlerde daha fazla sayıda zaman içerisinde yavaş yavaş azalacak sayıları oluş sayıları ve süreleri uzayacak.
01:41Yani depremler arasındaki süre uzayarak bu sönümleme sürecine devam edecek.
01:47Ama bu mutlaka yaklaşık bir yıl sürer o bölgede bu etkinlik.
01:51Dolayısıyla insanların da panik içerisinde olmaması lazım.
01:54Zaman zaman hissedilir büyüklükte arçılarla karşı karşıya gelebilirler.
01:59Evet 20.06'da 4 büyüklüğünde bir deprem olduğunu yine arkadaşlarım iletiyor bana.
02:06Ben de burada seyircilerimize de söylemiş olayım kendimize de hatırlatmış olabilirdim.
02:12Şimdi her depremin ardından tabii ki böyle elimiz yüreğimizde kalbimizi tutuyoruz.
02:18Bir daha olur mu?
02:19Daha büyüğü olur mu?
02:20İşte İstanbul Büyük İstanbul depreminden bahsettik.
02:23Günlerce haftalarca Silivri depreminden sonra konuştuk.
02:25Şimdi Balıkesir'de, Bandırma'da o bölgede özellikle sosyal medyayı siz konuşurken şöyle biraz tarayayım biraz bakayım dedim ama
02:32tabii ki sosyal medyada da inanılmaz bir bilgi kirliliği de oluyor.
02:36Hem endişeye muhal verebilecek bilgiler oluyor.
02:39Bize buna dair ne söyleyebilirsiniz?
02:41Yani işte yapılan araştırmalar o bölgede büyük bir depremi bekliyor mu mesela?
02:47Şöyle bakın büyük bir depremi beklemek başka bir şey.
02:50Bu depremden sonra bu depremin öncü olup olmayacağını söylemek bambaşka bir şey.
02:56Buyurun dinliyorum sizden.
02:58Büyük depremi söyleyebilmek için o bölgenin uzun dönem deprem etkinliğine bakılarak bir olasılık hesabı yapılması lazım.
03:05Ama bunu zaten bölgesel anlamda tek tek yapmak çok kolay bir iş değil.
03:11Ama bu deprem bir öncü mü?
03:14Bunun arkasından büyük bir deprem gelecek minin cevabı kesinlikle Türkiye'deki büyük depremlerin tamamı %95'i ne yakını doğrudan meydana geliyor.
03:25Yani herhangi bir öncü deprem aktivitesi oluşturmuyor.
03:28%5 gibi bazı küçük olasılıkla depremlerinde arkasından büyük depremler meydana geldiği durumlar var.
03:35Bunlar düzenli değil.
03:37O yüzden çok fazla şey söylemek mümkün değil.
03:40Ama biz hep bir yanlışa düşüyoruz.
03:43Deprem olunca depremi konuşuyoruz.
03:45Aslında deprem olmadan bizler bu tür depremlerde nasıl zararsız atlatırız?
03:51Bu tür depremlere nasıl hazırlanırız?
03:54Bunu konuşmamız lazım.
03:55Az evvel siz de söylediniz.
03:56Biz Silivri depremini konuştuk.
03:59Ama üzerimize düşen vatandaş olarak, kurumlar olarak, belediyeler olarak neler yapılması gerektiği konusunda çok fazla yol almadık.
04:09Çok konuşmadık mesela.
04:10Sanayicinin de, insanların da evlerinde, iş yerlerinde ve devlet kurumlarında, binalarında yapması gereken depremin zararını azaltacak çalışmalar var.
04:22Şimdi siz de gösteriyorsunuz.
04:24Bakın bu bina muhtemelen mühendislik hesaplarına uymayarak yapılmış bir bina.
04:30İlk yıkılış özelinde çok fazla demir donatı görünmüyor veya demir donatı varsa da çok ince demirler veya yetersiz demir kullanılmış gibi uzaktan görünüyor.
04:41Dolayısıyla bizim hem yapısal anlamda hem de sadece yapıları konuşmadan toplumsal dirençlik anlamında depreme bir hazırlığı konuşmamız lazım.
04:52Yani biz yapılar çok sağlam, tamam oh ne güzel depremden korunuruz gibi bir anlayışın içerisine de girmememiz gerekiyor.
05:01Çünkü eşyalar var, mobilyalar var, makineler var, malzemeler var.
05:06Bunların bile mutlaka bir bizim tehlikeli dediğimiz mutlaka sabitlenmesi gereken savrulan, devrilen eşyalardan, malzemelerden, makine ve stok kullanılan malzemelerden iş yerlerinin mutlaka önlem alması lazım.
05:22Ve bu tür teknik olarak henüz dünyada deprem önceden bilmek mümkün değilken yani vatandaşın mal kaybını azaltmayacak bu tür bilgiler çok da maalesef kesin söylenecek cevapları yok.
05:39O yüzden biz bunlarla zaman kaybetmek üzerine yerine mutlaka neler yaparsak biz olası büyük bir depremde daha zararlı çıkarız.
05:48Biz bunu anlatmak, bunu göstermek, bunu öğretmek ve bunu toplumun her kesimine yaygınlaştırmamız lazım.
05:55Yani devlet, afat, belediye ayrı ayrı bir şeyler yapıyorlar.
06:00Evet ama vatandaşın da şirketlerin de yapması gerekenler var.
06:05Ve vatandaşların da yine bu yapılanları mutlaka talep etmesi gerekiyor belediyelerden ve seçtikleri milletvekillerinden, bakanlıklardan.
06:14Ve vatandaşın da üzerine düşen görevler var depremle ilgili yapmaları gereken hazırlık anılmada.
06:21Peki tabii ki.
06:22Şerif Hocam lütfen bizimle kalın.
06:25Eray Hocam'ın da size bir sorusu varmış.
06:26Buyurun hocam yöneltebilirsiniz sorunuzu.
06:28Hocam saygılar şimdi burada tabii bulunduğu yer itibariyle sizler biliyorsunuzdur, biz bilemiyoruz tabii ki bu işte fay hatları, hangi istikamette uzanan fay hattı üzerinde oldu, bu fay hatlarına göre başka fay hatları harekete geçebilir mi?
06:47Bu konuda bir bilgi vermeniz mümkün mü?
06:50Tabii şöyle ben sismoloğum, benim için fay hattından çok çünkü biz her zaman 6 veya 5,5 büyüklük bir deprem üreten fayın yeryüzünde izini bilemeyiz, göremeyiz.
07:01O jeoloji uzmanlarından alanıdır.
07:03Ben bir sismoloğum, ben depremin hangi fay üzerinde, hangi tür faylanmaya ait olduğunu söyleyebilirim.
07:12Ancak bu depremin etrafındaki bölgeye gerilme aktarımı bir kolomb dediğimiz bir transfer yöntemiyle hesaplanır, bu fayın belirli bölgelerine gerilmelere aktarılır, belirli bölgesindeki, çevresindeki bölgelerde de gerilmeler boşalır.
07:29Bu çalışmaları yapmadan hemen şu olur, bu olur demek çok da doğru değil, insanları da yanlış yönlendiririz.
07:36Çünkü yer altında bilmediğimiz bir derinlikte olan bir olayı, burada herhangi bir analiz yapmadan yapacağınız her türlü yorum aslında insanlara fayda değil, maalesef zarar verebilir.
07:50Bu nedenle bunun bir başka büyük depremi uzak alanda tetiklemesinin çok da mümkün olmadığını, sismolojide böyle bir şey mümkün değil ama gerilme aktarımıyla bu fayın etrafında parçı depremlerin olabileceğini,
08:04işte bu az evvel size söylediğim bir yıllık süreçte de hissedilir artçıların, 5.1'e kadar olan artçıların olabileceğini söylemek mümkün.
08:14Diğer konular tamamen...
08:15Hocam o bir yıllık süreçte dediniz ya, şimdi üstüne basa basa sormak istiyorum, hani bizi Balıkesir'den izleyenler için,
08:22yine merkez üstünün Balıkesir olacağı artçı sarsıntılardan mı bahsediyoruz ya da...
08:26Evet, evet, evet. Artçı sarsıntılar yaklaşık bir 40-50 kilometrelik yarı çap alanında, o dış merkezin etrafındaki bölgede meydana gelebilir.
08:37Bunlar bilinen ve tahmin edilen konulardır ama bundan sonra bir başka deprem, büyük deprem olur mu demek çok da kolay ve mümkün değil.
08:46Elbette. Hocam sosyal medyaya girdiniz mi bilmiyorum.
08:49Şimdi eminim, tamam size de çok yazılıyordur eminim. Böyle zamanlarda işte A deprem uzmanı, B deprem uzmanının açıklamaları,
08:59eski cümleleri de çok böyle söylenir, hatırlatılmaya çalışılır.
09:03Mesela bir açıklama var buna dair, işte Üşümezsoy demiş ki Nisan ayında Bandırma ilçesi ve çevresinde,
09:10yani Balıkesir'in Bandırma ilçesi ve çevresinde 50 yıl içinde iki büyük deprenin yaşanabileceğini açıklamış.
09:16Sarıköy fay hattı büyük risk taşıyor demiş.
09:20Buna dair, buyurun hocam.
09:22Şunu söyleyeyim, bir yerin deprem olasılığını söylediğiniz zaman 50 yıl için, 10 yıl için yanına %60 gibi, %80 gibi bir olasılık hesabı koymanız lazım.
09:34Ben sismolojide bu özellikle bir başka kanalda söyledim.
09:39Bir bölgenin deprem olma ihtimalini hesaplayabilmek için, o bölgede son 120 yılda veya işte son 125 yılda olmuş depremlerin oluş sayıları ve aletsel büyüklükleri listelenir.
09:52Belirli bir bilimsel yöntemle bunlar ayıklanır ve bir olasılık modeliyle geleceğe dönüp tahmini analizler yapılır.
10:00Henüz ben bu analizleri şu an yapmış değilim.
10:03Bu bir süreç isteyen bir çalışma.
10:05Tabii ki.
10:06Bu çalışmaların sonucunda 10 yıl, 20 yıl, 50 yıl için o bölge ve o bölgeyi etkileyen 100 kilometre yarı çapındaki bir alan için bir olasılık hesabı söylenebilir.
10:17Ama bunun olasılık, 50 yılda büyük deprem olacak dediğin zaman yüzde kaç olasılığı söylenmesi lazım.
10:25Bunu kim söylerse söylesin, eğer bu rakamı söylemiyorsa o herhangi bir hesap yapmamış demektir.
10:31Elbette çok kolay, 50 yıl içinde iki tane fayda deprem olacak demek ama bunu 50 yıl sonra kim görecek, kim bunu teyit edecek gibi konular tamamen spekülasyondur.
10:43Bilimsel değildir. Bilimsel bir gelecekle ilgili projeksiyon yapılacaksa mutlaka olasılık yöntemleri vardır.
10:51Veriler deprem verileridir.
10:53AFAD'dan, Kandilli'den çekilir.
10:55Bu verilere bir olasılık modeli bilimsel bir yöntemle yaklaşılır.
11:00Bu B değeri dediğimiz bir değerdir.
11:02Biz bunu lisans öğrencilerine ödev veririz aslında bitirme tezi olarak.
11:06O çocuklar bile yapabilir.
11:08Ama bu hesap yapılmıyorsa, bir yüzde olasılık verilmiyorsa çok da dikkat alınmaması gerekir.
11:14Evet. Teşekkür ediyorum Şerif Hocam.
11:16Konuklarımın sorusu var mı bilmiyorum sizi uğurlamadan önce.
11:20Var mı hocalarım?
11:22Yok herhalde. Tüm merak ettiklerimizi söylediniz.
11:24Zaten yeni bilgiler geldikçe de bizler tekrar belki telefonunuz meşgul çalmazsa o zaman zarfında.
11:31Biliyorum siz de çokça aranıyorsunuzdur.
11:33Hala arıyorlar.
11:34Hala arıyorlar değil mi hocam?
11:35Sizin bize söylemek istediğiniz bir şey var mı peki?
11:37Yani şuna dikkat edin deyip üstüne basa basa biliyorum her ne kadar söyleseniz de böyle anlarda insan bildiğini okuyor.
11:45Çünkü panik, panik, panik.
11:46Buyurun hocam.
11:47Şöyle şimdi hep eğitim şart diyoruz ya.
11:50Çok doğru.
11:51Afet bilinci içinde bizim aile afet planı yapılarak zaman zaman evin içerisinde kurumlarda, şirketlerde tatbikat yapılması lazım.
12:02Bu tatbikat tamamen tahliye değil, çök kapandı.
12:05Biri deprem diye bağırıp deprem sırasında çök kapan tutun hareketi dediğimiz hareketi yapmayı öğrenmeniz, kas refleksi oluşturmanız lazım.
12:15Beyin hafızası, kas hafızası oluşturmak lazım.
12:18Bunun gibi bir sürü önlem var.
12:19Asıl bizim konuşmamız gereken konular bunlar toplumsal bir seferberlikle Birleşmiş Milletler afet zararlarının azaltılmasını 15 yıllık dönem için dünyaya deklere etti 2015 yılında.
12:33Bizim de bir deprem ülkesi olan ülkemizde mutlaka afet eğitim seferberliğinin, afet bilincinin mutlaka 15 yıllık bir plan içerisinde, 15 yıllık bir dönem içerisinde bir seferberlik ilan edilmesi lazım.
12:47Yoksa biz her seferinde maalesef bu manzaraları görür ve bu telefon konuşmalarını yaparız.
12:53Maalesef hocam çok haklısınız.
12:55Çok teşekkür ediyorum Şerif Hocam.
12:57İyi yayınlar düzgünüm.
12:57Deprem bilinci Prof. Dr. Şerif Barış bizimle birlikteydi.
13:01Çok kısa sürede ne anlatılabilirse, ne sorulabilirse hepsini sorduk kendisine.
13:05Şimdi ekranlarını şu an açanlar varsa, belki bu depremi hissetmemiştir ama evine şu an geldi ve açtı haber global ekranlarını.
13:14Ne olduğunu anlamaya çalışırken, evet Balıkesir'de 6.1 büyüklüğünde bir deprem meydana geldi.
13:21Yaklaşık 40 dakika önce, 40-45 dakika önce ve o depremin ardından 3 farklı zamanda, 4'ün üzerinde açı sarsıntılar meydana geldi.
13:30Şerif Hocam da söyledi, kendisi deprem bilinci.
13:32Dedi ki bir yıl içerisinde merkezinin balık üssü olabileceği, yine 4'ün üzerinde, 5'in üzerinde depremler yaşanacaktır dedi.
13:40Ve evet, Edremik'ten canlı görüntüleri getiriyoruz.
13:43Sol tarafta ise sındırgıdan, yani depremin merkez üstünden yıkılan bir binanın görüntüsü.
Yorumlar