00:00Samantala sa kapangirian po ng Proclamation No. 339, Series of 2012,
00:04official na idiniklara po ang Agosto bilang History Month taon-taon.
00:08Mga kababayan, balikan po natin ang kasaysayan.
00:11Alamin ang mga programa at aktividad ng National Historical Commission of the Philippines
00:15o NHCP ngayon taon.
00:18Makakasama po natin ang Historical Science Development Officer 2
00:21ng NHCP, Sergio Femio Agbayan III.
00:25Magandang umaga po at welcome back to Rising Shine, Pilipinas.
00:27Magandang umaga, Sir Audrey, Ma'am Diane.
00:30Isa makasaysayang History Month po sa ating lahat.
00:32Isa makasaysayang History Month.
00:34Nagbabalik ulit, Sir Yuffie Agbayanio.
00:36Alright, Sir, tell us about itong celebration natin ngayong buwan na ito.
00:41Sa dami po ng historical events sa Pilipinas,
00:44alin po yung talagang dapat ay hindi po natin makalimutan ng ating mga kababayan?
00:49Ang nakakatawa po sa August kaya siya napili ng History Month
00:51kasi ang daming historical events na talagang nakabuo ng ating mansan na nangyari sa August.
00:56At magandang mabigyan ng highlight dito yung events leading to the Philippine Revolution.
01:00So nagsimula ang Himagsikang Pilipino, August 1896.
01:05Kaya rin napili yung National Heroes Day as the last Monday of August
01:09ay dahil sunod-sunod po yan mula Cry of Pugadlawin,
01:12nagdesisyon yung ating mga kababayan na ayaw na natin magpasakop sa dayuhan,
01:16kailangan na nating lumaya.
01:18So yung from Cry of Pugadlawin or yung Cry of Malintowak hanggang sa labanan sa San Juan del Monte
01:25na ngayon ay pinaglabanan yung tawag sa area na yun,
01:28nangyari ito August 30, 1896.
01:32Ito yung panahon kasi na talagang nagdesisyon yung ating mga kababayan ayaw na natin magpasakop
01:36at may kita natin dito yung pakikilahok ng karaniwang mamamayan sa pagbuo ng kasaysayan.
01:41Kung wala yung karaniwang mamamayan, walang kasama si na Bonifacio, si na Emilio Jacinto
01:46na lumaban doon sa mga Espanyol.
01:48So maganda matandaan natin itong bahaging ito ng ating kasaysayan
01:51para ma-realize natin, ang kasaysayan hindi lamang para doon sa mga big figures
01:55pero para din sa mga karaniwang mamamayan.
01:58Paano po maiiwasan yung historical amnesia?
02:01Kasi nakakalibot na yun iba yun, lalo na sa mga kabataan na mas exposed sa social media.
02:07Ang magandang intervention po dyan, yung mismong social media
02:10na sa tingin natin ay nagiging source of amnesia
02:13or mas malala pa nga distortion ng kasaysayan.
02:16Doon din natin ipasok yung ating kasaysayan.
02:19Magbahagi ng mga tidbits, ipakita kung paano namumuhay ating mga kababayan
02:23noong unang panahon.
02:25At nakakatuwa po dahil dumarami po yung mga content creators
02:28tungkol sa ating kasaysayan.
02:29Halimbawa, kung familiar po kayo kay Mighty Magulang.
02:31Yes, Mighty Magulang.
02:33Sa TikTok.
02:34So nakakasama po namin siya sa mga activities recently.
02:36In fact, mamaya po, mayroong women's talk sa Metropolitan Theater Manila
02:40na isa po siya sa mga panelists.
02:42So, sa mamagitan nito, yung interest ng genealogy, interest ng daily history,
02:47mga nagpo-post ng lumang letrato, nagpo-post ng mga trivia.
02:51As long as yung mga pinapost natin sa social media mayroong basihan.
02:55Pwede natin is-site yung mga sources.
02:57Ang aklat natin ito mababasa.
02:59Makatulong tayo sa pagbawas ng historical amnesia
03:02at sa pag-contra din sa historical distortion.
03:04Oo, tsaka mas lalo nagkakaroon ng interest din yung mga kabataanan.
03:08Kasi ang creative talaga ng mga content creators.
03:11Ano po yung theme ng ating celebration this year?
03:13Masakto nga po, dahil ang tema ngayong taon ay
03:15diwa ng kasaysayan, kabilin sa kabataan.
03:19So talaga naka-geared towards the youth.
03:21Dahil larumaga, yun nga, nabanggit yun na po
03:23na kailangan ng ating mga kabataan na matuto ng ating kasaysayan.
03:26At ngayong taon po kasi tatlong major historical figures
03:29ang nagderiwang ng 150 anibersaryo ng kapanganakan.
03:34Si Gregoria de Jesus, si Emilio Jacinto, at si Gregorio del Pilar.
03:39Silang tatlo po, nung kabataan nila,
03:41lumaban agad sila para sa kabayan.
03:43Wala pa silang 30 years old involved na sila sa pagbubuo ng bansa.
03:47So we encourage our youth to become part of nation building.
03:51We encourage the youth to see the hero in themselves.
03:53Ano po yung mga aktividad na nakaline-up para sa buon na ito?
03:58So nakikita niyo po kanina, nag-launch po tayo ng History Month
04:01through the History to Experience or His2X,
04:05kung saan talagang pinakita natin kung ano yung iba't ibang paraan,
04:08kung paano ma-experience ang history
04:11mula sa kasuotan, mula sa mga re-enactments,
04:15sa mga aklat at mga iba-iba pang bagay.
04:18Sinugundahan niyan, yung GSIS naman,
04:20nag-smount po ng Historian's Fair.
04:21Ngayong linggo po, hitik na hitik,
04:23meron po tayong skill local,
04:25which is a training po para sa mga local historians
04:28sa makapagsulat ng mga papel tungkol sa kasaysayan.
04:31And at the same time, para naman sa mga kabataan,
04:33may team pala kasaysayan para sa kabataan ng Metro Manila
04:37para itong series of competitions
04:38to encourage the youth to be part of history.
04:42And of course, nandyan po yung mga holidays natin,
04:44katulad ng National Heroes Day,
04:46Ninoy Aquino Day, at marami pang iba.
04:49Oo, siksik ka ang mga aktividad para sa buwan na ito.
04:52Or tungkol naman doon sa digital preservation
04:54ng historical documents,
04:56may mga program at aktividad rin po bang NHCP para dito?
04:59Ang malaking bahagi po nito,
05:01ginagawa natin through the National Memory Project.
05:03Isa po siyang website kung saan pwedeng i-upload
05:06yung mga sources tungkol sa ating kasaysayan
05:09na scanned from different sources,
05:12especially sa collection po ng NHCP.
05:14So, may iba-ibang levels of access ito.
05:16Halimbawa, may mga books na pag-aari ng NHCP
05:20na pwedeng basahin ng libre.
05:22May iba naman ay pwedeng ma-access
05:23ng mga kababayan natin
05:25through our museums and through our library.
05:27Pero maganda po nito,
05:28we also call on our mga kababayan
05:31kung gusto nyo pong magbahagi
05:33ng mga kaalamang tungkol sa kasaysayan
05:35through this website,
05:36ay open na open po ang NHCP makipagtulungan.
05:38Well, of course,
05:39kung hindi natin babalikan yung ating kasaysayan,
05:41eh nagkakamali tayo sa pag-usad
05:44o sa ating kinabukasan.
05:45Kung may isang aral po ng kasaysayan
05:48na gusto nyo ipabatid sa ating mga kabataan,
05:51ano po yun?
05:53Gaya na nabanggit ko po kanina,
05:55ang kasaysayan hindi lamang po
05:56para sa mga may malalaking pangalan,
05:59hindi lamang para sa mga mayayaman and all that.
06:05Tayong lahat po ay lumilikha ng kasaysayan.
06:08Kaya ito po ang dahilan kung bakit natin dapat
06:10pangalagaan yung ating kasaysayan.
06:12Dahil kung hindi tayo matututo
06:13sa mga aral ng ating kasaysayan,
06:15ano kaya ang kasaysayan
06:16ang iiwan natin sa mga susunod na generasyon?
06:19Yung mga desisyon natin ngayon,
06:21nagiging kasaysayan sa kinabukasan.
06:23Ayun.
06:23Tsaka may maganda na sabi rin ka rin sa Sir Yuffie,
06:25yung find the hero in you.
06:27Yes.
06:28Di ba?
06:28O, maraming salamat po,
06:30Sir Yuffie,
06:31yung Agbeni III,
06:32wala pa sa National Storkel Commission
06:33of the Philippines.
06:35At muli,
06:35Happy National Storkel Month sa ating lahat.
06:38Maraming salamat po.
