Skip to playerSkip to main content
Aired (August 1, 2025): Let’s kick off 'Amazing Earth's' 3-part anniversary as Dingdong Dantes investigates why dinosaurs vanished 65 million years ago—exploring the science, evidence, and leading theories behind their extinction. #AmazingEarth

Category

🎈
Fun
Transcript
00:0065 million years ago, dinosaurs ang nag-ahari sa ating mundo.
00:07Pero kanilang higanting versyon ng Animal Kingdom, bakit siglang na wala?
00:12Yan ang ating i-investigahan.
00:14Tara samahan niyo ako, pasyutin natin sa kwentong amazing number 5,
00:19Ang Mundo ng Mga Dinosaur.
00:22Mga dinosaur ang nag-ahari noon sa mundo.
00:25Nilakad rin nila ang mga lupain at kabundukan.
00:28Binuhay rin sila ng mga ilog at karagatan.
00:31Pati na rin ng hangin at sinag mula sa halaminan.
00:36At makipagdigmaan din sila sa mga kapwa nila.
00:41Pero dumating ang isang araw na tatapos sa kami ng pag-ahari.
00:46Aalamin natin kung anong nangyari sa mga sandaling noon.
00:49At ang kwento kung paano nagwakas ang kanilang balahon.
00:53The Last Day of the Dinosauros.
00:56Flashback tayo sa Earth.
00:5865 million years ago.
00:59Mas mainit noon sa mundo.
01:02Sa West Coast ng North America,
01:05sa paanan ng mga dambuhalang bundok,
01:07matatagpuan ang luntiang kagubatan.
01:10Ito ang teritoryo ng mga ultimate na nilalang ng sinaunang panahon.
01:15Ang mga dinosaurs.
01:17Ito ang Quetzalcoatlus.
01:18Quetzalcoatlus.
01:19350 pounds ang bigat at 40 feet ang haba ng pakpak niya.
01:23Sila ang pinakamalaking nilalang na kayang lumipad sa buong kasaysayan ng mundo.
01:28May nakita itong pwedeng pang-breakfast.
01:30Uy, masarap.
01:31Masustansya at may hirap tanggihan.
01:3318 years pa ang bibilangin bago maging nakakatakot ang baby dino na ito.
01:40Ngayon, ilang pulgada pa lang ang taas ng baby Tyrannosaurus rex.
01:44Cute pa siya at pwedeng-pwedeng mabiktima.
01:47Pero teka, may banday pala sila.
01:50Ang daddy niya, isang mabangis na T-Rex.
01:53Naghahunting ito.
01:55Sa talas ng pangamoy niya, malayo pa ang biktima na lalanghap agad niya.
01:59Gamit din niya ang pangamoy sa pagbabantay ng bata.
02:02Alam niya kapag may paparating na problema.
02:05Kaya balik agad siya sa anak niya.
02:07Dahil sa bilis ng metabolism ng giant flying dinosaur,
02:11dapat lagi siyang kumakain.
02:13At para makalipad, kailangan ito ng masustansyang protina
02:16tulad ng isang 3-pound na baby T-Rex.
02:21La, kinain yung bata.
02:23Isa pa?
02:24Lagot ka.
02:25Ayan na si daddy T-Rex.
02:27Galit na.
02:29Kahit kayang maglayad ng malayo ng mga lapad na pakpak ng ketsol coatlos,
02:35dahil sa laki nito,
02:37hirap itulong ipad kapag na-corder.
02:41Doko, nakagaduloy ang bundot mo.
02:46Maswerte sa ngayon ang giant flying dinosaur.
02:49Samantala, sa buong bugad ng itlog ng T-Rex,
02:53iisa lang ang nabuhay.
02:55At kung makaliligtas siya hanggang pagtanda,
02:57lalaki siya ng 17 feet
02:59at titimbang ng mahigit titong tonelada.
03:03Pero yung makarating siya sa ganong edad,
03:06kahit pa isa siyang T-Rex,
03:08ay hindi mo pwedeng itaga sa bato.
03:10May paparating na piligro.
03:12Epekto na mga pangyayari sa malayong bahagi ng kalawakan.
03:16Ito ang asteroid belt sa pagitan ng Mars at Jupiter.
03:21200 million miles ang layo nito sa Earth.
03:24Bilyon-bilyon ang tipak ng bato
03:27na sabay-sabay bumubulusok sa kalawakan.
03:30Iisa ang direksyon ng lahat,
03:32maliban sa isang ito.
03:34Lumihis ito at naiba ang kanyang direksyon.
03:37Parang isang malaking truck na kamote ang driver
03:40at biglang sumingit sa gitna ng daan.
03:43Pero ang truck na ito, 22,000 miles per hour ang takbo.
03:48Ang bilis.
03:52Nagbanggaan ang dalawang asteroid
03:54at nabasag sa milyong-milyong piraso.
03:57Pero ang isang tipak na mahigit 6 miles ang laki,
04:01may natatanging tathana.
04:04Isa siyang batong magbabago ng kasaysayan.
04:08Dahil ang destinasyon niya,
04:09ang ikalimang pinakamalaking planeta sa solar system,
04:13ang tanging planetang may buhay,
04:16ang planet Earth.
04:18Kung isa kang triceratops na may bigat na 12,000 kilos,
04:21may kaliskis na haros 4 inches ang kapal
04:23at tatlong sungay na matulis,
04:26siguro naman wala ka ng dapat katakutan, di ba?
04:28Well, hindi rin.
04:30Dahil pwede kang kuyugin ng dinosaur na kinatatakutan ng lahat,
04:34ang piritis.
04:35Diitan pa, laladalawa sila.
04:37Sa kwento amazing number 4,
04:39Rick Nagpunti,
04:41Pintanya.
04:45Samantala, mga dinosaur na nagahari sa mundo
04:47ay walang kamalay-malay sa panganib na paparating.
04:51Ang mga triceratops ay ilan sa mga pinakalaganap na dinosaur sa buong North America.
04:57Puro dahon man ang kinakain nila,
04:58hindi ibig sabihin ay mahiyain sila.
05:01Seloso ang mga lalaking triceratops
05:04at dahil pareho silang may timbang na 6 tons,
05:07delikado pag nagbanggaan na magkakalibal.
05:11Ngayon, umobra ang paninindak.
05:14Pero may isa pang maangas na abangos.
05:17Hindi pag-ibig ang hinahanap niya kung hindi pagkain.
05:21Kayang-kaya ng triceratops na makipagsabayan sa isang T-Rex.
05:25Pero hindi sa dalawa.
05:27Kapag hunting in tandem sila,
05:30yung isang T-Rex tumututok sa sumay at taha.
05:34Naging ulam ang triceratops.
05:37Pang-dalawang linggong tibog na ito ng mga T-Rex.
05:40Pero hindi na nila ito ma-enjoy.
05:44250,000 miles mula sa Earth,
05:47ang huling pag-asa ng mundo.
05:49Ilang beses nang nailigtas ng buwan ang mundo noon.
05:53Ang makubakong balak nito ay saksi sa napakaraming banggaan.
05:58Itong isang crater na kung tawagin ay Tycho
05:59ay may sukat na mahigit 50 miles
06:02at nalikha ng isang tipak na batong
06:05kalahati lang ng sukat nitong paparating ngayon.
06:09Pero bihirang nasa tamang lugar ang buwan sa tamang oras.
06:13Wala nang makapitigil sa asteroid.
06:16Ang cosmic missile na ito ay hindi naman kakaiba.
06:22Tulad ng Earth, binubuo rin ito ng mga bato at tubig.
06:26Sa sobrang lamig ng kalawakan,
06:27nagyeyelo ang tubig at nagiging matigas na permafrost.
06:32Pero sa loob nito, may halo ng mga kimikal.
06:34Carbon, hydrogen at oxygen.
06:37Mga pangunahing sangkap ng buhay.
06:40Ang mga piraso ng asteroid na tulad nito
06:42ang maaaring nagbigay ng simula ng buhay sa mundo.
06:46Buhay na naging mga dinosaur.
06:48Pero ang nagbibigay buhay, pwede rin pumatay.
06:52Karamihan sa mga dinosaur sa lambak
06:54ay nanginginain at naghahunting sa araw
06:57at natutulog sa gabi.
06:59Itong dambuhalang herbivore,
07:01isang ankylosaurus,
07:02ay laging may isang matang bukas
07:04para sa mga predator.
07:07Malalim na ang gabi kaya
07:08may ibang nilalang na lumalabas
07:10sa pinagtataguan nila.
07:13Tulad ng mesodma,
07:15isang sinaunang mamal
07:16na sinlaki ng isang maliit na aso.
07:19Gaya ng karamihan sa mga mamal,
07:21ang buhay ng mesodma
07:22ay umiikot sa pag-iwas sa mga dinosaur.
07:25Gabi lang sa lumalabas
07:27para maghanap ng masasarap na ugat at insekto.
07:31Habang natutulog ang mga higante,
07:33ang maliliit ang unang nakasaksi
07:35sa isang kakaibang kaganapan.
07:38Isang meteor shower.
07:40Bawat liwanag sa langit
07:41ay maliit na piraso ng bumanggang asteroid
07:43na susunog habang bumubulusok
07:47papunta sa lupa.
07:48Pero karamihan sa mga ito
07:50ay mga nauunang piraso lang
07:52may mas malaking tipak
07:54na papalapit.
07:55Isang asteroid na siguradong babanga
07:58sa kanyang target.
08:00100 million years
08:01ng bumabiyahe
08:02ang isang dambuhan
08:03ng tipak ng bato sa kalawakan.
08:06Tapit na itong tumigil
08:07sa kanyang paglalakbay
08:09at ang destinasyon niya.
08:11Planet Earth.
08:12Simple lang ang buhay
08:14ng mga Alamosaurus.
08:16Mga dinosaurs
08:17na halaman lang
08:18ang tinakain
08:18pero maabot ng 85 feet
08:20ang haba
08:21ng katawan.
08:22Parang bindi
08:23na may walong palapan.
08:25Dahil sa mga higante,
08:26walang masyadong
08:27nang mubulusan.
08:28Kaya chill at chill lang
08:29ang kanilang buhay.
08:31Pero magbabago ito
08:32dahil sa asteroid
08:33na bumubulusok
08:34papunta
08:35sa ating planeta.
08:36Sa lugar na kilala ngayon
08:43bilang Central Mexico,
08:45isang pamilya
08:45ng mga Alamosaurus
08:46ang gumagala
08:47at tagahanap ng pagkain.
08:49Mga bagong uri sila
08:50ng dinosaur
08:51at kung ikukumpara sa iba,
08:53gahigante talaga sila.
08:55Sila ang huling lahi
08:56ng sauropods,
08:58ang pinakamalalaking
08:59hayop na nabubuhay
09:00sa mundo.
09:0270 feet
09:03ang haba
09:03at 40 feet
09:04ang taas
09:05ang timbang
09:06ng Alamosaurus
09:07ay umaabot
09:07ng 30 tons
09:09simbigat ng balyena.
09:11Para mapanatili
09:12ang laki nila,
09:12kailangan nilang kumain
09:13ng halos
09:14isang toneladang dahon
09:16araw-araw.
09:18Dahil palipat-dipat sila
09:19para maghanap
09:20ng pagkain,
09:21kapag panahon na
09:22para manganak,
09:23hindi gumagawa
09:23ng pugad
09:24si Mami Alamosaurus.
09:26Nangingitlog siya
09:27ng grupo-grupo,
09:29mga lima
09:29hanggang anim
09:30para tumaas
09:31ang tsansa nilang
09:32mabukay.
09:33Sa normal na kalagayan,
09:35isa lang sa bawat
09:35tatlong libong
09:36itlog
09:36ang nabubuhay
09:37at lumalaki.
09:38Pero,
09:39ang mga itlog na ito
09:40magiging halos
09:41imposible
09:42ng mabuhay.
09:44Dahil,
09:44wala pang 20 minutes
09:45mula ngayon,
09:46may dalawang
09:47trilyong toneladang
09:48bato na
09:48natatama
09:49sa mundo.
09:51Habang papalapit
09:52ito sa mundo,
09:52lalong lumalakas
09:53ang hila
09:54ng gravity,
09:55makapot
09:56ang bilis ito
09:56sa higit
09:5740 to 45,000
09:59miles per hour.
10:00188 times
10:01faster
10:02sa pinakamabilis
10:03na roller coaster
10:04sa mundo.
10:05At kapag pinagsama
10:06ang laki
10:06at pilis,
10:08ang bisulta
10:08ay matinding
10:10puwersa.
10:11Paglapit
10:11ito sa atmosphere,
10:13nag-aapoy ang asteroid
10:14dahil sa friction.
10:16Lumipad ito
10:16sa ibabaw
10:17ng Atlantic Ocean,
10:18papunta sa Mexico
10:19at babagsak ito
10:21sa lugar
10:22ng mga
10:22Alamosaurus.
10:23Apat na minuto
10:24lang ang kailangan
10:25para makatawid ito
10:26ng karagatan.
10:27Pinaiinit ito
10:28ang hangin
10:29sa paligid
10:29na nagiging plasma.
10:31Isang puting apoy
10:32ng magkahalong gas
10:33at debris
10:34sa init
10:35na 35,000 degrees.
10:37Mas maliwanag pa ito
10:38kaysa sa isang
10:39milyong araw.
10:42Tumamala
10:42ang asteroid
10:43sa Ground Zero.
10:45Limang segundo
10:46lang
10:46ang kailangan
10:47para makalusyot
10:48ito sa atmosphere.
10:50Biglaan
10:50ang impact.
10:52Pero sa likod
10:53ng trahedya,
10:54may mga pangyayaring
10:55hindi nakikita na mata
10:56pero susi
10:57para maintindihan
10:59ang mga susunod
11:00na mangyayari.
11:02Walang kamalay-malay
11:03ang mga higanting dinosaur
11:04na sa isang isa pata
11:06sila ay matutusta.
11:08Kakaibang pwersa kasi
11:09ang tumama
11:10sa lupang kanilang
11:11hinatatayuan.
11:12Yan ang kwentong
11:13amazing number two
11:14simula
11:15ng katapusan.
11:18Mababaw
11:18ang trajectory
11:19ng asteroid.
11:20Nasa 30 degrees
11:21ang anggol
11:22nito mula sa lupa.
11:23Ibig sabihin
11:24sa hilagang bahagi
11:26ng impact site
11:27na ramdaman
11:28ang pinakamatinding
11:29pwersa.
11:31Kahit 500 miles
11:32ang layo
11:32sa pinagsabugan,
11:33kitang-kita ito.
11:34Halos
11:35naging transparent
11:36ang palat
11:37ng mga alamis
11:37hulos.
11:38Dahil dito,
11:39literal na
11:40nainprelta
11:40ang anino
11:41nila sa mata.
11:43Yung init
11:43at liwanag,
11:44deretsong
11:45sinusunog
11:46ang mga mata nila.
11:47Wala silang idea
11:48kung anong papalapit
11:49sa kanila
11:49pero,
11:50nararamdaman
11:51nila ito.
11:55Boom!
11:58Pagsabog
11:58na 100 milyong
11:59megatons
12:00ang lakas.
12:01Kung sa malalim
12:02na dagat
12:02bumagsak
12:03ang asteroid,
12:04baka kayo
12:04paano
12:05naabsorb
12:05ang impact.
12:07Pero hindi.
12:08Sa mababaw
12:09na bahagi
12:09ng Gulf of Mexico
12:10ito tumama
12:11at agad
12:12sumingaw
12:12ang buong
12:13dagat.
12:14Sa loob
12:14lang ng isang
12:15isang mata,
12:16sumabog
12:16ang buong
12:17asteroid
12:18ng tumama
12:18ito
12:18sa planeta.
12:20Pati lupa
12:20at bato
12:21tumilapon
12:22pataas
12:22sa bilis
12:23na 100,000
12:24miles per hour.
12:26Sa likod nito,
12:2780,000 cubic
12:28miles
12:28ng crust
12:29ng mundo
12:29ang literal
12:30na sumabog
12:31mula
12:31sa ilalim.
12:33Kahit
12:33500 miles
12:34ang layo
12:34sa pinagsabugan,
12:36umabot
12:36ng 600 degrees
12:37ang init
12:38ng hangin.
12:40Dahil
12:40sobrang init,
12:41parang
12:42pinakuluan
12:42ng tubig
12:43ang balat
12:43ng dinosaurs
12:44at sumisingaw
12:45na lang
12:46bigyan.
12:48Hinihigop
12:48ng init
12:49ang lahat
12:49ng tubig
12:50mula sa mga
12:50halaman.
12:52At ang kahit
12:52anong natapuan
12:53ng aboy,
12:54wala na
12:55na luto
12:56ng buhay.
12:57Marami
12:58ang nasawi
12:58sa pagbagsak
12:59ng asteroid
13:00pero hindi
13:01pa ron
13:01natatapos
13:02ang trahedya
13:02ng mga dinosaur.
13:03Dahil hindi
13:04lang isa,
13:05hindi
13:05lang dalawa
13:05kung hindi
13:06tatlong
13:06matitinding
13:07hagupit
13:07ang dumurog
13:08sa kanila.
13:09At yan
13:10ang ating
13:10kwentong
13:11amazing number
13:11one.
13:12Wasak
13:13wala pang
13:15dalawang minuto
13:16mula
13:16ng bumagsak
13:17ang asteroid
13:17sa Gulf
13:18of Mexico.
13:20Kitang-kita
13:21rin
13:21ang mga
13:22nag-aapoy
13:22na batong
13:23ibinugan
13:23ng lupa
13:24kahit
13:24sa Pacific
13:25Northwest.
13:26Sa tuktok
13:27ng bangin,
13:28tanaw
13:28ng isang
13:29pares
13:29ng
13:29Quetzal
13:30Coatlos
13:30na nangingitlog
13:32ang liwanag
13:32ng fireball
13:33sa kalangitan.
13:34Tatlong
13:35libong
13:35miles
13:35ang layo
13:36nila.
13:36Ganong
13:37kalaki
13:37yung
13:37fireball.
13:38Sa ground
13:40zero
13:40o lugar
13:41kung saan
13:41tumama
13:42ang bolang
13:42apoy,
13:43hindi
13:43na mabilang
13:44ang mga
13:45patay.
13:45Pero
13:46nakakagulat,
13:47may mga
13:47nakaligtas,
13:48yung mga
13:48nasa likod
13:49ng bundok
13:49kahit
13:49paano
13:50naisalpa
13:51mula
13:51sa pinakamatinding
13:52liwanag
13:53at tinit.
13:53Pero may
13:54tatlo
13:54pang
13:54kapahamakan
13:55ang
13:55paparating.
13:57Una,
13:57sa lakas
13:58ng pagsabog,
13:59may mga
13:59batong
14:00sinlaki
14:00ng building
14:01na tumilapon
14:01sa ere
14:02at lumipad
14:03sa supersonic
14:03speed.
14:04Pero,
14:05kung ano
14:05umakyat,
14:06sigurado
14:06mabagsak.
14:08Daang-daang
14:08almoceros
14:09na nakaligtas
14:10ang biglang
14:10inulan
14:11ng mga
14:12botong
14:12na sa
14:12langit.
14:15Pangalawa,
14:16wala naman
14:16sa ilalim.
14:17Lindol
14:18na may lakas
14:18na 11.1
14:19sa Richter
14:20scale.
14:21Alos
14:2260 times
14:22na mas
14:23malakas
14:23kaysa
14:24sa pinakamating
14:25lindol
14:25na naranasan
14:26ito.
14:27At
14:27pangatlo,
14:28ang blast
14:28wave
14:29or energy
14:29wave
14:30na kumalat
14:31palabas
14:31sa lahat
14:32ng direksyon.
14:33Ang
14:33puwersa
14:34nito
14:34ay dumaloy
14:35sa hangin
14:35pero
14:35mas
14:36mabilis
14:36pa sa
14:36speed
14:37of
14:37sound.
14:38Binalatan
14:39ng blast
14:39wave
14:39ang laman
14:40ng mga
14:40buhay
14:41na nilalami.
14:42Pati
14:42mga
14:43dinosaur
14:43na 30
14:44tons
14:44parang
14:44laruan
14:45lang
14:45na
14:45pinagtatapon.
14:48Limang
14:48minuto
14:49pa lang
14:49lumipas,
14:50tatlong
14:50dilubyo
14:51na agad
14:51ang dumaan
14:52at isang
14:52buong
14:52species
14:53ng
14:53dinosaur
14:54ang
14:54naglaho.
14:55Marami
14:56pang
14:56ibang
14:56dinosaur
14:57na malapit
14:57sa
14:57ground
14:58zero
14:58ang
14:58tinamaan
14:58ng
14:59kamalasan.
15:00Karamihan
15:01ng mga
15:01itlog
15:01wasak
15:02din.
15:04Pero
15:04makapangyarihan
15:05din ang
15:05kalikasan.
15:07May mga
15:08itlog
15:08na nalibing
15:09sa malamig
15:09na lupa
15:10at
15:10nakaligtas.
15:12May bagong
15:13buhay
15:13na umuusbong.
15:15May pag-asa
15:15pa
15:16sa ngayon.
15:31Wat
15:44sが
15:45as
15:46as
15:47as
15:48as
15:48as
15:49as
15:50were
15:51ng
15:56as
15:59as
16:00as
16:00as
16:01as

Recommended