00:00In the Philippines, there is a lot of fish and fish.
00:07It's a lot of fish and fish.
00:09It's a lot of fish and fish.
00:12But in Australia, there are a lot of fish and fish in Australia.
00:15And here is the amazing number five,
00:17the killer in the living room.
00:21It's not a tiger snake.
00:23It's in the middle of the island of Australia.
00:26Sa gilid ng isang sapa sa Bandang Norte,
00:31isang nilalangang lumabas ng lugar para magpaharaw.
00:36Ito ang Merton's Water Monitor.
00:39Napakatakaw niya.
00:41Alos lahat ng makasalubong nilalaman.
00:46Gamit ng malalakas na binti,
00:48nagpatrol ito sa batuan.
00:51Pag breathing season,
00:52ang mahahabang kuko at matigas na buntot ang armas nito laban sa mga karibal.
00:59Ang kanyang buntot,
01:00ang nagsisinding propeller at timon.
01:06Gaya ng tiger snake,
01:07tila ang gamit niyang pang-amoy kapag naghahanap ng pagkain.
01:13May hati sa gitna ang dila nito.
01:15Yung dalawang tip,
01:17hiwalay kong magtrabaho.
01:19Kaya mas effective ito sa pagdetect ng kinaruroonan ng prey.
01:26Ang nasasagap na amoy ng dila,
01:28dumidiretso sa isang organ sa loob ng ngalangala nito.
01:31Malalaking ipin ang gamit ng monitor sa pagngat-ngat sa malalaking biktima,
01:40pero kung maliit naman,
01:42deretso lunok na.
01:44Matapos kumain,
01:45nag-sunbathing muna ang ating bida
01:47habang pinagmamasta ng lugar na madali niyang nasakop.
01:53Bagamat kamandag at kuko ang nagahari sa mga sapa,
01:56may ibang dayo rito na armado ng lasod sa balat
02:04o sumasalakay mula sa himpa ko rin.
02:08Ang isang ito naman,
02:09nililingkis hanggang sa mamatay ang kanyang biktima.
02:15Daan-daang ilog ang dumaraan sa kapataga ng Australia papunta sa karagatan.
02:19Kapag walang tigil ang ulan,
02:22pinabaha ang lugar at nagiging mababaw na wetlands.
02:29Ang nocturnal o panggabing water python,
02:32nagpapatrol sa pampang ng ilog.
02:35Ken Afford na hindi kumain ang hanggang dalawang taon ng python,
02:40kaya dapat tinitipid nito ang kanyang lakas.
02:44Matagal-tagal na rin itong hindi kumakain.
02:46Kumakalam na ang kanyang sikmura.
02:50Taman-tama, may perfect target sa tabi-tabi.
02:56Ang rakali ay isang native water rat o dagang tubig na nakatira sa wetlands.
03:01Gaya ng python, sa gabi ito lumalabas.
03:06Favorite nito ang mga crustaceans.
03:09Matapos manghuli ng takong sa ilog,
03:11pumalik ito sa kanyang lungga para doon kumain.
03:14Ang hindi niya alam, sinundan siya ng water python.
03:20Napapaligiran ng kaliskis o scales ang bibig ng python.
03:26Ito ang pumipick-up sa singaw ng init na nagmumula sa mga mammals sa paligid.
03:33Sa Australia, mga python lang ang may ganitong kakayahan.
03:37Nadetect ng ahas ang dagang tubig.
03:43Nilapitan niya ito.
03:53Walang kawala sa mahigpit na pagkakalingkis ng python.
03:56Dahil dito, tumaas ang bipy ng daga.
03:59Hindi na tumibok na maayos ang puso nito.
04:04Maya-maya pa, nalagot na ito ng hininga.
04:08Pero dapat alisto ang python habang kumakain.
04:11May mga magnanako kasi sa paligid.
04:15Hiwa-hiwalay ang mga buto sa panganang python.
04:20Pero pinagdudugtong ang mga ito ng nababanat na ligament.
04:24Kaya naibumo kanya ng maluwang ang kanyang bibig.
04:28Ang kanyang mga ngipin ay nagsilbing panulak sa pagkain
04:32papunta sa lalamunan hanggang sa tuluyan niya itong nalunok.
04:41Bahala na ang mga enzymes at gastric juices sa kanyang tiyan
04:44sa dahang-dahang pagtunaw sa dagang tubig.
04:50Pasimpleng umalis sa scene of the crime ang water python
04:53at naghanap ng ligtas na lugar kung saan niya idadigest ang dagang.
04:57Malayo sa mga predators,
04:58sa tubig man o sa himpa paulit.
05:06Sa kagubatan ng Australia,
05:07mala-sniper ang galawan ng isang nila lang
05:09pero wala itong baril na panlaban.
05:11Ang gamit niya sa pag-atake,
05:13ang sarili niyang katawan.
05:15Kilalaan niya natin sa kwentong amazing number 4.
05:20Maraming ibon ang tumatambay
05:21sa mga binabahang kapatagan ng Australia.
05:24Pero dapat silang mag-ingat.
05:28Nagkarat din kasi ang mga predators sa kalamitan.
05:32Makusay mang hunting ang white-bellied sea eagle.
05:36Halos lahat kinakain ito.
05:39Ahas, maliliit na mammals,
05:41pati kapwa ang ibol,
05:43pinapatos niya.
05:44Pero ang kanyang pinakapaborito ay nasa tubig.
05:51Nagmasid sa bandang taas ang white-bellied sea eagle.
05:54Kahit hindi pagaspas ang pakpak,
05:56nakakaglide ito sa tulong ng hangin.
05:59Inobserbahan nito ang tubig sa baba
06:02na sagana sa sariwang isda.
06:08Naghanap ng pwesto ang agila
06:10para paghandaan ang pag-atake.
06:12Kailangang swak ang taas niya
06:14at dapat nasa tamang pwesto ang araw.
06:18Pinag-aralan niya ang tubig sa baba.
06:21Napakalinaw ng paningin ng sea eagle.
06:24Mas malaki rin ang kanyang mga mata
06:26kumpara sa mga ibong kasimbigat niya.
06:29Kahit sobrang layo ng isang object,
06:31aninag pa rin niya.
06:39Habang umiikot sa taas,
06:40hiniyak niyang hindi sa tatamaan ng araw
06:43para hindi magkaroon ng anino.
06:45Huli ang isda.
06:50Walang takas sa Master Aerial Predator.
06:54Yun nga lang,
06:55dapat maingat siya sa pagpigil ng target.
06:58Hindi kasi lahat ng nasa tubig ay ligtas kainin.
07:03Minsan, kung sino pa ang dayo sa isang lugar,
07:05siya pa ang sigasigaan.
07:07Hindi ka na nga welcome, ikaw pa ang mayabang.
07:10Baka matulad ka sa kapalaran
07:12ng isang palakang nakahanap ng katapad
07:14dito sa kwentong amazing number 3.
07:17Palaka ka lang, langgam kami.
07:21Ang mga residente ng wetlands
07:22ay pinasok ng isang pasaway na nilalang.
07:27Noong 1930s,
07:28ginamit ang cane toads sa Australia
07:30para makontrol ang mga peste sa tubuhan.
07:34Ang problema,
07:35native wildlife ang pinaginteresan
07:37ng mga palaka sa halip na peste.
07:39Hindi gusto ng mga predators ang lasa ng cane toads.
07:47Kaya yun, dumami sila ng dumami.
07:53Masiba ang lalaking cane toad na ito.
07:55Basta't kasya sa kanyang bibig,
07:58kinakain niya.
08:00Bara-bara rin kung siya ay manghanting.
08:04Napabalot ang kanyang dila
08:05ng malagkit na rikido.
08:10Sobrang bilis ng pilamtit ng kanyang dila.
08:14At para itulak ang pagkain sa lalamunan,
08:16ilinitiin ito ang kanyang eyeballs
08:18sa kanyang ngalangala.
08:21Sa mapanganib na sapang ito,
08:23pa-low profile lang ang maliliit
08:25na nilalang gaya ng cane toad.
08:28Pero ang isang ito,
08:29walang pakialam kahit makita
08:31ng ibang hayop sa paligid.
08:33Bukod kasi sa lakas ng loob,
08:35may secret weapon din siya.
08:38At nagmumula ito sa kanyang balat.
08:41Sa likod ng kanyang mga mata,
08:42may nakaimbak na nakamamatay ng lason.
08:46Siguran mong patay ang magtatangkang umataki.
08:50Pwedeng mabuhay ng hanggang 15 years ang cane toads.
08:54Yung matatanda,
08:55mas gustong mag-isa.
08:57Pero ang mga djenzis,
08:59barka-barka na kung lumabas,
09:02inaataki nila ang mga lakian.
09:04Inakain nilang lahat
09:05na makakasalubog sa dinaraanan.
09:10Bagamat iniiwasan sila
09:11ng mga native creatures dito,
09:14nakahanap naman ang katapat
09:15ang mga toxic na batang palaka,
09:18ang killback snake.
09:21Sa Australia lang matatagpuan,
09:23nag-ahunting sila ng cane toads
09:24pero hindi sila laging sumasakses.
09:28May likas na kakayahan silang labanan
09:30ang laso ng cane toad.
09:32Lalo na kung maliit na dose lang.
09:35Namanan nila ito sa kanila mga ninuno
09:38na nabuhay noon kasama ng mga toads sa Asia.
09:43Pag mas maliit ang toads,
09:45mas kukonti ang taglay nitong laso.
09:47Teka, mukha may problema.
09:48Masyadong malaki ang nakuli niyang palaka
09:50at malamang mas marami itong laso.
10:00Bintiwa niya ito.
10:03Kung nagkataon,
10:04baka singapit din niya
10:06ang kapalaran ng ibang predators
10:08sa halip na sa kainan
10:10sa libingan ng kanyang ending.
10:15Hindi laging sumasakses
10:17ang killback snake laban sa cane toad
10:19pero may isang grupong pipilitin daw manalo.
10:23Mga langgam!
10:25Hindi sila tinatabla ng laso ng cane toad.
10:28Pulupulutong kung makipaglaban naman ito
10:31dahil iyang mado sa bilang
10:32may matatalim ng ngipin
10:34at may panlabang kimikal mula sa kanyang chan
10:37na itumba nila ang isang cane toad.
10:41Hindi na nahirapan ng mga langgam.
10:43Akala kasi ng cane toad
10:44uubra ang kanyang lason
10:46kahit hindi siya maging physical.
10:50Paglipas ng ilang araw,
10:51buto na lang ang matitira sa palakad.
10:55Deserve naman niya yan.
10:57Hindi kasi talaga siya welcome
10:58sa wetlands ng Australia.
11:02Kung numero o bilang ang lamang ng mga langgam
11:04pagdating sa puksaan,
11:05talino naman.
11:06At iskarte ang puhunan
11:08ng susunod nating bida.
11:09Handa nga bang magpabilib
11:11sa kwentong amazing number 2,
11:13ang munti.
11:14Magluluti.
11:16Walang binatbatang cane toad sa mga langgam.
11:18Pero sa ilog,
11:19may mas malalaking killers pa ang naghihintay ng pagkakataon para matake.
11:30Meron ding lumilis karte para madaling makahuli ng prey.
11:33Ang baha sa kapataga ng Northern Australia ay galing sa mga ilog at batis na dumadaloy mula sa bundok.
11:43Pinamamahaya ng mga siga ang tahimik na ilog.
11:46Ang gagambang ito,
11:48busy sa paghahanap ng pagkain sa mga punong nakapaligid sa tubig.
11:53Kalahating pulgada lang ang haba ng Porsche spider.
11:58Pero kahit na maliit,
11:59matalino naman ito.
12:03Ang madalas ng big lima,
12:04mga kapwa niya gagamba.
12:08Ang mas malaking St. Andrew's cross spider naman,
12:11kumikinang ang sapot kaya't nakaka-attract ng mga insekto.
12:16Pero ngayon,
12:17may gustong bumisita sa kanya,
12:19ang Porsche spider.
12:22Mautak ang Porsche spider,
12:24pinag-aaralan muna niya ang paligid ng sapot.
12:28Tinatansya niya kung saan siya dapat tumatake.
12:32Mukhang tuyong dahon at sangalang ang Porsche spider.
12:36Itinodo pa nito ang drama
12:38nagkunwari siyang dahong nahahanginan.
12:42Madali lang siyang mag-blend sa paligid sakaling mabisto siya.
12:47Dahil tuso nga,
12:48umarte ang Porsche spider na parang insektong nakuli sa sapot.
12:52Lumapit para mag-imbestiga ang St. Andrew's cross spider.
12:58At nang nasa kitna na ito,
13:00tumakbo pabalik sa original niyang pwesto ang Porsche.
13:03Handang-handa na itong umatake.
13:05Kayang i-calculate ang Porsche ang layo ng target niya at,
13:09maya-maya pa,
13:13Boom!
13:19Tinurukan nito nang nakamamatay na lason at digestive enzymes ang gagamba.
13:25Saka, hinigop ang katas ng kanyang biktima hanggang sa buto-buto na lang ang matira.
13:34Nakakabilib ang diskarte at pagkatuso ng Porsche.
13:37No wonder,
13:38kayang-kayan itong gawing merienda kahit ang gagambang mas malaki pa sa kanya.
13:43Ayon sa kasabihan,
13:44ang tubig daw na tahimik ay malalim.
13:47Pero sa Australia,
13:48ang tubig na tahimik may buhayang nakalimlim.
13:52Narito ang kwentong amazing number one.
13:54Mapanganib na pasensya.
13:57Sa ilalim ng kalmadong tubig,
13:59nakatira ang isa pang mabangis na hunter dito sa gubat.
14:03Ang fresh water crocodile.
14:07Mas maliit ito kaysa isang buhaya
14:09at mukhang hindi naman mapanganib.
14:12Tahimik lang kasi at hindi gumagalaw.
14:14Pero huwag kayo magpapaloko.
14:17May taglay itong bilis at lakas.
14:21Kilala rin ito sa pagiging matyaga.
14:24Kumbaga, sit and wait lang siya.
14:27Habang inaabangan ang paglapit ng kanya mabibiktima,
14:31kumikilos lang siya kung kinakailangan.
14:35At hindi sa choosy sa pagkain.
14:38Kahit ano makita niya sa mababaw na ilog, kinakain niya.
14:42Perfect ang hugis ng katawan nito.
14:44Ang maskulado at mahaba niya buntot ang nagsisilbing propeller niya sa paglanguy.
14:49Pero gaya ng ibang reptiles, ang fresh water crocodile ay ectotherm.
14:53Ibig sabihin, kumukuha ito ng init mula sa kanyang paligid.
14:56Ayan na, may lumapit na pawikan.
15:03Mintis sayang pero walang balak sumuko ang buhaya.
15:06Alam kasi niyang sa lugar neto, hinding hindi siya mauubusan ang merienda.
15:10Gaya ng fruit bats, na kilala rin sa tawag na flying foxes.
15:17Gaya ng ibang paniki, sa gabi lang sila lumalabas.
15:23Buong araw sila natutulog.
15:26Sama-sama ang mga colony ng flying foxes sa isang lugar.
15:29Sa dami nila, minsan may agawan din ng lilim pag mataas na ang sikat ng araw.
15:36Pare-pareho sila ng kinakaharap na problema,
15:39T-hydration.
15:41Kaya kailangan nila ng tubig.
15:44Pagsapit ng gabi, iiwan nila ang kanilang pugad.
15:51Bago kasi kumain, kailangan muna nilang uminom.
15:54Sumasalok sila ng tubig sa ilog.
15:58Binabasa nila ang kanilang katawan
16:00para habang papabalik sa pugad,
16:02pwede nila itong bilaan.
16:06Sa baba, makaabang naman ang buhaya nito.
16:10Maghapon nito sa initan, kaya gutom na rin.
16:14Kahit medyo nang hihina na siya,
16:15hindi pa rin nawawala ang kanyang binis.
16:18Pero, nang nagmintis.
16:25Alam ng paniking ito na nakaabang pa rin ang buhaya,
16:29pero dahil uhaw na uhaw, sumalok ulit siya.
16:36Huli ka!
16:39Hindi nagtagal, nakisali na rin ang ibang buhaya sa fiesta.
16:43Pagsapit ng bilin,
16:49nagsibalikan na sa gubat ang mga nakaligtas na fruit bats.
16:55Mga fruitas ang kanilang nanganak,
16:58kaya ang mga buto kung saan-saan napapadpad.
17:02Importante ang role ng flying foxes sa pagdami ng mga punong may bunga sa gubat.
17:07At sa pagtiyak na ang ibat-ibang hayop sa baba ay may maayos na tahanan,
17:14ang mga anyong tubig na ito ang bumubuhay sa Australia.
17:20Mga batis mula sa gubat,
17:23binabahang kamatagan,
17:26nakakobling mga sapa at maalat na istera.
17:29Sa mga lugar na ito,
17:32nagaganap ang masalimuot na ugnayan ng mga predators at mga prey.
17:38Matinding habulan man yan o kagatan,
17:42o husay sa pag-asipta,
17:45bawat kakayahan ay hinasa ang pabor sa mga predators.
17:49Mula sa kagubatan hanggang sa karagatan dito sa Australia,
17:58debut ang paglunta.
Comments