- 1 year ago
Category
📺
TVTranscript
00:00Dzień dobry.
00:28W piękny, słoneczny czwartek miło mi powitać widzów w programu regionalnego.
00:34Dziś, w 24 dzień kwietnia, chcielibyśmy Państwu zaproponować oprócz stałych pozycji naszego programu, takich jak Teleskop i Panorama,
00:42historię o skadynawskich królach Polski, a o 17.50 program z cyklu Poznań Nieznany,
00:49a w programie opowieść o czasach, kiedy nasze miasto nawiedzały powodzie.
00:53Zapraszam serdecznie, życzę miłego wieczoru.
00:58Osoba Zygmunta III, pierwszego naszego władcy ze szwedzkiej dynastii Wazów,
01:15dla wielu nieodłącznie kojarzy się z Warszawą, do której w 1596 roku przeniósł on z Krakowa polską stolicę.
01:26Inni blisko 80-letnie rządy skandynawskich monarchów w Rzeczpospolitej łączą z wojnami polsko-szwedzkimi
01:34i bałtyckim kierunkiem naszej polityki zagranicznej.
01:38Myślę jednak, że najważniejszym elementem rządów wszystkich trzech polskich Wazów
01:44było dążenie do wzmocnienia władzy królewskiej
01:48i odzyskanie należnego im na mocy praw dynastycznych tronu w Sztokholmie.
02:04Król Zygmunt III Waza, syn szwedzkiego monarchy Jana III i Katarzyny Jagiellonki,
02:18od wczesnej młodości był przygotowywany do objęcia polskiego tronu.
02:22Idea otrzymania korony Rzeczypospolitej po zmarłym szwagrze Zygmuncie Augustie
02:25była jednym z głównych celów politycznych skandynawskiego władcy.
02:28Dlatego też zezwolił na ścisłe związki swego następcy z rodzinnym krajem jego matki,
02:33co objawiło się w polskim wychowaniu i przywiązaniu młodego królewicza do katolicyzmu.
02:37Mimo wysiłków ze strony szwedzkiej,
02:39dwie kolejne elekcje po śmierci Jagiellonowego wuja zakończyły się niepowodzeniem.
02:44Dopiero trzecia, dzięki politycznej akcji ciotki Anny Jagiellonki
02:47i pozyskaniu przywódcy stronnictwa zwolenników rodzimego kandydata na polskim tronie Jana Zamojskiego,
02:52ukoronowała skandynawskie wysiłki.
02:54Mimo to dla młodego władcy ważniejszy od elekcyjnego tronu polskiego
02:58pozostawał dziedziczny szwedzki.
03:00Gdy więc okazał się on zagrożony,
03:01Zygmunt podjął rokowania o zrzeczenie się korony Rzeczypospolitej na rzecz Habsburgów.
03:06Postawiony za to przed specjalnie zwołanym w tym celu sejmem inkwizycyjnym
03:09musiał podjąć zobowiązanie pozostania w kraju.
03:12Kiedy po szczęśliwym objęciu władzy w ojczyźnie
03:14utracił ją na rzecz stryja Karola Sudermańskiego,
03:17nie rezygnując z marzeń o objęciu ojcowskiego tronu,
03:19podjął próbę umocnienia swej władzy w Polsce.
03:22Doprowadził więc do powołania własnego stronnictwa
03:24z Lwem Sapiechą i Mikołajem Radziwiłłem na czele.
03:27Wspierane przez duchowieństwo życzliwe kontrreformacyjnej polityce króla,
03:31wśród którego wyróżniał się zwłaszcza kaznodzieja królewski ksiądz Piotr Skarga,
03:35wsnuło plany wzmocnienia władzy królewskiej
03:37poprzez ograniczenie kompetencji sejmu
03:38i przeprowadzenie zasady vivente reghe,
03:40czyli obioru następnego władcy za życia poprzednika.
03:44Wszystkie te próby zaniepokoiły szlachtę z Zamojski na czele.
03:47Bunt przyjął formę rokoszu,
03:48zorganizowanego przez Mikołaja Zebrzydowskiego,
03:50który ogłosił detronizację monarchy.
03:53Mimo zwycięstwa wojsk królewskich nad rokoszanami
03:556 lipca 1607 roku pod Guzowem,
03:58Zygmunt III nie miał już tyle siły,
04:00by przeprowadzić planowane reformy.
04:02I chociaż nie zaniechał myśli o odzyskaniu szwedzkiej korony,
04:04porzucił dotychczasowe dążenia do wzmocnienia swej władzy.
04:10Panie profesorze,
04:12wielu historyków mówi o tym,
04:14że Jan III, król szwedzki,
04:17ożeniony z Katarzyną Jagiellonką,
04:19za główny cel swojej polityki
04:22wyznaczył sobie zdobycie polskiej korony.
04:25Dlaczego właśnie to był główny cel jego polityki?
04:30No, to jest właśnie bardzo ważna sprawa,
04:32ponieważ Jan III był księciem Finlandii
04:35i był zdominowany przez swojego starszego brata,
04:38Eryka XIV,
04:40który był jako król w Szwecji
04:42i jednocześnie zwierzchnikiem nad Janem.
04:44I Jan uważał, że jeżeli teraz
04:45Zygmunt August, niemający potomstwa,
04:48umrze,
04:49to jak on będzie
04:50jego dosłownie tutaj szwagrem,
04:54bardzo łatwo będzie o tą koronę polską
04:57wystąpić i ją zdobyć.
04:58I tutaj dla Finlandii,
05:00z tego punktu widzenia skrzesa finlandzkiego,
05:03to było bardzo ważne,
05:05być w implantach,
05:06być w Litwie
05:07i być w koronie.
05:08I tu były bardzo dla niego ważne sprawy,
05:11takie ogólnie bym powiedział mocarstwowe.
05:13On przez orzenek z Katarzyną Jagiellonką
05:17i potem przez ewentualne opanowanie tronu
05:21w Polsce i na Litwie
05:22stawał się rzeczywiście
05:24pierwszorzędnym partnerem w Europie.
05:26Na czym polegały wysiłki
05:27Anny Jagiellonki,
05:28żeby zapewnić Zygmuntowi III
05:31tron szwedzki?
05:33Jagiellonowi wymarli.
05:34Była tylko Anna,
05:35jako najstarsza.
05:36Była wdową po Batorem
05:38w tym czasie.
05:39Bardzo szanowana,
05:41bardzo przeszlachtę lubiana
05:43i ona była,
05:44tak jak nawet inni obcy,
05:46nie polscy,
05:47kiedy to się stwierdzają,
05:48to była bardzo dyplomatyczna głowa
05:50i umiała tą politykę prowadzić.
05:53I ona robiła wszystko,
05:54bo zatem bardzo lubiła tego Zygmunta,
05:56tego swojego siostrzeńca
05:57i robiła wszystko,
05:59żeby on tą koronę polską przejął.
06:02A miała poważnego sojusznika,
06:04jest przymierzeńca
06:05i najważniejszego chyba w Polsce,
06:07mianowicie,
06:08kanclerza Jana Zamojskiego,
06:09który był bliski osobie Batorego
06:11i po jego śmierci
06:12czuł się osaczony przez Borokich,
06:15przez całe tę stronicę Habsburgów.
06:16Zamojski był wielkim przeciwnikiem Habsburgów
06:19i uważał,
06:20że najlepiej zrobi,
06:21jeżeli poprzez
06:22Zygmunta III
06:23wadzę.
06:24I rzeczywiście
06:25ta koncepcja
06:26zwyciężyła.
06:27A na czym polegały
06:28te wysiłki
06:29Anny Jagiellonki?
06:30Jak ona dążyła do celu?
06:32Przede wszystkim na tym,
06:33że szerzyła też,
06:34że tak można powiedzieć,
06:35propagandę.
06:36Bardzo wiele jest odezwiej,
06:38wiele pism,
06:40a poza tym
06:40nie szczędziła grosza.
06:42Co mogła,
06:42to robiła.
06:43Wielkie kapitały
06:44na to też wydała
06:45i razem,
06:46wspólnie,
06:46z Zamojskim
06:46udało się.
06:47Poza tym,
06:48tutaj był ważnym też
06:49sprzymierzeńczym
06:51arcybiskup,
06:51który jako interleks
06:53ma najwięcej do powiedzenia.
06:55I ta lekcja,
06:55to jak każda inna,
06:56była rozwojona.
06:57Już był przecież moment,
06:58kiedy wybrano Habsburga
07:00i potem jednak
07:01zwycięstwo
07:03było pełne
07:05Zamojskiego,
07:05Anny Jagiellonki,
07:06ponieważ tutaj
07:07ogół
07:09szlachty polskiej
07:10poparł właśnie
07:12tą koncepcję,
07:14żeby nie wracać się
07:15z Habsburgami,
07:16bo Czechy były przykładem,
07:18jak to wyglądało.
07:19I tutaj ta koncepcja,
07:20poza tym ma wielka tęsknota
07:22polskiej szlachty
07:22za Jagiellonami.
07:23Jednym z głównych dążeń
07:26Zygmunta III
07:27jako króla Polski
07:28było dążenie
07:29do wzmocnienia
07:31władzy królewskiej
07:32w Rzeczpospolitej.
07:33Dlaczego właśnie
07:34chciał on wzmocnić
07:35tą władzę?
07:36On był przyzwyczajony
07:37do tej silnej władzy,
07:39jednak władza
07:39króla Szwecji
07:40i jego pozycja
07:42była silniejsza
07:43niż w Polsce.
07:45I dlatego on,
07:46będąc w Polsce,
07:47starał się cały czas
07:48wzmocnić tą władzę
07:49i dobrze czynił.
07:50Bo u nas jest takie przekonanie,
07:52że Zygmunt III
07:53to był taki jakiś
07:55mrukliwy władca,
07:57taki niedostępny
07:58i raczej negatywnie
08:00się ocenia.
08:00Ale trzeba pamiętać,
08:01że to jest ta wielkość
08:02korony polskiej.
08:03Największy moment,
08:04największego rozrostu
08:05to są czasy
08:06Zygmunta III
08:07władzy.
08:08Ale wielu historyków
08:09podkreśla,
08:10że pod koniec życia
08:11Zygmunt III
08:12jakby zrezygnował
08:14z idei
08:15wzmocnienia
08:16swojej władzy.
08:17Dlaczego tak się stało?
08:18No dlatego się stało,
08:19że miał poważny wstrząs,
08:20a tym wstrząsem
08:21to była właśnie sprawa
08:22Rokoszu Zebrzydowskiego,
08:25kiedy pół Polski
08:25się zbuntowało
08:26przeciwko niemu.
08:28I tutaj rzeczywiście
08:29był poważny kryzys
08:30w państwie,
08:31a też
08:32król sam był
08:33wiele winien,
08:34bo
08:34raczej starał się
08:35takie
08:36tworzyć rządy gabinetowe
08:38z Sejmem,
08:39gdzie mu kto walczył
08:40i to się szlachci
08:42nie podobało.
08:43Poza tym nadal
08:44chociaż w Polsce
08:45wyszedł na fali
08:47tej koncepcji
08:48walki
08:48z Habsburgami,
08:51antyhabsburgska polityka,
08:52to potem jednak
08:53przez te dwie żony
08:54Habsburżanki
08:55z domu
08:55jednak
08:56prowadził politykę
08:58bardzo
08:58prohabsburską.
09:00I nawet był moment,
09:01kiedy on
09:02chciał ustąpić
09:03z tego tronu
09:04polskiego
09:04i przejść
09:05do Szwecji
09:06i tutaj
09:08oddać
09:08w ręce Habsburgów
09:10władze w Polsce.
09:11Wraz z otrzymaniem
09:13po zmarłym
09:14ojcu królewskiej
09:15korony
09:15Władysław IV
09:17przejął także
09:18jego polityczne
09:19plany.
09:21Co więcej
09:21był bardzo dobrym
09:22żołnierzem,
09:24dlatego
09:24swoje dążenia
09:25do wzmocnienia
09:26władzy królewskiej
09:27chciał wykorzystać
09:29do osiągnięcia
09:30sukcesów militarnych,
09:32które
09:32rozsławiłyby
09:33jego imię
09:34w całej Europie.
09:36Zdawał sobie
09:37doskonale sprawę,
09:39że w rywalizacji
09:41polsko-szwedzkiej
09:42może zwyciężyć
09:43tylko wtedy,
09:45kiedy będzie miał
09:46silną flotę
09:47i dlatego
09:48zaczął dla niej
09:49budować
09:49port wojenny.
09:53Wybrany na tron
09:548 listopada
09:551632 roku
09:57syn króla Zygmunta
09:58nie miał właściwie
09:59poważnych konkurentów
10:00do korony.
10:02Obdarzenie właśnie
10:02jego godnością królewską
10:04było czymś
10:04niemal naturalnym,
10:05skoro już wcześniej
10:06miał perspektywę
10:07objęcia korony
10:08czeskiej i moskiewskiej.
10:10Podobnie jak Zygmunt,
10:12nowy władca
10:12otaczał się
10:13nową magnaterią,
10:14całkowicie zawdzięczającą
10:15mu swą dworską pozycję.
10:18Będąc wyśmienitym wodzem
10:19podjął trud
10:20reorganizacji armii
10:21w duchu zachodnim
10:22poprzez rozbudowę
10:23piechoty i artylerii.
10:25Nie zapomniał też
10:26o flocie,
10:27wznosząc dla niej
10:28port wojenny
10:29niedaleko Gdańska.
10:30Drogą do zbudowania
10:35militarnej potęgi
10:36Rzeczypospolitej
10:37miało być także
10:38uniezależnienie
10:38finansowania wojska
10:39od woli szlachty.
10:41W zamyśle Władysława
10:42na ten cel
10:43miały być
10:43przeznaczone
10:44cła z portu gdańskiego,
10:46o których
10:46ustanowienie
10:47toczył
10:47zaciekłe spory
10:48z tamtejszymi
10:48władzami miejskimi.
10:51Dzięki
10:51wojskowym
10:52sukcesom
10:52monarchy,
10:53takim jak
10:53odbicie
10:54obleganego
10:54przez Rosjan
10:55Smoleńska
10:56nie tylko
10:57udało mu się
10:57zawrzeć pokój
10:58w Polanowie
10:59w roku 1634
11:00dający Rzeczypospolitej
11:02znaczne nabytki
11:03terytorialne,
11:04lecz także
11:04skłonić Turcję
11:05do zawarcia
11:06rozejmu.
11:11Najważniejszym
11:12celem
11:12królewskiej polityki
11:13pozostawała jednak
11:14kwestia tronu
11:15szwedzkiego.
11:16To właśnie
11:16dlatego
11:17jednym z
11:17politycznych warunków
11:18jego małżeństwa
11:19z Cecylią Renatą
11:20była
11:20habsburska pomoc
11:21w odzyskaniu
11:22szwedzkiego dziedzictwa.
11:24Miarą
11:24znaczenia tej kwestii
11:25w planach
11:26Władysława IV
11:26może być fakt,
11:28że zawarty
11:29ze Szwedami
11:29rozejm
11:30w sztumskiej wsi
11:30w roku 1635,
11:33którego
11:33jednym z warunków
11:34była jego
11:34rezygnacja
11:35na 26 lat
11:36z roszczeń
11:36do dziedzicznego
11:37tronu,
11:38odebrał jako
11:38osobistą
11:39porażkę.
11:52Leszek
11:53podchorodecki
11:54podchorodecki
11:54pisał,
11:55że
11:55Władysław IV,
11:57następca Zygmunta III
11:58tak bardzo
12:00chciał
12:00rządzić
12:01absolutnie,
12:02że był gotów
12:02przyjąć koronę
12:04każdego państwa,
12:05które
12:05zapewniłoby mu
12:06tą władzę
12:07absolutną.
12:08Dlaczego
12:08w takim razie,
12:09tak jak i jego
12:10ojciec,
12:11nie zmienił
12:11nic w systemie
12:12funkcjonowania
12:13politycznego Polski?
12:15Dlaczego
12:15nie wzmocnił
12:16swojej władzy?
12:17No a ja
12:19profesor
12:20podchorodecki
12:21o wysoko cenie
12:22korzystałem
12:22także z jego
12:23dzieł
12:25i rzeczywiście
12:25jest dobrym
12:26znawcą
12:26tej epoki
12:27Wazów,
12:28ale tutaj
12:28rzecz jasna
12:29były sprawy
12:30trudniejsze,
12:31mianowicie
12:31trzeba pamiętać,
12:33że
12:33kiedy Władysław
12:35mógł być
12:35carem
12:36Rosji,
12:38to wtedy
12:38jeszcze ojciec
12:39żył
12:39i ojciec
12:40na to
12:40nie pozwalał.
12:41Władysław miał
12:41lat 17,
12:42ojciec się bał,
12:43że z jednej strony
12:44utraci go jako
12:45syna
12:46i utraci go jako
12:47gorliwego wyznawcę
12:48katolicyzmu,
12:49że będzie musiał
12:50przyjąć prawosławie
12:51i tutaj ojciec
12:52wiele zaważył,
12:53bo syn nie mógł
12:54zrealizować
12:55tego swojego zamiaru,
12:56a na to miejsce
12:57wyzmął swoją
12:58osobę,
12:59Zygmunt III Waza
13:00i to oczywiście
13:00się nie udało.
13:01Jeśli chodzi natomiast
13:02o tron szwedzki,
13:03to trzeba pamiętać,
13:04że to Wazowie
13:05byli tymi
13:06prawowiernymi,
13:07to znaczy
13:07tymi legalnymi
13:08władcami
13:09i oni słusznie
13:10podkreślali
13:11te swoje prawa
13:12do tronu w Szwecji.
13:13To właśnie
13:14ta, bym powiedział,
13:16kwestia
13:17pewnego buntu w Szwecji
13:19sprawiła,
13:20że oni nie byli
13:21tymi królami.
13:21Dlatego każdy z nich
13:22uważał jako
13:24wypełnianie
13:24testamentu ojca,
13:26Zygmunta III,
13:27żeby podkreślać
13:28te prawo
13:29do korony.
13:30My dziś
13:31z naszego punktu widzenia
13:32możemy krytykować,
13:33że to było nierealne
13:34i to na pewno
13:35szkodziło Polsce,
13:36a nie przynosiło korzyści.
13:38Ale trzeba zawsze oceniać
13:40z punktu widzenia
13:41tych ludzi,
13:41co wtedy oni tam
13:42żyli,
13:43co działali.
13:44Oni nie wiedzieli,
13:45co będzie potem.
13:46Oni na przykład
13:46Władysław IV
13:47nie myślał o potopie.
13:49I dlatego my
13:50nieraz oceniając
13:51w taki sposób
13:52możemy krzywić
13:53tych władców.
13:53Ale Władysław IV
13:55był niezwykle
13:56światłem,
13:57liberalnym,
13:58bardzo o szerokich
13:59horyzontach
14:00władcą.
14:01On przecież
14:01także był
14:02tym autorem
14:03szerokiej koncepcji
14:04odbudowy
14:05potęgi Polski
14:06na morzu,
14:07ale tu szlachta
14:07przeszkadzała.
14:08Dlatego,
14:09że każdy zakus
14:10władcy polskiego
14:11chcącego wzmocnić
14:14władzę,
14:15wzmocnić wojsko,
14:16budować twierdze,
14:18nawet kudak,
14:19kiedy budowano też
14:20różne były przeszkody,
14:22wzmocnić flotę.
14:23Flota także była
14:23przecież wyrazem
14:24mocy królewskiej.
14:25I dlatego
14:26szlachta się buntowała.
14:27Bo uważała,
14:28jeżeli król
14:29będzie miał
14:29swoje własne armie,
14:32będzie miał
14:32silne fortece,
14:33to wtedy
14:34bardzo łatwo
14:35może prowadzić
14:36to absolutum
14:36dominiem.
14:37A tego szlachta
14:38się bardzo bało.
14:39I to właśnie
14:39pozycja szlachty
14:40przeszkodziła
14:41Władysławowi IV
14:42we wzmocnieniu
14:43swojej władzy.
14:44Ja uważam,
14:45że tak,
14:45bo to była jednak
14:46demokracja szlachecka.
14:47To przecież sejmiki
14:48już decydowały
14:49o pewnych sprawach.
14:50Z sejmików
14:51wysyłano
14:52posłów na sejm,
14:53a sejm przecież
14:54miał to liberum veto,
14:55jeżeli się nie podobało,
14:56to każdy sejm
14:57mógł być zerwany.
14:58I Władysław IV
14:59już tego nie dożył,
15:00ale przecież już
15:01były wielkie wstrząsy
15:02na Ukrainie.
15:03I jeszcze
15:03za Władysława IV
15:04się zaczęło,
15:06a Jan Kazimierz
15:06potem to wszystko
15:07musiał te pożary
15:08gasić.
15:09Dlaczego
15:10ta chęć
15:12odzyskania
15:13tronu szwedzkiego
15:14czy korony szwedzkiej
15:15nadal była
15:16taka ważna
15:17w polityce
15:18Władysława IV?
15:21No tu są
15:21pewne rzeczy
15:22może ambicjonalne.
15:23Jeżeli ojciec
15:24całe życie
15:25starał się
15:26o tą koronę
15:26i to słusznie się
15:27starał,
15:28bo to była
15:28jego korona,
15:29no to jak w Biuletestamencie
15:31przekazał
15:31synowi
15:32to prawo
15:32i syn
15:33uważał,
15:34że jest,
15:35bo miał
15:35zwolenniku
15:36Szwecji
15:37i że to jest
15:37sprawa
15:38realna.
15:39A nawet może
15:40nie chodziło tyle
15:41o opanowanie
15:43władzy Szwecji
15:43i tam,
15:44żeby rządzić,
15:45tylko chodzi o to
15:46podkreślanie,
15:47że on także
15:47jest królem
15:48szwedzkim.
15:49Żeby to było
15:50w aktach,
15:51żeby w tytulaturze
15:52było,
15:52co było bardzo ważne.
15:53Dla nas dzisiaj
15:54to jest rzecz
15:54niezrozumiała,
15:55no bo
15:55o jakieś tam
15:57tytuły
15:57nieraz wojny
15:58toczono.
15:59Ale tak było,
16:00to był wiek XVII.
16:01My dziś na niego
16:01inaczej patrzymy,
16:03a inaczej patrzyli ludzie,
16:04którzy wtedy
16:05żyli
16:06i z królem
16:06współpracowali.
16:07I to była
16:08chyba kwestia ambicji,
16:09że król nie mógł tak łatwo
16:10zrezygnować
16:13w imię czego,
16:14jak był legalnym
16:15władcą.
16:16Wybranemu
16:17na tron
16:18Rzeczpospolitej
16:19po śmierci
16:19brata
16:20Janowi
16:21Kazimierzowi
16:22pewien
16:22francuski
16:23wróżbita
16:24miał przepowiedzieć
16:25dwunastoletnie
16:26panowanie,
16:27podczas którego
16:28będzie on
16:29musiał być
16:29stale pod bronią.
16:31Choć kontynuował
16:32on wysiłki
16:33poprzedników,
16:35aby wzmocnić
16:36władzę królewską
16:37i zgłaszać
16:38swoje aspiracje
16:39do szwedzkiego
16:40tronu,
16:41to właśnie
16:41jemu
16:42magnaci zarzucili,
16:43że dla własnych
16:45dynastycznych interesów
16:46wplątuje kraj
16:47w konflikt
16:48z północnym sąsiadem.
16:50Jego symbolem
16:51stał się wkrótce
16:52szwedzki potop
16:54i bohaterska
16:55obrona Jasnej Góry,
16:57od której
16:57rozpoczęło się
16:58ogólnonarodowe
16:59powstanie
17:00przeciw
17:01skandynawskim
17:02najeźdźcom.
17:05Nowy władca
17:06od początku
17:07podnosił
17:07swojej polityce
17:08zagranicznej
17:09problem szwedzkiej korony,
17:10gdy bowiem
17:11w trzy lata po elekcji
17:12w roku 1651
17:13rozpoczęły się
17:14polsko-szwedzkie
17:15rokowania,
17:16ośmielony
17:16niedawnym zwycięstwem
17:17pod beresteczkiem
17:18nad kozakami,
17:19król zażądał
17:20uznania należnego mu
17:21tytułu króla szwedzkiego,
17:23co oczywiście
17:23doprowadziło
17:23do zerwania rozmów.
17:25Kiedy zaś
17:25w roku 1654
17:27nowy skandynawski
17:28władca
17:29Karol X Gustaw
17:30w zamian za
17:30rezygnację
17:31Kazimierzowych
17:32roszczeń
17:32i ustępstwa
17:33na inflantach
17:34zaproponował
17:35swą pomoc
17:35w wojnie
17:36przeciw Rosji,
17:37Jan Kazimierz
17:37odrzucił tę propozycję.
17:39Wtedy właśnie
17:40naraził się
17:40na zarzut
17:41sprowadzenia
17:41na kraj
17:42zagrożenia szwedzkiego.
17:43Rozpoczęta
17:44w rok później
17:44szwedzka kampania
17:45w Rzeczypospolitej
17:46w skutek zdrady
17:47najważniejszych
17:47osobistości w kraju
17:48takich jak
17:49Hetman Janusz Radziwiłł
17:50pozwoliła królowi Karolowi
17:51na opanowanie
17:52niemal całego
17:53jej terytorium.
17:54Jego polskiego rywala
17:55zmusiła zaś
17:55do ucieczki na Śląsk.
17:57Jednak grabieże
17:58dokonywane przez
17:59nieprzyjaciela,
17:59zwłaszcza obleganie
18:00przez niego
18:01Jasnej Góry
18:01spowodowały
18:02ogólnonarodowe powstanie.
18:06Obrona klasztoru
18:07jasnogórskiego,
18:08którą dowodził
18:08przeor paulińskiego
18:09sanktuarium Augustyn Kordecki
18:11stała się symbolem
18:12oporu Polaków
18:12przeciw najeźdźcom.
18:14Powstanie umiejętnie
18:15kierowane przez
18:16Stefana Czarnieckiego
18:17umożliwiło wyparcie
18:18Szwedów z Rzeczypospolitej.
18:20Kampanię zakończył
18:20pokój w Oliwie
18:21w roku 1660.
Comments