00:0018 Mayıs 1944 gecesi mışıl mışıl uyurken sürgün edilen küçük Mustafa henüz 6 aydı.
00:0913 Kasım 1943'te doğmuştu.
00:13O gün bütün Kırım Tatarları ile birlikte sürgüne gidiyordu.
00:17Henüz doğmamış bebekler, neyin ne olduğunu anlayamayan çocuklar bile Stalin ve Sovyet Devleti tarafından cezalandırılıyordu.
00:26Kırım'da hiçbir Türk kalmayacaktı.
00:42Evlerinden çıkarılanlar yaşadıkları yerin uygun bir bölgesinde toplanıyorlardı.
00:48Askerler sürekli emirler yağdırıyordu.
00:51Kimi yerlerde şiddet kullanıyorlardı.
00:54Sürgün edilenler çoğunlukla kadınlar, yaşlılar ve çocuklardı.
01:01Görünen erkekler yaşlı, sakat, hasta ve savaşta yaralanmış olanlardı.
01:08Herkes birbirine sorular soruyor, neler olduğunu anlamaya çalışıyorlardı.
01:13Allah'a yardımcı olsaydı.
03:16Kambyonlar sürekli gidip geliyor, tren istasyonlarına sürgün edilen insanları taşıyordu.
04:22Kamyonda giderken kimi Kırım Tatarları bir daha asla göremeyecekleri evlerine, köylerine, kasabalarına, bağlarına, bahçelerine, geride bıraktıklarına hüzünlü, yaşlı gözlerle bakıyorlardı.
04:53Tren istasyonlarında dayanılmaz bir trajedi vardı.
04:57Getirilenler vagonlara bindiriliyordu.
05:00İnsanların vagon değiştirmesine izin verilmiyordu.
05:03İki gün önce emek ordusuna alınma bahanesiyle tecrüt edilen erkekler de getirilip vagonlara rastgele dağıtıldı.
05:10Komünist Parti üyesi Kırım Tatarları dahi getirilmişti.
05:29Kırım Tatarı olan Komünist Parti bölge başkanı ve bölgenin ileri geleni de makam arabalarıyla tren garına getirilmiş, arabalarından iner inmez öteki tarafa sürgün edilenlerin arasına gönderilmişti.
05:43Hayvan vagonlarının kapıları tek tek kapatılırken Kırım Tatarları şaşkındı.
06:13Vagonlar hayvan vagonlarıydı.
06:27İçerisi saman, hayvan pislikleri toz toprakla doluydu.
06:32Daha ilk saatlerde insanlar bitlenmişti.
06:35Vagonların kapıları günler boyunca açılmıyordu.
06:46Yiyecek yoktu, tuvalet yoktu, su yoktu.
06:51Tıklım tıklım insanlarla doluydu.
06:56Kayda gittiğimizde, böyle bir şey mi?
06:59Herkes ağlayın.
07:00Bizler atacaklar, öldürecekler, boğacaklar.
07:03Bitlep gitti herkes, bit basıp gitti, kir, su yok, içmege su yok, yolmağa iç yok, ayağı yol yok.
07:12Poizun anağı, tren'de delip, ona böyle bir perde koydılar da, bütün o vagonların kalkı onun içine katladı.
07:21Sasıdan kirmenin çarısı yok.
07:23Tuvalet balam, au ayvan kapağın vagonlarda pencere var idi.
07:28Kim de çanak olsa, kim de kuruşka olsa, balların öncesi idirdiler, öncesi idip, avu pencereden tokup tokup gittiler.
07:39Anda tuvalet yok.
07:40İnsanlar, ellerindekileri pişarak açlıklarını bastırmaya çalışıyordu.
07:53İzlediğiniz için teşekkür ederim.
08:23İzlediğiniz için teşekkür ederim.
08:24İzlediğiniz için teşekkür ederim.
08:53Aşırı susayan insanlar, tren durduğunda yakınlardaki dere, bataklık demeden nereden su buldularsa içtiler.
09:14Tren durduğu zaman, yiyecek bir şeyler bulmak için sağa sola koşturuyorlardı.
09:27Bir taraftan da vagonlarda ölenleri gömmeye çalışıyorlardı.
09:30Allah rahmet eylesin, anamın balası oldu yolda.
09:40Yolda balası oldu Katakurgana vardığımız zaman, anamın balası da oldu.
09:45Ana o balacı o yılı oldu, onlarından anam oldu.
09:50Ana bizde 4-5 bala hiyin alıp işte yolların içine, babanın eline öyle hiyin alıp.
09:55Son bir astanofka açtı, analarımız çapıp, evet bir şeyler yapıp olsa çili-meli alkeli başlatır der bizde.
10:04Yoldan nereye toktasa, poiz, poiz, nedan aman tüşüp, vagondan tüşüp,
10:18ili bide pişirin, ili sorbasın balılar ağılamasın deyip, yaş balılar.
10:26Alıp kittığı vaxta bideyi alıp çıkayın diye, poizan.
10:30Toptağın nende, herkes, anıt çapa-çapa bir şey, bir şey, bir şey, bir şey, bir şey, bir şey, bir şey, bir şey, bir şey, bir şey, bir şey, bir şey, bir şey.
10:39Su, su kerek, adamlar su saylar, su yoktur.
10:44O kazançı, azan çıxı, ateşin üstüne, paravoz başlayıp ses bermegi, endi ketecek.
10:53Erşi kalı, yetişken kışı, yetişi vagonğa.
10:57Mine yetişmegen su edir.
10:59O ile de kalan yol ortasında.
11:10Ölüler, gömülemeden, direkt iplerine, demir yolu kenarlarına bırakılıyordu.
11:15Trenler, onları beklemeden hareket ediyordu.
11:28Yetişen biniyor, yetişemeyen kalıyordu.
11:30heele, yak İnönünie.
11:37Biniyor,
11:48Allah'a deyken bir adam pol'da yataydı прямо.
11:51Balban bir adam.
11:52Bu tüm gece o kışırıp, kışırıp, ay, vay, de kışırıp.
11:56Üç gün esen oğar toildi.
11:58Oğar toildi, toxta bir taqka toxtamadı.
12:02Biz onu alıp kittik yanımızda.
12:04Son bir yerge bir halif yerge barğında toxtadı.
12:08Prama oylelerin vagonuna küterek küterek pataydılar.
12:11Yerge kümmeyediler.
12:12Bizim oylelerimizde alıp kütkende vagonlardan atdılar.
12:16Vermediler bize.
12:19O'nu suğuğa atdılar.
12:20O'nu yol kenarına atdı.
12:22O'nu analı şakallar tükkiler aşağıdılar.
12:25O bita ketsindir.
12:28Lapaşaqların bilmeler.
12:29Bətini yapıp, o derkes ağlayı,
12:31qısçığınen, torınçığın yanında.
12:33Tekaran kütkendirin son,
12:35bir ek sütkadan son,
12:37qapların açıp,
12:38alıp bitan,
12:41kışırıp,
12:42aqaylar yol kenarına taşladı.
12:4618 Mayıs,
12:514 günü sabaha karşı başlayan bu ölüm yolculuğu,
12:5422 gün, 22 gece sürmüştü.
12:58Bir ayı bulan ölüm yolculukları da olmuştu.
13:01Çoğunluğu,
13:02kadınlar, çocuklar,
13:04yaşlılar olan bu insanlar,
13:06asırlarca yaşadıkları bir ülkeden,
13:08sökülüp atılıyorlardı.
13:10Stalin ve Sovyet rejimi,
13:15onları bir millet olarak,
13:16ölüme mahkum etmişti.
13:18Bu çaresiz insanlar,
13:20bambaşka coğrafyalara,
13:22bambaşka iklimlere doğru,
13:25bir ölüm kalım yolculuğuna çıkarılmışlardı.
