00:00Nagsunod-sunod ang malalaking proyekto ni Nora.
00:12Pero marahil, isa sa pinakatumatak na pelikula niya, ang Himala,
00:17na idinirek ng national artist na si Ishmael Bernal
00:21at isinulat ng isa pang national artist na si Ricky Lee.
00:24Walang Himala! Ang Himala ay nasa puso ng tao!
00:31Nasa puso nating lahat!
00:34Tayo ang gumagawa ng Himala!
00:36Tayo ang gumagawa ng mga sumpa at ng mga Diyos!
00:39Ganoon ako yung Himala noong 1976.
00:44Wala pa akong idea about Nora that time, so wala pa siyang casting noon.
00:48But then when I started rewriting and rewriting the script around 1979 or 80,
00:56then nag-decide na ako na si Nora.
00:58Ang gusto ko, I felt na bagay ito kay Nora.
01:02Walang mga kagawa nito kung hindi si Nora.
01:05Kuhang-kuhan niya si Elsa in all Elsa's purity and guilt.
01:11Mahirap gawin yun.
01:12Hindi totoong puntis ako dahil sa Himala.
01:16Hindi totoong nangpakita sa akin ng mahal na Birhen.
01:20Walang Himala!
01:23Doon sa eksena ng funeral scene,
01:26sabi ni Ishma kay Guy,
01:28o Guy, tatlong prosesyon itong magkakasunod
01:32at namatay ang mga bata dito dahil sa pag-Himala mo.
01:35Guguit ako dito sa lupa,
01:36pagdating na pagdating mo dito sa lupang ito,
01:38luluha ka sa kalimang mata.
01:40Tapos mabin ni Guy, okay po, direct.
01:42And so, yun na nga.
01:43Nagsimula ang eksena,
01:44and then naglakad siya.
01:45Pagdating niya doon sa guhit ni Bernal sa lupa,
01:49tumulo ang kanyang luha sa kalimang mata.
01:52So, ang daming pumalapak sa set noon,
01:56at palagay ko maraming na-convert na naging Nora niyan.
02:00Nakita ko po ang mahal na Birhen.
02:02Ang sabi po niya,
02:03darating daw po ang araw.
02:06Lalapit daw po sa akin lahat ng may sakit
02:08at mangagamot po ako.
02:11Matindi ang impact ng Himala
02:13sa lahat ng nakapanood nito.
02:15Kaya sa 30th anniversary ng pelikula,
02:19ginawan ito ng dokumentaryo.
02:21Ito yung isang iconic Filipino classic film.
02:24Monologue is not on our day two.
02:29Action.
02:30Walang Himala.
02:32Ang Himala ay nasa puso ng tao.
02:35Nasa puso nating lahat.
02:37Tayo ang gumagawa ng Himala.
02:40Tayo ang gumagawa ng mga sumpa at ng mga Diyos.
02:44Walang Himala.
02:45Ang naging main focus namin doon ay
02:48interview namin lahat ng mga importanteng gubanap.
02:52Mga artista,
02:54mga producer,
02:56mga cinematographer,
02:57at of course,
02:58yung mga extra.
02:59Ang Himala ay binubuo ng libo-libong mga extras.
03:03Yung tingin natin sa mga extra maliit na tao,
03:05di ba?
03:05Pero sa totoo lang,
03:07sila talaga yung nagbuo ng epic scene
03:09sa dulo ng pelikula na yun, di ba?
03:11Kung wala mga norani yan,
03:13wala po yung climax ng pelikulang yun.
03:16So, napaka laking bagay na kasama sila sa pelikula.
03:21Sa dokumentaryong Himala ngayon,
03:24ikwinento ni Nora
03:25kung bakit niya tinanggap ang papel ni Elsa.
03:28Bago in-offer sa akin yung pelikula,
03:31aywan ko kung maniniwala ang mga tao,
03:33pero bihirang tao
03:34o yung mga kaibigan ko lang
03:35na piling-piling ang pinagkikwentohan ko nito.
03:40Mga siguro mga two weeks
03:41bago in-offer sa akin yung pelikula
03:43na naginip kasi ako.
03:46Ang napanaginipan ko ganito.
03:49Basta nakaluhod ako sa isang altar
03:52at kumbaga sa simbahan,
03:55yung cross,
03:56ang nakaharap ako doon sa cross.
03:59Tapos sa right side ko,
04:01si Mama Mary.
04:03So, pagtingin na pagtingin ko
04:05kay Mama Mary,
04:07tamang-tama,
04:08umiti siya ng pagkaganda-ganda ngiti talaga.
04:11After mga two, three weeks,
04:13dumating nga sa akin yung offer
04:15na gagawin ko yung Himala,
04:16sabi ko,
04:17parang nagulat ako
04:19dahil sa,
04:21ito yung ano eh,
04:21ito yung napanaginipan ko.
04:23Kaya hindi ako,
04:24hindi ako talaga nagdalawang isip
04:25na tanggapin yun.
04:28If we wanted to get Nora,
04:30we realized na
04:31hindi po pwedeng kumuha
04:32ng maraming artista.
04:33Kasi si Nora
04:35was already Nora on her
04:37at the time.
04:38Sigay na siya.
04:41Kwento ni Keith at Sari,
04:43nagulat sila
04:44nang ma-interview si Nora
04:45para sa dokumentaryo.
04:47Nagulat ako na
04:48for such an icon,
04:51parang napaka-humble niya.
04:53As in, bukod nga sa
04:54Biggit Sari,
04:55parang napaka-open niya.
04:56Parang the fact that
04:57walang special,
05:00example ah,
05:01nung nag-break kami
05:02sa pag-interview
05:04sa kanya ng documentary,
05:05as in,
05:06lubas lang sa
05:06public space,
05:08umupo sa
05:09Hagdana,
05:09nag-UC,
05:11as in,
05:11palagang open,
05:12walang special,
05:14you know,
05:15walang trailer,
05:16walang ganun.
05:17Talagang parang
05:17simple tao lang po.
05:18So,
05:19nakakagulat na
05:20someone of her caliber
05:21and her stature
05:22na kaya niya
05:24maging totoo
05:24at kaya niya
05:25ipakita yun
05:27sa mga tao na
05:28tao lang po ako,
05:29ganun siya eh.
05:30Personally,
05:31ang memory ko
05:32of Ate Guy is
05:32yung katabi ko siya,
05:35tapos
05:36nagpa-autograph ako,
05:37tapos kinilig ako,
05:39and then umakbay siya
05:40sa akin,
05:41and having that
05:42wonderful opportunity
05:44na mayakap siya,
05:46parang pasasalamat ko na.
05:48Ngayon,
05:49kasama sa
05:50itinuturo nila
05:51ang mga pelikula
05:52ni Nora
05:53sa film students.
05:54Ngayon,
05:55ang role natin
05:56bilang
05:57tikagawa ng mga documentary
06:00at pagdagtuturo
06:01at gumawa ng pelikula
06:03ay siyempre,
06:03isa buhay pa rin
06:04yung kanilang legacy
06:05na
06:06kung may pagkakataon
06:08na ipalabas natin
06:08yung trabaho nila,
06:09i-preserve natin
06:10para magkaroon ng
06:11kung mas humaba pa
06:12yung buhay
06:13yung kanilang sining,
06:15yun ang trabaho
06:15natin ngayon.
06:17Makilala pa
06:17ng mga future generation
06:19ang katulad ni Ate Guy,
06:21ang ating
06:21nag-iisang
06:22superstar.
06:23Kids nowadays,
06:24they watch YouTube,
06:25they watch Netflix,
06:26pero very limited
06:28yung Philippine cinema.
06:31So maganda pa lang
06:31sa murang edad
06:33ng high school,
06:34like senior high school,
06:36ay magkaroon na sila
06:37ng deeper appreciation
06:38or literacy,
06:40ganyan.
06:41So I think,
06:41may hope pa.
06:44May hope pa na,
06:45like yung mga batang,
06:45ito baka hindi na nila
06:46kilala si Ate Guy.
06:47Pero dahil sa mga
06:48efforts or initiatives
06:49na gagawin natin
06:51together,
06:53ay maipaabot natin.
06:55Ang kasikatan noon ni Nora,
06:58lalong tumindi
06:59dahil sa mga
07:00naka-love team niya.
07:021969,
07:03nang magsimula
07:04ang tambala nila
07:05ni Tirso Cruz III
07:06na tinaguriang
07:08Guy and Pip.
07:09Ang totoo
07:10love team noong araw,
07:12si Bobot,
07:13ako,
07:15at saka si Pip.
07:16So,
07:17ang nangyari
07:18noong
07:19nagkakagulo na
07:20yung mga fans
07:21sa studio,
07:22sigawa ng Tirso,
07:23Tirso,
07:24Edgar,
07:24Edgar.
07:25So,
07:26yung pati
07:26yung pamilya
07:28napektuhan.
07:31Pinapili ngayon ako.
07:33Sino gusto mo?
07:34Si Pip o si Bobot?
07:35Is yun,
07:36prefer si club ko si Pip.
07:38Ay pinili ko si Pip.
07:39Ginesta ko sa Carmen
07:41ang camera.
07:42Hindi ko alam na
07:43guest din pala si Pip.
07:44So,
07:45doon kami nag-meet,
07:45doon kami pinakilala
07:47sa isa't isa.
07:48Hindi ako makakinos.
07:50O,
07:51sabi ko,
07:51ay,
07:52kakanta pa ba ako?
07:53Hindi.
08:00Gaano po katindi yung
08:02dedication ng fans
08:05dun sa Guy and Pip?
08:06Ay,
08:06nako.
08:08Papatay sila
08:09para sa kaninang dalawa.
08:10Oh,
08:11yeah.
08:11Oh, yeah.
08:13Very protective
08:14over the two.
08:15More so with
08:16Nora
08:18because siyempre siya
08:19yung babae.
08:20Pero ang pang-ibig
08:21na nagtagal,
08:22nakilala ni Nora
08:23sa set
08:24ng isa pang pelikula.
08:25As Boyet,
08:27ako,
08:28iba pang kasama
08:29namin.
08:30Eh,
08:30madalas natatama
08:31yung
08:32bote doon
08:33sa akin,
08:35kaya
08:35kay Papa Boyet,
08:38tatanungin,
08:40doon
08:40nag-umpisa yun.
08:41Hanggang sa
08:42isang araw,
08:43pumunta siya,
08:44may daladala siyang
08:44mansanas.
08:46At ang
08:46kanta niya ay,
08:47You are the apple
08:48of my eyes.
08:50Bukod sa programang
08:51Superstar
08:52na tinaguri ang
08:53longest-running
08:54variety show
08:55sa primetime
08:56television,
08:57nasa dalawang
08:58daang pelikula
08:59rin ang ginawa
09:00ni Nora
09:00sa mahigit
09:01limang dekadang
09:02karera
09:02bilang artista.
09:05Kung mahalin niyo
09:05ang sarili ninyo,
09:07ay hindi kayo
09:07tatanggap ng kahit
09:08na anong tulong
09:08mula sa kanya.
09:09Isa sa iprinudus
09:10niyang pelikula
09:11ang Tatlong Taong
09:13Walang Diyos.
09:14Tapit diwan mo!
09:15Kung saan
09:16nakasama niya
09:17si na Christopher De Leon
09:18at Bembol Roko.
09:23Nagsisimula pa lang
09:24sa showbiz noon
09:25si Bembol.
09:27Ibang-iba si Nora
09:28sa lahat
09:29ng nakatrabaho ko.
09:30Maalis ka na.
09:31Magaling,
09:32napakagaling ni Nora
09:33dahil
09:33actually,
09:36I think
09:36we probably have
09:38the same asset
09:39of the eyes.
09:40Diba?
09:41So,
09:41she uses her eyes
09:43a lot.
09:43Diba?
09:44And that's what
09:45Lino taught me
09:45to use my eyes
09:48more
09:49kasi
09:50it is very
09:51expressive.
09:52Pabatayin ko sila!
09:54Pabatayin ko sila!
09:54So,
09:57noong una,
09:57hindi ko maintindihan.
09:58Hindi ko ma-get sa,
10:00hindi ko
10:00maintindihan.
10:03Ano ba yung
10:04what's in the eye?
10:06Diba?
10:07Pero,
10:07as the years went by,
10:10I realized
10:12how effective
10:14it can be.
10:15ganun din si
10:18ati Gayo.
10:19Hindi totoong
10:20nagpakita sa akin
10:21ng mahal na
10:21Pirhen,
10:23walang himala!
10:26Dahil sa
10:27angking talento,
10:29humakot
10:29ng mahigit
10:30sang daang
10:31lokal
10:31at international
10:32awards
10:33si Nora.
10:35O,
10:35saka nakapak talaga
10:36siya sa lupay
10:37kasi hindi siya
10:37gagamit ng mga,
10:39alam mo yung mga
10:39academic methods
10:40na ito yung
10:41dapat ng
10:42tamang pag-arte.
10:43Parang sa kanya,
10:46um,
10:46it's a lived experience
10:49na punong-puno
10:51ng
10:51kahirapan,
10:53ng grasya,
10:54pasasalamat.
10:55Kaya pag
10:56may binigay siya,
10:58lahat na
10:59apektuhan.
11:00O,
11:00kasi I think
11:01marami talaga
11:01siyang pinagdaanan.
11:05Pero,
11:06anumang karangalan
11:07ang matanggap niya
11:08na natiling
11:10mapagkumbaba
11:11si Nora.
11:13Pagbalik ng Pilipinas,
11:23ginawa ni Nora
11:23ang pelikulang
11:24Thy Womb
11:25sa direksyon
11:26ng Cannes Best Director
11:27Awardee
11:28na si Brillante Mendoza.
11:31Napahinga man,
11:33hindi nawala
11:34ang husay ni Nora
11:35sa pag-arte.
11:37Nakasama niya rin
11:38ulit dito
11:39si Bembol.
11:39Whenever we see each other,
11:41parang kahapon lang kami
11:42nagkita,
11:43we've made
11:45several movies together.
11:47Ang dami kaya namin
11:48ginawang
11:49siyang leading lady ko.
11:51Ang dami.
11:52So,
11:54habang ng panahon na rin,
11:55we got to know
11:58each other well.
11:59Love you,
11:59Asa,
11:59I love you.
12:01Certified
12:02value siya,
12:03si Ati guy.
12:05In a good sense,
12:06you know.
12:07Gusto lang niya puro
12:08katatawanan.
12:10I don't know,
12:10she's happy.
12:14What's up?
12:16Ibang
12:16klaseng tao siya eh.
12:19From the time I met her
12:20in 1976
12:22hanggang sa huli,
12:24she's
12:25always been,
12:27di ba,
12:28level-headed,
12:28di ba,
12:29foot on the ground,
12:31di ba,
12:32very
12:32magalang,
12:34mabait.
12:36Gumawa pa siya
12:37ng sunod-sunod
12:38na indie films
12:39at humakot ng awards
12:41mula sa iba't-ibang
12:42kontinente.
12:45Siya,
12:46ang sinasabing
12:47natatanging
12:48Pilipinong aktor
12:49na nakagawa nito.
12:51Di niya kailangan
12:51ng Oscars
12:52for us to know
12:53her value.
12:54Sobrang
12:55galing na niya eh.
12:56So,
12:57I think that's one other thing
12:58maybe,
12:58but maybe we should,
13:00we can take pride na
13:02di natin kailangan
13:03ng outside validation.
13:05Alam naman natin
13:06na superstar siya.
13:07Para sa benigula!
13:10Lahat ng sakripisyon
13:11ni Nora,
13:12pinalitan naman
13:13ng pagmamahal
13:14ng fans
13:14at pagkilalang
13:16kakauntilan
13:17ang nakatatanggap.
13:19May ron siya
13:20wadong tropello
13:21mula sa
13:22PNPC Star Awards
13:24at walong
13:25Metro Manila
13:26Film Festival Awards.
13:29Noong 2022,
13:31kinilala
13:31bilang
13:32National Artist
13:33for Film
13:34and Broadcast Arts
13:35si Nora,
13:35ang pinakamataas
13:37na karangalan
13:38sa larangan
13:39ng sining
13:39sa bansa.
13:42Ang ilang pelikula
13:43ni Nora
13:44iniremastered din
13:45para luminaw
13:46at mas gumanda
13:47ang kalidad.
13:49They preserve
13:49and they remastered
13:50the films,
13:51no?
13:52Para magkaroon pa talaga
13:54siya ng appreciation
13:55sa mga parating
13:56na generation.
13:56Pag tinanood nila,
13:58nagugulat sila
13:59na nadadala siya
14:00sa kwento,
14:01nadadala siya
14:02sa performance
14:03at biglang
14:03lumalalim
14:04appreciation
14:05sa even
14:05sa filmmaking
14:07skill
14:07ng mga Pinoy.
14:09And I think
14:10may sense of pride
14:11din na parang
14:11wow,
14:12kung kaya pala
14:13natin
14:13yung ganyang
14:14level noon,
14:16kaya natin
14:17ngayon.
14:17Bukod tangi
14:24at kahanga-hanga
14:26ang kontribusyon
14:27niya sa sining
14:28na nagbigay
14:29pag-asa
14:29at inspirasyon
14:31sa maraming
14:31Pilipino.
14:39Maraming salamat
14:40sa pagtutok
14:40sa eyewitness
14:41mga kapuso.
14:42Anong masasabi niyo
14:43sa dokumentaryong ito?
14:44I-comment na yan
14:45at mag-subscribe
14:46sa GMA Public Affairs
14:47YouTube channel.
Comments