00:00Eskwelahan ang dapat nagsisilbing pangalawang tahanan ng mga mag-aaral.
00:11Pero paano kung sa loob at labas nito nangyayari ang karahasan?
00:18Nito lang Pebrero sa Pasig City, isang grupo ng mga kabataan ang nagrambulan sa labas mismo ng kanilang eskwelahan.
00:30Hanggang ang isa sa kanila, nakita na lang na duguan.
00:42At nito lang March 26 sa Paranaque City, binawian ng buhay ang isang grade 8 student matapos daw saksakin ng kanyang kaklase sa loob mismo ng kanilang silid-aralan.
00:55Ang laki ng tama po dito sa maikini-kini. Sabi ko, anak, napuruan ka! Napuruan ka na!
01:06Ang dami mong sinasabi sa akin, nagkatutuong, binubuli ka ka nga lang kayo, di na akapumasok.
01:13Nakakapagpasok ng ganito ang bata. Kalagay lang sa itim, na stick. Alam mo, simple yung suklay.
01:19Pero, matulis. So ito yung mga delikado.
01:24Paano humantong sa ganitong kalagim na trahedya ang mga insidenteng ito?
01:29Gabi ng March 28, 2025, dumating ang labi ng labing apat na taong gulang na anak ni Evelyn Lambojo.
01:56Ang kanyang bunso, pinatay habang nasa loob mismo ng kanilang silid-aralan sa Paranaque City.
02:19Paranaque City
02:26We are here at Moonwalk in Paranaque City.
02:51Kukumustahin natin yung pamilya ng grade 8 student na namatay sa pananaksak.
02:58Magandang umaga po. Condolences, ma'am. Condolences po.
03:05Bunso sa anim na magkakapatid ang biktima.
03:09Masayahin po siyang anak.
03:11Masayahin naman siya, sila silang kakapatid.
03:14Close din. Ayun ang mga anak po, sila tuwan-tuwa sila.
03:17Mahala lahat sa mga anak ko. Mahilig po siya sa make-up, mga pabango, mga namahal niya, mga gamit niya.
03:25Pangarap daw ng kanyang anak na maging isang flight attendant.
03:28Pero hindi na ito matutupad ngayon.
03:34Bandang alauna ng hapon noong March 26, 2025,
03:38nag-aalangan na raw pumasok sa eskwelahan ang grade 8 student na anak.
03:42Mama, hindi ako papasok. Sagot ko naman, bakit? Maglalaba ko.
03:48Mayamaya, mga ilang segundo, binawi niya, mama, nandito ako sa eskwel.
03:53E di sabi ko, oh, sabi mo hindi ka papasok, maglalaba ka na sa eskwel ka pala.
03:58Ito na pala ang huling beses na makakausap ni Evelyn ang kanyang bunso.
04:02Hindi na siya nag-comment. Nakailang text na po ako sa kanya, siguro apat o lima, hindi niya na sinisit.
04:12Sa isinagawang imbesigasyon ng Paranaque City Police,
04:17Bago po mangyari yung pananaksak, tumakbo po siya sa isang teacher.
04:22Sinumbong po niya na yung suspect may daladalang kutsilyo at nagbabanta na papatayin siya.
04:29Nang pumasok daw ang teacher sa classroom para alamin ang sitwasyon.
04:34Nagkataon po yung victim ay nasa likod po ng teacher at papasok din sa classroom.
04:40At doon na po, biglang kinuha ng suspect yung kutsilyo, nasa bag niya,
04:45at doon niya na po sinaksak yung biktima.
04:50Nakatakbo pa ang biktima, pero hinabol daw siya ng suspect at muling sinaksak.
04:55Yung dinamit po ay isang kitchen knife, lumalabas po, daladala po ng suspect yung kutsilyo.
05:05Malamanggalin po sa kanilang bahay.
05:07Ayon sa mga polis, nai-report sa kanilang insidente halos isang oras matapos ang krimen.
05:11Walang dadaan po nila doon, mga may bayad po ng dugo at yung upuan po doon ay kalat-kalat na.
05:22So wala na pong tao doon, maliban na lang po doon sa kinordon nung iskwilahan yung crime scene.
05:28Napasakamay din na mga otoridad ang suspect.
05:33Nung mga oras din yun, isang kamag-anak ang tumawag kay Evelyn.
05:37Nasa bahay, naglalaba. Tita, nasaan si Bunso? Pangalawa. Kinabahan na ako.
05:43Agad daw niyang tinawagan ang cellphone ng anak.
05:46Ang sumagot, teacher, ikaw ba yung mother nilang buho? Opo, ma'am.
05:50Ma'am, tuto ba ang nangyari? Nasaksa po ang anak ko.
05:54Pinuntahan pa ni Evelyn ang anak sa paaralan, pero naisugod na raw ang bata sa isang ospital.
06:00Nung pagdating niyo po sa school, hindi ko kayo sinabihan agad na nasa hospital.
06:05Wala. Ang sagot ng teacher, hindi po namin alam.
06:08Saan ako tatakbong ospital, teacher? Saan ako tatakbo? Saan ang ospital?
06:12Las Piñas? Sa ganito? Baka hindi ko na maabutan ang anak ko na buhay.
06:16Pasensyahan po. Kung anong mangyari, kasalanan nyo to, pananagutan nyo.
06:20Kayo po ang may hawak sa anak ko ng pupis. Bakit nyo pinabayaan ang anak ko?
06:25Pagdating ni Evelyn sa ospital, hindi na niya inabutang buhay ang anak.
06:30Nakita ko ang anak ko, parang tuyong-tiyo na yung sugat niya.
06:33Nakikita ko, pagbukas ko po, nakialam po ako sa luktor.
06:36Inangat ko ang anak ko. Ang daming dugo. Ginanyan ko pa yung anak ko.
06:39Nako, ang laki ng tama po dito sa maikili-kili.
06:43Sabi ko, anak, napuruan ka! Napuruan ka na!
06:49Ang dami mo sinasabi sa akin, nagkatutubi.
06:51Totoo, binubuli ka ka nga lang kayo, di na ka pumasok.
06:55Ganun yung panampagyayari.
06:58Ayon sa mediko-ligal, apat na saksak sa katawan ang tinamon ng dalagita.
07:04Ano nga ba ang motibo ng suspect para saksakin ang kanyang kaklase?
07:08Sino ang binubuli?
07:10Yung anak ko.
07:11Ayon kay Evelyn, ilang beses nabanggit ng anak sa kanya ang pambubuli sa kanya ng isang kaklase.
07:17Ang sabi niyo po sa akin, Mama, sasaksakin ako. Binubuli-buli po ako, Mama. Marami po kami kakaklasmate.
07:25Nagsusulat ako, Mama, ng project ko. Pinapakailaman ako.
07:28Ang ginawa ko, Mama, sa bandang huli, Mama, eh. Nanggigil na ako.
07:32Hindi ko man, Mama, sinampalang malakas. Parang hinawi lang daw niya.
07:37Ayon naman sa salaysay ng suspect sa mga polis.
07:40Ang sinasabi naman po nung suspect, binubuli daw sa school.
07:44Kasama na po yung biktima na nambubuli sa kanya.
07:47So, yun po ang alibay niya. Kaya na nagawa yung ganong krimen.
07:54Sinusubukan natin kunan ang pahayag ng administrasyon ng paaralan,
07:57pero naka-online class daw ngayong araw, kaya't wala ang mga guru ng paaralan.
08:03March 27, 2025, naglabas ng pahayag ang paaralan.
08:09Sinisiguro raw nilang isang isolated case ang insidente
08:13at walang banta sa kaligtasan ng kanilang mga estudyante.
08:17Makikipagtulungan din daw ang paaralan sa isinasagawang imbesigasyon ng PNP
08:21para mabigyan ng justisya ang pagkamatay ng biktima.
08:25Dagdag pa ng paaralan, meron na rin isinasagawang bag inspections
08:29para masiguro ang seguridad sa loob ng eskwelahan.
08:34Ayon sa isang child behavior specialist, mahalagang malaman ang punot dulo ng insidente.
08:43Dati ba silang magkakilala na may away?
08:46Dati ba silang magkakilala na nagkaroon ng hindi magandang pagsasama?
08:53Kinakailangan masagot yung mga tanong na yon
08:57kasi napakahalaga nung tiyatawag sa behavior,
09:01may tiyatawag tayong antecedent yung behavior, yung consequence.
09:05Ano ang pinagmulan nung away na yon?
09:10Maaring meron silang pinag-awayan, meron silang ayaw sa isa't isa.
09:18Napakahalaga rin na ano yung family dynamic nung bawat isa sa kanila.
09:23Dahil 14 years old ang suspect, ayon sa Republic Act 93-44 o ang Juvenile Justice and Welfare Act of 2006,
09:32wala pang criminal liability ang batang, pero kinakailangan pa rin niyang sumailalim sa intervention program.
09:39Pero nakasaad din sa batas na kung nagawa ang isang krimen ng isang batang edad 15 taong gulang hanggang 18 taong gulang
09:46at meron ng discernment o pag-unawa sa nagawang krimen, sasailalim siya sa naaangkop na paglilitis.
09:54Sa ngayon po, nagkaroon na po ng endorsement galing DSWD na may discernment po yung kanyang ginawa.
10:00Mabalik po siya sa DSWD at doon po siya temporarily for custody sa bahay pag-asa.
10:08Under the law, ang tinitingnan ano yung edad ng bata at the time the crime was committed.
10:13In which case, ang mag-a-apply pa rin ng procedure ay yung RA 93-44.
10:19So halimbawa, at the time of the offense, yung bata ay minor de edad.
10:23Susundin pa rin siya at atratuhin siya ng batas, yung court proceedings niya,
10:27patuloy pa rin yung diversion and intervention programs kahit na lumagpas na siya ng 18 years of aid.
10:33Hindi yun, automatically, as soon as you get 18, magiging normal criminal case na yun.
10:37February 20, 2025 sa Pasig City.
10:45Makikita ang kumpol ng mga binatinyong naglalakad sa gilid ng ilog malapit sa isang paaralan.
10:53Maya-maya pa, makikitang nagtatalo na ang mga kabataan.
10:57Hanggang mauwi ito sa suntukan.
11:09Isang estudyante ang halos humampas na sa pader ng ilog nang makatak at mga itulak sa nangyayaring rambulan.
11:16Pero nang mahawakan ng kalaban.
11:22Hindi siya nito pinakawalan at tuluyang pinagsusuntok.
11:34Ilang sandali pa, ang binatinyong nakasuot ng PE uniform may duguna sa kanyang tiyan.
11:39Ang binatinyo, nasaksak na pala habang kinukuyog ng iba pang ka-eskwela.
11:54Inireport ng isang concerned citizen sa Kanyogan Punisab Station ang rambulan ng mga estudyante.
12:02Dito po tayo sa likod ng school kung saan nangyayari yung insidente.
12:10Nagkaroon po ng pisikalan yung parehas na optima sa kayong mga CICL.
12:16At yung isa ay bumunot ng patalim.
12:22Napagalamang hindi lang pala isa kundi dalawa ang naging biktima ng pananaksak na nangyayari sa likod lang mismo ng iskwelahan.
12:29Ang mga biktima itinago namin sa mga pangalang Agoy, 13 years old, grade 7.
12:35At Clyde, 15 years old at isang grade 10 student.
12:40So yung unang biktima, tinamaan po siya sa right portion ng kanyang abdomen.
12:45Samantalang yung isang biktima naman ay nagtamo ng iba't ibang sugat sa kanyang katawan.
12:52Sa investigasyon ng Pasig City Police Station, napagalaman na isang folding knife ang ginamit sa pananaksak.
13:04Walo ang binatilyong nanakit sa mga biktima.
13:08Isa rito ang nanaksak.
13:10Yung weapon use na ginamit sa pananaksak is wala naroon sa area.
13:15Ang ginamit po nung yung sumaksak po is isang color silver na folding knife.
13:22Approximately 10.5 po kasama yung handle nyo.
13:27Matapos ng krimen, ang mga nasagpot sa gulo, sinurender ng kanilang mga magulang sa PNP.
13:33Pansamantala silang binala sa bahay Kanlungan sa Pasig City para sa assessment ng mga social worker.
13:40Nakapanian ng reporter's notebook ang principal ng eskwelahang pinapasukan ng mga estudyante.
13:52Natural sa mga senior high school students na minsan mayroong mga away-away.
14:00Pero hindi siya umaabot sa punto na may patalim na.
14:05Patalim yung ginamit ng bata para dun sa kanyang kaaway.
14:11Ipinakita rin ang principal ang mga nakumpis ka nila mga patalim mula sa mga mag-aaral.
14:17Simula noong magsagawa sila ng inspeksyon matapos ang insidente.
14:20Ito makikita natin, makakapagpasok ng ganto ang bata na akala natin hindi natin sukat akalain na yan ay kalagay lang sa itim na stick.
14:31Kaya yan, kung titignan nyo, stick lang siya. Pwedeng gamitin ng bata na sasabihin pang ano-ano lang niya.
14:40Ito katulad din ito, alam mo, simple yung suklay.
14:43Pero matulis. So ito yung mga delikado.
14:49Sa pagpapatuloy ng investigasyon ng Pasig City Police, lahat ng mga sangkot sa gulo, mga binatilong edad, 17 years old pa baba.
15:00Kasi sabi nga po ng mga biktima is napagtripan lang siya.
15:06Paglilinaw ng Barangay Council for the Protection of Children ng Barangay Kanyogan sa Pasig City.
15:14Base dun sa salaysay ng mga respondent, nagumpisay ang gulo na yan noong panahon na nagkakatinginan sila ng masama.
15:24Ayon dun sa respondent ng nandito sa amin, madalas siyang tinitingnan ng masama nung mga victims.
15:34Ayan, naghamunan na sila na pagkatapos ng klase, magkita sila dun nga sa pinangyarihan.
15:44Sinampahan ng regamong frustrated homicide ang isa sa walong binatilong sangkot sa naging rambulan sa Pasig.
15:55Slight physical injuries naman ang isa ng pangkaso sa pitong kabataan.
15:59Lumabas sa resolution na may nakummit silang physical injury.
16:02Tulad ng insidente sa Paranaque City.
16:05Dahil nasa labing pitong taon pa baba ang edad ng mga binatilong sangkot sa nangyaring krimen.
16:10Exempted o wala pa silang pananagutang kriminal.
16:14Ayon sa Juvenile Justice and Welfare Act of 2006.
16:17Kaya bilang pagtugon sa RA 9344, ang mga kabataan inirelease mula sa shelter at ibinalik sa kanilang mga bagulang.
16:26Pero kailangan nilang sumailalim sa mga intervention program sa barangay.
16:30Ongoing po ang kanilang intervention program dito sa aming barangay.
16:35Meron po silang series of community service and counseling po.
16:39Nakapanayam din namin ang violence against women and children.
16:46Barangay Council for the Protection of Children ng Barangay may bunga.
16:51Kung saan naninirahan ang dalawang bitima.
16:53Sasa ilalim din sa counseling ng barangay.
16:55Sa amin naman po, meron din po.
16:58Kaya lang sa sitwasyon po kasi nila sa ngayon.
17:00So nagpapagaling sila.
17:02Siguro by next week, mag-start kami ng counseling sa kanila.
17:06Ayon din sa prinsipal ng paaralan.
17:08Nagpapatuloy ang pag-aaral ng lahat ng kabataang sangkot sa rambulan.
17:13In distance kasi iniiwasan muna natin yung anumang retaliation.
17:18Bagamat nagkasundo na yung magulang na walang mga risk back-risk back.
17:22No, na kung saan pagkatapos ang interventional program nila sa CSWD
17:27ay itatransfer nila sa ibang school yung kanilang mga batak.
17:33Lahat naman ng tao, kabila ng mga bata, merong mga karapatan.
17:39At hindi yung nawawala dahil lang merong nagawang krimen or may nagawang kasalanan.
17:44At ang basic guiding principle ng batas dyan ay yung best interest of the child na tinatawag.
17:50So titignan ng korte, ng barangay, ng social workers, ano ba yung nakabubuti para sa bata.
17:55At doon ipapattern yung kailangan nilang pagdaanan na diversion or intervention programs.
18:03Sa report ng Program for International Student Assessment o PISA noong 2022,
18:11napag-alaman na isa sa kada tatlong Filipino students ang nabubuli sa eskwelahan.
18:1743% ito ang babae, samantalang 53% naman ang lalaki.
18:22Sa mga lakalipas na taon, tumaas ang bilang ng mga reported bullying cases sa bansa.
18:30Mula 1,158 noong 2013, umakit ito sa 20,172 noong 2018.
18:39Ang problema sa 339 reported cases ng bullying sa bansa, 38 lang ang narisolba.
18:45Ayon sa datos ng Department of Education, Learner Rights and Protection Office.
18:52Pinakamaraming bullying cases sa National Capital Region, Calabarzon at Central Luzon.
19:05Ayon sa isang child behavior specialist, ang pagsapit ng adolescence sa pagitan ng edad,
19:11sampu hanggang labing siyam, ay may tuturing na maselang mga taon para sa isang bata.
19:16Pumapasok na raw dito ang complex behavior ng isang tao habang dumadaan sa mga pagbabago ng katawan,
19:23dulot ng puberty o pagbibinata at pagdadalaga.
19:27Dito yung mga bata nagsisimulang mag-explore outside.
19:31Dito nagsisimulang magkaroon ng friends outside.
19:34Yung kind of thinking na nabuo sa bata, mahalaga yun.
19:40Sa nanggaling yun sa turo ng magulang, sa turo sa eskwela.
19:44Pero mahalaga na pag-aralan natin ano yung magbibigay nating motivation sa taong ito towards doing the right thing.
19:53Para sa mga CICL, dapat ay may angkop na intervention.
19:59Ang problema sa buong bansa, nasa 77 lang ang Centers and Residential Care Facilities ng DSWD,
20:07kung saan maaring pansamantalang madirahan ng mga kabataang nasasangkot sa krimen
20:11habang sumasa ilalim sila sa intervention at rehabilitation.
20:16Kulang na kulang din ang psychology sa bansa na nasa 1,600 lang.
20:23Ayon na rin sa datos, dumarami ang mga batang nabubuli sa bansa.
20:28Ang masaklap, ang ilang sa mga kasong ito na uuwi sa karahasan at maging sa kamatayan.
20:37Malinaw sa batas na dapat may angkop at sapat na intervention para sa mga batang nasasangkot sa gulo at krimen.
20:46Ang tanong na ipatutupad ba ito sa ngayon?
20:48Hanggang sa susunod na sabado, ako si Maki Pulido.
20:57Ako si Jun Veneration at ito ang reporters.
21:18Ako si Jun Veneration at ito ang
Comments