- 1 year ago
Skorzystaj z oferty Cambly tutaj: https://cambly.biz/tvtech50
kod promocyjny: tvtech50
Kiedy myślimy o największych wynalazcach, do głowy przychodzą takie ikony jak Leonardo da Vinci, Nikola Tesla, Alexander Graham Bell czy Thomas Edison. Jednak polscy wynalazcy także mogą się pochwalić wieloma naprawdę ciekawymi projektami. Po prostu, z najróżniejszych powodów, rzadko kiedy udawało się im przebić.
kod promocyjny: tvtech50
Kiedy myślimy o największych wynalazcach, do głowy przychodzą takie ikony jak Leonardo da Vinci, Nikola Tesla, Alexander Graham Bell czy Thomas Edison. Jednak polscy wynalazcy także mogą się pochwalić wieloma naprawdę ciekawymi projektami. Po prostu, z najróżniejszych powodów, rzadko kiedy udawało się im przebić.
Category
🤖
TechTranscript
00:00Kiedy poprosiłbym Was o wymienienie kilku najważniejszych wynalazców,
00:04prawdopodobnie nie przyszłoby Wam do głowy żadne polskie nazwiska.
00:08Leonardo da Vinci, Alexander Graham Bell, Nikola Tesla, Thomas Edison.
00:13To są ludzie, którzy na stale zapisali się w historii, których zna dosłownie każdy.
00:17Ale przecież Polacy nie są ulepieni z innej gliny.
00:21U nas też rodzą się genialni konstruktorzy, tylko niestety z najróżniejszych przyczyn
00:25rzadko kiedy udaje im się przebić.
00:27Historia dobitnie pokazuje, że samo opracowanie przełomowej technologii
00:32to za mało by odnieść wymierny sukces.
00:34Thomas Edison, uważany powszechnie za wynalazcę żarówki,
00:38tak naprawdę wcale jej nie wynalazł.
00:40Po prostu wiedział, jak na tej koncepcji zarobić.
00:43Niemniej polscy naukowcy i konstruktorzy mogą się pochwalić
00:47kilkoma naprawdę ciekawymi, nierzadko przełomowymi projektami,
00:50z których jako naród możemy i powinniśmy być dumni.
00:57Kamizelka kuloodporna
01:02Kamizelka kuloodporna, czyli podstawowy element wyposażenia każdego żołnierza,
01:06policjanta, zagrożonego zamachem VIP-a, czy pracującego w niebezpiecznym terenie dziennikarza.
01:12Oczywiście przez lata kamizelki kuloodporne mocno się zmieniły,
01:16ale pierwszy działający prototyp opracowali i spopularyzowali dwaj Polacy,
01:20Kazimierz Żegleń i Jan Szczepanik.
01:23Żegleń był, co dość zaskakujące, księdzem, który w wieku 21 lat wyemigrował do Stanów Zjednoczonych
01:29i osiadł w Chicago.
01:31Właśnie tam, poruszony zamachem na burmistrza, do którego doszło w 1893 roku,
01:36zaczął pracować nad materiałem, który byłby w stanie zatrzymać wystrzelony z broni palnej pocisk.
01:42Jego kamizelka składała się z kilku warstw specjalnie tkanego, impregnowanego jedwabiu
01:48i, co najważniejsze, naprawdę działała.
01:50Kilka lat później, podczas pobytu w Europie, Żegleń skontaktował się z mieszkającym w Wiedniu
01:55polskim wynalazcą i przedsiębiorcą Janem Szczepanikiem.
01:59Wspólnie udoskonalili kuloodporny materiał i opracowali sposób jego zautomatyzowanej produkcji.
02:04Niestety, później ich drogi się rozeszły, prawdopodobnie z powodu różnicy zdań i dalszą pieczę nad rozwojem
02:10kamizelki kuloodpornej sprawował sam Szczepanik.
02:13W 1902 roku polski wynalazek uratował nawet życie hiszpańskiego króla Alfonsa XIII,
02:19który w podzięce odznaczył wynalazcy orderem Izabeli Katolickiej.
02:26Przemysł naftowy kojarzy się nam z Stanami Zjednoczonymi, z Bliskim Wschodem, ale raczej nie z Polską.
02:32Tymczasem pionierem w tej dziedzinie był urodzony w Zadusznikach Ignacy Łukasiewicz.
02:37Farmaceuta, który wynalazł lampę naftową i zbudował w Galicji prawdziwe naftowe zagłębie.
02:43W jego czasach ropa była znana i wykorzystywana jednak w bardzo ograniczony sposób.
02:48Na przykład w roli smaru. Łukasiewicz prowadząc eksperymenty w swojej aptece
02:53wydestylował z ropy naftę, która jak się okazało podczas spalania dawała stosunkowo jasne światło,
02:58nie kopciła i była tańsza niż surowce stosowane w ówczesnych lampach.
03:03Początkowo Łukasiewicz próbował wykorzystać dostępne już lampy olejowe,
03:07jednak te po zastosowaniu nafty wybuchały.
03:10Dlatego opracował nowy mechanizm i w 1853 roku skonstruował pierwszą na świecie lampę naftową.
03:17Rok później razem ze wspólnikami założył też pierwszą kopalnię ropy,
03:21wybudował pierwszy szyb naftowy i pierwszą nowoczesną rafinerię.
03:26Łukasiewicz był także filantropem, który angażował się w życie lokalnej ludności
03:30i znany był ze swojej dobruduszności.
03:32Wdzięczni pracownicy często nazywali go ojcem Ignacym.
03:38Tak jak mówiłem we wstępie, samo wynalezienie czegoś przełomowego to dopiero początek drogi.
03:43W pokonaniu kolejnych kroków w dzisiejszym zglobalizowanym świecie
03:47niezbędna może być dobra znajomość języka angielskiego.
03:50Dlatego jeżeli planujesz w najbliższym czasie podbić świat jakimś rewolucyjnym wynalazkiem,
03:55powinieneś zainteresować się ofertą naszego dzisiejszego sponsora, czyli Cambly.
04:00Platformy, dzięki której możesz uczyć się języka angielskiego
04:03poprzez prowadzenie rozmów z native speakerami z całego świata.
04:06Żeby czuć się w 100% pewnie i komfortowo możesz wybrać swój poziom zaawansowania,
04:11akcent lektora, jego zainteresowania czy nawet cechy charakteru.
04:15Co ważne możesz ćwiczyć o dowolnej porze dnia, a nawet nocy
04:19i zawsze znajdziesz lektorów gotowych do rozpoczęcia lekcji.
04:22Nieważne czy potrzebujesz zwykłej, codziennej pogawędki by oswoić się z językiem angielskim
04:27czy pomocy w przygotowaniu się do egzaminu albo do rozmowy o pracę.
04:30Jeżeli skorzystasz z kodu TVTECH50 to trzymasz aż 50% zniżki na roczny plan nauki
04:36i 15 minut na wypróbowanie Cambly zupełnie za darmo.
04:40Tak, żeby na własnej skórze przekonać się jak wygodne i skuteczne jest to rozwiązanie.
04:48Walkie-talkie, czyli niewielkie, znane, powszechnie krótkofalówki
04:52także zawdzięczają swoje istnienie Polakowi.
04:54A mianowicie pracującemu dla motoroli Henrykowi Magnuskiemu.
04:58To właśnie dzięki niemu podczas II wojny światowej
05:01amerykańscy żołnierze mogli korzystać na polu bitwy z mobilnych radiostacji SCR 536 i SCR 300.
05:09Magnuski rozpoczął karierę w Stanach trochę przypadkowo.
05:13W czerwcu 1939 roku został wysłany na szkolenie do Nowego Jorku.
05:18Miał wrócić, jednak w międzyczasie wybuchła II wojna światowa.
05:21Został więc w USA, a jego wiedzę i pomysłowość wykorzystała Motorola oraz amerykańska armia.
05:27Najpierw opracował radiotelefon SCR 536, którego zasięg działania wynosił do 4,5 km.
05:35Sporo, ale amerykańska armia potrzebowała rozwiązania, które zapewniłoby kontakt na większą odległość.
05:41Tego typu radiostacje oczywiście istniały, ale były ogromne, bardzo ciężkie i przez to stacjonalne.
05:48Odpowiedzią na ten problem był kolejny wynalazek Magnuskiego, czyli radiotelefon SCR 300.
05:54Urządzenie ważące niecałe 20 kg i na tyle poręczne, że można je było przenosić w plecaku.
05:59Na pewno widzieliście je na archiwalnych zdjęciach i w niejednym amerykańskim filmie o II wojnie światowej.
06:05Szczepionki to w ostatnim czasie trochę drażliwy temat, ale trudno nie zgodzić się z faktem, że jest to jeden z największych wynalazków w historii ludzkości.
06:16Dzięki szczepieniom udało się uratować miliony istnień na całym świecie, a wiele chorób zmarginalizować do tego stopnia, że zapomnieliśmy o ich istnieniu.
06:25Jedną z takich bardzo groźnych i powszechnych chorób było polio i to jeszcze stosunkowo niedawno, bo problem udało się rozwiązać dopiero w drugiej połowie XX wieku.
06:34Wspominam o tym dlatego, że pierwszą skuteczną szczepionkę przeciw polio opracował profesor Hilary Koprowski.
06:41Naukowiec, który urodził i kształcił się w Polsce.
06:44Tego kluczowego odkrycia dokonał jednak w Stanach Zjednoczonych, gdzie wyemigrował.
06:48Szczepionka Koprowskiego po raz pierwszy została podana pacjentowi w lutym roku 1950, a pierwsze masowe szczepienie odbyło się 8 lat później w Kongo.
06:58Dzięki wygodnej, doustnej formie podawania w ciągu zaledwie 6 tygodni zaszczepiono ponad 250 tysięcy dzieci.
07:05Rok później podobne szczepienia odbyły się w Polsce, gdzie od lat trwała epidemia polio.
07:11Liczba zachorowań zaczęła drastycznie spadać i już w 1963 roku spadła do zaledwie 30 przypadków.
07:18Aktualnie szczepionka Koprowskiego została wyparta przez inne, nowsze rozwiązanie, ale to właśnie nasz naukowiec jako pierwszy rzucił chorobie Heinego Medina wyzwanie.
07:28I wygrał.
07:29Kolejne dwa wynalazki są silnie związane z branżą filmową, dlatego na chwilę oddaję głos Oscarowi z TV Filmy.
07:36Mamy tylko dwóch Polaków, którzy są laureatami dwóch Oscarów.
07:39Jeden z nich to Janusz Kamieński, operator, który współpracuje ze Spielbergiem, a drugi nawet nie jest filmowcem.
07:45Mowa o Stefanie Kudelskim, wynalazcy, o którego istnieniu niestety mało kto w Polsce dziś pamięta.
07:50A jest o czym pamiętać. Jego wynalazek, Magnetofon na gra, którego prototyp skonstruował w 1951 roku mając zaledwie 22 lata,
07:58był urządzeniem naprawdę rewolucyjnym, zarówno dla przemysłu filmowego, jak i dla kilku innych dziedzin.
08:03Poza wspomnianymi wcześniej Oscarami, Kudelski jest też laureatem dwóch nagród Emmy, nieprzypadkowo, bo jego wkład w rozwój kina i telewizji był nieoceniony.
08:11Największym uznaniem cieszył się Magnetofon na gra 3.
08:14Dzięki swoim niewielkim rozmiarom i odporności na trudne warunki, umożliwiał on łatwiejsze rejestrowanie dźwięku na planach filmowych, zwłaszcza w plenerze.
08:21Szybko stał się standardem przy produkcji filmów i pozostał nim przez prawie 40 kolejnych lat.
08:26To była nie tylko rewolucja technologiczna, ale też estetyczna.
08:29Wynalazek Kudelskiego umożliwił powstanie nowego rodzaju kina dokumentalnego i wpłynął na ukształtowanie estetyki filmów fabularnych drugiej połowy ubiegłego stulecia.
08:36W 1952 roku Nagra towarzyszyła pierwszej szwajcarskiej wyprawie na Mount Everest.
08:41Osiem lat później trafiła wraz z Żakiem Picardem na dno Rowu Mariańskiego, a w 1969 roku wylądowała na księżycu wraz z załogą Apollo 11.
08:50Wszystkie te wydarzenia udało się zarejestrować m.in. dzięki pracy Kudelskiego.
08:54Mało który, polski wynalazek miał swój udział w tak kluczowych wydarzeniach historycznych i myślę, że naprawdę mamy być z czego dumni.
09:00Zresztą firma Nagra istnieje do dzisiaj i kontynuuje dziedzictwo Kudelskiego, który zmarł w 2013 roku.
09:09Są takie polskie wynalazki, które w trochę innych okolicznościach mogłyby przejść do historii i jednym z takich wynalazków jest Pleograf.
09:15Jego twórcą był Kazimierz Pruszyński, wynalazca i pionier polskiej kinematografii.
09:19Pleograf był zarówno prototypową kamerą filmową, jak i projektorem.
09:22Pruszyński skonstruował go w wieku zaledwie 19 lat.
09:25Co więcej, wyprzedził braci Limie, których kinematograf dostał patent dopiero rok później.
09:29Niestety, wynalazek Francuzów okazał się dużo prostszy w obsłudze, dlatego też udało im się zorganizować projekcje znacznie wcześniej,
09:35w czasie, gdy Polak wciąż jeszcze pracował nad udoskonaleniem swojego wynalazku.
09:38Poza tym, co powiedziałem, wiemy o Pleografie niestety dość niewiele.
09:41Opis się nie zachował, podobnie ze zdjęciami czy rysunkami.
09:45Mimo kilku mankamentów, było to urządzenie w jakiś sposób przełomowe.
09:48Dzieło życia Proszyńskiego, nad którego udoskonaleniem spędził kolejne kilkadziesiąt lat.
09:52Już po czterech latach skonstruował ulepszoną wersję swojego wynalazku, czyli biopleograf,
09:56choć tym razem skupił się wyłącznie na projekcji.
09:59I to zapewne właśnie z użyciem biopleografu zorganizował w 1902 roku w Warszawie swoją pierwszą projekcję filmów.
10:05Niestety, żaden nie zachował się do naszych czasów.
10:08Dzieła Proszyńskiego znamy jedynie z relacji prasowych.
10:10Zachowały się jednak plany tego urządzenia, a jego rekonstrukcję zbudowaną przez polskiego scenografa,
10:15Janusza Króla, można podziwiać w Narodowym Centrum Kultury Filmowej w Łodzi.
10:19A jeśli chcecie dowiedzieć się więcej o Kazimierzu Pruszyńskim i jego wynalazkach,
10:22to w zupełnym przypadkiem akurat zrobiłem film na jego temat na kanale TV Filmy.
10:27Także zapraszam.
10:28Oczywiście, jak już obejrzycie film Kacpera do końca.
10:31Wiem, że metoda wytwarzania monokryształów nie brzmi zbyt interesująco,
10:35ale pod względem znaczenia jest to jedno z największych osiągnięć polskiego naukowca w historii.
10:40A to dlatego, że monokryształy, w tym przypadku krzemu, są elementem absolutnie niezbędnym do produkcji półprzewodników.
10:48Z kolei na półprzewodnikach opiera się cała współczesna elektronika.
10:52Opracowana przez Jana Czuchralskiego w 1916 roku metoda wytwarzania monokryształów
10:58do dziś jest jedną z najczęściej stosowanych na świecie, a sam Czuchralski, gdyby żył,
11:03mógłby się pochwalić tytułem najczęściej cytowanego polskiego naukowca.
11:07Odkrycia dokonał przypadkowo.
11:09Pewnego dnia, siedząc do późna nad jakimiś papierami, zanurzył pióro w pojemniku z cyną, zamiast z atramentem.
11:15Jego uwagę zwrócił fakt, że metal zastygł w formie cienkiej, długiej nici.
11:20I że odpowiednio manipulując piórem, mógł uzyskać grubszy i dłuższy twór, który okazał się być właśnie monokryształem.
11:27Po przeniesieniu badań do laboratorium udało się dopracować ten proces i dziś wytwarzane metodą Czuchralskiego monokryształy
11:34osiągają średnice wynoszące nawet kilkadziesiąt centymetrów.
11:38Sam Czuchralski był bardzo ambitnym i pewnym siebie naukowcem.
11:42Po ukończeniu szkoły opuścił dom rodzinny i oznajmił, że wróci dopiero wtedy, gdy zdobędzie sławę i pieniądze.
11:49I słowa dotrzymał.
11:50W 1928 roku powrócił do kraju, odrzucając jednocześnie intratną propozycję pracy w nowo powstałej fabryce należącej do Henry'ego Forda.
11:59Mimo, że telewizja zyskała ogromną popularność dopiero po II wojnie światowej, to pierwsze próby skonstruowania działającego systemu umożliwiającego przesyłanie obrazu na odległość miały miejsce zdecydowanie wcześniej.
12:15Jednym z pionierów tej nienazwanej jeszcze wówczas dziedziny komunikacji był Polak Jan Szczepanik.
12:21Wynalazca opatentował swój projekt już w roku 1897, a więc pod koniec XIX wieku.
12:28Co więcej, nie był to tylko teoretyczny koncept, ale w pełni działające urządzenie.
12:33Szczepanik nazwał je elektroskopem.
12:35Podczas pierwszej publicznej prezentacji przeprowadzonej w Wiedniu zgromadzeni w mieszkaniu wynalazcy goście mogli obserwować w czasie rzeczywistym, co dzieje się pod kościołem Karola Boromeusza oddalonym o mniej więcej 2 kilometry.
12:48Oczywiście obraz był marnej jakości, a samo urządzenie nieporęczne i niedoskonałe, ale działało.
12:54Stacja nadawcza, czyli swego rodzaju kamera przekazująca obraz do odbiornika działała dzięki systemowi zwierciadeł rozbijających obraz na pojedyncze, kolorowe punkty świetlne.
13:05Matryca selenowa konwertowała je na impulsy elektryczne, które następnie kablem były transportowane do odbiornika.
13:12Tam cały proces przebiegał w odwrotnym kierunku i urządzenie generowało obraz.
13:17Osiągnięcie Szczepanika zostało dostrzeżone przez magazyn New York Times oraz samego Marka Twaina, czyli słynnego amerykańskiego pisarza.
13:25Niestety było jeszcze zbyt wcześnie, by ktoś zainteresował się udoskonaleniem tego projektu i wprowadzeniem telektroskopu do masowej produkcji.
13:35Na pewno kojarzycie z filmów wojennych albo po prostu z archiwalnych zdjęć żołnierzy przeczesujących teren za pomocą wykrywacza min.
13:43Takie charakterystyczne urządzenie składające się z kija i umieszczonego na jego końcu talerza, który w pobliżu miny zaczyna piszczeć.
13:51Pierwsze tego typu urządzenie, które na wiele lat stało się obowiązującym Warmii standardem skonstruowali dwaj Polacy, a mianowicie porucznik Józef Kosacki oraz plutonowy Andrzej Garboś.
14:02Obaj panowie służyli w polskich siłach zbrojnych na zachodzie, a wykrywacz opracowali w Szkocji.
14:07Prototyp testowany intensywnie w marcu 1942 roku składał się ze słuchawek, aparatu pomiarowego w formie plecaka i wspomnianego już kija z umieszczonym na końcu talerze.
14:18Urządzenie było tak skuteczne i wygodne w użyciu, że błyskawicznie trafiło na wyposażenie brytyjskiej armii.
14:24Opracowany przez Polaków wykrywacz odegrał kluczową rolę m.in. w Egipcie i pozwolił żołnierzom pokonać pola minowe pod El Alamey.
14:32Konstrukcja była tak dobra, że używano jej przez kolejne 50 lata.
14:36Trzecią generację polskiego wykrywacza wykorzystano jeszcze podczas wojny w Zatoce Perskiej w roku 1991.
14:44Kosacki i Garboś nie wystąpili o patent i dobrowolnie oddali projekt Brytyjczykom.
14:49I na zakończenie dla odmiany coś bardziej współczesnego.
14:53Wynalazek, który dopiero zyskuje rozgłos, ale specjaliści uważają, że może stanowić prawdziwy przełom w medycynie.
15:00Chodzi o sztuczną kość czy, mówiąc bardziej profesjonalnie, materiał FlexiOS.
15:05Opracowali go biochemicy z Uniwersytetu Medycznego w Lublinie pod kierownictwem prof. Grażyny Ginalskiej.
15:11W stanie suchym sztuczna kość przypomina trochę chropowatą kredę, jednak po zwilżeniu zmienia właściwości i staje się giętka oraz sprężysta.
15:19Chirurg może w wygodny sposób kroić ją skalpelem, dzięki czemu jest w stanie sprawnie dostosować kształt wszczepu do ubytku.
15:26A dzięki temu, że kość wchłania także krew, ryzyko odrzucenia wszczepu jest zdecydowanie mniejsze niż w przypadku innych materiałów.
15:33Twórcy posiadają już patent oraz stosowny certyfikat i przygotowują się do rozpoczęcia produkcji na większą skalę.
15:40Produkt wzbudza duże zainteresowanie także za granicą, więc miejmy nadzieję, że w przeciwieństwie do chociażby słynnego polskiego grafenu uda się wprowadzić go na rynek i spopularyzować.
15:50Przeprowadzone do tej pory operacje pokazują, że potencjał jest ogromny i fajnie byłoby zrobić z tego polską markę o zasięgu światowym, a nie jak to często bywało w przeszłości, sprzedać technologię za granicę i pozwolić zarabiać na niej innym.
16:04Choć zdominowany przez wielkie korporacje rynek medyczny na pewno nie jest łatwy.
16:09Oczywiście interesujących polskich wynalazków jest zdecydowanie więcej, dlatego jeżeli ten materiał się Wam spodoba, nic nie stoi na przeszkodzie, by za jakiś czas przygotować kontynuację.
16:19Zresztą zobaczcie sami jak bogata jest lista polskich wynalazków na Wikipedii.
16:24Cyklometr, dog pływający, semafor, paprykarz szczeciński?
16:30Paprykarz?
16:32Paprykarz.
16:34Dzięki za uwagę i do zobaczenia.
16:49Dzięki za uwagę i do zobaczenia.
16:50Pmak wiadomo w Polsce.
16:51Pmak wiadomo w Polsce.
16:52Odwęисс.
16:53Aboitacje找
Comments