00:00Aslında Sayın Başkan burada tam %25'i ifade etmedi, %25'e uygun veya daha doğrusu enflasyon politikalarına uygun bir ücret zam yapılacağını belirtti yurtdışında.
00:11Özünde baktığımızda şöyle bir gerçekleşme var Türkiye'de.
00:16Birincisi genel ücret standardını belirler hale geldi.
00:21Çünkü çoğu ücretli asgari ücretle çalışıyor.
00:24Ne yazık ki bunun da değiştirilmesi gerekiyor ama o zaman için de olacak.
00:29Diğer taraftan asgari ücretin alım gücünün enflasyon karşısında erimemesi lazım.
00:34Ama baktığınızda geçmiş dönemdeki zanların zaman zaman real anlamda artı değer taşısa da sonrasında gerçekleşen enflasyon nedeniyle eridiğini görüyorsunuz.
00:44Burada en temel gösterge olarak Türk işin açıkladığı yoksulluk endeksi veya açlık sınırlarını baz alabiliriz.
00:55Eğer açlık sınırını baz alabilirsek ki o da 18 bin lira şu anda 17 bin 2 lira olan asgari ücretin üstünde ne yazık ki.
01:03Biraz da real anlamda değer kattığımızı düşünürsek 23 binler civarında bir asgari ücreti görebiliriz.
01:11Ama burada hep söylüyorum.
01:13O zaman yüzde kaç oranlama oluyor 23 binler civarı dersek?
01:1725'in biraz üstüne çıkabiliriz.
01:22Yalnız burada şunu unutmamamız gerekiyor.
01:24Önemli olan enflasyonla mücadelede sağlanacak başarının yaratıcı alım gücü arttırımı.
01:31Yoksa her 6 ayda bir her senede bir biz asgari ücret normal ücret geçimiyle ilgili sıkıntıları konuşuruz.
01:39Enflasyonu kalıcı bir şekilde düşürebilirsek en önemli belki ücret zammını böyle yapmış oluruz.
01:45Onun için de biraz daha zamana ihtiyacımız var gibi görünüyor.
01:49Sayın Aşkım buradan devam edelim.
01:51Aslında son yıllarda böyle değildi.
01:54Daha doğrusu son 10 yıla bakacak olursak.
01:56Fakat son 2 yıldır asgari ücreti konuşmaya başladığımız andan itibaren
02:00gıdadaki o fahiş fiyat ve market ürünlerine gelen zam ile birlikte
02:05hayatın her alanına ne tuhaftır ki uğruyor bu zam uygulaması birçok firma ve zincir market tarafından.
02:14Dolayısıyla burada asgari ücrette yapılacak zam ile burayı nasıl baskılamak gerekiyor
02:21ya da nasıl bir süreç öngörüyorsunuz?
02:24Çok tartışılan bir konu Türkiye'de özellikle son bir yılda.
02:28Asgari ücrete yapılan zam enflasyon doğurur mu?
02:31Esasında asgari ücret insanların hayat standartlarının en temel baz alındığı ücret türüdür.
02:37Az önce ifade ettiğim gibi Türkiye'de de ücretlerin büyük kısmı en azından
02:41SSK'ya bildirilen kısımlarının neredeyse %80'ine yakını asgari ücretle çalışıyor.
02:47Şimdi asgari ücrete yapılacak zam esasında enflasyon üzerine çok büyük bir baskı yaratmaz.
02:52Ancak zamı bahane eden pek çok esnaf veya işte ürün satıcısı diyelim esnafta demeyelim.
03:02Ürün satıcısı bunu kullanıyor.
03:05Buna İngilizce'de gratiflation yani açgözlülük enflasyonu deniyor.
03:09Bunu önlemenin en önemli yolu bir düzgün ve sürekli şekilde denetimi yapmak,
03:15iki enflasyon beklentisini olabildiğince kırmaktır.
03:20Ancak bunları sağladıktan sonra asgari ücrete yapılan zamın real anlamda etkisini daha net bir şekilde görebiliriz.
03:27Şimdi asgari ücreti konuşuyoruz.
03:30Bir beklenti de yavaş yavaş aslında oluşmaya başlıyor.
03:33Çünkü sadece bunu asgari ücrette yapılacak zamla bakmamak gerekiyor.
03:38Asgari ücret belki burada tüm maaşları belirleyici oluyor bu anlamda.
03:45Çünkü memura yapılacak zam var, emeklilere gelecek zam ve kuşkusuz serbest çalışana ve özel sektörde çalışanlara.
03:54Dolayısıyla buradaki oranlama diğer durumlara nasıl yansır?
04:00Şüphesiz bu bir baz gösterge oluyor.
04:03Oransal anlamda %25-%30 hangi oran hayata geçirilirse minimum diğer ücretliler de en az onun kadar zam istiyorlar.
04:14Zaten ücretli çalışanların, fiilen çalışanların az önce dediğim gibi büyük kısmı asgari ücretli görünüyor teknik anlamda baktığınızda.
04:22Ama burada bazı ekstra zam oranını arttırmak hem de devletin faydasını sağlamak amacıyla uygulamalara geçilebilir.
04:30Mesela ne olabilir?
04:32Hatırlarsınız, izleyicilerimizin büyük kısmı da hatırlarlar.
04:36Geçtiğimiz yıllarda fiş toplayarak KDV iadesi alınırdı.
04:42Zarflar yazılırdı.
04:44Muhtemelen önümüzdeki dönemde hem vergi gelirini arttırmak hem bununla ilgili denetimi de bir bakıma halka yaptırmak anlamında yine bir KDV iadesi süreci de etkili hale gelebilir.
04:58Böylece bir taşta birkaç kuş vurmuş olabilir hem Maliye Bakanlığı hem de enflasyon anlamında sağlanacak.
05:05Yeniden başlayacak mı o zaman Sayın Aşkın?
05:08Başlama ihtimali yüksek görünüyor.
05:11Kişisel kanaatimiz zaten kaldırılması hataydı.
05:15Muhtemelen elektronik sistemler üzerinden belki E-Devlet üzerinden yine KDV iadesi yoluna gidilebilecektir.
05:24Böylece dediğim gibi etkin bir vergi denetimi de sağlanmış olur.
05:28Özellikle fiş ve fatura anlamında.
05:31Yeniden eski sisteme dönebilir dediniz o 90'larda topladığımız fişlerle ilgili.
05:40Şimdi şöyle devam edelim Sayın Aşkın.
05:42Maaşlara yapılacak zamlar artık son düzlükteyiz ama bu anlamda kurumlar ve kuruluşlar bir araya gelecek.
05:50Çeşitli toplantılar düzenlenecek.
05:52Beklentiler karşılanır mı?
05:58Karşılanabilmesi için tabi ciddi bir çaba olacak iki tarafta da ama şunu unutmamak lazım.
06:05Türkiye özellikle yılın ikinci arası Haziran'dan sonraki döneme baktığınızda büyüme trendinin yavaşladığı bir sürece girdi.
06:14Bunu doğal karşılamak lazım.
06:16Neden? Enflasyonla mücadele de böyle bir yan etki olabilir.
06:20Üçüncü çeyrek yani Haziran'dan sonraki üç aylık periyodda büyümenin sıfırın hemen üzerinde gerçekleşmesini bekliyorum.
06:29İçinde bulunduğumuz son çeyrekte ise büyük olasılıkla negatif bir büyüme gelecek.
06:34Şimdi işverenler, üreticiler de bunun farkındalar gelen rakamlardan, satışlardan, cirolardan.
06:41Dolayısıyla bir yandan da çalışanları dengelemek amacıyla makul ücretlendirme politikasını hayata geçirmek durumundalar.
06:50Ama süreç her iki taraf için de kolay değil.
06:53Bir tarafta karlılıklar ve ciroların düştüğü diğer taraftan da haklı olarak ücretlerin arttırılması talebi var.
07:00Orta bir yol bulunacağı kanaatindeyim.
Yorumlar